II SA/SZ 479/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zamiast rozstrzygnąć ją merytorycznie.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o lokalizacji zjazdu z drogi publicznej. Spółka zarzuciła SKO naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., twierdząc, że organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej, gdyż dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do merytorycznego rozstrzygnięcia. WSA przychylił się do stanowiska skarżącej, uznając, że SKO nie wykazało przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i uchylił zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał sprzeciw Spółki A. wniesiony od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Zarządu Dróg i Transportu w Koszalinie stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o lokalizacji zjazdu z drogi publicznej i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Spółka zarzuciła SKO naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 2 k.p.a., argumentując, że organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej, ponieważ dysponował pełnym materiałem dowodowym umożliwiającym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Spółka podnosiła, że umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości, na podstawie której uzyskała zgodę na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, nadal obowiązuje, a kwestia umowy dzierżawy jest poboczna. WSA uznał, że organ odwoławczy nie wykazał, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy jest uprawniony do merytorycznej oceny materiału dowodowego i powinien rozstrzygnąć sprawę co do istoty, a wydanie decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych okolicznościach, które nie zostały wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, Sąd uchylił decyzję SKO i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie wykazał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nie wykazał, że zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające wydanie decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy powinien był rozstrzygnąć sprawę co do istoty lub umorzyć postępowanie, a nie przekazywać ją do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jest to wyjątek od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i wydać decyzję reformatoryjną lub umorzyć postępowanie.
k.p.a. art. 136 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie uzupełniające w ograniczonym zakresie.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i do każdego obywatela.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest zapewnić stronom możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
u.d.p. art. 29 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległej do drogi, po uzyskaniu zezwolenia zarządcy drogi.
u.d.p. art. 29 § ust. 5
Ustawa o drogach publicznych
Decyzja o zezwoleniu na lokalizację zjazdu wygasa, jeżeli w ciągu 3 lat od jej wydania zjazd nie został wybudowany.
k.p.a. art. 162 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji, jeżeli stała się bezprzedmiotowa, została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia warunku, a strona go nie dopełniła.
P.u.s.a. art. 1 § § 1-2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowanie przed sądami administracyjnymi odbywa się na zasadach określonych w tej ustawie.
p.p.s.a. art. 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd bada zgodność z prawem działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, ale strona może wnieść sprzeciw.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględniając sprzeciw, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o zwrocie kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie wykazał naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy dysponował materiałem dowodowym umożliwiającym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Organ odwoławczy niezasadnie uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy nie może wyręczać organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe w sytuacjach wyjątkowych. Kontrola sądu ma charakter formalny w przypadku sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
Skład orzekający
Krzysztof Szydłowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście decyzji kasacyjnych organów odwoławczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej w administracyjnym postępowaniu sądowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu administracyjnym – kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kiedy organ odwoławczy może 'wyręczyć' organ pierwszej instancji? Sąd wyjaśnia granice decyzji kasacyjnej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 479/24 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2024-09-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Krzysztof Szydłowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6034 Zjazdy z dróg publicznych Hasła tematyczne Drogi publiczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 138 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze sprzeciwu Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zmienionej decyzją w sprawie zgody na lokalizację zjazdu oraz likwidację zjazdu z drogi publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółki A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z 26 stycznia 2023 r. Zarząd Dróg i Transportu w Koszalinie, po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez [...] Sp. z o.o. z siedziba w S., stwierdził wygaśnięcie decyzji nr TUR.4420.45.2021.WH z dnia 16 sierpnia 2021 r. zmienionej decyzją z dnia 11 października 2021 r. a dotyczącej lokalizacji zjazdu oraz likwidacji istniejącego zjazdu z drogi publicznej ul. [...] (dr. powiatowa, dz. nr [...] obr. [...]) na działkę nr [...] obr. [...] w K.. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości, natomiast podmiot na rzecz którego została wydana decyzja dotycząca lokalizacji zjazdu oraz likwidacji istniejącego zjazdu tj. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Owo prawo było wywodzone z zawartej pomiędzy powyższymi Spółkami umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości, od której pismem z dnia 30 czerwca 2022 r. Wnioskodawca odstąpił. Jak przyjął organ decyzja na lokalizację zjazdu przez firmę [...] Sp. z o.o. stała się bezprzedmiotowa, gdyż realizacja zapisów ww. decyzji (budowa zjazdu oraz likwidacja istniejącego) przez podmiot, który utracił władztwo do nieruchomości nie może zostać zrealizowana. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., decyzją z 29 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Przytoczył art. 162 § 1 k.p.a. stanowiący, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Wyjaśniono, że w powyższym przepisie wymieniono trzy grupy przesłanek wygaśnięcia decyzji. Pierwsza obejmuje stan bezprzedmiotowości decyzji i wynikający z przepisów prawa obowiązek organu stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Druga dotyczy przypadku, gdy zachodzi bezprzedmiotowość decyzji, a stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Trzecią grupę przesłanek ustawodawca powiązał z niedopełnieniem przez stronę ustanowionego w decyzji warunku. Organ nadmienił także, iż decyzja w przedmiocie wygaśnięcia innej decyzji ma charakter deklaratoryjny. Jej przedmiotem jest stwierdzenie konsekwencji wystąpienia określonych okoliczności ze skutkiem ex tunc, tj. od chwili ich zaistnienia. Nadmieniono, że budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu, z zastrzeżeniem ust. 2 (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Dz. U. z 2024 r., poz. 320, dalej jako: "u.d.p."). W przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi (art 29 ust. 2 u.d.p.) Decyzja o wydaniu zezwolenia na lokalizację zjazdu, o którym mowa w ust. 1, wygasa, jeżeli w ciągu 3 lat od jego wydania zjazd nie został wybudowany (art. 29 ust. 5 u.d.p.). Organ odwoławczy nadmienił, iż przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność wygaszenia decyzji ZDiT w Koszalinie z dnia 16 sierpnia 2021 r. w sprawie zezwolenia na lokalizację zjazdów (2 szt.) z drogi publicznej ul. [...] (dr. powiatowa, dz. nr [...], obr. [...]) na działkę nr [...], obr. [...] w Koszalinie, która została zmieniona decyzją ZDiT w Koszalinie z dnia 11 października 2021 r. Wyjaśniono, iż zezwolenie na lokalizację zjazdu udziela się właścicielowi lub użytkownikowi nieruchomości przyległej do drogi. Jako użytkownika nieruchomości należy także traktować dzierżawcę nieruchomości. Odwołująca starając się o zezwolenie przedłożyła umowę przedwstępną sprzedaży działek nr [...], [...], [...] w obr. [...] z dnia 16 kwietnia 2021 r. Organ I instancji nie uznał tej umowy, jako tytułu prawnego do nieruchomości. Spółka przedstawiła następnie czasową umowę dzierżawy z dnia 14 lipca 2021 r. z mocą do dnia 30 września 2021 r. dot. działek nr [...], [...], [...] w obr. [...] i dopiero ta umowa otworzyła stronie prawo do ubiegania się o zezwolenie na lokalizację zjazdu. Skoro zatem umowa przedwstępna - jak słusznie zauważa organ I instancji w piśmie przekazującym odwołanie - nie wywołuje skutków prawno-rzeczowych (tj. powstania tytułu do władania nieruchomością) to nie może mieć wpływu na wygaśnięcie spornych decyzji. Natomiast okoliczność odstąpienia od umowy (przy czym jest to okoliczność sporna i poza kognicją organów administracji publicznej) pozostaje bez wpływu na sprawę. Znaczenie dla sprawy ma okoliczność obowiązywania umowy z dnia 14 lipca 2021 r. Tymczasem organ w żadnym stopniu się nad tym nie pochylił, nie ustalił czy umowa dzierżawy nadal obowiązuje, czy ją przedłużono i na jakiej podstawie, czy strona ma może inny tytuł prawny do dysponowania nieruchomością, jeżeli tak to jaki i w jakim okresie. Ponadto Kolegium uznało, że Wnioskodawca na obecnym etapie postępowania nie wykazał, iż nastąpiła taka zmiana okoliczności faktycznych dla sprawy, która spowodowałaby bezprzedmiotowość spornych decyzji. Nadto nie dowiedziono, czy wygaśnięcie spornych decyzji jest w interesie obydwu stron (z dotychczasowych ustaleń wynika, iż interesy są rozbieżne) lub, czy wygaśnięcie spornych decyzji jest w interesie społecznym. Organ odwoławczy przyznał zatem rację odwołującej, iż organ I instancji przyznał prymat interesu tylko jednej ze stron postępowania tj. Wnioskodawcy, a interes Odwołującej został zbagatelizowany choć w toku postępowania go dostrzeżono i jak słusznie zauważył pełnomocnik strony, organ nie wyjaśnił, dlaczego zmienił swoje zdanie wyrażone w piśmie z dnia 28 grudnia 2022 r., podczas gdy stanowisko wyrażone w decyzji jest diametralnie odmienne. Końcowo Kolegium wskazało, iż pochylając się nad sprawą ponownie organ I instancji mając na względzie art. 10 i 79a k.p.a. powinien podjąć stosowne działania by ustalić powyżej wskazane kwestie i w zależności od ustaleń powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie. Podkreślono, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że najpierw sprawę rozpatruje organ pierwszej instancji, a następnie organ drugiej instancji, przy czym ten ostatni nie może co do zasady zastępować i wyręczać pierwszego w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a może w myśl art. 136 § 1 k.p.a. przeprowadzić postępowanie uzupełniające jedynie w ograniczonym (dodatkowym) zakresie. W pojęciu tym nie mieści się wyręczanie organu I instancji w jego podstawowych obowiązkach. Pismem z 3 czerwca 2024 roku pełnomocnik [...] Sp. z o.o. (dalej jako Skarżąca) wniósł sprzeciw od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie zarzucając organowi administracji naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie: 1. art. 138 § 2 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, w której SKO uchyliło i przekazało do ponownego rozpoznania decyzję ZDIT z dnia 26 stycznia 2023 roku, tj. wydało decyzję kasatoryjną, podczas gdy w sprawie nie wystąpiły przesłanki, których łączne spełnienie umożliwia wydanie takiej decyzji, tj. powodujące konieczność prowadzenia przez ZDIT postępowania dowodowego; a., gdyż SKO dysponowało pełnym materiałem dowodowym, który umożliwiał wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia tzn. umowy przedwstępnej która zawierała zgodę na dysponowanie przez Skarżącą nieruchomością na cele budowlane (§ 8.3. Umowy przedwstępnej), a jednocześnie b. w sprawie nie wystąpiły żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby konieczność wydania decyzji kasatoryjnej - gdyż: i. w umowie przedwstępnej, zawartej przez strony w formie aktu notarialnego, właściciel nieruchomości udzielił Skarżącej zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane (§ 8.3. Umowy przedwstępnej); ii. zakres zgody obejmuje m. in. realizację infrastruktury towarzyszącej na nieruchomości, w tym zjazdów z drogi publicznej na nieruchomość, iii. Zgoda (na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane wynikająca z §8.3. Umowy przedwstępnej) nie została przez właściciela nieruchomości sprawie skutecznie odwołana - a zatem - nadal obowiązuje, - co oznacza, że SKO miało możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy na podstawie posiadanego materiału dowodowego i nie miało podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej. 2. art. 15 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., poprzez brak merytorycznego rozpatrzenia sprawy i brak wydania decyzji reformatoryjnej lub utrzymującej w mocy decyzję ZDIT, mimo wystąpienia przesłanek ku temu - gdyż w sprawie istniał materiał dowodowy, umożliwiający wydanie merytorycznej decyzji i ocenę sprawy merytorycznie po raz drugi co stanowiłoby realizację zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe pełnomocnik Skarżącej wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty podnosząc, iż wydanie decyzji kasacyjnej jest wyjątkiem i opiera się na wystąpieniu dwóch przesłanek łącznie, a mianowicie: - po pierwsze, postępowanie przed organem I instancji, w którym została wydana decyzja, przeprowadzone musi być z naruszeniem przepisów postępowania, - po drugie, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy powinien mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Chodzi zatem o sytuacje, gdy organ administracji publicznej I instancji powinien dokonać uzupełnienia materiału dowodowego w całości, bądź też w bardzo dużej części (znacznej). Nie jest zatem możliwe wydanie decyzji kasatoryjnej w sytuacji, gdy uzupełnienie materiału dowodowego ma nastąpić w niewielkim zakresie. Należy bowiem pamiętać, że postępowanie przed organem II instancji nie ma na celu tylko kontroli legalności rozstrzygnięcia organu I instancji, ale merytoryczną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Skarżącej, w niniejszej sprawie nie spełniła się druga z ww. przesłanek do zastosowania trybu, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., gdyż SKO, zgodnie z art. 136 k.p.a., ma prawo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające we własnym zakresie. Co więcej, organ odwoławczy ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności, które są niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, np. dopuszczenie nowych dowodów, jeżeli przyczyniają się do wyjaśnienia sprawy. Dopiero w sytuacji, gdyby postępowanie wyjaśniające które miałby przeprowadzić organ II instancji, dotyczyłoby zagadnienia, które mogłoby doprowadzić do znacznej modyfikacji przedmiotu postępowania pod względem podmiotowym oraz przedmiotowym, np. poprzez rozszerzenie przedmiotu wniosku, czy też konieczności wstąpienia do postępowania nowych stron, lub gdy przeprowadzenie postępowania skutkowałoby przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w stopniu znacznym np. poprzez wystąpienie konieczności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, konieczność powołania szeregu nowych świadków, konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, czy też konieczność dokonania przez organ II Instancji wizji lokalnej - dopiero takie postępowanie mogłoby wykraczać poza zakres możliwości samodzielnego uzupełnienia materiału dowodowego przez organ II instancji. Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie nawet jeżeliby uznać, że istnieje jakakolwiek konieczność uzupełnienia materiału dowodowego - to nie jest ona znaczna. Końcowo Skarżąca wskazała, że brak odniesienia się przez ZDiT do kwestii umowy dzierżawy nie mógł stanowić okoliczności uzasadniającej brak merytorycznego rozpatrzenia sprawy — skoro bowiem Skarżąca uzyskała wynikające z § 8.3. Umowy przedwstępnej prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które nadal jej przysługuje, to kwestia umowy dzierżawy jest de facto poboczna, i w efekcie nie powodowała konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W ocenie Skarżącej, gdyby nawet SKO w toku postępowania powzięło wątpliwości co do kwestii związania stron umową przedwstępną, to i tak nie powinno było podjąć decyzji wskazanej w art. 138 § 2 k.p.a., lecz jeśli już to zawiesić postępowanie administracyjne. W takim bowiem przypadku powinien był bowiem dojść do wniosku, że nie jest władny rozstrzygnięcia czy strony związane są umową przedwstępną, czy też nie, lecz wskazać, że kwestię tę rozstrzygnąć powinien sąd powszechny. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej przywoływana jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Według art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). W świetle powyższych przepisów podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Sprawowana kontrola ma zatem charakter formalny. Nowelizacje kodeksu postępowania administracyjnego, których skutkiem było wprowadzenie instytucji sprzeciwu wskazują na to, że ustawodawca konsekwentnie dąży do przyspieszenia rozpatrywania spraw administracyjnych, wzmacniając zakres i funkcję postępowania odwoławczego i nakładając nowe obowiązki na organy II instancji. Zmiana treści art. 136 k.p.a. dokonana na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy. Wobec powyższego w świetle cytowanych regulacji wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe w sytuacjach wyjątkowych, gdyż działanie organu odwoławczego nie ma tylko charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym i co do zasady obowiązkiem tego organu jest ponowne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postępowania. Warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania decyzji w omawianym trybie jest zatem stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w sposób merytoryczny przez organ drugiej instancji. Wydając taką decyzję, organ odwoławczy powinien w jej uzasadnieniu nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek w nim wymienionych, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował art. 136 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 1166/20). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu, w następstwie wniesionego sprzeciwu, jest decyzja Kolegium uchylająca decyzję Zarządu Dróg i Transportu w Koszalinie stwierdzająca wygaśnięcie decyzji obejmującej zgodę na lokalizację zjazdu oraz likwidację istniejącego zjazdu z drogi publicznej oraz przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Jak wynika z akt postępowania decyzja orzekająca o lokalizacji zjazdu (a także decyzją ją zmieniająca) została wydana na wniosek Skarżącej Spółki. Do tego też podmiotu jako strony, zostało skierowane powyższe rozstrzygnięcie. Aktualnie o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z 16 sierpnia 2021 r., zmienionej decyzją z 11 października 2021 r., zabiega właściciel nieruchomości. Przy czym dotychczasowy przebieg postępowania jednoznacznie wskazuje, iż oba powyższe podmioty mają odmienne (przeciwne) stanowiska co do istnienia podstaw do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o lokalizacji zjazdu. Jak wynika z wyjaśnień Skarżącej, strony postępowania administracyjnego wiodą ze sobą w tym zakresie spór cywilny dotyczący w szczególności istnienia podstaw do przeniesienia własności nieruchomości, której obsługę miał zapewnić zjazd objęty decyzją. W tym miejscu Sąd stwierdza, że zaskarżoną odwołaniem decyzję z 26 stycznia 2023 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o lokalizacji zjazdu organ I instancji doręczył zarówno właścicielowi nieruchomości jak i Skarżącej. Odwołanie wniosła jedynie Skarżąca wyraźnie negując istnienie podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Stanowska obu podmiotów są w tym zakresie jasne i należycie wyartykułowane. Przy czym organ odwoławczy uznał Skarżącą za stronę postępowania, nie stwierdził bowiem ani niedopuszczalności odwołania ani też nie umorzył postępowania a przystąpił do jego merytorycznej oceny. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., który stanowił podstawę wydania decyzji kasacyjnej, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przedstawione przez Kolegium uzasadnienie w żadnej mierze nie daje podstaw do przejęcia, iżby zaistniały okoliczności wskazane w powyższym przepisie. Organ odwoławczy był władny do samodzielnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Był też uprawniony do zastosowania wskazywanych w uzasadnieniu art. 10 i art. 79a k.p.a. celem ewentualnego wyjaśnienia okoliczności, które jego zdaniem stoją na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku tj. tego czy umowa dzierżawy nadal obowiązuje, czy ją przedłużono i na jakiej podstawie, czy strona ma może inny tytuł prawny do dysponowania nieruchomością, jeżeli tak to jaki i od kiedy. Kolegium było władne do samodzielnego rozważenia, czy wygaśnięcie decyzji objętej wnioskiem właściciela nieruchomości jest w interesie społecznym oraz w interesie wszystkich stron. Sąd podkreśla, iż w postępowaniu drugoinstancyjnym organ odwoławczy jest uprawniony do odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego niż organ I instancji, a ustawodawca upoważnił taki organ do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania i uchylenia decyzji organu I instancji jeśli ocena dokonana przez organ administracji wyższego stopnia okaże się odmienna niż dokonana w postępowaniu organu I instancji. Skutkiem jednak uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji powinno być w pierwszej kolejności wydanie orzeczenia reformatoryjnego przez organ odwoławczy i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty albo umorzenie postępowania organu pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Jak już wskazano powyżej, jedynie w wyjątkowych, ściśle określonych przez ustawodawcę okolicznościach, dopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art. 138 § 2 k.p.a.) takich zaś okoliczności organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie wykazał. W ocenie Sądu, mając na względzie treść zaskarżonej decyzji oraz jej uzasadnienie nie sposób uznać aby organ odwoławczy wykazał, iż decyzja zaskarżona odwołaniem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W treści skarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy nie wykazuje też, aby w sprawie należało wydać takie rozstrzygnięcie (lub rozstrzygnięcia), które nie mogłoby zostać wydane przez organ nadzoru budowalnego wyższego stopnia w toczącym się postępowaniu po dostrzeżeniu przez ten organ naruszeń prawa przez inwestora. Stąd zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdziwszy naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., na podstawie art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. W skład kwoty 597 zł wchodzi: wpis sądowy - 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI