II SA/Sz 483/25

II SA/Sz 483/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1043
art. 158, art. 157 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 107 par. 3, art. 138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. H. R. w S. z dnia 20 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do oddziału przedszkolnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. H. R. w S. na rzecz skarżącej A. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
A. K. (dalej: skarżąca) złożyła wniosek o przyjęcie dziecka na rok szkolny 2025/2026 do Szkoły Podstawowej nr [...] [...] w S.. Do wniosku dołączono załączniki z oświadczeniami dotyczącymi spełnienia poszczególnych kryteriów naboru.
Po ogłoszeniu listy uczniów zakwalifikowanych i niezakwalifikowanych, pismem z dnia 15 kwietnia 2025 r. skarżąca wystąpiła wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej o odmowie przyjęcia jej syna.
Pismem z 24 kwietnia 2025 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] [...] w S. wskazał, iż dziecko nie zostało zakwalifikowane do wybranej placówki z uwagi na nieuzyskanie wystarczającej liczy punktów. Jak wyjaśniono dziecko uzyskało w postępowaniu rekrutacyjnym 33 punkty. Natomiast w systemie elektronicznego naboru dla powyższej placówki minimalna liczba punktów w tym roku szkolnym, która kwalifikowała kandydatów do oddziału przedszkolnego wynosi 35 pkt.
Pismem z 28 kwietnia 2205 r. pełnomocnik skarżącej wywiódł odwołanie od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z dnia 14 kwietnia 2025 r. zarzucając mu w szczególności brak przejrzystości oraz wskazując na nieprawidłowy organ, który je podpisał (tj. Dyrektora Szkoły zamiast Komisji Rekrutacyjnej).
Pismem z 2 maja 2025 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] [...] w S. stwierdził, że uzasadnienie nie zostało podpisane przez przewodniczącego oraz pozostałych członków komisji, uznał je za "nieważne" i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Komisję Rekrutacyjną.
W dniu 5 maja 2025 r. Komisja Rekrutacyjna sporządziła uzasadnienie w którym wskazano, że proces rekrutacji przebiegał etapowo. W etapie pierwszym pod uwagę zostały wzięte kryteria ustawowe wynikające z ustawy Prawo oświatowe. Za spełnienie każdego wyszczególnionych kryteriów można było uzyskać po 40 punktów. W drugim etapie wzięto pod uwagę kryteria organu prowadzącego wskazane w uchwale nr [...] Rady Miasta S. z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie określenia kryteriów wraz z liczbę punktów branych pod uwagę na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego do publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej albo publicznej innej formy wychowania przedszkolnego prowadzonych przez Gminę Miasto S. oraz dokumentów niezbędnych do potwierdzenia tych kryteriów zmienionej uchwalą Nr [...] Rady Miasta S. z dnia 25 stycznia 2022 r.
Komisja opisała w jaki sposób obliczyła punkty synowi skarżącej. Wskazano, iż syn skarżącej uzyskał łącznie 33 punkty w postępowaniu rekrutacyjnym, co nie zakwalifikowało go do przedmiotowej placówki. Minimalna liczba w tym roku szkolnym, która kwalifikowała kandydatów do oddziału przedszkolnego wynosiła 35 pkt.
Końcowo Komisja wyjaśniła, iż w sytuacji, w której liczba dzieci z równą sumą punktów przewyższa liczbę wolnych miejsc w placówce, kandydaci zostają przesunięci do placówek II lub III wyboru. Wobec powyższego, zgodnie z zasadami rekrutacji, dziecko skarżącej zostało zakwalifikowane do jednego z wybranych we wniosku przedszkoli. Pouczono też skarżącą o możliwości wniesienia odwołania.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania oraz wskazał, że uzasadnienie z 5 maja 2025 r., choć obszerniejsze i bardziej szczegółowe niż poprzednie, wciąż nie spełnia ustawowego wymogu przejrzystości ani standardu indywidualnego uzasadnienia z art. 107 § 3 k.p.a. Jak podkreślono, lista rekrutacyjna oraz uzasadnienie decyzji nadal:
- nie wskazują liczby punktów przyznanych poszczególnym kandydatom;
- nie pozwalają zweryfikować, czy zakwalifikowanie uczniów osiągających taką samą bądź niższą punktację niż syn skarżącej;
- nie wyjaśniają, czy - i w jaki sposób - zastosowano kryteria rozstrzygające przy równej liczbie punktów, o których mowa w art. 131 ust. 2 Prawo oświatowe;
- nie zawierają omówienia dowodów, na których Komisja oparła ocenę poszczególnych kryteriów.
Wskazano dalej, że z uzasadnienia decyzji z 5 maja 2025 r. wynika, że syn skarżącej uzyskał maksymalną liczbę punktów we wszystkich kryteriach podstawowych, z wyjątkiem dwóch grup kryteriów dodatkowych: posiadania rodzeństwa uczęszczającego do szkoły oraz niepełnosprawności kandydata bądź członków jego rodziny. Otrzymał łącznie 33 punkty przy progu kwalifikacyjnym ustalonym na 35 punktów. Brakujące 2 punkty mógł zdobyć wyłącznie z kryteriów dodatkowych tj. posiadania rodzeństwa w szkole lub niepełnosprawności kandydata lub członków jego rodziny. Skoro z listy rankingowej wynika, że do szkoły zakwalifikowano dokładnie 70 uczniów, wniosek jest taki, że każdy przyjęty kandydat musiał spełniać co najmniej jedno z dwóch wspomnianych warunków, tj. mieć rodzeństwo w placówce lub legitymować się - sam albo wraz z rodziną - statusem osoby z niepełnosprawnością. W konsekwencji uczeń, który nie ma rodzeństwa w tej szkole i którego rodzina nie korzysta z uprawnień wynikających z niepełnosprawności, pozbawiony jest realnej szansy na przyjęcie, niezależnie od tego, że spełnia wszystkie pozostałe wymogi i osiąga maksymalną punktację w kryteriach ustawowych. Taki rezultat, zdaniem skarżącej, budzi poważne wątpliwości co do proporcjonalności zastosowanego systemu punktowego oraz respektowania zasady równego dostępu do edukacji, a ponadto może świadczyć o pośrednim uprzywilejowaniu rodzin spełniających określony profil socjalny.
Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie odwołania oraz o przyjęcie dziecka skarżącej do Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] [...] na rok szkolny 2025/2026.
Pismem z 20 maja 2025 r. Dyrektor Szkoły w odpowiedzi na pismo z 12 maja 2025 r. poinformował skarżącą, że na liście kandydatów przyjętych do oddziału przedszkolnego znajdują się dzieci z punktacją równą 35 pkt oraz wyższą a dziecko skarżącej nie uzyskało wystarczającej liczby punktów, aby zostać zakwalifikowane do placówki wybranej w I preferencji. Zdaniem Dyrektora Szkoły, Komisja Rekrutacyjna naliczyła punkty zgodnie ze złożonym wnioskiem, oświadczeniami oraz dokumentami, przy czym komisja nie jest zobowiązana do przeprowadzania dowodu w sensie prawnym, jak ma to miejsce w postępowaniach sądowych. Jednak w ramach procesu rekrutacji, komisja weryfikowała wymagane dokumenty i informacje, które kandydaci dostarczyli, aby upewnić się, że spełniają wymagania rekrutacyjne.
Dyrektor wyjaśnił ponadto, iż przedłożony przez skarżącą dokument "Wstępna Ocena Rozwoju Procesów Integracji Sensorycznej", nie jest w rozumieniu przepisów prawa - dokumentem potwierdzającym spełnianie kryterium orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie równoważne w rozumieniu przepisów ustawy.
Dyrektor Szkoły wskazał, iż wywodzona przez pełnomocnika skarżącej wadliwość systemu punktowego naboru w kontekście niewystarczającej liczby miejsc w placówce nie jest okolicznością na który ma wpływ placówka. Szkoła nie ustala kryteriów naboru oraz punktacji i nieadekwatność sytuacji do potrzeb rodziców dzieci nie będących dziećmi niepełnosprawnymi lub nieposiadających rodzeństwa, nie jest i nie może być w żaden sposób uwzględniona w odwołaniu.
Końcowo, wskazano, iż Komisja Rekrutacyjna analizując wniosek o przyjęcie dziecka do przedszkola ustaliła poprawnie wyniki na podstawie kryteriów postępowania rekrutacyjnego oraz dokumentów niezbędnych do ich potwierdzenia.
Pismem z 2 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącej wwiódł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego zarzucając:
1. naruszenie art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. polegające na błędnym zastosowaniu tych przepisów, wyrażającym się w braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, działaniu wbrew słusznemu interesowi obywateli, niewyjaśnieniu wątpliwości nasuwających się w związku z procesem rekrutacyjnym - szczegółowo podniesionych w odwołaniu od decyzji - a także w braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przeprowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej, co skutkuje naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji,
2. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na tym, że pierwsze rozstrzygnięcie, od którego przysługiwało odwołanie, zostało wydane przez Dyrektora Szkoły, który następnie sam je uchylił, a następnie wydał decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej; ponadto przepis ten został naruszony również przez to, że organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do zarzutów i wniosków podniesionych w odwołaniu,
3. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, która nie zawiera oznaczenia stron, podstawy prawnej, nie zawiera rozstrzygnięcia, uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz pouczenia.
Wskazując na powyższe zawnioskowano o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako naruszających prawo.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż wątpliwości budzi już sam przebieg procedury rekrutacyjnej, jak również brak wyjaśnienia tych wątpliwości przez organy zarówno I, jak i II instancji. Szczególnie istotne jest to, że pierwotne uzasadnienie zostało wydane i podpisane przez Dyrektora Szkoły, który następnie samodzielnie rozpatrywał odwołanie od tegoż uzasadnienia. Przede wszystkim jednak - w decyzji z dnia 20 maja 2025 r. - brakuje jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia do zarzutów przedstawionych w odwołaniu z dnia 12 maja 2025 r.
W ocenie skarżącej choć jej syn uzyskał maksymalną liczbę punktów we wszystkich kategoriach, poza dwoma grupami kryteriów: posiadaniem rodzeństwa uczęszczającego do szkoły oraz niepełnosprawnością kandydata lub członków jego rodziny, nie został przyjęty do wybranej placówki. W konsekwencji dziecko, które nie posiada rodzeństwa w danej szkole ani nie należy do rodziny objętej statusem osoby z niepełnosprawnością, pozbawione jest realnej szansy na przyjęcie, niezależnie od spełnienia wszystkich innych kryteriów. Taki rezultat podważa proporcjonalność zastosowanego systemu punktowego oraz zasadę równego dostępu do edukacji. Może również wskazywać na pośrednie uprzywilejowanie rodzin spełniających określony profil socjalny.
Ponadto podkreślono, iż powstają uzasadnione wątpliwości czy postępowanie rekrutacyjne zostało przeprowadzone w sposób rzetelny i prawidłowy. W szczególności zachodzi poważna wątpliwość, czy rzeczywiście każdy z 70 zakwalifikowanych kandydatów posiada rodzeństwo uczęszczające do szkoły lub czy on sam albo członkowie jego rodziny legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności. Z dokumentów udostępnionych stronie - w zakresie, w jakim miała do nich dostęp - nie wynika jednoznacznie, że wszyscy przyjęci kandydaci spełniali co najmniej jedno z powyższych kryteriów. Trudno bowiem przyjąć za pewnik, że żaden z 70 zakwalifikowanych uczniów nie jest jedynakiem albo że każdy z nich (bądź jego najbliżsi) legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Tymczasem, jak wskazano wcześniej, właśnie spełnienie tych kryteriów warunkowało przekroczenie progu punktowego. Nadmieniono, że skarżąca nie ma dostępu do protokołu Komisji Rekrutacyjnej, w którym powinny znajdować się informacje o liczbie punktów uzyskanych przez poszczególnych kandydatów. W konsekwencji nie ma żadnej możliwości zweryfikowania tych okoliczności. Co istotne, Dyrektor Szkoły, wydając zaskarżoną decyzję, w żaden sposób nie odniósł się do powyższych wątpliwości, nie wyjaśnił ich ani nie podjął próby uzupełnienia materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. W szczególności zdaniem organu podana przez Komisję Rekrutacyjną do publicznej wiadomości lista kandydatów zakwalifikowanych i niezakwalifikowanych zawierała wszystkie wymagane przez art. 158 ust. 1 i 4 ustawy Prawo oświatowe elementy. Z listy wynika również próg punktowy 35. Natomiast oczekiwania skarżącej chociażby w zakresie ujawniania liczby punktów przyznanych poszczególnym kandydatom nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa dot. rekrutacji. W zakresie polemiki z obowiązującymi kryteriami uzupełniającego etapu rekrutacji wskazano, że wynikają one z aktu prawa miejscowego, który nie został zakwestionowany we właściwym trybie.
Odnośnie wątpliwości pełnomocnika skarżącej czy pismo Dyrektora Szkoły z 20 maja 2025 r. ma charakter decyzji administracyjnej wyjaśniono, iż stanowi ono decyzję, bowiem spełnia minimum wymogów konstytutywnych. Decyzja z dnia 20 maja 2025 r. została wydana przez uprawniony organ na podstawie art. 158 ust. 9 ustawy Prawo oświatowe. Nie sposób również uznać, iż decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia, bowiem w treści decyzji wskazano, iż "komisja rekrutacyjna analizująca wniosek o przyjęcie dziecka do przedszkola ustaliła poprawne wyniki na podstawie kryteriów postępowania rekrutacyjnego oraz dokumentów niezbędnych do ich potwierdzenia", zatem organ zajął stanowisko. Z kolei brak pouczenia co do trybu, terminu i sposobu złożenia przysługujących środków prawnych nie może powodować nieważności tejże decyzji bowiem strona w ustawowym terminie złożyła skargę, a zatem brak pouczenia nie wywołał u skarżącej negatywnych konsekwencji procesowych, tym bardziej, iż już na etapie odwołania od decyzji komisji rekrutacyjnej była reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Nadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Mając na względzie okoliczności sprawy oraz wyjaśnienia organu w odpowiedzi na skargę, Sąd stwierdził, iż mimo oczywistych, widocznych na pierwszy rzut oka wad pismo, którego dotyczy skarga ma cechy dające podstawy do uznania go za decyzję administracyjną. Można z niego bowiem odczytać, iż odwołanie skarżącej nie zostało uwzględnione a Dyrektor Szkoły uznał, iż Komisja Rekrutacyjna analizując wniosek o przyjęcie dziecka do przedszkola ustaliła poprawnie wyniki na podstawie kryteriów postępowania rekrutacyjnego oraz dokumentów niezbędnych do ich potwierdzenia.
Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.):
1. Wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje się do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów oraz informację o zakwalifikowaniu albo niezakwalifikowaniu kandydata do danego publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo-wychowawczej, na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych lub na kwalifikacyjny kurs zawodowy.
2. Komisja rekrutacyjna przyjmuje kandydata do danego publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo-wychowawczej, na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych lub na kwalifikacyjny kurs zawodowy, jeżeli w wyniku postępowania rekrutacyjnego kandydat został zakwalifikowany oraz złożył wymagane dokumenty.
3. Komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych do danego publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo-wychowawczej, na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych lub na kwalifikacyjny kurs zawodowy. Lista zawiera imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych lub informację o liczbie wolnych miejsc.
4. Listy, o których mowa w ust. 1 i 3, podaje się do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie w widocznym miejscu w siedzibie danego publicznego przedszkola, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły lub publicznej placówki. Listy zawierają imiona i nazwiska kandydatów uszeregowane w kolejności alfabetycznej oraz najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia.
5. Dzień podania do publicznej wiadomości listy, o której mowa w ust. 3, jest określany w formie adnotacji umieszczonej na tej liście, opatrzonej podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej.
6. W terminie 3 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danego publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo-wychowawczej, na kwalifikacyjny kurs zawodowy lub na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych.
7. Uzasadnienie sporządza się w terminie 3 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydata pełnoletniego z wnioskiem, o którym mowa w ust. 6. Uzasadnienie zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym.
8. Rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 3 dni od dnia otrzymania uzasadnienia.
9. Dyrektor publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, o którym mowa w ust. 8, w terminie 3 dni od dnia otrzymania odwołania. Na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki służy skarga do sądu administracyjnego.
10. Listy, o których mowa w ust. 1 i 3, podane do publicznej wiadomości, są publikowane nie dłużej niż do czasu upłynięcia terminów, o których mowa w ust. 6-8, w postępowaniu rekrutacyjnym lub postępowaniu uzupełniającym przeprowadzanego w danym roku kalendarzowym.
W tym miejscu warto też przytoczyć art. 157 ust. 1 Prawa oświatowego stanowiący, iż postępowanie rekrutacyjne przeprowadza komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki. Dyrektor wyznacza przewodniczącego komisji rekrutacyjnej.
Zadania komisji rekrutacyjnej jako najważniejszego organu kolegialnego w postępowaniu rekrutacyjnym, powoływanego ad hoc (dla przeprowadzenia danego postępowania rekrutacyjnego), reguluje art. 157 ust. 2 Prawa oświatowego. Do zadań komisji rekrutacyjnej, należy w szczególności: ustalenie wyników postępowania rekrutacyjnego i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, o której mowa w art. 158 ust. 1 (art. 157 ust. 2 pkt 1); ustalenie i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, o której mowa w art. 158 ust. 3 (art. 157 ust. 2 pkt 2); sporządzenie protokołu postępowania rekrutacyjnego (art. 157 ust. 2 pkt 5).
Jak wynika z przytoczonych unormowań przepisy ustawy Prawo oświatowe regulujące postępowanie rekrutacyjne, stanowią lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (tak też postanowienie NSA: z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 760/15, i z dnia z 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt. I OSK 1007/15), gdyż ustawodawca ustanowił wymogi szczególne dla przeprowadzenia postępowania odwoławczego w postępowaniu rekrutacyjnym.
Według cytowanego już wyżej art. 158 ust. 1 Prawa oświatowego, wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje się do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów oraz informację o zakwalifikowaniu albo niezakwalifikowaniu kandydata do danej publicznej szkoły podstawowej a realizacja powyższego zadania należy do komisji rekrutacyjnej. Na tym etapie postępowania badane jest spełnienie wymogów formalnych. Stosownie do art. 158 ust. 2 Prawa oświatowego, komisja rekrutacyjna przyjmuje kandydata do danej publicznej szkoły podstawowej, jeżeli w wyniku postępowania rekrutacyjnego kandydat został zakwalifikowany oraz złożył wymagane dokumenty.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, podanie listy osób przyjętych i nieprzyjętych do publicznej szkoły podstawowej do publicznej wiadomości jest momentem wydania przez komisję rekrutacyjną decyzji. Dzień podania do publicznej wiadomości listy, o której mowa w art.158 ust. 3 Prawa oświatowego, jest określany w formie adnotacji umieszczonej na tej liście, opatrzonej podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej, o czym stanowi art. 158 ust. 5 Prawa oświatowego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 464/22).
W aktach administracyjnych przekazanych przez organ Sądowi znajduje się protokół z posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej powołanej Zarządzeniem Dyrektora nr [...] Szkoły Podstawowej Nr [...] [...] w S. z dnia 30 stycznia 2025 r. do przeprowadzenia rekrutacji kandydatów do klas oddziałów przedszkolnych na rok szkolny 2025/2026. Jak wynika z jego treści, w toku posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej zapoznała się z harmonogramem rekrutacji, elektronicznym naborem oraz kryteriami przyznawania punktów dla kandydatów zamieszkałych poza obwodem lub rejonem szkoły oraz dokonała analizy pod względem formalnym i prawnym złożonych wniosków i załączników o przyjęcie do oddziałów przedszkolnych.
W etapie pierwszym pod uwagę zostały wzięte kryteria ustawowe wynikające z ustawy Prawo oświatowe. Za spełnienie każdego z wyszczególnionych kryteriów można było uzyskać po 40 punktów (warunkiem było udokumentowanie spełniania kryterium).
W drugim etapie wzięto pod uwagę kryteria organu prowadzącego wskazane w uchwale nr [...] Rady Miasta S. z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie określenia kryteriów wraz z liczbą punktów branych pod uwagę na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego do publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej albo publicznej innej formy wychowania przedszkolnego prowadzonych przez Gminę Miasto S. oraz dokumentów niezbędnych do potwierdzenia tych kryteriów zmienionej uchwałą Nr [...] Rady Miasta S. z dnia 25 stycznia 2022 r.
Jak wynika z protokołu, Komisja Rekrutacyjna zweryfikowała 125 wniosków wypełniając indywidulną kartę weryfikacji wniosków (załącznik nr 1). Ustalenia Komisji Rekrutacyjnej zawarto w liście zbiorczej przyznanych punktów poszczególnym kandydatom (załącznik nr 2). W protokole odnotowani, iż przyznaną liczbę punktów zweryfikowano w systemie naboru elektronicznego.
Do akt sprawy dołączono kopię listy 70 uczniów zakwalifikowanych. Kopię listy 65 uczniów niezakwalifikowanych oraz kopię listy 19 uczniów zakwalifikowanych do innej placówki. Ponadto do akt włączono kopię list 68 i 123 uczniów przyjętych. Na listach uczniów zakwalifikowanych i przyjętych zawarto w nagłówku zapis: "próg punktowy: MEN = 0 lokalne = 35". Na wszystkich powyższych listach widnieje wyłącznie podpis Dyrektora Szkoły.
W ocenie Sądu zawarty na powyższych listach zapis "próg punktowy: MEN = 0 lokalne = 35" jest niejasny i wbrew tezie odpowiedzi na skargi nie sposób uznać, aby powyższy zapis należycie realizował wynikający z art. 158 ust. 4 ustawy obowiązek podania do publicznej wiadomości list zawierającej obok imion i nazwisk kandydatów, najniższej liczby punktów, która uprawnia do przyjęcia do danej placówki. W szczególności jest całkowicie niejasnym co oznacza zapis "MEN = 0" w sytuacji gdy w badanej sprawie punkty określone na podstawie kryterium ustawowego były niewątpliwie sumowane z punktami określonymi w uchwale Rady Miasta S..
Na przedstawionych Sądowi listach próżno też szukać podpisu oraz adnotacji przewodniczącego komisji rekrutacyjnej wymaganej art. 158 ust. 5 ustawy.
W ocenie Sądu ani na podstawie: protokołu, uzasadnienia przedstawionego przez Komisję Rekrutacyjną, skarżonej decyzji Dyrektora Szkoły ani wreszcie na skargę nie sposób ustalić jaki podmiot i w jaki sposób ustalił kluczowy z punktu widzenia skarżącej próg punktowy od którego zależało przyjęcie dziecka do oddziału przedszkolnego.
Warto też zauważyć, iż z załącznika do protokołu z posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej pt. "Zbiorcze zestawienie weryfikacji wniosków kandydatów do oddziałów przedszkolnych przy Szkole Podstawowej nr [...] [...] w S." wynika, że komisja rekrutacyjna rozpatrzyła wnioski dotyczące 125 uczniów przyznając "punkty MEN" oraz punkty "różnicujące". Tymczasem podane do publicznej wiadomości listy uczniów zakwalifikowanych nie niezakwalifikowanych do placówki dotyczą łącznie 154 uczniów tj. 70 uczniów (zakwalifikowani) + 65 uczniów (niezakwalifikowani) + 19 uczniów (zakwalifikowani do innej placówki). Stąd nie sposób ustalono decyzję w odniesieniu do 29 uczniów, których weryfikacji Komisja Rekrutacyjną nie odnotowała w załączniku do protokołu.
Wprawdzie z protokołu Komisji Rekrutacyjnej wynika, że "Przyznaną liczbę punktów zweryfikowano w systemie naboru elektronicznego", a zatem korzystała ona z dodatkowych narzędzi, to jednak w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy nie sposób ustalić na czym polegała owa weryfikacja. Nie sposób też stwierdzić, aby to faktycznie Komisja Rekrutacyjna decydowała przyjęciu lub nieprzyjęciu wszystkich kandydatów do oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej, czego wymaga art. 158 ust. 2 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie zarówno w uzasadnieniu sporządzanym przez Komisję Rekrutacyjną jak w decyzji Dyrektora Szkoły skupiono się na sposobie wyliczenia punktów przysługujących synowi skarżącej, przy czym co do zasady nie kwestionowała ona, wyliczonej w toku rekrutacji wartości 33 pkt. Całkowicie poza rozważaniami organów pozostała natomiast okoliczność, iż dla wyniku rekrutacji równie istotne znacznie miało ustalenie liczby punktów, która uprawniała do przyjęcia dziecka do danej placówki. Powyższe niewątpliwie jest wypadkową liczby miejsc w danej placówce oraz punktacji uzyskanej przez wszystkich kandydatów ocenianych w toku naboru. Także tego rodzaju ustalenie powinno następować w sposób transparentny a decyzja Komisji Rekrutacyjnej powinna poddawać się kontroli. Okoliczność, iż obowiązujące przepisy nie dają podstaw do upubliczniania liczby punktów przyznanych poszczególnym kandydatom na listach upublicznianych w trybie art. 158 ustawy nie oznacza, iż w sytuacji wniesienia odwołania, Dyrektor Szkoły nie ma obowiązku należytej weryfikacji prawidłowości ustaleń poczynionych przez Komisję Rekrutacyjną nie tylko w odniesieniu do ucznia, którego dotyczy odwołanie, ale także innych uczniów, którym przyznano wyższą liczbę punków. Dla wyniku postępowania rekrutacyjnego znacznie ma bowiem nie tylko liczba punktów uzyskana przez konkretnego ucznia, ale też próg punktowy obliczony przez Komisję Rekrutacyjną. Przy czym, jak wskazano już powyżej, przekazane Sądowi akta administracyjne nie dają możliwości realnej weryfikacji czy to faktycznie Komisja Rekrutacyjna, a jeśli tak, to w jaki sposób, decydowała o przyjęciu kandydatów do danego oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej i jak ustalono próg punktowy. Wręcz przeciwnie, z przekazanych dokumentów można wnioskować, iż doszło do naruszeń prawa w toku procesu rekrutacyjnego nie tylko w powyższym zakresie ale także w zakresie publikacji list kandydatów (brak wymaganych danych i podpisów osób uprawnionych) a także w zakresie rozpatrywania przysługujących skarżącej środków zaskarżenia. Podkreślić należy, iż działanie powyższe powinno było następować w skróconych terminach, określonych przez ustawodawcę. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła wniosek o sporządzenie uzasadnienia przez Komisję Rekrutacyjną w dniu 15 kwietnia 2025 r. natomiast, mimo wynikającego z art. 158 ust. 7 obowiązku sporządzenia uzasadnienia w terminie 3 dni, przedmiotowe uzasadnienie zostało sporządzone dopiero w dniu 5 maja 2025 r., a więc po 20 dniach. Również 3-dniowy termin na rozpatrzenie odwołania nie został przez Dyrektora Szkoły dochowany. Odwołanie wpłynęło do szkoły w dniu 14 maja 2025 r. (środa) natomiast decyzja została wydana w dniu 20 maja 2025 r. (wtorek). Powyższe terminy mają na celu umożliwienie stronie poddanie decyzji kontroli sądu administracyjnego przed rozpoczęcia roku szkolnego a nieuzasadniona zwłoka w działaniu Komisji Rekrutacyjnej i Dyrektora Szkoły powyższego prawa stronę powyższego pozbawiła.
Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżona decyzja Dyrektora Szkoły została wydana z naruszeniem wskazanych przez pełnomocnika skarżącej przepisów postępowania i winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
W toku dalszego postępowania organ winien rozpatrzyć odwołanie skarżącej mając na względzie stwierdzone wyżej ustalenia. W szczególności winien ustalić: z czego wynika rozbieżność pomiędzy liczbą uczniów, których dokumenty weryfikowała Komisja Rekrutacyjna (załącznik 2 do protokołu) a liczbą ujęta na listach uczniów zakwalifikowanych i niezakwalifikowanych, przez jaki podmiot i w jaki sposób został określony próg punktowy uprawniający do przyjęcia uczniów do danej placówki, w jaki sposób zostały zweryfikowane przez Komisję Rekrutacyjną punkty przyznane wszystkim uczniom zakwalifikowanym do danej placówki. Dopiero należycie poczynione ustalenia w powyższym zakresie dają podstawy do ceny prawidłowości rozstrzygnięcia o nieprzyjęciu syna skarżącej do oddziału przedszkolnego. Ustalenia takie winny zostać przedstawione w decyzji spełanijącej wymogi określone w art. 107 k.p.a. tj. zawierającej w szczególności przewidziane dla postępowania odwoławczego rozstrzygnięcie (art. 138 k.p.a.), prawidłowe uzasadnienie (art. 107 § 3 k.p.a.) oraz pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia.
Cytowane powyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl