II SA/Sz 48/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-04-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
hałasbezpieczeństwo i higiena pracymuzycyfilharmoniaryzyko zawodoweochrona słuchuprawo pracyinspekcja pracyrozporządzeniekodeks pracy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Filharmonii na nakaz Inspektora Pracy dotyczący oceny ryzyka zawodowego i programu działań ograniczających narażenie na hałas, uznając, że nawet dźwięki artystyczne mogą być szkodliwe dla zdrowia i wymagają działań zapobiegawczych.

Filharmonia zaskarżyła decyzję Inspektora Pracy nakazującą ocenę ryzyka zawodowego i opracowanie programu działań ograniczających narażenie na hałas. Strona argumentowała, że dźwięki instrumentów nie są hałasem w rozumieniu przepisów, a wyłączenie z § 6 rozporządzenia zwalnia ją z obowiązku. Sąd uznał, że nawet dźwięki artystyczne mogą być szkodliwe, a obowiązek opracowania programu działań organizacyjno-technicznych dotyczy również muzyków orkiestrowych, mimo że nie muszą otrzymywać indywidualnych środków ochrony słuchu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę Filharmonii na decyzję Inspektora Pracy, która nakazywała ocenę ryzyka zawodowego związanego z hałasem oraz opracowanie programu działań organizacyjno-technicznych w celu jego zmniejszenia. Filharmonia kwestionowała zasadność nakazu, twierdząc, że dźwięki wydawane przez instrumenty muzyczne nie stanowią hałasu w rozumieniu przepisów, a specyfika pracy muzyków zwalnia pracodawcę z obowiązku stosowania środków ochrony indywidualnej słuchu. Sąd oddalił skargę, podkreślając, że nawet dźwięki o charakterze artystycznym mogą być obiektywnie szkodliwe dla zdrowia. Sąd uznał, że obowiązek opracowania programu działań zapobiegających nadmiernemu narażeniu na hałas, wynikający z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy, dotyczy również pracodawców zatrudniających muzyków orkiestrowych. Sąd wyjaśnił, że wyłączenie z § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia dotyczy jedynie obowiązku udostępniania środków ochrony indywidualnej słuchu, a nie obowiązku minimalizowania ryzyka zawodowego poprzez działania organizacyjno-techniczne. Sąd wskazał, że choć pracodawca nie musi wskazywać konkretnych rozwiązań, musi opracować program uwzględniający dostępne technologie i specyfikę pracy, a wyniki pomiarów hałasu przekraczające dopuszczalne normy uzasadniały wydanie nakazu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nawet dźwięki o charakterze artystycznym mogą być obiektywnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia i tym samym stanowić 'dźwięki niepożądane' w rozumieniu przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja hałasu jako 'każdego niepożądanego dźwięku, który może być uciążliwy albo szkodliwy dla zdrowia' obejmuje również dźwięki celowo wydawane przez muzyków, jeśli obiektywnie zagrażają zdrowiu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

rozp. BHP art. 78 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

Pracodawca jest obowiązany zapewnić ochronę pracowników przed zagrożeniami związanymi z narażeniem na hałas.

rozp. hałas art. 2 § pkt 5

Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne

Definicja hałasu jako każdego niepożądanego dźwięku, który może być uciążliwy albo szkodliwy dla zdrowia lub zwiększać ryzyko wypadku przy pracy.

rozp. hałas art. 5 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne

Obowiązek pracodawcy sporządzenia i wprowadzenia w życie programu działań organizacyjno-technicznych zmierzających do ograniczenia narażenia na hałas po osiągnięciu lub przekroczeniu wartości NDN.

u.PIP art. 11 § pkt 1

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

Uprawnienie organów PIP do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w zakresie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi, gdy akt administracyjny jest zgodny z prawem.

Pomocnicze

rozp. hałas art. 6 § ust. 3 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne

Wyłączenie stosowania przepisu ust. 1 (dotyczącego udostępniania środków ochrony indywidualnej słuchu) do prac wykonywanych przez artystów - wykonawców widowisk muzycznych i rozrywkowych.

k.p.a. art. 107 § par. 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące formy i uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dźwięki artystyczne wydawane przez muzyków mogą być obiektywnie szkodliwe dla zdrowia i podlegają przepisom o ochronie przed hałasem. Obowiązek opracowania programu działań organizacyjno-technicznych ograniczających narażenie na hałas dotyczy również pracodawców zatrudniających muzyków orkiestrowych. Wyłączenie z § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia dotyczy jedynie obowiązku udostępniania środków ochrony indywidualnej słuchu, a nie obowiązku minimalizowania ryzyka zawodowego.

Odrzucone argumenty

Dźwięki instrumentów muzycznych nie są hałasem w rozumieniu przepisów. Specyfika pracy muzyków zwalnia pracodawcę z obowiązku opracowania programu działań ograniczających narażenie na hałas. Organ Inspekcji Pracy powinien wskazać konkretne sposoby realizacji obowiązku przez pracodawcę. Wyniki pomiarów hałasu powinny być rozliczane w dłuższych okresach czasu (miesięcznych, kwartalnych).

Godne uwagi sformułowania

nawet dźwięki, które są celowo, świadomie wydobywane są przez muzyków filharmonii z wykorzystaniem instrumentów muzycznych, mające stwarzać pozytywne wrażenia artystyczne, obiektywnie mogą być uciążliwe albo szkodliwe dla zdrowia. Wyłączenie zawarte w § 6 ust. 3 rozporządzenia nie powoduje, że pracodawca zatrudniający muzyków orkiestrowych nie ma obowiązku sporządzania programu działań organizacyjno-technicznych mających na celu najskuteczniejsze zmniejszenie narażenia pracowników na hałas. nie należy to do kompetencji organu Państwowej Inspekcji Pracy

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Sokołowska

członek

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów BHP dotyczących hałasu w specyficznych warunkach pracy, takich jak orkiestry."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji muzyków orkiestrowych; ogólne zasady BHP dotyczące hałasu są szerzej stosowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy nietypowego zastosowania przepisów BHP do specyficznej grupy zawodowej (muzyków orkiestrowych) i wyjaśnia, że nawet dźwięki artystyczne mogą być uznane za szkodliwe.

Czy muzyka w filharmonii to hałas? Sąd rozstrzyga o BHP dla orkiestr.

Sektor

kultura

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 48/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska
Krzysztof Szydłowski
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1510
art. 207 par.2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 2005 nr 157 poz 1318
par.2 pkt 5, par. 5  ust.2 , par. 6 ust.1, par.6 ust.3 pkt 2,
Rozporzadzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z  narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne.
Dz.U.UE.L 2003 nr 42 poz 38 art. 5 ust.1 i 2
Dyrektywa 2003/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i  bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem)
Dz.U. 2022 poz 1614
art. 11 pkt 1
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 107 par. 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant St. sekr. sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Inspektor Pracy z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu z inspekcji pracy oddala skargę.
Uzasadnienie
Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Inspektor Pracy Oddział w K. w dniu [...] września 2022 r. wydał wobec Filharmonii [...] nakaz o nr rej. [...] [...] zawierający 2 decyzje z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. W decyzji nr 1 nakazał dokonać oceny ryzyka zawodowego i udokumentować jej wynik w terminie do 21 października 2022 r. W decyzji nr 2 zobowiązał Filharmonię K. do sporządzenia i wprowadzenia w życie programu działań organizacyjno-technicznych mających na celu najskuteczniejsze zmniejszenie narażenia pracowników na hałas, w terminie do 21 października 2022 r. Podstawą prawną wydanej decyzji nr 2, sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2022 r., były przepisy art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1614), art. 207 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510), § 78 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.), § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne (Dz. U. Nr 157, poz. 1318).
Filharmonia K. wniosła odwołanie od nakazu określonego w decyzji nr 2, wnosząc o jej uchylenie oraz wskazując, że organ nie uwzględnił charakteru prowadzonej działalności. Strona podniosła, że dźwięk instrumentów nie jest dźwiękiem niepożądanym, w związku z czym nie może być uznany za hałas w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy. Zdaniem strony, obowiązki wynikające z § 6 ww. rozporządzenia nie mają zastosowania do prac wykonywanych przez artystów - wykonawców widowisk muzycznych i rozrywkowych. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła brak skonkretyzowania obowiązku i brak określenia sposobu wykonania decyzji. Dodatkowo strona oświadczyła, że podejmowane są działania mające na celu przeciwdziałanie przekroczeniom NDN i obecnie nic albo prawie nic nie da się zrobić w tej kwestii.
W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Inspektor Pracy, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), art. 11 pkt 1, art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy, § 78 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne, decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawne wymienione w podstawie prawnej decyzji oraz wskazał, że w trakcie czynności kontrolnych pracodawca okazał inspektorowi pracy wyniki badań natężenia hałasu w środowisku pracy z dnia 17 stycznia 2022 r., które zostały wykonane przez Laboratorium Badawcze [...] w sali koncertowej Filharmonii [...]. Karta pomiarów czynników fizycznych sporządzona przez specjalistę BHP, na podstawie sprawozdania [...] z pomiarów środowiska pracy, stanowi załącznik nr 5 do protokołu z kontroli. Na podstawie otrzymanych dokumentów inspektor pracy stwierdził, że poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia czasu pracy był wyższy od wartości dopuszczalnej 85 [dB] na stanowiskach muzyka wiolonczelisty i kontrabasisty - krotność NDN - 1,02; [KNDN > 1], muzyka trębacza i puzonisty - krotność NDN - 2,88; [KNDN > 1], muzyka waltornisty i klarnecisty - krotność NDN - 2,88; [KNDN > 1]. Wartości progów działania hałasu 80 [dB] zostały przekroczone na wszystkich stanowiskach pracy muzyków. Pracodawca nie opracował programu działań organizacyjno-technicznych zmierzających do ograniczenia narażenia na hałas. Zapisy protokołu nie zostały zakwestionowane przez pracodawcę.
Następnie organ wyjaśnił definicję hałasu, zgodnie z którą, hałas to "każdy niepożądany dźwięk, który może być uciążliwy albo szkodliwy dla zdrowia lub zwiększać ryzyko wypadku przy pracy" i stwierdził, że za niepożądane należy uznać te dźwięki, które są zbyteczne z punktu widzenia zdrowia pracownika narażonego na czynnik fizyczny. Za takim rozumieniem omawianego pojęcia przemawia również regulacja prawna zawarta w § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którą, § 6 ust. 1 nie stosuje się do prac wykonywanych przez artystów - wykonawców widowisk muzycznych i rozrywkowych. Wyłączenie zastosowania konkretnego przepisu do prac wykonywanych przez artystów przesądza, a contrario, o obowiązku stosowania pozostałych przepisów rozporządzenia do pracowników właśnie tej branży. Potwierdzeniem powyższego jest również objęcie zakresem Dyrektywy 2003/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem) (Dz. U. UE. L. z 2003 r. Nr 42, str. 38 z późn. zm.) pracowników branży muzycznej i rozrywkowej.
Wyłączenie zawarte w § 6 ust. 3 rozporządzenia nie powoduje, że pracodawca zatrudniający muzyków orkiestrowych nie ma obowiązku sporządzania programu działań organizacyjno-technicznych mających na celu najskuteczniejsze zmniejszenie narażenia pracowników na hałas. W pierwszej kolejności pracodawca jest bowiem obowiązany do zastosowania odpowiednich środków ochrony zbiorowej, a także podjęcia odpowiednich działań organizacyjnych zmniejszających poziom hałasu, które powinny zostać uwzględnione przy opracowywaniu ww. programu.
Inspektor pracy nie wskazał jednego właściwego sposobu wywiązania się z obowiązku przez pracodawcę, gdyż nie należy to do kompetencji organu Państwowej Inspekcji Pracy.
Ponadto, sporządzenie i wprowadzenie w życie programu działań organizacyjno- technicznych zmierzających do ograniczenia narażenia na hałas oraz dostosowanie tych działań do potrzeb pracowników należących do grup szczególnego ryzyka dokonywane jest na podstawie oceny ryzyka zawodowego. Inspektor pracy zobowiązał pracodawcę do dokonania oceny ryzyka zawodowego w decyzji nr 1 nakazu, od której nie zostało wniesione odwołanie.
Filharmonia [...] zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji dotyczącej nakazu nr 2 jako naruszającej prawo procesowe, w tym przepisów postępowania tj.:
- art. 7a § 1 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne w powiązaniu z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, w którym ustawodawca dopuścił rozwiązania alternatywne;
- art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organy obu instancji do przedstawionych technicznych uwag udawadniających niemożliwość spełnienia przez skarżącą wymogów wnikających z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, a także brak przedstawienia przez organ merytorycznych sposobów na rozwiązanie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania żądania wyrażonego przez Inspektora Pracy, gdy tymczasem żądanie to pozbawione jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek, a organ odwoławczy nie wskazał źródła, na podstawie którego taki harmonogram można by było stworzyć.
2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Strona skarżąca przyznała, że nie miała podstaw do kwestionowania obowiązku sporządzenia poprawionej oceny ryzyka zawodowego dostosowanej do nowej siedziby, jednak nie ma ona żadnego związku z nałożonym obowiązkiem sporządzenia programu działań organizacyjno-technicznych, zmierzających do ograniczenia narażenia na hałas lub drgania mechaniczne. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organ, że wyłączenie z § 6 rozporządzenia nie powoduje, że pracodawca zatrudniający muzyków orkiestrowych nie ma obowiązku sporządzania programu działań organizacyjno-technicznych mających na celu najskuteczniejsze zmniejszenie narażenia pracowników na hałas. Inspektor pracy ani organ odwoławczy nie uwzględnili charakteru pracy muzyka ani tego, że podjęto już szereg działań mających na celu ograniczenie narażenia na hałas. Do tej pory, na przestrzeni kilku lat, zastosowano następujące rozwiązania techniczne, mające na celu zmniejszenie negatywnych skutków przekroczeń najwyższych dopuszczanych natężeń dźwięku, na jakie są narażeni muzycy: na etapie projektowania nowej sali koncertowej - zgodnie ze specjalistycznymi zaleceniami - zadbano, aby układ muzyków grających na instrumentach dętych i perkusyjnych miał układ kaskadowy (stopnie o odpowiedniej wysokości); zakupiono i wdrożono 12 ochronnych ekranów zagłownych dla muzyków siedzących przed najgłośniejszymi instrumentami (perkusja, puzon, trąbka, itd.); testowano indywidualnie formowane wkładki douszne, które jak się okazało uniemożliwiają kontrolę muzyka nad wysokością, głośnością, barwą i artykulacją dźwięku. W ocenie kierownictwa filharmonii, na obecnym etapie rozwoju technologii mającej na celu ochronę słuchu muzyka, nie ma już innych efektywnych technicznych rozwiązań, które można by zastosować podczas pracy orkiestry symfonicznej. Również w zakresie organizacji pracy od niemal zawsze stosowane są liczne higieniczne przerwy w pracy muzyków, o których szczegółach w dalszej części niniejszej skargi. Właśnie takie okoliczności przewidział prawodawca w § 6 rozporządzenia, gdzie dopuścił jako możliwą sytuację, w której uniknięcie lub wyeliminowanie ryzyka zawodowego wynikającego z narażenia na hałas nie jest możliwe za pomocą środków ochrony zbiorowej lub organizacji pracy.
Dodatkowo skarżąca zwróciła uwagę, że wielkości charakteryzujące hałas w środowisku pracy oraz wartości największych dopuszczalnych natężeń (NDN) dla tych wielkości zostały określone w załączniku do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1348). Zgodnie ze wskazanym przepisem, poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie może przekraczać 85 dB, a odpowiadająca mu ekspozycja dzienna nie może przekraczać wartości 3,64 x 103 Pa2 xs lub poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia pracy nie może przekraczać wartości 85 dB, a odpowiadająca mu ekspozycja tygodniowa nie może przekraczać wartości 18,2 x 103 Pa2 xs. Maksymalny poziom dźwięku A nie może przekraczać wartości 115 dB, a szczytowy poziom dźwięku C nie może przekraczać wartości 135 dB.
Wydając zaskarżoną decyzję oparto się tylko i wyłącznie na wynikach badań natężenia hałasu w środowisku pracy z dnia 17 stycznia 2022 r. gdzie dopuszczalny poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia pracy był wyższy od wartości dopuszczalnej 85 dB na stanowiskach:
- muzyka wiolonczelisty i kontrabasisty - krotność NDN-1,02 [KNDN>1],
- muzyka trębacza i puzonisty - krotność NDN-2,88 [KNDN>1],
- muzyka waltornisty I klarnecisty - krotność NDN 2,88 [KNDN>1].
W protokole z kontroli zawarto zapis, że wartości progów działania 80 [dB] zostały przekroczone na wszystkich stanowiskach pracy muzyków. Istotnym jest, że już w sprawozdaniu z badania pomiarów hałasu wskazano, że muzycy wykonują:
- jeden koncert tygodniowo 2h/tydzień,
- próby do koncertów 5 razy w tygodniu po 4 godziny 20h/tydzień.
Nie uwzględniono natomiast, że zgodnie z § 44 obowiązującego regulaminu pracy, muzykom w trakcie jednych czterogodzinnych zajęć zbiorowych przysługują 2 przerwy:
- 30 minutowa po 1,5 godziny pracy,
- 15 minutowa po 3 godzinach pracy.
Przerwy w pracy orkiestry są zawsze przestrzegane. Dodatkowo prawie każdy 2-godzinny koncert ma przynajmniej 20-minutową przerwę. Generalna próba zamiast 4 godzin trwa najczęściej nieco ponad 2 godziny. Zatem w standardowym tygodniu pracy rzeczywisty czas narażenia niektórych muzyków na przekroczenie wskaźnika NDN wynosi ok. 15 godzin w 40-godzinnej kodeksowej normie czasu pracy. Bardzo istotną okolicznością, która niestety w żaden sposób nie znajduje odzwierciedlenia w prawnych pomiarach natężenia dźwięku, jest rozliczenie omawianego zagrożenia w dłuższych okresach czasu, np. miesięcznym, 3-miesięcznym czy półrocznym. Żeby to zobrazować warto przytoczyć fakt, że muzyk zatrudniony na zagrożonym stanowisku na 67 dni pracy orkiestrowej w okresie wrzesień-listopad 2022, aż 19 dni nie był narażony na szkodliwy hałas, gdyż realizował tzw. indywidualną pracę artystyczną. Taka organizacja pracy muzyków pokazuje, że filharmonia dba o odciążające od hałasu przerwy również w dłuższej perspektywie czasu.
Końcowo strona skarżącą przytoczyła fragmenty wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Op 468/21 dot. obowiązku sporządzenia oceny ryzyku zawodowego i zasad jakie organy obowiązane są przestrzegać w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.
Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 r. strony podtrzymały stanowiska prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem akt ten odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności przesądzenia wymagała kwestia prawidłowości stosowania przez organy obu instancji przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy związanych z narażeniem na hałas w odniesieniu do dźwięków wydobywanych przez muzyków orkiestrowych przy użyciu instrumentów muzycznych.
W myśl art. 207 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510), pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Zgodnie z § 78 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. poz. 169 ze zm.), pracodawca jest obowiązany zapewnić ochronę pracowników przed zagrożeniami związanymi z narażeniem na hałas, a w szczególności zapewnić stosowanie:
1) procesów technologicznych niepowodujących nadmiernego hałasu;
2) maszyn i innych urządzeń technicznych powodujących możliwie najmniejszy hałas, nieprzekraczający dopuszczalnych wartości;
3) rozwiązań obniżających poziom hałasu w procesach pracy.
Przepisy prawa pracy przewidują sytuacje, w których nie ma możliwości całkowitego wyeliminowania narażenia pracowników na hałas. Zasadą wynikającą z § 79 ust. 1 cyt. rozporządzenia jest jednak obowiązek pracodawcy ustalenie przyczyn przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu oraz opracowanie i zastosowanie programu działań technicznych i organizacyjnych, mających na celu najskuteczniejsze zmniejszenie narażenia pracowników na hałas (§ 79 pkt 1) oraz ograniczenie czasu ekspozycji na hałas, w tym stosowanie przerw w pracy (§ 79 pkt 3).
Według definicji określonej w § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne (Dz. U. z 2005 r. Nr 157 poz. 1318), dalej określanego jako "rozporządzenie", hałas, to każdy niepożądany dźwięk, który może być uciążliwy albo szkodliwy dla zdrowia lub zwiększać ryzyko wypadku przy pracy. Rację należy przyznać organom Inspekcji Pracy, że nawet dźwięki, które są celowo, świadomie wydobywane są przez muzyków filharmonii z wykorzystaniem instrumentów muzycznych, mające stwarzać pozytywne wrażenia artystyczne, obiektywnie mogą być uciążliwe albo szkodliwe dla zdrowia. W tym aspekcie mogą to być "dźwięki niepożądane" dla zdrowia w rozumieniu przepisu § 2 pkt 5 rozporządzenia.
Trafnie organ odwoławczy interpretuje również przepisy § 6 ww. rozporządzenia. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku gdy uniknięcie lub wyeliminowanie ryzyka zawodowego wynikającego z narażenia na hałas nie jest możliwe za pomocą środków ochrony zbiorowej lub organizacji pracy, pracodawca:
1) udostępnia środki ochrony indywidualnej słuchu, jeżeli wielkości charakteryzujące hałas w środowisku pracy przekraczają wartości progów działania;
2) udostępnia środki ochrony indywidualnej słuchu oraz nadzoruje prawidłowość ich stosowania, jeżeli wielkości charakteryzujące hałas w środowisku pracy osiągają lub przekraczają wartości NDN.
Według § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, przepisu ust. 1 nie stosuje się do prac wykonywanych przez artystów - wykonawców widowisk muzycznych i rozrywkowych. Przywołane przepisy uwalniają zatem pracodawcę od obowiązku udostępniania wykonawcom widowisk muzycznych i rozrywkowych środków ochrony indywidualnej słuchu. Organ, uwzględniając przepis § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, nie oczekiwał jednak od pracodawcy udostępnienia muzykom Filharmonii środków ochrony indywidualnej słuchu w postaci wkładów dousznych. Nie zwalniało to jednak pracodawcy od innych ciążących na nim obowiązków.
Niewątpliwie, nawet w stosunku do artystów zastosowanie mają przepisy § 5 rozporządzenia. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, pracodawca eliminuje u źródła ryzyko zawodowe związane z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne albo ogranicza je do możliwie najniższego poziomu, uwzględniając dostępne rozwiązania techniczne oraz postęp naukowo-techniczny. Stosownie do postanowień § 5 ust. 2 rozporządzenia, na podstawie oceny ryzyka zawodowego, o której mowa w § 4, po osiągnięciu lub przekroczeniu w środowisku pracy przez wielkości charakteryzujące:
1) hałas - wartości NDN,
2) drgania mechaniczne - wartości progów działania
pracodawca sporządza i wprowadza w życie program działań organizacyjno-technicznych zmierzających do ograniczenia narażenia na hałas lub drgania mechaniczne oraz dostosowuje te działania do potrzeb pracowników należących do grup szczególnego ryzyka.
Podzielić należy stanowisko organów Inspekcji Pracy, że przepis wprowadzający konieczność sporządzenia i wprowadzenie w życie odpowiedniego programu działań organizacyjno-technicznych zmierzających do ograniczenia narażenia na hałasu jest przepisem obowiązującym również pracodawcę zatrudniającego muzyków orkiestrowych. Znajduje on potwierdzenie również w treści art. 5 ust. 1 i 2 Dyrektywy 2003/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem) (Dz.U.UE.L.2003.42.38). Przy tym, wbrew oczekiwaniom strony skarżącej, przepisy rozporządzenia jak i pozostałe przepisy wykonawcze wraz z Kodeksem pracy, nie nakładają na organ obowiązku wskazania w decyzji (w nakazie) konkretnych działań jakie mają być podjęte przez pracodawcę. O tym jakiego rodzaju działania powinny być uwzględnione w programie stanowi § 5 ust. 3 rozporządzenia, zaś konkretne rozwiązania organizacyjno-techniczne winien określić pracodawca z uwzględnieniem dostępnej wiedzy i technologii oraz specyfiki pracy.
Jak wynika z uzasadnienia skargi w Filharmonii [...] pomimo nie sporządzenia spornego programu działań, takowe już miano wprowadzić lub uwzględnić w pracach projektowych poprzez zadbanie, aby układ muzyków grających na instrumentach dętych i perkusyjnych miał układ kaskadowy (stopnie o odpowiedniej wysokości), zakupiono i wdrożono 12 ochronnych ekranów zagłownych dla muzyków siedzących przed najgłośniejszymi instrumentami (perkusja, puzon, trąbka), stosowane są liczne przerwy higieniczne w pracy muzyków.
W tym kontekście niezrozumiałe wydaje się kwestionowanie przez stronę skarżącą nałożonego obowiązku i próba wykazania, że programu działań w stosunku do muzyków orkiestrowych nie można sporządzić i wprowadzić w życie z uwagi na ich specyfikę pracy.
Nie mogły odnieść również oczekiwanego skutku zawarte w skardze rozważania o celowości odniesienia wyników pomiaru natężenia dźwięku w rozliczeniu na dłuższe okresy, np. miesięczne, 3 - miesięczne lub półroczne. Skoro w wyniku badań natężenia hałasu w środowisku pracy przeprowadzonych dnia 17 stycznia 2022 r. wykazano przekroczenie wartości progowych w dB na wszystkich stanowiskach pracy muzyków, a na niektórych nawet powyżej wartości 85 dB, to, w ocenie Sądu, uzasadnione było wydanie nakazu sporządzenia i wprowadzenie w życie programu, tak jak orzeczono to w pkt 2 decyzji z dnia 20 września 2022 r. Uprawnienie do wydania kwestionowanego nakazu wynikało z art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1614), stanowiącego, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione (m.in.) do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Zdaniem Sądu, niezasadne są zarzuty skargi wskazujące na uchybienie przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczności stanu faktycznego zostały ustalone w sposób prawidłowy, uzasadniający zastosowanie przepisów wymienionych w podstawie prawnej kwestionowanego rozstrzygnięcia. Sposób sformułowania decyzji i jej uzasadnienia spełnia wszelkie wymogi stawiane przez przepis art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), orzekł o jej oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI