II SA/Sz 967/22

II SA/Sz 967/22 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-11-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2, art. 3 par. 2 pkt 4, art. 58 par. 1 pkt 1, art. 58 par. 3.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpatrzeniu w dniu 25 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. D. na czynność Wojewody w przedmiocie bezprawnego użycia danych osobowych oraz ich bezprawnego pozyskania przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o uznanie O. D. za obywatela polskiego postanawia: odrzucić skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 października 2022 r. (uzupełnionym pismem z dnia 13 października 2022 r.), Z. D. wniósł skargę na czynność Wojewody polegającą na bezprawnym użyciu Jego danych osobowych oraz ich bezprawnego pozyskania przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o uznanie O. D. za obywatela polskiego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie jej oddalenie w całości. Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 24 maja 2021 r. Wojewoda uznał O. D. za obywatelkę Polską. Postępowanie administracyjne w tej sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2020 r., poz. 347) na wniosek O. D..
W wyniku złożenia przez Z. D. w dniu 27 stycznia 2022 r. skargi w trybie art. 227 k.p.a. w sprawie nieprawidłowości ww. prowadzonym przez Wojewodę postępowaniu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji uznało, że postępowanie administracyjne w tej sprawie prowadzone było prawidłowo. Jednocześnie podkreślono, że Z. D. nie jest stroną tego postępowania nie może więc otrzymać żadnych informacji dotyczących tego postępowania ani zapoznać się z aktami sprawy.
Z kolei odnosząc się do treści skargi Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim, za obywatela polskiego uznaje się cudzoziemca, który m.in. pozostaje co najmniej od 3 lat w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim. Jednocześnie zgodnie z art. 33 ust. 1 ww. ustawy, wniosek o uznanie za obywatela zawiera m.in. dane cudzoziemca, adres zamieszkania oraz dane małżonka cudzoziemca. Dodatkowo, stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy do wniosku o uznanie za obywatela polskiego dołącza się dokumenty potwierdzające wskazane dane i informacje zawarte we wniosku, w tym dane małżonka cudzoziemca. To cudzoziemiec składając wniosek decyduje, jakie dane w nim zamieszcza i jakie dowody w tym zakresie przedstawia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne z przyczyn innych niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1-5a, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone
w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych
w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.).
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 p.p.s.a. nie są objęte właściwością sądu administracyjnego.
Zdaniem Sądu, zaskarżona czynność polegająca na bezprawnym użyciu danych osobowych skarżącego oraz ich bezprawnego pozyskania przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o uznanie O. D. za obywatela polskiego nie rozstrzyga sprawy administracyjnej i nie ma charakteru decyzji/postanowienia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, ani aktu czy czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego, wynikająca z dyspozycji ostatniego, powołanego przepisu obejmuje więc kontrolę takich aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, które ustalają (odmawiają ustalenia), stwierdzają (odmawiają stwierdzenia), potwierdzają (odmawiają potwierdzenia) uprawnienia lub obowiązki wynikające z prawa administracyjnego. Te akty lub czynności muszą więc wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne, a więc w sposób prawnie wiążący wpływać na jego sytuację prawną; przy czym powinien istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 6 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 686/19, publ. na stronie www.orzecznia.nsa.gov.pl).
Do kwestii kognicji sądu administracyjnego w sprawach wymienionych w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. odniósł się również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (publ. na stronie podanej wyżej), który podał, że tak jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do określonych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, są kierowane przez organ administracji publicznej również do określonych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynikać ma z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny.
Inaczej rzecz ujmując o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.
Skarżący za taką czynność organu administracji publicznej uznał użycie i pozyskanie przez Wojewodę jego danych osobowych w sprawie o uznanie O. D. za obywatela polskiego. Niewątpliwie przedmiot skargi nie dotyczy czynności z zakresu administracji publicznej, gdyż działania Wojewody nie wpłynęły na sytuację prawną skarżącego.
Jak dostrzegł Wojewoda w odpowiedzi na skargę dane osobowe skarżącego zostały przedstawione przez jego żonę – O. D. w postępowaniu dotyczącym uznania jej za obywatela polskiego, w którym to postępowaniu to cudzoziemiec w momencie złożenia wniosku decyduje jakie dane w nim zamieszcza i jakie dowody przedstawia i to on jest stroną takiego postępowania.
Odnośnie bezprawnego użycia i pozyskania danych osobowych skarżącego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 t.j. ze zm.) postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, a nie przez sąd administracyjny. Stosownie bowiem do art. 34 ust. 1 ww. ustawy, wyłącznie Prezes Urzędu jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych. Postępowanie przed Prezesem Urzędu jest postępowaniem jednoinstancyjnym i kończy się wydaniem postanowienia, na które służy skarga do sądu administracyjnego (art. 7 ust. 2 i ust. 3 oraz 4 ww. ustawy o ochronie danych osobowych).
Sąd administracyjny jest natomiast właściwy tylko do sądowej kontroli postanowienia tego organu, wydanego w postępowaniu administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych (art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie danych osobowych).
W konsekwencji oznacza to, że zaskarżona czynność, jako nie dotycząca sprawy administracyjnej, nie może podlegać kontroli sądu administracyjnego. Możliwości zaskarżenia takiej czynności do sądu administracyjnego nie przewidują także przepisy szczególne.
Wobec powyższego, Sąd orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.