II SA/SZ 468/25

II SA/Sz 468/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski
Wiesław Drabik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 248
art. 128 ust. 1 pkt 10 i ust. 2, art. 143 ust. 1,art. 146 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 15, art. 107 par. 1 pkt 2, art. 138 part. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej 3427 w Szczecinie z dnia 1 kwietnia 2025 r. nr 15 w przedmiocie zwolnienia z czynnej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej 3427 w Szczecinie na rzecz skarżącej I. W. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 28 października 2024 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 2 pkt 3 i pkt 22 lit. f, art. 128 ust. 2 pkt 1 i 4, art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r., poz. 248 ze zm., dalej: "u.o.O."), pkt 3 ppkt 1
lit. a Wytycznych Nr 17 Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 9 marca 2023 r. w przedmiocie zwolnienia z odbywania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej przed upływem jej pełnienia, Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] (dalej: "organ I instancji") zwolnił szer. I. W. (dalej: "strona", "skarżąca") z czynnej służby wojskowej pełnionej jako dobrowolna zasadnicza służba wojskowa (szkolenie specjalistyczne) z dniem 31 października 2024 r. i przeniósł stronę do pasywnej rezerwy.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ ją wydający podniósł, że strona pełniąca dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, na podstawie rozkazu
z 29 kwietnia 2023 r., jest żołnierzem niedyspozycyjnym, o czym świadczy przebywanie jej na zwolnieniach lekarskich (102 dni w ciągu 6 miesięcy służby), a jej zachowanie nie rokuje poprawy oraz wpływa negatywnie na morale pozostałych żołnierzy pododdziału. Na polecenie organu I instancji strona została w dniu
12 września 2024 r. zaopiniowana przez dowódcę baterii, uzyskując w opinii służbowej ocenę niedostateczną. Od opinii tej strona wniosła odwołanie do wyższego przełożonego, który utrzymał w mocy zaskarżoną opinię służbową.
Organ I instancji wskazał, że podjął decyzję o zwolnieniu strony ze służby na podstawie opinii dowódców poszczególnych szczebli obrazujących negatywne zachowanie strony. Organ ten uznał okoliczności opisane przez przełożonych żołnierza za zachowania nielicujące z powagą służby. Biorąc pod uwagę negatywny wpływ na pozostałych szkolonych, poprzez obniżanie ich motywacji i morale,
organ stwierdził, iż pozostawienie strony w służbie stoi w sprzeczności z interesem
i potrzebami Sił Zbrojnych, których celowość należy rozpatrywać przez pryzmat realizacji zadań służbowych przez żołnierzy. Decyzji tej organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na interes społeczny rozumiany jako interes Sił Zbrojnych.
Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji z 28 października
2024 r., której zarzuciła obrazę:
1. prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.O., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym zwolnieniem strony z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej
i przeniesieniem do pasywnej rezerwy pomimo niewykazania jakie faktycznie zaistniały potrzeby Sił Zbrojnych - organ I instancji nie wyjaśnił powodu zwolnienia strony z przedmiotowej służby i przeniesienia jej do pasywnej rezerwy poza stwierdzeniem, strona "jest żołnierzem niedyspozycyjnym, o czym świadczy przebywanie ww. na zwolnieniach lekarskich (102 dni w ciągu 6 miesięcy służby),
a jej zachowanie nie rokuje poprawy oraz wpływa negatywnie na morale pozostałych żołnierzy pododdziału", co ma jakoby mieć kluczowe znaczenie w świetle fakultatywnego charakteru dyspozycji zawartej w niniejszym przepisie, że żołnierza można zwolnić,
b) art. 128 ust. 2 pkt 4 u.o.O., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym zwolnieniem strony z przedmiotowej służby i przeniesieniem do rezerwy pasywnej, poprzez powołanie się na drugą równorzędną przesłankę zwolnienia, za podstawę której przyjęto "opinię służbową" sporządzoną na polecenie Dowódcy
JW [...] w okolicznościach, w których nie było podstaw prawnych do jej sporządzenia,
c) art. 128 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 146 ust. 1 pkt 1 u.o.O., poprzez nieuprawnione połączenie dwóch różnych i niezależnych od siebie instytucji stanowiących o sposobie zakończenia przedmiotowej służby a mianowicie instytucji "zwolnienia" w trybie i na zasadach określonych w art. 128 ww. ustawy oraz instytucji "przerwania" w sytuacji i na zasadach określonych w art. 146 ww. ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do rażącej niespójności przyjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia z podstawą prawną decyzji oraz jej tytułem i uzasadnieniem, nadto żadna z tych przesłanek nie uzasadnia faktycznie podjętej przez organ I instancji decyzji,
d) § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 18 maja 2022 r.
w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. poz. 1078, dalej: "rozporządzenie z 18 maja 2022 r."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
a mianowicie nieuprawnione i nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym
- w rzeczywistości jego braku - uznanie przez organ I instancji jakoby z dniem
31 października 2024 r. zaistniała jakakolwiek okoliczność mogąca stanowić podstawę do zwolnienia strony z tym dniem z przedmiotowej służby;
2. prawa procesowego, a mianowicie:
a) art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie określonej w tym przepisie zasady proporcjonalności, gdyż organ wojskowy wydający decyzję w ramach uznania administracyjnego nie wyjaśnił dlaczego wybrał rozwiązanie w postaci zwolnienia strony ze służby w okolicznościach przedmiotowej sprawy, jak też nie przedstawił należycie tych okoliczności,
b) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie kwestionowanej decyzji
i pominięcie istotnych dowodów oraz okoliczności przemawiających na korzyść żołnierza i ograniczenie się w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wyłącznie
do wykazywania niezawinionej przez stronę absencji w służbie, bez ustalenia kluczowej w sprawie okoliczności, że była ona spowodowana wypadkiem jakiemu strona uległa w zawiązku ze służbą wojskową, co uniemożliwia realizacje zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli kwestionowanej decyzji pod kątem jej zasadności,
w szczególności poprzez niewyjaśnienie jakie rzeczywiście potrzeby Sił Zbrojnych sprawiły, iż zasadnym stało się zwolnienie strony z przedmiotowej służby,
c) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nie zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęciu koniecznych kroków zmierzających
do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym pominięciu okoliczności dotychczasowego przebiegu służby wojskowej strony przed absencją chorobową, czy też dokumentacji powypadkowej w związku wypadkiem jakiemu strona uległa podczas pełnienia przedmiotowej służby, jeżeli jako taka została sporządzona,
d) art. 11 k.p.a., poprzez uchybienie zasadzie przekonywania, a mianowicie niewyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, w tym pominięciu decydującego elementu decyzji administracyjnej jakim jest należyte uzasadnienie przyczyn wydania decyzji o zwolnieniu żołnierza
z przedmiotowej służby, a w szczególności przyczyn nadania tejże decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności,
c) art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nadanie kwestionowanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku ustalenia i wykazania, że takie działanie " jest niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony", w kwestionowanej decyzji przywołał jako podstawę nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przesłankę ważnego interesu społecznego rozumianego jako interes Sił Zbrojnych, bez wskazania jakiejkolwiek rzeczywistej okoliczności uzasadniającej wystąpienie w sprawie interesu społecznego, który powodowałby konieczność nadania jej przedmiotowego rygoru,
f) art. 10 k.p.a., poprzez pozbawienie strony prawa do udziału w toczącym się wobec strony postępowaniu.
Decyzją z 1 kwietnia 2025 r., nr 15, wydaną na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 128 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 146 ust. 1 pkt 1 u.o.O., § 18 ust. 1 rozporządzenia z 18 maja 2022 r., Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] (dalej: "organ II instancji") uchylił w pkt 1 decyzję organu I instancji z 28 października 2024 r. i jednocześnie, w pkt 2 decyzji, zwolnił stronę z czynnej służby wojskowej pełnionej jako dobrowolna zasadnicza służba wojskowa z dniem 31 października 2024 r.
ze względu na otrzymanie w opinii służbowej ogólnej oceny niedostatecznej,
tj. na podstawie art. 128 ust. 1 pkt 10 u.o.O.
W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji zwrócił uwagę, że strona jako żołnierz dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej została na podstawie § 8 ust. 1
pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 25 marca 2024 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz.U. poz. 461, dalej: "rozporządzenie
z 25 marca 2024 r.") zaopiniowana na wniosek organu I instancji. Opinia została sporządzona w dniu 12 września 2024 r. przez przełożonego żołnierza, tj. Dowódcę batalionu dowodzenia, w której wystawiono opiniowanej ogólną ocenę niedostateczną. Strona złożyła odwołanie od tej opinii do wyższego przełożonego. W dniu 21 października 2024 r. Dowódca dywizjonu [...] utrzymał wydaną opinię służbową w mocy. Opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna, chyba że żołnierz uzyskał ogólną ocenę niedostateczną. W takim przypadku żołnierz może wystąpić do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o zweryfikowanie
tej opinii. Strona nie skorzystała z przewidzianej możliwości.
Korzystając ze swoich uprawnień procesowych organ II instancji uznał za zasadne uchylenie decyzji organu I instancji z uwagi na odmienną ocenę stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji przeprowadzonej analizy prawnej istoty sprawy uznał za uzasadnione, a zarazem konieczne zwolnienie strony z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na podstawie art. 128 ust. 1 pkt 10 u.o.O., przewidującego obligatoryjne zwolnienie ze służby wojskowej żołnierza, w stosunku do którego sporządzono opinię służbową, zawierającą ogólną ocenę niedostateczną.
Odnosząc się do podniesionego odwołaniem zarzutu naruszenia art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.O., organ II instancji wskazał, że nawet gdyby przyjąć wskazaną normę prawną jako podstawę fakultatywnego zwolnienia strony z przedmiotowej służby
z uwagi na faktyczny interes Sił Zbrojnych, to wyraża się w niej utrzymywanie w służbie żołnierzy, którzy swoim stanem zdrowia gwarantują realizację zadań służbowych na najwyższym poziomie. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, strona przebywała przez okres 106 dni przez okres 6 miesięcy na zwolnieniach lekarskich. Brak jest faktycznego interesu Sił Zbrojnych w dalszym utrzymywaniu strony w strukturach Sił Zbrojnych. Jedynie na marginesie, organ II instancji podniósł, że eksponowana odwołaniem okoliczność przebywania przez stronę na zwolnieniach lekarskich jako okoliczność niezawiniona ma w realiach sprawy znaczenie indyferentne prawnie.
Za całkowicie chybiony, organ II instancji uznał kolejny zarzut naruszenia
art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.O., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym zwolnieniem z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesieniem do pasywnej rezerwy, za podstawę którego przyjęto opinię służbową sporządzoną
na polecenie organu I instancji, w okolicznościach, w których nie było podstaw prawnych do jej sporządzenia. Organ II instancji podniósł, że strona, na podstawie
§ 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 25 marca 2024 r., została zaopiniowana nie
- co sugeruje pełnomocnik - "na polecenie" organu I instancji, lecz zgodnie
z dyspozycją wskazanego przepisu rozporządzenia "na wniosek" organu I instancji. Tak więc, wbrew twierdzeniom odwołania, istniały uzasadnione faktycznie i prawnie podstawy do przeprowadzenia opiniowania służbowego.
Odnosząc się do zarzutu odwołania o nieuprawnionym połączeniu dwóch różnych i niezależnych od siebie instytucji stanowiących o sposobie zakończenia służby pełnionej przez stronę, a mianowicie instytucji zwolnienia z tej służby
na podstawie art. 128 u.o.O. oraz przerwania tej służby na podstawie i zasadach określonych w art. 146 ww. ustawy, organ II instancji wskazał, iż w szeregu spraw przedmiotowo tożsamych z niniejszą jest to praktyka niekwestionowana przez sądy administracyjne (wyrok WSA w Rzeszowie z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 104/24). Ponadto instytucja przerwania przedmiotowej służby, czy to z uwagi
na potrzeby Sił Zbrojnych, bądź też na wniosek osoby odbywającej służbę, nie stanowi sposobu zakończenia służby, co sugeruje odwołanie. Organ przywołał tu brzmienie art. 146 ust. 4 u.o.O., umożliwiający kontynuowanie służby przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2. Takiej regulacji nie zawiera norma art. 128 ust. 1 i 2 ww. ustawy, stanowiąca podstawę zarówno obligatoryjnego,
jak i fakultatywnego zwolnienia z przedmiotowej w sprawie służby.
Organ II instancji nie podzielił też kolejnego zarzut odwołania, a mianowicie naruszenia § 18 ust. 1 rozporządzenia z 18 maja 2022 r., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, poprzez nieuprawnione i nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym uznanie przez organ I instancji, jakoby z dniem 31 października 2024 r. zaistniała jakakolwiek okoliczność mogąca stanowić podstawę do zwolnienia strony
z odbywanej przez nią służby. W dniu 21 października 2024 r. Dowódca dywizjonu [...] utrzymał w mocy wydaną w stosunku do strony opinię służbową, zawierającą ogólną ocenę niedostateczną. Z tym dniem opinia służbowa stała się ostateczna, stanowiąc podstawę zastosowania art. 128 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy, czyniąc koniecznym i zasadnym zwolnienie strony z przedmiotowej służby z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym opinia służbowa stała się ostateczna. Dalsze pozostawanie strony w strukturach Sił Zbrojnych powodowałoby narażenie Skarbu Państwa na straty, wynikające z bezpodstawnego wypłacania należności finansowych na rzecz strony, co w realiach niniejszej sprawy byłoby nie do zaakceptowania.
Organ II instancji nie znalazł podstaw do uznania za zasadne, podniesionego odwołaniem zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., statuującego zasadę proporcjonalności. Organ uznał, że przyjęte rozwiązanie w postaci zwolnienia strony z przedmiotowej służby, było zgodne z interesem Sił Zbrojnych. Również podniesiony odwołaniem zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie wydanej decyzji i pominięcie okoliczności przemawiających na korzyść żołnierza, jak również bez ustalenia kluczowej okoliczności w postaci absencji w służbie, spowodowanej wypadkiem w zawiązku ze służbą wojskową, w ocenie organu II instancji nie może zasługiwać na uwzględnienie. Zdaniem organu II instancji, okoliczności przemawiające na korzyść żołnierza w przedmiotowej sprawie nie zaistniały, nie wskazał na nie również pełnomocnik w odwołaniu. Sugerowana odwołaniem okoliczność absencji strony w służbie spowodowana wypadkiem pozostającym
w związku ze służbą wojskową jest gołosłowna i bezpodstawna, nie znajdując potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
W ocenie organu II instancji, również całkowicie chybiony jest podniesiony zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Odnosząc się do podniesionego odwołaniem zarzutu naruszenia art. 11 k.p.a., poprzez uchybienie przez organ zasadzie przekonywania, organ II instancji stwierdził, że odsyła w tym zakresie do wcześniej przeprowadzonych wywodów uzasadnienia swej decyzji, wykazujących na konieczność, a zarazem zasadność zwolnienia strony z przedmiotowej służby.
W nawiązaniu do podniesionego odwołaniem zarzutu naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., organ II instancji, powołując się na wcześniej przedstawioną argumentację wskazał, że interes Sił Zbrojnych, stanowiący emanację interesu społecznego, stanowił wystarczająca podstawę, na gruncie art. 108 § 1 k.p.a., do nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Według organu II instancji, nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony przez odwołaniem zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Strona miała zapewniony czynny udział w toczącym się postępowaniu, czego dowodem jest m.in. złożone przez stronę odwołanie od wydanej w stosunku do niej opinii służbowej. Organ II instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu
II instancji, zaistniała zasadność nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, w związku z zagrożeniem naruszenia dyscypliny finansów publicznych, a tym samym narażeniu Skarbu Państwa na straty spowodowane dalszą realizacją na rzecz strony należności finansowych,
co w konsekwencji spowodowało ograniczenie uprawnień strony przewidzianych
w art. 10 k.p.a. Ponadto naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, może skutkować uchyleniem decyzji jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnej czynności dowodowej, czego w niniejszej sprawie strona nie uczyniła.
Organ II instancji końcowo zaznaczył, iż pomimo uchylenia będącej przedmiotem odwołania decyzji, postanowił odnieść się do wszystkich podniesionych w ramach złożonego odwołania zarzutów, ponieważ w jego ocenie, w wyniku dokonania wszechstronnej i całościowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na podstawie dokonanych ustaleń faktycznych, istniały również uzasadnione podstawy do fakultatywnego zwolnienia strony z przedmiotowej
w sprawie służby, ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę, iż otrzymanie w opinii służbowej ogólnej oceny niedostatecznej stanowi podstawę obligatoryjnego zwolnienia z przedmiotowej służby wojskowej, implikowało to konsekwencje w postaci zasadności, jak i powinności skorzystania przez organ odwoławczy z uprawnienia przewidzianego w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji orzeczenia co do istoty sprawy.
I. W., zastępowana przez radcę prawnego, wystąpiła
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na ww. decyzję organu II instancji z 1 kwietnia 2025 r., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 28 października 2024 r., jako naruszających prawo materialne i wydanych z naruszaniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Skarżąca wniosła także o wyznaczenie rozprawy w niniejszej sprawie.
Zaskarżonej decyzji wnosząca ją zarzuciła:
1. obrazę prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 128 ust. 1 pkt 10 u.o.O. w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez zwolnienie przez organ
II instancji skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na podstawie obligatoryjnej przesłanki otrzymania w opinii służbowej ogólnej oceny niedostatecznej, która została sporządzona bez podstawy prawnej, gdzie przedmiotem postępowania w I instancji było zwolnienie skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na podstawie fakultatywnej przesłanki zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych, co stanowi również naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania;
b) art. 128 ust. 1 pkt 10 u.o.O., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym zwolnieniem skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, poprzez powołanie się na otrzymanie przez skarżącą w opinii służbowej ogólnej oceny niedostatecznej, którą przyjęto jako przesłankę obligatoryjnego zwolnienia,
a w rzeczywistości "opinii służbowej", która została sporządzona bez podstawy prawnej "na polecenie Dowódcy JW. [...]",
c) § 18 rozporządzenia z 18 maja 2022 r., poprzez naruszenie przepisów
o właściwości organów wojskowych uprawnionych do zwalniania żołnierza
z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej polegające na zwolnieniu przez organ
II instancji skarżącej ze służby wojskowej przy zastosowaniu odmiennej podstawy prawnej;
2. obrazę prawa procesowego, a mianowicie:
a) art. 7 k.p.a., poprzez załatwienie sprawy z pominięciem zasad rzetelnej procedury, które muszą być respektowane w państwie prawa, co skutkowało wydaniem przez organ II instancji decyzji mającej charakter konstytutywny z datą wsteczną w stosunku do doręczenia wydanego w sprawie rozstrzygnięcia,
b) art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie określonej w tym przepisie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, albowiem sposób procedowania sprawy oraz bezzasadne i pozbawione prawidłowości rozstrzygnięcie pogwałciło zasadę praworządności, jak również podważyło wiarygodność i autorytet organu wojskowego,
c) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji wydanej bez przeprowadzenia istotnych dowodów, których skarżąca z uwagi na sposób prowadzenia postępowania nie mogła przedstawić oraz bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść skarżącej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zasadności,
d) przepisów art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 130 § 2 k.p.a., poprzez zwolnienie skarżącej z czynnej służby wojskowej z datą wsteczną, to jest z dniem 31 października 2024 r., w sytuacji, gdy doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło przez organ II instancji w dniu 22 kwietnia 2025 r., nie uwzględniając ponadto, że wniesienie odwołania wstrzymało wykonalność decyzji o zwolnieniu skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, a tym samym uniemożliwiało określenie w decyzji odwoławczej daty jej zwolnienia przed dniem doręczenia decyzji organu II instancji,
e) art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie prawa udziału w toczącym się wobec skarżącej postępowaniu administracyjnym zarówno przed organem I, jak i Il instancji,
f) art. 136 k.p.a. w zw. z 15 k.p.a., polegające na przekroczeniu przez organ II instancji granic sprawy będącej przedmiotem zaskarżania złożonym przez skarżącą odwołaniem i podjęcie rozstrzygnięcia o zwolnieniu z zasadniczej służby wojskowej
w stosunku do skarżącej na innej, nowej podstawie prawnej, co doprowadziło
do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna w swoim zakresie powinna być dwukrotnie rozpoznana
i rozstrzygnięta.
W uzasadnieniu skargi wnosząca ją podniosła m.in., że organ I instancji w dniu 9 grudnia 2024 r. wydał postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji organu I instancji z 28 października 2024 r. w ten sposób,
że w podstawie prawnej decyzji zapis "art. 128 ust. 1 i 4" zastąpił zapisem "art. 128 ust. 1 pkt 10". Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym zaskarżyła przedmiotowe postanowienie w całości zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, tj. art. 40 § 2 i art. 113 § 1 k.p.a. Wskazując, że w realiach niniejszej sprawy zmiana podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia prowadzi do zmiany merytorycznej, co jawi się nieomal jako próba sfałszowania dokumentu. Ponadto wezwano organ do doręczenia w sposób prawidłowy przedmiotowego postanowienia pełnomocnikowi strony ustanowionemu w sprawie.
Przechodząc do meritum sprawy skarżąca podniosła, że organ II instancji
w wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego z rażącym naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, zwolnił skarżącą z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na podstawie nowej podstawy prawnej określonej w art. 128 ust. 1 pkt 10 u.o.O., naruszając tym samym uprawnienia organu II instancji zakreślone w art. 136 k.p.a. oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 k.p.a.
Jak zauważyła skarżąca, organ I instancji w rozpatrywanej sprawie zwolnienia skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej powołał się na podstawy materialnoprawne z art. 128 ust. 2 pkt 1 i 4 u.o.O. oraz dodatkowo na fakultatywną przesłankę przerwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej określoną w art. 146 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a nadto wskazał również, że zastosowanie ma art. 146 ust. 2 ustawy. Z kolei rozstrzygnięcie organu II instancji polegające na zmianie podstawy materialnoprawnej zwolnienia skarżącej z przedmiotowej służby z fakultatywnej określonej w art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.O. na obligatoryjną przesłankę określoną w art. 128 ust. 1 pkt 10 tej ustawy, co stanowi rażące naruszenie przez ten organ art. 136 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odwoławczej przyjmując za podstawę odmienną podstawę faktyczną, w rzeczywistości rozpatrując sprawę na nowo, i co należy zaakcentować, nie zauważając przy tym że "opinia służbowa" stanowiąca nową podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sporządzona została bez podstawy prawnej. Organ II instancji w rzeczywistości sam przyznał i właściwie sam to zdefiniował, że opiniowanie służbowe podległego mu żołnierza zostało zrealizowane "na polecenie".
Z uwagi na powyższe wyjaśnienia, za niedopuszczalne skarżąca uznaje działanie organu I instancji polegające na "poleceniu" zaopiniowania skarżącej przez Dowódcę baterii , i jak można domniemywać w realiach niniejszej sprawy wydając przy tym wskazówki co do wystawionej oceny. Skarżąca w wyniku tak "zleconego" opiniowania służbowego otrzymała ocenę niedostateczną i pomimo złożonego uargumentowanego odwołania, opinia służbowa została utrzymana w mocy.
Skarżąca podniosła, że w świetle obowiązujących przepisów prawa
w rzeczywistości brak było podstaw prawnych do sporządzenia opinii służbowej
w realiach niniejszej sprawy w stosunku do skarżącej. Żadna z okoliczności wymienionych w § 8 rozporządzenia z 25 marca 2024 r. nie wystąpiła w sytuacji służbowej skarżącej w trakcie pełnienia przez nią dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, a obowiązujące przepisy nie przewidują sporządzenia opinii służbowej "na polecenie" dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę wojskową
w dowolnym czasie. Sporny pkt 1 § 8 ww. rozporządzenia odnosi się wprost do sytuacji przeprowadzenia opiniowania służbowego na wniosek dowódcy innej jednostki wojskowej, w której żołnierz będzie pełnił czynną służbę wojskowej, a nie dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni czynną służbę wojskową i to w dowolnym momencie.
Dalej skarżąca podniosła obrazę art. 10 § 1 k.p.a., które bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy, w której doszło do zwolnienia skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej beż jej udziału w postępowaniu zarówno na etapie postępowania pierwszo jak i drugoinstancyjnego. W przypadku sprawy skarżącej, organ I instancji w ogóle nie powiadomił jej o prowadzonym postępowaniu oraz nie zapewnił jej czynnego w nim udziału. Następnie, w dniu 28 października 2024 r. wydał w sprawie decyzję, w której ustalił datę zwolnienia skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na dzień 31 października 2024 r., po czym przedmiotowy rozkaz skutecznie doręczył skarżącej dopiero w dniu 26 listopada
2024 r. Poprzez takie działanie organu I instancji, doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania, przez co skarżąca nie będąc powiadomiona o statusie strony, nie miała możliwości realizacji przysługującego jej prawa wynikającego
z art. 10 k.p.a. i przedstawienia chociażby dowodów w sprawie, mających na celu wyjaśnienie spornych okoliczności niniejszej sprawy. Powyższe bezprawne działanie zostało jeszcze spotęgowane w toku postępowania odwoławczego. Organ II instancji mimo tego, iż wiedział, że skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, to nadal uniemożliwiał jej czynny udział w postępowaniu. Organ I instancji postanowienie z 9 grudnia 2024 r. przesłał na adres strony postępowania. Zaś złożone zażalenie na wskazane postanowienie nie zostało rozpatrzone do dnia złożenia niniejszej skargi.
Dalej skarżąca wskazała na prowadzoną z organem II instancji korespondencję w sprawie zapewnienia stronie czynnego udziału w toczących się postępowaniach. Skarżąca uważa, że nie mogła na żadnym etapie postępowania zgłosić wniosków dowodowych i żądań oraz doprowadzić do przeprowadzenia dowodów wykazujących na bezprawność działania organu I instancji. Skarżąca nie miała również możliwości zgłoszenia dowodów z zeznań świadków w postaci jej przełożonych, które wykazałyby, że rzeczywiste powody jej zwolnienia nie pokrywają się z podstawą prawną umieszczoną w zaskarżonej decyzji.
Następnie wskazując na art. 128 ust. 1 i 2 u.o.O., skarżąca podniosła, że organ w wydanej decyzji administracyjnej określa dzień zwolnienia ze służby stosownie do treści § 18 ust. 1 rozporządzenia z 18 maja 2022 r., trzymając się przy tym zasad i standardów ustanowionych w k.p.a. oraz ustawie u.o.O.
Skarżąca uważa, że decyzja wydawana w oparciu o przepis art. 128 ust. 1 i 2 u.o.O. ma charakter konstytutywny. W oparciu o powyższe wyjaśnienia oraz okoliczności ustalone w niniejszej sprawie nie można zaakceptować wydanego
w stosunku do skarżącej rozstrzygnięcia będącego ponowną próbą - za wszelką cenę - zwolnienia skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i to przed doręczeniem decyzji, stawiając skarżącą przed faktem dokonanym.
Biorąc pod uwagę treść rozstrzygnięcia oraz działanie organu II instancji skarżąca podniosła, że żołnierz nie może ponosić konsekwencji wynikających
z błędów popełnionych przez organ wojskowy, który wszczął i prowadził "niejawne" postępowanie administracyjne w stosunku do skarżącej, akceptuje jej zwolnienie wyłącznie faktycznie z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, po czym dopiero
po tych czynnościach doręcza wydaną decyzję administracyjną w sprawie. Organ
II instancji podejmując swoje rozstrzygnięcie w wyniku rozpatrzenia złożonego odwołania, wobec nieuwzględnienia przywołanych na wstępie okoliczności, w tym również obowiązujących przepisów u.o.O. i rozporządzenia z 18 maja 2022 r., rażąco naruszył nie tylko wskazane wyżej przepisy prawa, ale również zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli
do organów państwa wynikającą z art. 8 k.p.a.
Jak podniosła przy tym skarżąca, organ II instancji, pomimo że wydał decyzję administracyjną w dniu 1 kwietnia 2025 r. wraz z pouczeniem o przysługującym odwołaniu, co oznacza, że nie powinna być ona wykonana przed jej formalnym chociażby wejściem do obrotu prawnego, zaś faktycznie rozwiązał stosunek prawny strony z dniem 31 października 2024 r., a wydaną decyzję doręczył stronie ponad
5 miesięcy później, w dniu 22 kwietnia 2025 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę i wniósł o uchylenie obu (wydanych w sprawie) decyzji. Pełnomocnik organu wniósł i wywiódł jak w decyzji organu II instancji, jak również w odpowiedzi
na skargę. Wskazał, że datą wydania i podpisania zaskarżonej decyzji jest 1 kwietnia 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji sądu administracyjnego Sąd stwierdził należy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącej z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako dobrowolna zasadnicza służba wojskowa, stanowiły przepisy ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r., poz. 248 ze zm., dalej: "u.o.O.").
Zgodnie z art. 128 ust. 1 u.o.O., żołnierza pełniącego służbę wojskową zwalnia się ze służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej, obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej oraz służby pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - a mianowicie w przypadku:
1) upływu czasu jej pełnienia;
2) osiągnięcia wieku, w którym przestaje podlegać obowiązkowi służby wojskowej;
3) utraty albo zrzeczenia się obywatelstwa polskiego;
4) ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej;
5) utraty stopnia wojskowego albo degradacji;
6) prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej usunięcia ze służby;
7) wybrania na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, senatora, na kierownicze stanowisko państwowe obsadzane na podstawie wyboru oraz do organów wykonawczych samorządu terytorialnego;
8) prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych;
9) skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności, pozbawienia wolności lub karę aresztu wojskowego bez warunkowego zawieszenia jej wykonania;
10) otrzymania w opinii służbowej ogólnej oceny niedostatecznej;
11) nieukończenia szkolenia podstawowego lub niezłożenia przysięgi wojskowej
w przypadku żołnierzy, o których mowa w art. 173 ust. 1;
12) niewyrażenia zgody na zmianę stanowiska służbowego na stanowisko w innej jednostce wojskowej w przypadku rozformowania jednostki wojskowej, w której pełnił tę służbę;
13) niewyrażenia zgody na zmianę stanowiska służbowego w przypadku skreślenia w etacie jednostki wojskowej stanowiska służbowego, na które był wyznaczony;
14) odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub na badania psychologiczne, niezgłoszenia się do tej komisji lub na te badania w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których żołnierz został zobowiązany.
Przepis art. 128 ust. 2 u.o.O. wskazuje zaś, w jakich przypadkach żołnierza,
o którym mowa w ust. 1, można zwolnić ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania, a mianowicie w przypadku:
1) zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych (ten właśnie przepis zastosowany został wobec Skarżącej);
2) odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi poświadczenia bezpieczeństwa, lub niewyrażenia przez żołnierza zgody na przeprowadzenie postępowania sprawdzającego;
3) braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej, odpowiadające jego przygotowaniu zawodowemu oraz kwalifikacjom i umiejętnościom przydatnym w Siłach Zbrojnych;
4) otrzymania w opinii służbowej ogólnej oceny dostatecznej;
5) złożenia przez niego, drogą służbową, pisemnego wniosku uzasadnionego szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi;
6) zachowania naruszającego godność i honor żołnierza lub nielicującego z powagą służby;
7) zachowania godzącego w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych.
Stosownie do art. 128 ust. 4 u.o.O., żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej oraz służby w aktywnej rezerwie dowódca jednostki wojskowej przenosi do pasywnej rezerwy.
Należy dodatkowo wskazać, że w przypadku dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, uregulowanej przepisami art. 143-151 u.o.O., przewidziano możliwość jej przerwania w każdym czasie zarówno przez żołnierza, jak i przez organ wojskowy. Przy czym w przypadku zwolnienia żołnierza przez organ wojskowy podstawą mogą być potrzeby Sił Zbrojnych (art. 146 ust. 1 pkt 1).
Przepis art. 146 u.o.O., określa skutki przerwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i tak: jeżeli żołnierz zwalniany z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej:
1. ukończył wyłącznie szkolenie podstawowe, przenosi się go na jego wniosek do aktywnej rezerwy albo terytorialnej służby wojskowej, a w przypadku braku takiego wniosku - do pasywnej rezerwy;
2. nie ukończył szkolenia podstawowego i nie złożył przysięgi wojskowej - przenosi się go do pasywnej rezerwy;
3. nie zrealizował wymaganego programu kształcenia w jednostce organizacyjnej szkolnictwa wojskowego lub nie złożył wniosku o powołanie do zawodowej służby wojskowej - przenosi się go do pasywnej rezerwy.
Zgodnie z art. 143 ust. 1 u.o.O., dobrowolna zasadnicza służby wojskowa wynosi o 12 miesięcy.
Na gruncie kontrolowanej sprawy niesporne jest, że skarżąca, na podstawie rozkazu Dowódcy [...] z 29 kwietnia 2024 r., rozpoczęła w dniu wydania tego rozkazu służbę pełnioną jako dobrowolną zasadniczą służbę wojskową (szkolenie specjalistyczne).
Przypomnieć należy, że zwalniając skarżącą z czynnej służby wojskowej odbywanej w warunkach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, organ I instancji w decyzji z 28 października 2024 r. jako podstawę takiego rozstrzygnięcia wskazał
na art. 128 ust. 2 pkt 1 i 4 u.o.O., podnosząc z jednej strony interes Sił
Zbrojnych, z drugiej strony otrzymanie przez skarżącą oceny niedostatecznej
w ramach procedury opiniowania. Z kolei organ II instancji, wydając zaskarżoną decyzję skorzystał z instrumentu reformatoryjnego z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji i rozpoznał sprawę co do istoty . Uwzględniając bowiem otrzymanie przez skarżącą oceny niedostatecznej w opinii sporządzonej przez
jej przełożonego, tj. Dowódcę baterii, w której pełni ona służbę (utrzymanej w mocy
w postępowaniu odwoławczym), na podstawie art. 128 pkt 10 u.o.O. organ II instancji zwolnił skarżącą z odbywania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej przed upływem jej pełnienia i przeniósł stronę do pasywnej rezerwy.
Sąd badający sprawę uznał, że decyzja organu II instancji została wydana
z naruszeniem art. 128 pkt 10 u.o.O., bowiem w badanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego przepisu. Należy tu w szczególności zaakcentować, że art. 128 pkt 10 u.o.O. nie mógł znajdować zastosowanie do skarżącej, w sytuacji opiniowania jej na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 25 marca 2024 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. poz. 461).
Przedmiotowy § 8 ww. rozporządzenia, określa przypadki sporządzenia opinii żołnierza zasadniczej służby wojskowej, a mianowicie ma to miejsce w sytuacji:
I. zwolnienia z tej służby (po ukończeniu całości tej służby – uwaga Sądu),
II. a także w przypadku złożenia przez żołnierza wniosku o powołanie do zawodowej służby wojskowej,
III. oraz w czasie jej pełnienia – na wniosek:
1) dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz będzie pełnił czynną służbę wojskową, przez co należy rozumieć sytuację, w której następuje zmiana przez żołnierza jednostki pełnienia służby wojskowej (uwaga Sądu),
2) szefa wojskowego centrum rekrutacji,
3) Żołnierza.
W stanie faktycznym sprawy, w sytuacji służbowej skarżącej, w trakcie pełnienia przez nią dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, nie wystąpiła żadna
z okoliczności wymienionych w § 8 rozporządzenia z 25 marca 2024 r., uprawniająca organ do sporządzenia opinii w trybie wskazanego przepisu.
W ocenie Sądu, organ II instancji dokonał błędnej wykładni wskazanego przepisu, uznając, że uprawniał on z urzędu dowódcę jednostki wojskowej do sporządzenia opinii o skarżącej w trakcie pełnienia przez nią służby. Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa ma na celu przeszkolenie wojskowe jak największej ilości żołnierzy oraz zwiększenie liczebności Sił Zbrojnych. Założeniem więc było, że skarżąca przez okres 12 miesięcy powinna zostać przeszkolona w danej specjalności wojskowej, tak aby móc kontynuować swoją karierę poprzez powołanie do innego rodzaju czynnej służby wojskowej bądź zostać przeniesiona do pasywnej rezerwy i otrzymać przydział mobilizacyjny. Z okoliczności sprawy nie wynika także, że to skarżąca domagała się sporządzenia o niej opinii. Brak jest przesłanek do stawiania twierdzenia, że uzasadnionym § 8 rozporządzenia z 25 marca 2024 r. celem organ I instancji polecił sporządzenie opinii o skarżącej.
W art. 128 pkt 10 u.o.O. została sformułowana podstawa do obligatoryjnego zwolnienia ze służby wojskowej, co wynika m.in. z użytego w tym przepisie zwrotu "zwalnia się", który stanowi dla organu nakaz powinnego zachowania. Jest to odrębna i samodzielna (w tym znaczeniu, że jej wykazanie stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej) przesłanka do zwolnienia ze służby wojskowej i niezależna od pozostałych przesłanek wymienionych w ust. 1 art. 128 u.o.O. Fundamentalną zasadą prawa w demokratycznym państwie prawnym jest to, że zakres przesłanek tego rodzaju materii jak zwolnienie żołnierza z pełnionej służby musi być precyzyjnie określony ustawowo, a interpretacja przepisów takiej ustawy nie może być w tego rodzaju kwestii rozszerzająca. Dopuszczalna byłaby jednak wykładnia rozszerzająca ale w kwestiach odnoszących się do uprawnień żołnierza wynikających ze stosunku służby.
Uwzględniając powyższe brak jest podstaw do aprobowania praktyki organu rozszerzającej wykorzystanie opiniowania żołnierza zasadniczej dobrowolnej służby wojskowej, o którym jest mowa w § 8 rozporządzenia z 25 marca 2024 r. w innych przypadkach w nim opisanych. Nie taki był bowiem cel stosowania wskazanego przepisu rozporządzenia. Sporządzona przez opiniującego ocena skarżącej
w przedmiotowej opinii jest bezprzedmiotowa z perspektywy art. 128 pkt 10 u.o.O.
Rację należy więc przyznać skarżącej, że w realiach sprawy nie było podstaw prawnych do sporządzenia opinii, którą posłużył się organ II instancji do zwolnienia skarżącej z pełnionej przez nią służby, w oparciu o art. 128 pkt 10 u.o.O.
Należy tu wskazać, że zastosowanie do rodzaju służby pełnionej przez skarżącą mają przepisy Ministra Obrony Narodowej z 18 maja 2022 r. w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1078). W § 18 ust. 1 rozporządzenia, określono jedynie od jakiej daty możliwe jest przedterminowe zwolnienie żołnierza ze służby wojskowej, wskazując tu na: datę uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby, datę ostateczności decyzji stanowiącej podstawę zwolnienia lub dzień zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia. W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję z powołaniem się na wskazaną w nim regulację prawną nie wykazał, że zastniały okoliczności stanowiące podstawę zwolnienia z § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia. Bez wątpienia, sporządzona na zlecenie organu I instancji opinia służbowa w stosunku do skarżącej nie może stanowić faktycznej podstawy do zwolnienia skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i stanowić dowodu, którego ustalenia mogą być przyjęte dla zastosowania powołanej przez organ II instancji podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia.
Oznacza to, że zaskarżona decyzja organu II instancji nie może pozostać
w obrocie prawnym. Organ ten nie wykazał, że wystąpiła obligatoryjna przesłanka zwolnienia skarżącej z odbywanej przez nią służby. Konieczne jest ponowne poddanie ocenie sprawy pod kątem ustalenia faktów mających wpływ na wynik sprawy
i wskazanie normy obowiązującej, która odpowiada potrzebie zastosowania tej normy przez organ II instancji. W realiach sprawy, podjęcie rozstrzygnięcia przez organ II instancji o zwolnieniu skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej,
przy zastosowaniu odmiennej podstawy prawnej, niż przyjęta przez organ I instancji, doprowadziło jednocześnie do naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna w swoim zakresie powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta (art. 15 k.p.a.).
W zaistniałej sytuacji Sąd odstąpił od oceny wpływu pozostałych podnoszonych skargą naruszeń prawa procesowego i materialnego przez organ I i II instancji, bowiem mają one charakter wtórny wobec pierwotnych uchybień i odnoszenie się do nich na obecnym etapie kontroli sądowej, byłoby co najmniej przedwczesne, jak choćby kwestia możliwości zwolnienia skarżącej z datą wsteczną; naruszenie zasad procesowych, a w tym prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, czy prawidłowość uzasadnienia decyzji, pod kątem uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść skarżącej.
Na marginesie Sąd zauważa, że nie może stanowić przykładu właściwej praktyki orzekania przez organ administracji publicznej, określenie przez organ
II instancji daty wydania zaskarżonej decyzji. Sporządzając decyzję i jej uzasadnienie, organ administracji publicznej winien mieć na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy k.p.a. wyznaczają decyzji, skutkom jej wydania i wymogom, które powinna spełniać. W świetle art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a., data wydania decyzji musi być wyraźnie widoczna, precyzyjna i zgodna ze stanem faktycznym. Data decyzji jest kluczowa, a jej brak lub niejednoznaczność może prowadzić do wyeliminowania decyzji, nawet jeśli jej treść w pozostałych elementach jest prawidłowa, ponieważ decyduje o terminach administracyjnych, możliwości odwołania oraz o momencie jej wejścia w życie. Odnosząc powyższe do realiów badanej sprawy, nie spełnia wymogu z art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazanie w nagłówku zaskarżonej decyzji daty jej wydania "31 marca 2025 r.", a następnie po wskazaniu numeru decyzji, dopisek odręczny "1 kwietnia 2025 roku". Prawidłowa data zapewnia pewność prawną, pozwala na jednoznaczne określenie, od kiedy decyzja jest ostateczna i jakie okoliczności faktyczne mogą być brane pod uwagę.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić przedstawioną
w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia ocenę prawną, z której wynika niedopuszczalność posłużenia się przez organ opinią z 12 marca 2024 r., przy jednoczesnym powoływaniu się na wystąpienie przesłanki z art. 128 pkt 10 u.o.O. Sprawa administracyjna wymaga więc ponownego zbadania i rozstrzygnięcia zgodnie z prawnie dopuszczalnym trybem oceny sprawy skarżącej, wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wskazania prawidłowej normy odpowiadającej konieczności jej zastosowania do rozstrzygnięcia sprawy i wskazania jednoznacznie daty wydania aktu kończącego postępowanie administracyjne w sprawie.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji, o czym orzekł jak w pkt I sentencji decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się opłata skarbowa od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty wynagrodzenia radcy prawnego, który zastępował skarżącą (480 zł), stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz.1935 ze zm.).