II SA/Sz 492/25

II SA/Sz 492/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Renata Bukowiecka-Kleczaj
Wiesław Drabik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i par. 3, art. 153, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2025 poz 214
art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11, art. 71 ust. 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.),, Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] r. znak [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącej A. D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 12 czerwca 2025 r., nr WZPS-1.8641.1.28.2025.DB, wydaną
na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2025 r., poz. 214 ze zm., dalej: "u.p.z.i.r.p.") Wojewoda Zachodniopomorski (dalej: "organ II instancji", "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania A. D. (dalej: "strona", "skarżąca"), utrzymał
w mocy decyzję Starosty P. (dalej: "organ I instancji", "Starosta")
z 24 kwietnia 2025 r., nr [...] uchylającą, po wznowieniu postępowania administracyjnego, decyzję tego organu z 1 czerwca 2023 r., nr [...] o utracie przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 9 maja 2023 r.,
i orzekającą o utracie przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych
od 19 sierpnia 2022 r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ zaznaczył na wstępie, że została ona wydana na skutek uchylenia przez organ II instancji uprzednio wydanej w sprawie decyzji organu I instancji z 28 stycznia 2025 r. ze względów proceduralnych. Organ
I instancji nie wydał bowiem postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną, w trybie art. 149 § 1 i 2 k.p.a.
Jak ustalił organ II instancji, skarżąca zarejestrowała się w powiatowym urzędzie pracy w dniu 9 maja 2022 r. W tej samej dacie, decyzją nr [...], Starosta orzekł o uznaniu strony za osobę bezrobotną od 9 maja 2022 r. oraz orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji, z uwagi na to, że w okresie sześciu miesięcy przed zarejestrowaniem w urzędzie pracy strona rozwiązała stosunek pracy na mocy porozumienia stron.
Następnie, w dniu 1 września 2022 r., Starosta wydał decyzję nr [...],
w której orzekł o przyznaniu stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych
od 1 września 2022 r. do 8 maja 2023 r. Z dniem 9 maja 2023 r. skarżąca utraciła prawo do zasiłku z uwagi na upływ maksymalnego okresu jego pobierania, na mocy decyzji Starosty z 1 czerwca 2023 r., nr [...].
W dniu 7 lipca 2023 r. organ wygenerował raport ZUS-U2, z którego wynikało, że strona świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia w dniach 19-20 sierpnia 2022 r. W związku z powyższym, organ I instancji zawiadomieniem z 13 lipca 2023 r. poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od 19 sierpnia 2022 r.
W dniu 31 lipca 2023 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], orzekającą o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od 19 sierpnia 2022 r., z powodu podjęcia zatrudnienia, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z.i.r.p.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. Decyzją
z 14 września 2023 r. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji z 31 lipca 2023 r.
z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zastosował się do zaleceń organu odwoławczego i wznowił postępowanie, wydając postanowienie na podstawie art. 149 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a następnie w dniu 26 października 2023 r. organ wydał decyzję, którą orzekł o uchyleniu decyzji z 1 czerwca 2023 r. o utracie przez stronę prawa do zasiłku od 9 maja 2023 r.; i orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od 19 sierpnia 2022 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony, organ II instancji decyzją z 1 grudnia 2023 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 26 października 2023 r.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpatrzeniu skargi strony, wyrokiem z 10 października 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 78/24 uchylił decyzję organu II instancji z 1 grudnia 2023 r. oraz decyzję organu I instancji
z 26 października 2023 r. Jak podniósł Sąd, organ I instancji orzekając o utracie przez skarżąca statusu osoby bezrobotnej naruszył art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem orzekł ponad zakres rozstrzygnięcia decyzją nr [...] z 1 czerwca 2023 r. Naruszenia tego nie dostrzegł Wojewoda, przez co nieprawidłowo utrzymał w mocy decyzję.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji decyzją
z 28 stycznia 2025 r., nr [...] uchylił decyzję własną z 1 czerwca 2023 r., nr [...] i orzekł o utracie przez stronę zasiłku dla bezrobotnych
od 19 sierpnia 2022 r. Strona wniosła odwołanie od tej decyzji. Wojewoda uchylił tę decyzję organu I instancji wskazując, że po uchyleniu przez Sąd decyzji organów obu instancji, całe postępowanie toczy się od początku. Aby wznowić postępowanie należy przed wydaniem decyzji wydać w pierwszej kolejności postanowienie o wszczęciu postępowania, zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a.
Organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w sprawie wydając postanowienie w dniu 3 kwietnia 2025 r. Następnie w dniu 24 kwietnia 2025 r. organ
I instancji wydał powołaną na wstępie decyzję, mocą której uchylił decyzję własną
z 1 czerwca 2023 r., nr [...] i orzekł o utracie przez stronę zasiłku dla bezrobotnych od 19 sierpnia 2022 r.
Jak wyjaśnił organ I instancji, powodem wydania decyzji uchylającej było podjęcie przez stronę pracy na podstawie umowy zlecenia. W dniu rejestracji
w urzędzie pracy, strona potwierdziła, że znane są jej prawa i obowiązki osoby zrejestrowanej. W dniu 19 sierpnia 2022 r. doszło do zawarcia umowy, na mocy której strona zobowiązała się do świadczenia usługi w formie umowy zlecenia w okresie od 19 sierpnia 2022 r. do 20 sierpnia 2022 r. za co otrzymała wynagrodzenie, czemu sama nie zaprzecza.
Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji z 24 kwietnia
2025 r., kwestionując istnienie okoliczności warunkujących wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 1 czerwca 2023 r., nr [...]. Według strony, spełniła wszelkie wymagane przesłanki związane z ustaleniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Sporna kwestia stanowiąca podstawę wznowienia postępowania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, z uwagi chociażby na datę zawarcia umowy przez stronę, tj. przed rejestracją.
Dokonując oceny zasadności odwołania organ II instancji zauważył,
iż od 19 sierpnia 2022 r. do 20 sierpnia 2022 r. strona podlegała ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy w ramach umowy zlecenia. Umowa ta została dostarczona organowi I instancji w dniu 31 lipca 2023 r. Jak zaznaczył organ II instancji, wygenerowany raport ZUS oraz dostarczona umowa zawarta w dniu 19 sierpnia 2022 r., a nie jak twierdzi strona przed rejestracją w urzędzie pracy, stanowią wystarczający dowód, aby uznać,
iż od 19 sierpnia 2022 r. strona nie spełniała warunków do pobierania zasiłku
dla bezrobotnych. Podkreślił, że decyzja organu I instancji z 28 stycznia 2025 r. została uchylona ze względu na błędy proceduralne, a nie ze względu na argumenty zawarte w odwołaniu.
Odnosząc się do argumentu powołanego w odwołaniu dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 1 czerwca 2023 r., organ II instancji zauważył, że nie była to decyzja ostateczna i służyło od niej odwołanie do organu wyższego rzędu. Strona wniosła od tej decyzji odwołanie w dniu 10 listopada 2023 r.
W następstwie przyjętych ustaleń, powołaną na wstępie decyzją z 12 czerwca 2025 r., organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 24 kwietnia 2025 r.
A. D., zastępowana przez radcę prawnego, wniosła skargę
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję organu
II instancji z 12 czerwca 2025 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ewentualne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa.
Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie dokumentów wskazywanych przez skarżącą, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie,
2) przepisów prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania art. 33 ust. 4
pkt 1 u.p.z.i.r.p., co w konsekwencji doprowadziło do utraty statusu osoby bezrobotnej przez skarżącą.
W uzasadnieniu skargi wnosząca ją argumentowała, że spełniła wszelkie wymagane przesłanki związane z ustaleniem prawa do zasiłku. Sporna kwestia stanowiąca podstawę wznowienia postępowania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, z uwagi na chociażby datę zawarcia umowy przez skarżącą.
Według skarżącej, organy obu instancji ustaliły stan faktyczny bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Nie wskazano jakie okoliczności uznano za udowodnione, jakie dowody uznano
za wiarygodne, a jakim odmówiono mocy dowodowej. Jednocześnie nie uwzględniono całości dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, tj. przede wszystkim braku pouczenia skarżącej w zakresie tego, co możemy traktować jako pracę zarobkową.
Jak podniosła skarżąca, warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia prawa do zasiłku jest wcześniejsze właściwe pouczenie bezrobotnego
o przesłankach warunkujących zachowanie. Prawidłowe poinformowanie osoby bezrobotnej powinno polegać na tym, że taka osoba wie, jakie będą konsekwencje zaistnienia danego zdarzenia. Ponadto mogło budzić u skarżącej w niniejszej sprawie wątpliwości, czy zawarcie umowy zlecenia na tak krótki okres będzie traktowane jako podjęcie pracy zarobkowej. Nie bez znaczenia pozostaje zatem kwestia ustawowej definicji osoby bezrobotnej, tj. pozostawania w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Posiłkując się poglądem judykatury (wyrok WSA w Krakowie z 25 października 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 517/16, skarżąca podniosła, że zastosowana wobec skarżącej sankcja, polegająca na pozbawieniu jej za okres wsteczny statusu bezrobotnej w sytuacji, w której tylko przez jeden dzień świadczyła pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej jest nieadekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie u.p.z.i.r.p. Kwestie, na które powołuje się z organ nie mogą stanowić - w kontekście zaistniałych okoliczności faktycznych - charakteru przesądzającego o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty.
Na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał złożoną skargę oraz wnioski w niej zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola sprawy, sprawowana według wyżej powołanego kryterium,
potwierdziła zasadność wniesionej skargi.
W tym miejscu Sąd zauważa, że wyrokiem z 10 października 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 78/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił wydaną uprzednio decyzję organu II instancji z 1 grudnia 2023 r., utrzymującą
w mocy decyzję organu I instancji z 26 października 2023 r., orzekającą o uchyleniu decyzji Starosty z 1 czerwca 2023 r. o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku
dla bezrobotnych od 9 maja 2023 r. oraz orzekającą o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej i utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 19 sierpnia 2022 r. Jak wskazywał Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku, organ I instancji orzekając o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej naruszył art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem orzekł ponad zakres rozstrzygnięcia decyzją nr [...] z 1 czerwca 2023 r. Naruszenia tego nie dostrzegł Wojewoda, przez co nieprawidłowo utrzymał w mocy decyzję
Sąd będąc związany, na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną przedstawioną w ww. orzeczeniu, wskazuje, że organ dostosował się do ww. wskazań sądowych i w następstwie prowadził odrębnie postępowanie wznowieniowe co do utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej (vide decyzja organu I instancji z 28 stycznia 2025 r., utrzymana w mocy decyzją organu II instancji z 12 marca 2025 r.), które zostało poddane kontroli sądowej zakończonej wydaniem przez WSA w Szczecinie wyrokiem z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 306/25, uchylającym ww. decyzję organu I i II instancji i umarzającym postępowanie w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej.
Objęta przedmiotem badania w niniejszej sprawie jest natomiast decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 24 kwietnia 2025 r., wydaną w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, uchylającą decyzję ostateczną Starosty z 1 czerwca 2023 r. o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 9 maja 2023 r., i orzekająca o utracie prawa skarżącej do zasiłku dla bezrobotnych od 19 sierpnia 2022 r., z powodu podjęcia przez skarżącą innej pracy zarobkowej.
W sprawie nie jest sporne, że skarżąca zarejestrowała się w urzędzie pracy
w dniu 9 maja 2022 r. i uzyskała status osoby bezrobotnej. Zaś w dniu 1 września
2023 r. Starosta wydał decyzję, w której orzekł o przyznaniu skarżącej prawa
do zasiłku dla bezrobotnych od 7 sierpnia 2022 r. do 8 maja 2023 r. Następnie, w dniu 1 czerwca 2023 r., Starosta wydał decyzję nr [...] r. o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku od 9 maja 2023 r. Nie jest również kwestionowane przez żadną ze stron, że skarżąca w dniach 19-20 sierpnia 2022 r. zawarła umowę zlecenie, za co otrzymała wynagrodzenie.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, jakie skutki prawne wywołało zawarcie umowy zlecenia na gruncie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, tj. czy skarżąca winna z tej przyczyny utracić prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 19 sierpnia 2022 r. Nadto skarżąca kwestionowała prawidłowość pouczenia o obowiązku zawiadamiania organu administracji o tego rodzaju pracy.
Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2025 r., poz. 214 ze zm., dalej: "u.p.z.i.r.p."), ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, I oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną
i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia
w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nadto, spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie.
Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 11 powyższej ustawy, przez inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pomocy przy zbiorach w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo wykonywanie pracy w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.
Stosownie do art. 71 ust. 1 u.p.z.i.r.p., warunkiem uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest posiadanie status bezrobotnego oraz legitymowanie się odpowiednim okresem pewnej aktywności zawodowej lub okresem z nim zrównanym. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych jest nierozerwalnie związane z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej.
Sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p., definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich, wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część, zawiera zespół przesłanek negatywnych, a więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Jednocześnie status bezrobotnego nie ma charakteru uznaniowego, gdyż brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne.
W niniejszej sprawie skarżąca była prawidłowo pouczona o obowiązku powiadomienia urzędu pracy w ciągu 7 dni urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Powyższe pouczenie jest typowym używanym przez organy pracy i jego zrozumienie nie nastręcza problemów.
Nie sposób uznać jak podnoszone jest w skardze, że skarżąca nie została prawidłowo pouczona o obowiązku w zakresie informowaniu organu o podjęciu każdej pracy zarobkowej. Co więcej, jeśli osoba bezrobotna ma wątpliwości w tym zakresie może zwrócić się przed zawarciem umowy o stosowne informacje do urzędu pracy. Natomiast brak aktywności bezrobotnego w tym zakresie naraża go na konsekwencje w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej.
W zakresie pozostałych zarzutów skargi Sąd za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 14 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 2149/24 pragnie zauważyć, że użycie na gruncie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia legalnej definicji pojęcia "innej pracy zarobkowej" nie pozwala uwzględnić incydentalności owej pracy, która nie stanowi utraty gotowości skarżącej do podjęcia zatrudnienia. Skoro celem przepisów ustawy o promocji zatrudnienia było uznanie
za bezrobotną osoby, która jest niezatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, to za przyczynę utraty statusu osoby bezrobotnej wypada uznać pozostawanie wyłącznie w takim stosunku cywilnoprawnym, który koliduje z gotowością podjęcia pracy. Istotnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej jest bowiem pozostawanie w pełnej
i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia przejawiającej się w nieaktywności w sferze pracy, a podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od jej wymiaru czasowego, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów stanowi przesłankę utraty statusu bezrobotnego. Skarżąca podejmując pracę w oparciu o umowę cywilnoprawną przestała spełniać warunek pozostawania w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia.
Jak jednak trafnie zauważył NSA w przywołanym wyżej wyroku, stosując powyższy przepis należy uwzględnić zasadę proporcjonalności, wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego NSA wywiódł bowiem, że zasada ta nakłada wymóg stosowania takich środków prawnych, które będą skuteczne dla realizacji zamierzonych celów, a jednocześnie będą niezbędne dla ochrony określonych wartości w sposób, albo w stopniu, który nie mógłby być osiągnięty przy zastosowaniu innych środków. Niezbędność ta, to także korzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa i wolności ulegną ograniczeniu. Ingerencja w sferę statusu jednostki winna zatem pozostawać
w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie. Status bezrobotnego nie zależy od uznania organów orzekających, bowiem brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. jest kategoryczne i żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć znaczenia przy określaniu tego statusu. Powyższe nie przekreśla jednak możliwości naruszenia zasady proporcjonalności przy pozbawianiu statusu bezrobotnego, a w konsekwencji pozbawianiu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ale może to mieć miejsce w realiach zindywidualizowanego stanu sprawy, z którego wynika, iż ingerencja w sferę praw jednostki nie pozostaje w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie praw.
Sąd podzielając w pełni powyższe stanowisko, w rozpatrywanej sprawie dopatrzył się okoliczności nakazujących przyjęcie w realiach zindywidualizowanego stanu sprawy, iż zastosowanie przepisów przez organy obu instancji w rozpatrywanym przypadku nie daje się pogodzić z opisaną wyżej konstytucyjną zasadą proporcjonalności. W realiach badanej sprawy nie można pomijać, iż skarżąca zawarła umowę zlecenia w istocie na jedną noc i jak wynika z umowy, przystąpiła do jej realizacji od razu po podpisaniu. Nie można tez pomijać, iż organ powziął wiedzę o wykonywaniu innej pracy zarobkowej przez skarżącą na podstawie raportu ZUS wygenerowanego z systemu 7 lipca 2023 r. Natomiast skarżona decyzja organu o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 19 sierpnia 2022 r. została wydana w I instancji dopiero w dniu 24 kwietnia 2025 r. Skutkiem tak długiego procedowania przez organy administracji byłoby zatem pobawienie skarżącej zasiłku dla bezrobotnych z datą wsteczną, ze skutkiem od 19 sierpnia 2022 r. W realiach badanej sprawy pozbawienie prawa do zasiłku było wynikiem wadliwego działania najpierw organu I instancji stwierdzonej przez organ odwoławczy, a następnie wadliwości działania organów obu instancji stwierdzonej prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie.
Na gruncie badanej sprawy, pozostaje aktualna ocena działań organu I i II instancji, która została przedstawiona przez WSA w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 306/25. W ocenie Sądu, bezrefleksyjne zastosowanie przepisów ustawy u.p.z.i.r.p. wywołałoby zatem działające z mocą wsteczną skutki nie dające się pogodzić z opisaną powyżej zasadą proporcjonalności. Tym samym indywidualna ocena rozpatrywanego przypadku skarżącej nakazuje odstąpić od literalnego stosowania przepisów ww. ustawy oraz czyni koniecznym zastosowanie prokonstytucyjnej wykładani mających zastosowanie w sprawie przepisów.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 24 kwietnia 2025 r. Uznając, iż wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. oraz kierując się zasadami ekonomiki procesowej, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie utraty przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., w pkt II sentencji wyroku. Orzekając o zasądzeniu na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania (pkt III sentencji wyroku), Sąd działał na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.