II SA/SZ 495/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. L. z tytułu opieki nad żoną, która została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Organ I instancji odmówił świadczenia, wskazując na art. 17 ust. 1b i 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miały wykluczać przyznanie świadczenia, gdy niepełnosprawność powstała po 18. roku życia lub gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Organ II instancji, utrzymując decyzję w mocy, uznał, że choć przesłanki organu I instancji były błędne, to skarżący nie spełnił warunku z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ jego bierność zawodowa (niepracowanie) nie miała bezpośredniego związku czasowego z koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do oceny, czy skarżący jest zdolny do podjęcia zatrudnienia, ale tego nie czyni z powodu opieki nad żoną. Sąd podkreślił, że niepodejmowanie zatrudnienia z powodu opieki jest wystarczającą przesłanką, o ile istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy, a organy nie poczyniły ustaleń pozwalających na taką ocenę, naruszając tym samym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanki niepodejmowania zatrudnienia w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego oraz konieczność wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niepodejmowanie zatrudnienia przez opiekuna osoby niepełnosprawnej, która pozostaje w związku małżeńskim, jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli nie ma bezpośredniego związku czasowego z momentem powstania niepełnosprawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niepodejmowanie zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki jest wystarczającą przesłanką, o ile istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy, a organy nie poczyniły wystarczających ustaleń dowodowych w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, aby stwierdzić brak związku między biernością zawodową skarżącego a opieką nad żoną. Niepodejmowanie pracy z powodu opieki jest kluczowe, a niekoniecznie musi być bezpośrednio związane z momentem powstania niepełnosprawności.
Czy przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący wieku powstania niepełnosprawności, może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego po stwierdzeniu jego niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, w związku z czym nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), który uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niekonstytucyjny, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych.
Czy pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jej współmałżonkowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co jest zgodne z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i orzecznictwem NSA.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały NSA I OPS 2/22, która potwierdza, że w przypadku małżeństwa, to współmałżonek jest pierwszym uprawnionym do świadczenia, chyba że sam jest znacznie niepełnosprawny.
Przepisy (22)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki.
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP, dotyczący wieku powstania niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 17 § 5 pkt 2 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 20 § 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 23
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § 2a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 27
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 32 § 1 d
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 32 § 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i działania organu na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie obowiązku oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przez Sąd.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej art. 9 § 11
Definicja rodziny zastępczej spokrewnionej.
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80) poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego w zakresie oceny związku między biernością zawodową skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad żoną.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów obu instancji dotyczące wieku powstania niepełnosprawności żony oraz pozostawania w związku małżeńskim jako podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (choć organ II instancji uznał je za błędne, to wskazał inne podstawy odmowy).
Godne uwagi sformułowania
Niepodejmowanie zatrudnienia należy odróżnić od rezygnacji zatrudnienia. • Istotne jest zatem w tym wypadku ustalenie czy opiekun obiektywnie jest zdolny do podjęcia zatrudnienia, jak długo nie pracuje i czy stan ten ma bezpośredni związek z koniecznością sprawowania opieki.
Skład orzekający
Katarzyna Sokołowska
przewodniczący sprawozdawca
Wiesław Drabik
sędzia
Krzysztof Szydłowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki niepodejmowania zatrudnienia w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego oraz konieczność wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne zebranie dowodów przez organy administracji i jak sądy administracyjne kontrolują ten proces, nawet w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych.
“Czy niepracowanie z powodu opieki nad bliskim zawsze oznacza brak prawa do świadczenia? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.