II SA/RZ 1561/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-05-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejpostępowanie administracyjnedecyzja kasacyjnakompetencje organu odwoławczegouchylenie decyzjistwierdzenie nieważnościPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoustawa o dostępie do informacji publicznej

WSA w Rzeszowie uchylił decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności i stwierdził nieważność punktu decyzji SKO zobowiązującego Wójta do udostępnienia informacji publicznej, uznając, że organ odwoławczy nie może wydawać takich zobowiązań.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji SKO z maja 2022 r. Decyzja z maja 2022 r. uchyliła decyzję Wójta o odmowie udostępnienia informacji publicznej i zobowiązała Wójta do jej udostępnienia. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję SKO i stwierdził nieważność punktu decyzji z maja 2022 r., uznając, że organ odwoławczy nie ma kompetencji do zobowiązywania organu I instancji do udostępnienia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z 4 października 2022 r., odmawiająca stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji SKO z 2 maja 2022 r. Postępowanie wywodziło się z wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej konkursu na stanowisko sekretarza gminy. Decyzją z 2 maja 2022 r. SKO uchyliło decyzję Wójta o odmowie udostępnienia informacji i zobowiązało Wójta do jej udostępnienia. Następnie Wójt zwrócił się o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a SKO odmówiło wszczęcia postępowania. Prokurator Okręgowy wniósł sprzeciw, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji z 2 maja 2022 r. z powodu rażącego naruszenia prawa. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ale nie rażące. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję SKO i stwierdził nieważność punktu decyzji z 2 maja 2022 r. Sąd uznał, że postępowanie o udostępnienie informacji publicznej jest niejurysdykcyjne, a organ odwoławczy nie może zobowiązywać organu I instancji do udostępnienia informacji w formie czynności materialno-technicznej, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może wydać decyzji reformatoryjnej i zobowiązać organu I instancji do udostępnienia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej. Może jedynie uchylić decyzję organu I instancji i wskazać na obowiązek udostępnienia informacji.

Uzasadnienie

Postępowanie o udostępnienie informacji publicznej jest niejurysdykcyjne. Organ odwoławczy, nie będąc dysponentem informacji, nie może jej udostępnić. Jego kompetencje ograniczają się do uchylenia decyzji organu I instancji, jeśli uzna, że organ ten był zobowiązany do udzielenia informacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 1 § pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie ma kompetencji do wydania decyzji reformatoryjnej zobowiązującej organ I instancji do udostępnienia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej. Wydanie takiej decyzji przez organ odwoławczy stanowi rażące naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Stanowisko SKO, że naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie było rażące.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie o udostępnienie informacji publicznej jest postępowaniem niejurysdykcyjnym. Organ odwoławczy nie może wydać decyzji reformatoryjnej i udostępnić informację publiczną będącą w posiadaniu organu I instancji. Zobowiązanie do udzielenia informacji publicznej nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem w rozumieniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skład orzekający

Magdalena Józefczyk

sprawozdawca

Paweł Zaborniak

przewodniczący

Karina Gniewek-Berezowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kompetencji organu odwoławczego w sprawach dostępu do informacji publicznej oraz kwalifikacji naruszeń prawa jako rażących."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie dostępu do informacji publicznej i relacji między organem I i II instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące dostępu do informacji publicznej i kompetencji organów administracji, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Organ odwoławczy nie może kazać udostępnić informacji publicznej – kluczowe orzeczenie WSA w Rzeszowie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1561/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i stwierdzono nieważność poprzedzającej ją decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 16 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Tarnobrzegu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 4 października 2022 r. nr SKO.409.RÓ.2051.179.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza nieważność punktu drugiego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 2 maja 2022 r. nr SKO.409.RÓ.905.92.2022.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 4 października 2022r. nr SKO.409.RÓ.2051.179.2022, wydana w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskiem z [...] lutego 2022r. HL zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dokumentacji związanej z postepowaniem konkursowym na stanowisko sekretarza Gminy [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu decyzją z 2 maja 2022r. nr SKO.409.RÓ.905.92.2022 działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2023r.775 t.j.) dalej w skrócie "k.p.a.", uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2022r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej i jednocześnie zobowiązało Wójta do udzielenia informacji publicznej w zakresie objętym wnioskiem z zachowaniem zasad ograniczeń wynikających z przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.
Wnioskiem z [...] maja 2022 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji z 2 maja 2022r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Postanowieniem z 9 czerwca 2022 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z 28 czerwca 2022 r., organ odwoławczy odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia, uznając że wniosek pochodził od pomiotu nieposiadającego legitymacji do skutecznego zainicjowania postępowania nadzwyczajnego.
Sprzeciwem z 30 sierpnia 2022 r. Prokurator Okręgowy w Tarnobrzegu wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z 2 maja 2022r., jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r. poz. 902) – dalej: "u.d.i.p.". Zdaniem Prokuratora, wynikające z kwestionowanej decyzji zobowiązanie organu I instancji do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie wynika z obowiązujących przepisów prawa.
Decyzją z 4 października 2022r. nr SKO.409.RÓ.2051.179.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu odmówiło stwierdzania nieważności decyzji z 2 maja 2022 r. nr SKO.409.RÓ.905.92.2022.
W ocenie Kolegium, zobowiązanie organu I instancji do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., niemniej nie stanowiło rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wynika to ze specyfiki postępowania prowadzonego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz zasady udostępniania takiej informacji przez jej dysponenta. Organ odwoławczy nie może wydać decyzji reformatoryjnej i udostępnić informację publiczną będącą w posiadaniu organu I instancji. Może jedynie uchylić decyzję organu I instancji i wskazaniami zobowiązać go do uwzględnienia wniosku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Prokurator Okręgowy w Tarnobrzegu wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 4 października 2022r. oraz decyzji tego organu z 2 maja 2022r. Prokurator podał, że decyzję wydano z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu było uprawnione do wydania decyzji w przedmiocie zobowiązania Wójta do udostępnienia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:
Stosownie do art. ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259) dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny wydano zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności (art. 145 § 1 ust. 1 i 2 p.p.s.a.).
Rozpatrywana sprawa sprowadza się do określenia treści decyzji kasacyjnej organu odwoławczego w sprawie udostepnienia informacji publicznej na wniosek. Z tego względu w pierwszej kolejności rozważania w tym przedmiocie Sąd rozpocznie od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 2 maja 2022 r. nr SKO.409.RÓ.905.92.2022, którą uchylono decyzję organu I instancji o odmowie udzielenia informacji publicznej (pkt 1 sentencji) i zobowiązano Wójta Gminy [...] do udzielenia informacji publicznej w zakresie objętej wnioskiem z zachowaniem zasad ograniczeń wynikających określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (pkt 2 sentencji).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje zarówno zakres podmiotowy, przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W świetle art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że warunkiem powstania po stronie organu władzy publicznej obowiązku udostępnienia określonej informacji publicznej jest skuteczne złożenie wniosku. Nie dotyczy to jedynie informacji, które z mocy prawa podlegają publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodny z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. – z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), lub w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też - w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub, że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania.
Skuteczność zgłoszenia żądania udostępnienia informacji publicznej nie może być przy tym oceniana według reguł obowiązujących w klasycznym postępowaniu administracyjnym. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do przepisów k.p.a. jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostepnienie informacji (art. 16 u.d.i.p.). Na wstępnym etapie postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może więc przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Wobec braku jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o istocie takiego wniosku rozstrzygać winna jego treść. W żaden sposób nie dyskwalifikuje natomiast kwalifikacji wniosku, jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej, brak wskazania, że wniosek skierowany został w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 4.11.2016r., I OSK 1621/16 dostępny w cbosa).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest też odmowa udostępnienia informacji publicznej lub umorzenie postępowania o udostępnieniu informacji publicznej. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w formie decyzji administracyjnej. Te ostatnie przepisy określają prawną formę działania organów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, przy czym mają zastosowanie w ściśle określonych sytuacjach. Z przepisów tych wynika, że decyzja wydawana jest gdy wystąpią przesłanki uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej oraz że umorzenie postępowania dotyczyć może jedynie sytuacji opisanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Ponadto przepisy art. 16 i art. 17 u.d.i.p. wskazują różny tryb udostępniania informacji, w zależności od tego jaki podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. W pozostałych przypadkach załatwienie sprawy dostępu do informacji publicznej ma formę pisma skierowanego do wnioskodawcy. Zasady postępowania unormowane w u.d.i.p. wskazują, że ustawa ta ma charakter autonomiczny, stanowi lex specialis względem zasad postępowania określonych w k.p.a. (por. wyrok NSA z 13.01. 2023r., sygn. akt III OSK 6628/21,dostępny w cbosa). Innymi słowy oznacza to, że ustawa o dostępie do informacji publicznej ma swoją własną procedurę obowiązującą obok Kodeksu postępowania administracyjnego. Konsekwencją takiej regulacji jest również to, że odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wymagają ścisłego stosowania, czyli w granicach odesłania.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej w wąskim zakresie odsyła do stosowania przepisów k.p.a. Wskazuje na to treść art. 16 ust. 2 u.d.i.p., gdyż wymogi k.p.a. dotyczą wydania decyzji, a nie samego procesu udostępniania informacji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się powszechnie, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie ten pogląd podziela, że czynności proceduralne podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej poprzedzające ustalenie, czy żądana informacja stanowi informację publiczną, nie są prowadzone na podstawie przepisów k.p.a., gdyż wniosek nie wszczyna postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 10.01.2012 r., II SA/Wa 2259/11).
Udzielenie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. W prawie administracyjnym występują postępowania, które kończy czynność materialno – techniczna w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku albo decyzja administracyjna w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia żądania lub konieczności nałożenia obowiązku (np. ustawa z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne). Postępowania tego rodzaju mogą być uznawane za jurysdykcyjne wyłącznie w przypadku, gdy decyzje w nich wydawane władczo rozstrzygają o interesie prawnym (obowiązku) wynikającym z materialnego prawa administracyjnego indywidualnie oznaczonych podmiotów, czyli stanowią indywidualne akty stosowania prawa. Postępowania prowadzone na podstawie art. 16 u.d.i.p. nie są postepowaniami jurysdykcyjnymi, gdyż nie rozstrzygają o uprawnieniu lub obowiązku jakiegokolwiek podmiotu. Zarówno czynność materialno – techniczna udostępnienia informacji publicznej, ani decyzja odmowna lub umarzająca nie kreują normy jednostkowej i konkretnej, którą tworzy akt jurysdykcyjny.
Wszystkie te okoliczności wskazują, że decyzja o udostępnieniu informacji publicznej, o odmowie udzielenia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania nie jest wydawana sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Wyżej wymienione decyzje stanowią jedynie jedną z form zakończenia postępowania i do takiego jej rozumienia, tj. do formy decyzji administracyjnej mają zastosowanie przepisy k.p.a. ze względu na wyraźne i wąskie odesłanie w art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej do formy decyzji administracyjnej. Zatem postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie ma charakteru postępowania jurysdykcyjnego, tj. takiego postępowania, w którym rozstrzyga się indywidualną sprawę administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wykreowanie normy indywidualnej i konkretnej w drodze aktu administracyjnego (patrz: wyrok NSA z 3.11.2016r. , I OSK 1372/15 dostępny w cbosa).
Zauważyć też należy, że nie bada się interesu prawnego wnioskodawcy o udostępnienie informacji publicznej. W postępowaniu o udostępnieniu informacji publicznej występuje wnioskodawca i podmiot, do którego wystąpiono o udzielenie informacji publicznej, żadnych innych stron nie ma.
W postępowaniu pierwszoinstancyjnym trudno jest dopatrywać się komplikacji w konstruowaniu treści decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania. Nie budzi też wątpliwości, że do decyzji administracyjnej ma zastosowanie art. 107 k.p.a. W przypadku, gdy strona na skutek wniesienia odwołania uruchamia postępowanie przed organem wyższego stopnia, to podstawą orzekania będzie art. 138 k.p.a. Przepis ten będzie miał również zastosowanie w przypadku, gdy wnioskodawca korzysta z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ drugiej instancji, który nie był adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej i nie jest jej dysponentem, w wyniku rozpatrzenia odwołania nie może skorzystać z kompetencji do uchylenia decyzji i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (wyrok NSA z 27.01.2017r., I OSK 2601/16 cbosa). Nie budzi wątpliwości, że organ odwoławczy, który nie jest w posiadaniu informacji publicznej, nie może jej udostępnić w drodze czynności materialno – technicznej. Organ odwoławczy winien wydać decyzję o treści, która będzie się mieścić w ramach kompetencji orzeczniczych przewidzianych w art. 138 k.p.a., który to przepis na mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. podlega odpowiedniemu zastosowaniu w sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 19.04.2023r., II SA/Rz 1513/22 dostępny w cbosa).
Kwestionowanie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej lub umorzeniu postepowania oparte jest na dążeniu przez wnioskodawcę do uzyskania wnioskowanej informacji publicznej jako realizacji konstytucyjnego prawa do informacji z art. 61 Konstytucji RP. Kompetencje organu odwoławczego do badania zasadności decyzji organu I instancji w istocie sprowadzają się do ustalenia, czy decyzja pierwszoinstancyjna o odmowie udzielenia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania zasługuje na utrzymanie w mocy, czy też odmowa udzielenia informacji przez organ I instancji nie zasługuje na utrzymanie w mocy wobec faktu, że podmiot do którego zgłoszono wniosek był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Ostatnio opisana sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem Kolegium uznało, że Wójt Gminy [...] był obowiązany do udzielenia informacji publicznej.
W kontrolowanej decyzji Kolegium przyjęło i Sąd, stanowisko to uznaje za prawidłowe, że żądana przez wnioskodawcę informacja jest informacją publiczną, a organ, do którego złożono wniosek powinien takiej informacji udzielić w formie czynności materialno – technicznej. Z tego względu Sąd uznał, za wystarczające stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia 2 maja 2022r. w pkt 2 odnośnie zobowiązania Wójta Gminy [...] do udzielenia informacji publicznej w zakresie objętej wnioskiem. Zatem najprostsza i adekwatna treść decyzji reformatoryjnej polegająca na wyrzeczeniu w sentencji decyzji: "uchylić zaskarżoną decyzję" otwiera organowi I instancji drogę do rozpatrzenia wniosku, wadliwie ocenionym przez organ I instancji, co skutkowało odmową udzielenia informacji publicznej.
Za stwierdzeniem nieważności i uznaniem, że pkt 2 sentencji zaskarżonej decyzji został wydany z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadnia brak cech merytorycznego rozstrzygnięcia, a do takiego obliguje art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja wydana w trybie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. nie skutkuje przeniesieniem sprawy do organu I instancji.
Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej z mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. stosuje się odpowiednio. Podobna sytuacja, wprawdzie w postępowaniu jurysdykcyjnym, jest powszechnie akceptowana odnośnie uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania, do którego z mocy art. 144 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie art. 138 k.p.a. W literaturze wyrażono pogląd, zgodnie z którym powołany przepis dopuszcza możliwość wydania decyzji (postanowienia) uchylającej zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości lub w części bez orzekania na nowo co do istoty sprawy oraz bez orzekania o umorzeniu postępowania pierwszej instancji. Wskazuje się przy tym, że orzeczenie przez organ odwoławczy o istocie sprawy po uchyleniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) ma miejsce tylko wtedy, gdy zachodzi taka potrzeba. Także umorzenie przez organ odwoławczy postępowania I instancji (po uprzednim uchyleniu decyzji/postanowienia) będzie miało miejsce wyłącznie wówczas, gdy zajdą przewidziane w ustawie przesłanki do umorzenia. postępowania administracyjnego (tak: Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Komentarz, uwaga 3 do art. 138, Warszawa 1996 r.). Autor ten wskazuje także, że sytuacja polegająca na wydaniu przez organ odwoławczy wyłączenie orzeczenia kasatoryjnego wystąpi np. wówczas, gdy organ ten stwierdzi, że brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do przyznania uprawnienia lub nałożenia obowiązku. W takiej sytuacji organ wypowiada swoją wolę co do istoty decyzji (postanowienia) organu I instancji, np. gdy uznaje, że nie zachodzi konieczność orzeczenia o uprawnieniu czy też obowiązku (patrz np. wyrok WSA w Krakowie z 29.11.2012r. ) SA/Kr 797/12 – dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie zatem do przedstawionego wyżej poglądu, jako konieczne Sąd uznał stwierdzenie nieważności pkt 2 decyzji Kolegium z 2 maja 2022 r. Wobec faktu, że po kasacyjnej decyzji organu II instancji udzielenie informacji publicznej dokonuje czynnością materialno – techniczną to brak jest podstaw prawnych do dalszego wypowiadania się o uprawnieniach lub obowiązkach strony, bo nie mamy do czynienia z postępowaniem jurysdykcyjnym. Zakwestionowane przez Sąd rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 ww. decyzji, czyli zobowiązanie do udzielenia informacji publicznej to jest wydania aktu jest przewidziane dla w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w przypadku uwzględnia skargi na bezczynność organu. Zobowiązanie do informacji tak jak uczyniło to Kolegium w zaskarżonej decyzji nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem w rozumieniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Naprowadzone argumenty prowadzą do końcowego wniosku, że postępowanie o udostępnienie informacji publicznej jest postępowaniem niejurysdykcyjnym, do którego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania tylko w zakresie dopuszczonym przez art. 16 u.d.i.p. i dlatego w postępowaniu odwoławczym za wystarczające należy uznać uchylenie decyzji organu I instancji bez orzekania na nowo co do istoty sprawy, gdy organ odwoławczy uznaje obowiązek udzielenia wnioskodawcy informacji publicznej przez organ I instancji, co przybiera postać formę czynności materialno – technicznej.
W przypadku nieudzielenia informacji publicznej strona może skorzystać ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 §1 ust. 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność w odnośnie pkt 2 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 2 maja 2022r., co wynika z pkt II sentencji wyroku. Sąd przyjął, że doszło do rażącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.
Natomiast Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 4 października 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z 2 maja 2022 r. wobec wydania decyzji, która nie mieści się w dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zobowiązanie do dokonania czynności materialno – prawnej. Z uwagi na fakt, że Sąd w części stwierdził nieważność decyzji, to podstawą uchylenia decyzji w pkt I sentencji wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Sąd wydając niniejszy wyrok kierował się też art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem Kolegium po uprawomocnieniu się wyroku będzie przesłanie akt sprawy organowi I instancji.
Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania sądowego, bowiem prokurator jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI