II SA/Sz 503/23

II SA/Sz 503/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 74 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1839
par. 2 ust. 1 pkt 51
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Organizacja na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] znak: [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej Organizacja kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. G. J. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy S. o ustalenie środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia pn. "Rozbiórka istniejących obiektów budowlanych, budowa instalacji do chowu drobiu wraz z infrastrukturą techniczną, wykonanie ujęcia wód podziemnych, posadowienie instalacji do magazynowania gazu, na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny M. , gmina S., województwo zachodniopomorskie".
2. Burmistrz Miasta i Gminy S. (dalej: "Organ I instancji") decyzją nr [...] z dnia 18 listopada 2019 r. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia.
3. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 17 lutego 2020 r. nr [...] uchyliło decyzję Organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium zwróciło uwagę na brak przedstawienia przez Organ I instancji analizy wskazującej na niekorzystne oddziaływanie emisji odorów w stosunku do odległości zabudowań mieszkalnych oraz analizy ewentualnego wpływu natężenia emisji na zdrowie mieszkańców.
4. Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82, art. 85 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm., dalej: "u.i.o.ś.") Burmistrz Miasta i Gminy S. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbiórce istniejących obiektów budowlanych, budowie instalacji do chowu drobiu wraz z infrastrukturą techniczną, wykonaniu ujęcia wód podziemnych, posadowieniu instalacji do magazynowania gazu, na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny M. , gmina S., województwo zachodniopomorskie" oraz określił warunki realizacji, eksploatacji i użytkowania przedsięwzięcia.
4. Nie zgadzając się z powołaną decyzją odwołanie od niej złożyła S. Organizacja T. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Strona"). Jednocześnie zarzuciła naruszenie:
- art. 79 ust. 1 i art. 33 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2018, poz. 2081), w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia raportu oddziaływania przez wnioskodawcę poprzez brak zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu przed wydaniem skarżonej decyzji,
- art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1: pkt lit. c, d i g, pkt. 2, pkt 2a, art. 66 ust. 1 pkt 2a, art. pkt 4, pkt. 6, pkt 6, pkt 6a lit. a, b , c, e, g, pkt. 7, pkt 8, pkt 9, pkt 11 a, pkt 13 i pkt 15 u.i.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia raportu oddziaływania przez wnioskodawcę w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak kompleksowej analizy formalnej raportu i błędne przyjęcie, że złożony raport pozostaje kompletny, spójny, wyczerpujący i spełnia wszystkie wymagania przewidziane przepisami prawa, umożliwiając wydanie decyzji co do istoty sprawy, podczas gdy raport ten:
a) zawiera wewnętrznie sprzeczne i niezgodne ze stanem prawnym i faktycznym ustalenia, przyjmowane następnie wybiórczo na potrzeby oceny oddziaływania na środowisko, w tym istotne rozbieżności w opisie m.in.: drogi- długości dróg wewnętrznych i skomunikowania z drogą publiczną, zapotrzebowania na wodę i prognozowanego zużycia wody, ruchu pojazdów, emisji zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby,
b) nie zawiera spełniającej kryteria opisane w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. g i pkt 13 ustawy oceny ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu wraz z przedstawieniem zagadnienia w formie graficznej,
c) zawiera niekompletną, sporządzoną niezgodnie z dobrą praktyką inwentaryzację przyrodniczą,
d) zawiera niekompletną analizę oddziaływania planowanej inwestycji na obszary Natura 2000,
e) nie odnosi się do postanowień aktu prawa miejscowego - Planu Zadań Ochronnych oraz do celów środowiskowych wynikających z dokumentów strategicznych istotnych z punktu widzenia realizacji przedsięwzięcia,
f) nie zawiera opisu wszystkich wariantów alternatywnych dla planowanego przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego, jak i racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru;
g) nie zawiera analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, wskazując wyłącznie, że nie przewiduje się powstania konfliktów społecznych w związku z realizacją przedsięwzięcia, pomimo że ze zgromadzonego materiału dowodowego - co przyznaje sam Organ I instancji - wynika, że konflikt taki istnieje w znacznej skali;
h) nie zawiera oceny i opisu skumulowanego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko;
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełną i wybiórczą analizę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego,
- art. 8 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 poprzez bezpodstawną i nieuzasadnioną odmowę uznania, że przedłożoną przez wnioskodawcę w dniu 22 marca 2021 r. "Ekspertyzę dotyczącą analizy raportu o oddziaływaniu na środowisko do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Rozbiórka istniejących obiektów budowlanych, budowa instalacji do chowu drobiu wraz z infrastrukturą techniczną, wykonanie ujęcia wód podziemnych, posadowienie instalacji do magazynowania gazu, na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny M. , gmina S., województwo zachodniopomorskie" (kontrraport) sporządziły osoby spełniają wymogi określone w art. 74a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa uioś) i powiadomienie o powziętych wątpliwościach dopiero w uzasadnieniu decyzji z dnia 6 lipca 2021 r. i powtórzeniu tego zarzutu w decyzji z dnia 4 lipca 2022 r., mimo uzupełnienia dokumentacji o oświadczenie kierującej zespołem autorów I. K., co miało zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcia merytoryczne zawarte w decyzji,
- art. 37 pkt 1 i 2 oraz art. 79 ust. 1 i art. 85 ust. 2 pkt 1 u.i.o.ś., przez brak rozpoznania wszystkich uwag i wniosków dowodowych złożonych w toku postępowania z udziałem społeczeństwa oraz nie określenie w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione a w jakim odrzucone uwagi i wnioski zgłoszone z udziałem społeczeństwa,
- art. 28 k.p.a. przez błędnie ustalony zasięg oddziaływania przedsięwzięcia z uwagi na niekompletny i niespójny raport o oddziaływaniu na środowisko, a przez to brak ustalenia wszystkich stron postępowania,
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art 62 ust. 1 pkt 1 lit. b i d u.i.o.ś. poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania w zakresie wpływu planowanej inwestycji na dobra materialne, mimo zgłaszania takich uwag we wnioskach do postępowania oraz brak analizy wzajemnego oddziaływania wymienionych w powołanym przepisie elementów,
- art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu UE poprzez każdorazowe rozstrzyganie niewyjaśnionych lub budzących wątpliwości w postępowaniu kwestii na rzecz wnioskującego inwestora.
Z kolei postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 15 maja 2019 r. podtrzymanego dnia 16 czerwca 2019 r. (znak: [...]) Odwołująca zarzuciła naruszenie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1: pkt lit. c, d i g, pkt. 2, pkt 2a, art. 66 ust. 1 pkt 2a, art. pkt 4, pkt. 6, pkt 6, pkt 6a lit. a, b , c, e, g, pkt. 7, pkt 8, pkt 9, pkt 11 a, pkt 13 i pkt 15 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia raportu oddziaływania przez wnioskodawcę (Dz. U. 2018, poz. 2081) w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak kompleksowej analizy formalnej raportu i błędne przyjęcie, że złożony raport pozostaje kompletny, spójny, wyczerpujący i spełnia wszystkie wymagania przewidziane przepisami prawa, umożliwiając wydanie decyzji co do istoty sprawy;
- art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu UE poprzez każdorazowe rozstrzyganie niewyjaśnionych lub budzących wątpliwości w postępowaniu kwestii na rzecz wnioskującego inwestora.
Mając powyższe na uwadze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Dodatkowo na podstawie art. 142 k.p.a. wniosła o uchylenie w całości postanowienia RDOŚ z dnia 15 maja 2019 r.
5. Decyzją z dnia 27 marca 2023 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) w związku z oraz art. 71, art. 80 i art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium podało, że planowana inwestycja zakwalifikowana została jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko i wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko stosownie do § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839).
W toku postępowania, na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4 u.i.o.ś., Organ I instancji zwrócił się o uzgodnienia i opinie dotyczące warunków realizacji przedsięwzięcia do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G., Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Szczecinie oraz Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego.
Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego pismem z dnia 24 kwietnia 2019r. ([...]) pozytywnie zaopiniował realizację przedsięwzięcia pod warunkiem braku konfliktów społecznych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. pismem z dnia 26 kwietnia 2019 r. (PS-N.ZNS-401-14/19) pozytywnie zaopiniował warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 maja 2019 r. (znak: [...]), uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił jego warunki. Dnia 3 lipca 2019 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Szczecinie wydał postanowienie (znak: [...]), w którym uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił jego warunki.
Organ II instancji zwrócił uwagę na zapewnienie czynnego udziału społeczeństwa w postępowaniu. W rezultacie do organu wpłynęły protesty okolicznych mieszkańców oraz protest S. Organizacji T. , Stowarzyszenia U. uwagi do raportu Towarzystwa Przyjaciół R. S. Organizacji T.
Do udziału w postępowaniu, w charakterze strony, Organ I instancji dopuścił S. Organizację T.
W odpowiedzi na pytanie czy planowana inwestycja stanowi zagrożenie dla ilości wód podziemnych z terenu gminy, a przede wszystkim dla stacji uzdatniania wody znajdującej się w M. - Wodociągi Zachodniopomorskie Spółka z o.o. w piśmie z dnia 30 lipca 2019 r. podały, że działka inwestycyjna nie leży w granicy terenu ochrony pośredniej i bezpośredniej ujęcia wody. Do pisma dołączono opinię geologiczną, z której wynika, że planowane do wykonania ujęcie wody na działce nr [...] w M. gmina S. znajduje się poza obszarem zasilania wyznaczonego dla gminnego ujęcia w M. znajdującego się w odległości około 2500 m w kierunku południowo-wschodnim. Dopływ wód podziemnych do gminnego ujęcia w M. odbywa się z kierunku wschodniego.
W toku postępowania Organ I instancji uzyskał analizę ryzyka ujęcia wody. Z przedłożonej opinii hydrologicznej wynika, że dla ujmowanego pierwszego poziomu wodonośnego należy utrzymać teren ochrony pośredniej, który w wystarczający sposób zapewnia bezpieczeństwo dla ujmowanych wód podziemnych z ujęcia w M.
Nadto uzyskał analizę emisji odorów dla wnioskowanego przedsięwzięcia, z której wynika, że:
- analizowany obiekt kompleksu budynków hodowlanych ze względu na emisję zanieczyszczeń gazowych i pyłowych pochodzących z fazy eksploatacji nie będzie powodował uciążliwości dla powietrza atmosferycznego,
- obliczenia wykonano dla istniejących sąsiednich budynków – zabudowy mieszkaniowej. Obliczone stężenie siarkowodoru z fermy wynosi 0,0235 pg/m3, w punkcie przy działce nr [...], co stanowi zaledwie ok. 0,01% wartości stężenia wyczuwalnego oraz 0,0422 pg/m3 w punkcie przy dz. nr [...] co stanowi zaledwie ok. 0,02 % wartości stężenia wyczuwalnego. Analizując wartości maksymalne - odniesione do 1 godziny wartości te są znacznie wyższe, jednakże w żadnym wypadku nie przekraczają progów wyczuwalności. Normy ochrony środowiska będą spełnione.
- emisja siarkowodoru z kompleksu budynków nie będzie stwarzała zagrożenia dla środowiska (stężenie maksymalne poniżej wartości dopuszczalnej) i człowieka (stężenie poniżej wartości niebezpiecznej dla zdrowia (siarkowodór - 6 mg/m3) i życia ludzi (siarkowodór - 1 g/m3),
- dla amoniaku progi wyczuwalności są znacznie wyższe niż dla siarkowodoru. Według wyliczeń wykonanych w raporcie stężenie amoniaku z fermy wynosi 0,089 pg/m3 w punkcie przy dz. nr [...] co stanowi zaledwie ok. 0,0025% wartości stężenia wyczuwalnego oraz 0,2 pg/m3 w punkcie przy dz. nr [...] co stanowi zaledwie ok. 0,0057% wartości stężenia wyczuwalnego. Wartości maksymalne są wyższe i osiągają wartość 40 i 41 pg/m3, jednakże stężenia te nie przekraczają progów wyczuwalności i stanowią 1% progów wyczuwalności.
- emisja z kompleksu budynków również nie będzie stwarzała zagrożenia dla środowiska (stężenie maksymalne poniżej wartości dopuszczalnej) i człowieka (stężenie poniżej wartości niebezpiecznej dla zdrowia (amoniak - 100 mg/m3) i życia ludzi (amoniak - 500 mg/m3)
- jednoczesne funkcjonowanie wszystkich obiektów przeznaczonych do hodowli drobiu przez inwestora generalnie nie będzie powodowało uciążliwości zapachowej na tereny zabudowy mieszkaniowej - stężenia średnioroczne poniżej wartości stężenia progu wyczuwalności.
W dalszej części uzasadnienia Organ II instancji podkreślił, że planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie instalacji do chowu drobiu wraz z infrastrukturą techniczną na terenie działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym M. , gmina S.. Projekt przewiduje rozbiórkę istniejących na działce obiektów budowlanych, budowę 14 obiektów do chowu drobiu o wymiarach 24 x 140 m każdy, wykonanie ujęcia wód podziemnych, składającego się z dwóch studni głębinowych oraz posadowienie zbiorników naziemnych do magazynowania gazu płynnego. Przewidziano obiekty o wysokości w kalenicy ok. 6-7 m, pokryte dachem dwuspadowym, z wydzieloną częścią do utrzymania drobiu oraz zapleczem o funkcji technicznej, magazynowej i socjalnej, wyposażone w kanalizację ścieków technologicznych wraz ze zbiornikami magazynowymi na ścieki technologiczne, w kanalizację ścieków bytowych odprowadzających ścieki kolektorem zbiorczym do szczelnego, bezodpływowego zbiornika o pojemności do 10 m3, sieć elektryczną, odgromową, grzewczą z ok. 6 nagrzewnicami gazowymi z zamkniętą komorą spalania o mocy jednostkowej ok. 100 kW oraz system wentylacyjny. Obiekty wyposażone będą w zautomatyzowane linie pojenia, karmienia i schładzania wodą oraz system wentylacji wywiewnej.
Z treści przedłożonego przez Inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika, że planowane przedsięwzięcie będzie miało maksymalną dopuszczalną obsadę: 854.000 sztuk drobiu, co stanowi 3 416 DJP. Na fermie zwierzęta będą utrzymywane w tradycyjnym, ściółkowym systemie chowu, bez wybiegów. Długość cyklu tuczu wyniesie 35 - 46 dni, średnio ok. 42 dni do uzyskania docelowej wagi kurczęcia, tj. ok. 1,8 - 2,6 kg. Następnie kurczęta będą ekspediowane do zakładów uboju i przetwórstwa drobiu. Po wywiezieniu brojlerów ściany wewnętrzne kurników, wyposażenie technologiczne oraz w razie potrzeby strop i układy wentylacyjne będą poddawane myciu. Do wody będą mogły być dodawane tylko biodegradowalne środki powierzchniowo czynne. Wytworzony obornik będzie usuwany mechanicznie bezpośrednio na środki transportu odbiorcy. Przed przyjęciem następnej partii kurcząt dokonany będzie przegląd i regulacja urządzeń technologicznych, gazowa dezynfekcja pomieszczeń produkcyjnych z użyciem specjalistycznych preparatów powszechnie stosowanych w produkcji drobiarskiej, a pomieszczenia zostaną wyścielone świeżą ściółką.
Zwierzęta padłe, będące materiałem kategorii II będą magazynowane selektywnie, w hermetycznej chłodni, w oznaczonych specjalistycznych pojemnikach, a następnie przekazywane do unieszkodliwienia/odzysku uprawnionemu odbiorcy. Szacowana ilość ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego z wszystkich obiektów do chowu drobiu, uwzględniając przeciętny poziom ubytków i brakowań na fermach tego typu i o tej skali produkcji wyniesie ok. 80 Mg/rok.
W wyniku utrzymania ściółkowego drobiu powstanie obornik stanowiący wymieszany pomiot ptasi ze ściółką. Produkcja obornika może wynieść ok. 1,3-2,2 kg/szt./cykl chowu.
Ścieki technologiczne z mycia pomieszczeń poszczególnych budynków, poprzez system kanałów ściekowych w posadzce będą kierowane systemem kanalizacji do ok. 14 podziemnych bezodpływowych zbiorników o jednostkowej pojemności około 25 m3. Projektowana, łączna pojemność zbiorników wyniesie ok. 300 m3. Ścieki technologiczne wywożone będą cyklicznie do oczyszczalni ścieków specjalistycznym pojazdem odbiorcy. Szacowana ilość ścieków technologicznych może wynieść ok. 20-50% zużywanej do mycia wody, tj. ok. 659-1647 m3/rok.
Energia elektryczna będzie dostarczana z projektowanej stacji transformatorowej poprzez przyłącze energetyczne.
Wody opadowe z dachów i terenów utwardzonych będą spływać do rowów melioracyjnych zlokalizowanych wokół inwestycji.
Odwołując się do treści raportu oddziaływania na środowisko organ stwierdził, że powierzchnia działki nr [...] obręb M., gmina S., na której realizowana będzie inwestycja, wynosi 13,2746 ha. Inwestycja realizowana będzie w bezpośrednim otoczeniu użytków rolnych: łąk i pastwisk. Najbliższe zabudowania mieszkalne znajdują się w osadzie M.-K. i względem projektowanych budynków chowu drobiu zlokalizowane są w odległości ok. 560 m w kierunku południowo - wschodnim. Obszar objęty inwestycją położony jest poza obszarem uzdrowisk i strefami ochrony uzdrowiskowych.
Dla etapu eksploatacji fermy drobiu izolinia dopuszczalnego równoważnego poziomu dźwięku A, wynoszącego dla pory dnia 50dB i 55dB oraz dla pory nocy 40 dB i 45 dB nie dochodzi do terenów chronionych akustycznie. W porze dziennej izolinia 55 dB nie przekroczy granicy fermy, izolinia 50 dB może nieznacznie przekroczyć granicę terenu od strony zachodniej. W porze nocnej izolinia 45 dB może przekroczyć granicę terenu od strony północnej o ok. 30 m i ok. 100 m od strony zachodniej. Natomiast izolinia 40 dB może przekroczyć granicę terenu od strony północnej, wschodniej i południowej o ok. 100 m oraz o ok. 200 m od strony zachodniej. W bezpośrednim sąsiedztwie fermy brak jest jednak terenów chronionych akustycznie.
Zgodnie z wyliczeniami nie stwierdzono występowania uciążliwości odorowej dla zabudowy mieszkalnej okolicznych wsi w przypadku, gdy jednym z emitowanych gazów będzie amoniak.
Dokonując oceny rozstrzygnięcia Organu I instancji Kolegium nie stwierdziło przesłanek do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określonych w art. 81 u.i.o.ś. Nadto zwróciło uwagę, że na terenie planowanej inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, dlatego też nie zachodzi niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu. Planowana inwestycja nie zagrozi wartościom przyrodniczym ustanowionym jako przedmioty ochrony dla obszaru Natura 2000 Ł. S. PLB320007, zgodnie z zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 30 kwietnia 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego 2014r., poz. 1927).
W ocenie Kolegium położenie inwestycji nie powoduje ryzyka pogorszenia jakości środowiska, wód powierzchniowych i podziemnych ani walorów krajobrazowych tego terenu. Realizacja i eksploatacja inwestycji nie będzie wpływać na organizmy żywe. Na terenie inwestycyjnym nie występują siedliska przyrodnicze ani siedliska gatunków podlegających ochronie. Nie wystąpią przekroczenia norm związanych z emisją hałasu, substancji pyłowych i gazowych. Funkcjonowanie inwestycji nie pogorszy warunków życia ludzi mieszkających w sąsiedztwie.
Organ II instancji podkreślił, że organy opiniujące i uzgadniające, po zapoznaniu się z uzupełnieniem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. W przedmiotowych opiniach i uzgodnieniach organy dokonały analizy oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, zaakceptowały brak jego negatywnego wpływu na środowisko. Stanowiska te są spójne i logiczne, u ich podstaw są analizy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wobec powyższego nie stwierdzono naruszeń art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przy wydawaniu wskazanych opinii, ani naruszenia innych przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że przyczyną odmowy wydania decyzji uzgadniającej realizację przedsięwzięcia nie mogą być protesty mieszkańców. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że przedmiotowe przedsięwzięcie ze względu na rodzaj i charakterystykę, w tym skalę przedsięwzięcia oraz emisji i występowania innych uciążliwości nie stwarza zagrożenia dla środowiska w stopniu uzasadniającym konieczność przeprowadzenia jego oceny oddziaływania na środowisko.
Zdaniem Organu II instancji raport wraz z uzupełnieniami oraz dodatkową analizą emisji odorowej zawiera wystarczające dane dotyczące inwestycji. Natomiast analiza raportu oraz opinie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, Dyrektora Zarządu Zlewni oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wskazały, że nie przewiduje się, aby przedsięwzięcie mogło negatywnie oddziaływać na środowisko. W rezultacie brak było dowodów, które swoją mocą mogłyby podważyć dane zawarte w raporcie, analizie czy w stanowiskach organów uzgadniających. Takiego warunku nie spełniały pisma przedkładane przez organizację uczestniczącą w postępowaniu.
6. Nie zgadzając się z powołaną decyzją S. Organizacja T. wniosła na nią skargę. Jednocześnie zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełną, wybiórczą i błędną analizę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego,
2) art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu UE poprzez każdorazowe rozstrzyganie niewyjaśnionych lub budzących wątpliwości w postępowaniu kwestii na rzecz wnioskującego inwestora.
Nadto podtrzymała wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu z dnia 28 lipca 2022 r. od decyzji Organu I instancji tj. naruszenie:
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełną i wybiórczą analizę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego;
- art. 79 ust. 1 i art. 33 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia raportu oddziaływania przez wnioskodawcę (Dz. U. 2018, poz. 2081) (zwanej dalej u.i.o.ś.), poprzez brak zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu przed wydaniem skarżonej decyzji;
- art. 8 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 poprzez bezpodstawną
i nieuzasadnioną odmowę uznania, że przedłożoną przez wnioskodawcę w dniu 22.03.2021 r. Ekspertyzę dotyczącą analizy raportu o oddziaływaniu na środowisko do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Rozbiórka istniejących obiektów budowlanych, budowa instalacji do chowu drobiu wraz z infrastrukturą techniczną, wykonanie ujęcia wód podziemnych, posadowienie instalacji do magazynowania gazu, na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny M. , gmina S., województwo zachodniopomorskie" (kontrraport) sporządziły osoby spełniające wymogi określone w art. 74a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa uioś) i powiadomienie o powziętych wątpliwościach dopiero w uzasadnieniu decyzji z dnia 6 lipca 2021 r. i powtórzeniu tego zarzutu w decyzji z dnia 4 lipca 2022 r., mimo uzupełnienia dokumentacji o oświadczenie kierującej zespołem autorów mgr inż. I. K., co miało zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcia merytoryczne zawarte w decyzji;
- art. 37 pkt. 1 i 2 oraz art. 79 ust. 1 i art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy o u.i.o.ś., przez brak rozpoznania wszystkich uwag i wniosków dowodowych złożonych w toku całego postępowania z udziałem społeczeństwa oraz nieokreślenie w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione a w jakim odrzucone uwagi i wnioski zgłoszone z udziałem społeczeństwa;
- art. 28 k.p.a. przez błędnie ustalony zasięg oddziaływania przedsięwzięcia z uwagi na niekompletny i niespójny raport o oddziaływaniu na środowisko, a przez to brak ustalenia wszystkich stron postępowania;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art 62 ust. 1 pkt 1 lit. b i d u.i.o.ś. poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania w zakresie wpływu planowanej inwestycji na dobra materialne, mimo zgłaszania takich uwag w we wcześniejszych wnioskach do postępowania oraz brak analizy wzajemnego oddziaływania wymienionych w powołanym przepisie elementów;
- art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1: pkt lit. c, d i g, pkt. 2, pkt 2a, art. 66 ust. 1 pkt 2a, art. pkt 4, pkt. 6, pkt 6, pkt 6a lit. a, b , c, e, g, pkt. 7, pkt 8, pkt 9, pkt 11a, pkt 13 i pkt 15 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia raportu oddziaływania przez wnioskodawcę (Dz. U. 2018, poz. 2081) w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak prawidłowej oceny formalnej i merytorycznej raportu i błędne przyjęcie, że złożony raport pozostaje kompletny, spójny, wyczerpujący i spełnia wszystkie wymagania przewidziane przepisami prawa, umożliwiając wydanie decyzji co do istoty sprawy, podczas gdy raport ten:
a) zawiera wewnętrznie sprzeczne i niezgodne ze stanem prawnym i faktycznym ustalenia, przyjmowane następnie wybiórczo na potrzeby oceny oddziaływania na środowisko, w tym istotne rozbieżności w opisie m.in.: drogi- długości dróg wewnętrznych i skomunikowania z drogą publiczną, zapotrzebowania na wodę i prognozowanego zużycia wody, ruch pojazdów, emisję zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby
b) nie zawiera spełniającej kryteria opisane w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. g i pkt 13 ustawy oceny ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu wraz z przedstawieniem zagadnienia w formie graficznej,
c) zawiera niekompletną, sporządzoną niezgodnie z dobrą praktyką inwentaryzację przyrodniczą,
d) zawiera niekompletną analizę oddziaływania planowanej inwestycji na obszary Natura 2000,
e) nie odnosi się do postanowień aktu prawa miejscowego - Plan Zadań Ochronnych oraz do celów środowiskowych wynikających z dokumentów strategicznych istotnych z punktu widzenia realizacji przedsięwzięcia,
f) nie zawiera opisu wszystkich wariantów alternatywnych dla planowanego przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego, jak i racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru;
g) nie zawiera analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, wskazując wyłącznie, że nie przewiduje się powstania konfliktów społecznych w związku z realizacją przedsięwzięcia, pomimo że ze zgromadzonego materiału dowodowego - co przyznaje sam organ I instancji - wynika, że konflikt taki istnieje w znacznej skali;
h) nie zawiera oceny i opisu skumulowanego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko;
- art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu UE poprzez każdorazowe rozstrzyganie niewyjaśnionych lub budzących wątpliwości w postępowaniu kwestii na rzecz wnioskującego inwestora.
Z kolei postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 15 maja 2019 r. podtrzymanego dnia 16 czerwca 2019 r. (znak: [...]) Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1: pkt lit. c, d i g, pkt. 2, pkt 2a, art. 66 ust. 1 pkt 2a, art. pkt 4, pkt. 6, pkt 6, pkt 6a lit. a, b , c, e, g, pkt. 7, pkt 8, pkt 9, pkt 11 a, pkt 13 i pkt 15 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia raportu oddziaływania przez wnioskodawcę (Dz. U. 2018, poz. 2081) w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak kompleksowej analizy formalnej raportu i błędne przyjęcie, że złożony raport pozostaje kompletny, spójny, wyczerpujący i spełnia wszystkie wymagania przewidziane przepisami prawa, umożliwiając wydanie decyzji co do istoty sprawy;
- art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 191 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu UE poprzez każdorazowe rozstrzyganie niewyjaśnionych lub budzących wątpliwości w postępowaniu kwestii na rzecz wnioskującego inwestora.
Mając powyższe na względzie Skarżąca wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.. Z kolei na podstawie art. 142 k.p.a. o uchylenie w całości postanowienia RDOŚ z dnia 15 maja 2019 r.
7. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
8. W piśmie z dnia 28 sierpnia 2023 r. uczestnik postępowania G. J. wniósł o oddalenie skargi w całości oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego, na potwierdzenie okoliczności istnienia alternatywnej możliwości dojazdu do działki inwestycyjnej poprzez działki [...], [...], należących do syna uczestnika W. J..
9. Na rozprawie dnia 31 sierpnia 2023 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił przeprowadzić dowód z dokumentu wskazany w piśmie uczestnika z dnia 28 sierpnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
10. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu jawnym, rozprawa prowadzona była w trybie zdalnym, czyli przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku na podstawie art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązania związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.).
11. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej.
12. Przedmiotem sądowej kontroli w tym postępowaniu była decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbiórce istniejących obiektów budowlanych, budowie instalacji do chowu drobiu wraz z infrastrukturą techniczną, wykonaniu ujęcia wód podziemnych, posadowieniu instalacji do magazynowania gazu, na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny M. , gmina S., województwo zachodniopomorskie" oraz określająca warunki realizacji, eksploatacji i użytkowania przedsięwzięcia.
13. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Planowana inwestycja zakwalifikowana została jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, stąd wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko stosownie do § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839). Z tego względu, stosownie do treści art. 74 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś., do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należało dołączyć m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Wymaganą treść raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określono w art. 66 u.o.o.ś. Jak stanowi art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b u.o.o.ś. raport musi zawierać opis trzech wariantów, które uwzględniają szczególne cechy danego przedsięwzięcia lub jego oddziaływania. Są to:
1) wariant proponowany przez wnioskodawcę,
2) racjonalny wariant alternatywny (art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) oraz
3) racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b). Powyższe trzy warianty muszą posiadać uzasadnienie ich wyboru. Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zatwierdzony przez organ do realizacji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, według którego jeżeli zachodzi wadliwość przedstawionych w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia, to taki raport nie spełnia ustawowych wymagań, koniecznych do wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji danego przedsięwzięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1376/12, z 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12 i z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1729/16, z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2320/17, z 8 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 4253/21).
Inwestor obowiązany jest przedstawić taki raport o oddziaływaniu przedsiębiorstwa na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor z przyczyn oczywistych jest zainteresowany (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17, z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 813/16). Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3327/19).
14. W tej sprawie raport nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie, choć Organy obu instancji uznały go za wystarczający.
Inwestor w raporcie uznał, że "wariant tzw. inwestorski opisany w powyższych podrozdziałach jest jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska" (k. 66 raportu). Dodatkowo z raportu wynika, że "nie przedstawia się wariantowości w odniesieniu do planowanej realizacji prac rozbiórkowych istniejącego zakładu (...), ujęcia wód podziemnych, instalacji do magazynowania gazu płynnego ze względu na brak racjonalnych alternatywnych wariantów w/w przedsięwzięć" (k. 65 raportu). Dalej w raporcie podano, że "racjonalny wariant alternatywny instalacji do chowu drobiu, rozpatrywany na etapie analiz przedprojektowych, przewiduje realizację instalacji oczyszczania ścieków socjalno-bytowych i technologicznych, składającej się z zespołu osadników przepływowych wraz z systemem drenażu rozsączającego ścieków oczyszczonych w ziemi, zlokalizowanej w północnej części działki inwestycyjnej.
Nie przedstawia się innych wariantów alternatywnych w/w przedsięwzięć w zakresie: rozwiązań technicznych, technologicznych (...), gdyż dla przedmiotowej fermy (...) nie ma racjonalnych alternatywnych rozwiązań technicznych; lokalizacji, gdyż Inwestor nie dysponuje areałem gruntu o wymaganej powierzchni oraz optymalnej lokalizacji (k. 66 raportu).
15. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w świetle orzecznictwa nawet tzw. wariant "zerowy", a więc polegający na braku realizacji przedsięwzięcia nie stanowi wariantu alternatywnego, o którym stanowi przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a jak i lit. b u.o.o.ś. (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 4253/21, z dnia 19 listopada 2019 r., II OSK 3321/17, wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., II OSK 257/16). Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś. w tym zakresie wskazuje jedynie o opisie "przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia" i nie używa słowa "wariant". Niepodejmowanie przedsięwzięcia nie jest zatem wariantem realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 615/11, wyrok NSA z 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12, Lex nr 1511156 oraz wyrok NSA z 16 maja 2017 r., sygn. II OSK 2105/16). Powyższą interpretację art. 66 u.o.o.ś. potwierdza również wykładnia prounijna tego przepisu, bowiem w świetle art. 5 ust. 1 lit. d dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (OJL26.28.1.2012) zmienionej przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniającą dyrektywę 2011/52/UE w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz.UE.L 124/1, z 25 kwietnia 2014 r.) również nie sposób traktować zaniechania inwestycji jako jednego z wariantów przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2019 r., II OSK 3321/17).
Sąd podkreśla, że prowadzenie ustawowego wymogu przedstawienia opisu trzech wariantów w raporcie miało na celu umożliwienie organowi dokonania własnej analizy, który z tych wariantów jest możliwy do realizacji z punktu widzenia zagrożeń dla środowiska. Brak wariantowości, a brak ten wynika jednoznacznie nawet z pobieżnej lektury przedmiotowego raportu, zresztą sam Inwestor na to wskazuje, skutkuje tym, że raport ten jest niepełny i nie spełnia wymagań określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b u.o.o.ś.
16. Po drugie, wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może być utożsamiany z wariantem proponowanym przez wnioskodawcę. Alternatywność oznacza, że poszczególne warianty muszą się różnić między sobą. W przeciwnym wypadku prowadziłoby to do ominięcia wymogów stawianych przez ustawodawcę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2902/19). Alternatywność wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń - zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 997/19). Warto zauważyć, że wariant najkorzystniejszy dla środowiska zasadniczo nie może być utożsamiany z wariantem proponowanym przez wnioskodawcę, gdyż decydującym czynnikiem w wyborze tego ostatniego wariantu jest czynnik ekonomiczny, a nie ochrona środowiska (por. wyrok WSA w Olsztynie z 7 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 370/18). W każdym przypadku możliwa jest daleko idąca modyfikacja przedsięwzięcia tak, aby uzyskać rezultaty najkorzystniejsze dla środowiska, związane przykładowo z technologią budowy czy sposobem rozwiązania poszczególnych problemów technicznych. W przypadku opisu wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska kwestia opłacalności ekonomicznej przedsięwzięcia ma drugorzędne znaczenie, gdyż brana jest pod uwagę przede wszystkim w innych wariantach - inwestorskim i racjonalnym wariancie alternatywnym.
Ustawa w żaden sposób nie zwalnia raportów oddziaływania na środowisko w przypadku inwestycji polegających na budowie fermy od wymogów zawartych w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. W orzecznictwie przyjmuje się, że nawet w przypadku przedsięwzięć polegających na eksploatacji złóż kruszywa, a zatem niewątpliwie ograniczonych co do miejsca, nie jest dopuszczalne odstąpienie od określonego w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. obowiązku przedstawienia w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odrębnie wariantu inwestora, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3321/17). Przy czym warianty te musza się istotnie różnić, aby raportowi nie można było zarzucić pozorności wariantów (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 997/19). Natomiast w badanej sprawie wariant Inwestora został uznany za wariant najbardziej korzystny dla środowiska (k. 66 raportu).
17. Z tego względu przede wszystkim należy uznać, że decyzja Kolegium narusza 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś., a nadto art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co zasadnym czyniło uchylenie zaskarżonym decyzji tego Organu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, spójność oraz obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji, powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję.
Trudno także doszukać się w decyzji Organu II instancji argumentacji odnoszącej się do innych zarzutów kierowanych w stronę raportu a prezentowanych w znajdującej się aktach sprawy ekspertyzie (kontrraporcie) przedstawionej przez Skarżącą. Jeśli Organ I instancji kwestionuje, że jest to opinia specjalistyczna, to należy wyjaśnić dlaczego Organ tak uważa; w szczególności Organ powinien także odnieść się do uzupełnienia oświadczenia o uprawnieniach osób sporządzających ekspertyzę. Jeśli jest to opinia specjalistyczna, to zadaniem Organu jest szczegółowe odniesienie się do niej (czyli do każdego z zarzutów). Oczywistym przy tym jest, że Organ może się posiłkować powołaniem biegłego (a nie tylko ograniczać się do zobowiązania Inwestora do odniesienia się do ekspertyzy). Zarzuty w niej zawarte są bowiem wysoce precyzyjne (powtórzono je nota bene w odwołaniu). Oprócz tego, że z bliżej nieznanych powodów nie uznano tego dokumentu, za spełniający wymogi zawarte w art. 74a u.o.o.ś. (żaden z Organów orzekających w sprawie nie wzywał Skarżącej do uzupełnienia ewentualnych braków formalnych), to decyzja SKO nie zawiera analizy i oceny spełnienia przez raport innych wymogów z art. 66 u.o.o.ś. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 66 ust. 1 u.o.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 tej ustawy i od tej analizy Organy orzekające w sprawie powinny rozpocząć wywód.
Kolegium zaniechało oceny kompletności przedstawionego przez Inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z perspektywy obowiązku przedstawienia trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia, czym naruszyło art. 80 K.p.a.. Orzeczeniu brak także spełniającej kryteria z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. g) i pkt 13) u.o.o.ś. oceny ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu; analizy kompletności inwentaryzacji przyrodniczej, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2, 2a, 2b; analizy kompletności oddziaływania planowanej inwestycji na obszary Natura 2000 (art. 66 ust. 1 w zw. z art. 62 ust. 2 u.o.o.ś). Decyzje Organów obu instancji nie podejmują także analizy możliwych konfliktów społecznych (art. 66 ust. 1 pkt 15 u.o.o.ś.), uznając tym samym nieaktualny w tym zakresie raport, który wskazuje że "na obecnym etapie nie przewiduje się konfliktów społecznych związanych z planowaną produkcją drobiu na przedmiotowej fermie" (k. 120 raportu), choć z akt sprawy wyraźnie wynika i co sam Organ I instancji przyznaje - konflikt taki istnieje w znacznej skali. W tej kwestii Organy obu instancji uznają także pozytywną opinię Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 24.04.2019 r., znak [...], mimo iż jej treść wyraźnie wskazuje, że warunkiem jest brak konfliktów społecznych. Pomijając już wątpliwą warunkowość tego typu opinii (opinia powinna być pozytywna albo negatywna; zaproponowanej przez Marszałka formy współdziałania organów trudno się doszukać w art. 106 K.p.a.), to ta akurat opinia winna być uznana za negatywną, bowiem konflikty społeczne powstałe na tle planowanej inwestycji są raczej bezsporne.
Kolegium nie tylko nie podjęło żadnych działań zmierzających do uzupełnienia raportu, uznając zdawkowe odpowiedzi autora raportu za wystarczające (pismo z dnia 5 maja 2021 r.), co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Kolegium, co należy szczególnie podkreślić, nie odniosło się w żaden sposób do zarzutów odwołania, bo za takie nie można uznać lakonicznych i nic nie wnoszących wywodów: "odnosząc się do treści odwołania Kolegium stwierdza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi podstawę do wydania decyzji o warunkach realizacji przedsięwzięcia. Wskazać należy, że przyczyną odmowy (...) nie mogą być protesty mieszkańców. (...) Raport zawiera wystarczające dane. (...) Brak było dowodów, które swoją mogą mogłyby podważyć dane zawarte w raporcie, analizie czy stanowiskach organów uzgadniających. Takiego warunku nie spełniały pisma przedkładane przez organizację uczestniczącą w postępowaniu".
18. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów Skarżącej należy - po pierwsze wskazać, że wobec niepełności raportu, a co za tym nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, ich rozpoznanie byłoby obecnie przedwczesne.
Po drugie, należy jedynie zwrócić uwagę, że sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe.
Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń. Nadto sąd administracyjny nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 907/16, wyrok NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1221/16). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że ocena, czy raport zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 66 ustawy z 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, wymaga wiedzy specjalistycznej. Tym samym, skuteczne zakwestionowanie ustaleń poczynionych w toku postępowania przez organ wyspecjalizowany, a także dokonanej na ich podstawie oceny co do kompletności materiału zgromadzonego w sprawie, możliwe jest tylko w drodze przeciwdowodu sporządzonego przez podmiot posiadający wiadomości specjalne (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt II OSK 890/17).
19. Ponownie rozpoznając sprawę Organ powinien zastosować się do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym orzeczeniu. Winien uzupełnić materiał dowodowy w ten sposób, aby raport uwzględniał przede wszystkim wszystkie warianty przedsięwzięcia wskazane w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. Stąd sąd podkreśla, że warunkiem prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji jest uprzednie odniesienie się przez Organ do wszystkich argumentów i zarzutów podniesionych w odwołaniu ale też zawartych w kontrraporcie w taki sposób, by nie budziło wszelkich wątpliwości, że wszystkie kryteria zawarte w art. 62 i 66 u.o.o.ś. zostały przez Organ należycie przeanalizowane. Nie jest zatem wykluczone, że w wyniku ponownie prowadzonego postępowania powstanie nowy raport, który powinien ponownie zostać poddany opiniowaniu odpowiednim organom z tym zastrzeżeniem, że opinia powinna mieć jednoznaczny charakter (nie warunkowy).
20. Mając powyższe na uwadze, a w szczególności, że istotne braki raportu nie zostały dostrzeżone już na etapie postępowania przed Organem I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu decyzji Organów obu instancji.
21. O kosztach postępowania w punkcie 2 i 3 rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego w sprawie wpisu od skargi (200 zł).