II SA/Sz 451/22

II SA/Sz 451/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15(4) ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par 1,2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 134 par 1 , art. 145 par 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156, art. 145 par 1 pkt 1 - 8 , art. 157 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi B. K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 14 marca 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 2 grudnia 2021 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy U. z 14 lutego 2017 r., znak [...], w sprawie wydania zezwolenia na lokalizację urządzenia niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w pasie dróg gminnych nr [...], [...] dz. Nr [...] obręb S. oraz w pasie dróg gminnych nie będących drogami publicznymi.
Jak wyjaśnił organ administracji, Wójt Gminy U. opisaną wyżej decyzją z 14 lutego 2017 r. zezwolił E. SA Oddział w K. (dalej "inwestor") na lokalizację w pasie drogowym urządzenia niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego na terenie dróg gminnych nr [...] oraz w pasie dróg gminnych niebędących drogami publicznymi (bez kategorii) oznaczonymi numerami działek [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...] w celu:
budowy nowych linii kablowych SN 15kV, budowy słupów 15 kV, budowy linii kablowych 0,4 kV oraz demontażu istniejących linii napowietrznych elektroenergetycznych.
Pismem z dnia 14 marca 2019 r. B. i B. K. wystąpili jako właściciele działek bezpośrednio graniczących z działką nr [...] (stanowiącą pas drogowy drogi gminnej), na podstawie art. 147 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. o wznowienie postępowania, wnosząc o uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy U. z 14 lutego 2017 r. znak [...] oraz uznanie ich na podstawie art. 28 k.p.a. za stronę.
Powyższe postępowanie zakończyło się decyzjami Wójta Gminy U. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, w których umorzono wznowione postępowanie administracyjne po stwierdzeniu, iż Skarżący nie mogą zostać uznani za stronę postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 14 lutego 2017 r. Skarżący zaskarżyli opisaną wyżej decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 360/20 oddalił ich skargę wskazując, iż atrybut strony w postępowaniu o lokalizację inwestycji niewiązanej z potrzebami zarządzenia drogami lub potrzebami ruchu drogowego w pasie drogowym niewątpliwie przysługuje inwestorowi, skoro to jego prawa i obowiązki kształtuje ta decyzja. Zdaniem Sądu, oprócz inwestora, interes prawny może również przysługiwać właścicielowi nieruchomości, na której ma zostać realizowana inwestycja, o ile nie jest on jednocześnie organem rozpoznającym sprawę.
Prowadząc postępowanie w następstwie wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 14 lutego 2017 r. Kolegium, po przytoczeniu zarzutów wnioskodawców wywodzących wadliwość decyzji lokalizacyjnej w szczególności z uwagi na ograniczenie stron tego postępowania do inwestora i właściciela nieruchomości doszło do wniosku, iż należy umorzyć postępowanie nieważnościowe. Stwierdzono, że wnioskodawcy nie są stronami postępowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ nie mogą wykazać interesu prawnego a mogą mieć co najwyżej interes faktyczny, który jednak nie daje podstaw do inicjowania postępowania nieważnościowego. Kolegium wyjaśniło nadto, że nie sposób przyjąć, aby decyzja z dnia 14 lutego 2017 r., zezwalająca na lokalizację w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej, w jakikolwiek sposób wpływała na sytuację prawną wnioskodawców. Z decyzji tej nie wynikają dla nich żadne prawa i obowiązki. Nie kształtuje ona ani sposobu wykonywania przysługującego wnioskodawcom prawa własności do działek nr [...] i [...], ani sposobu korzystania z tych nieruchomości. Decyzja lokalizacyjna odnosi się tylko do sąsiadujących z działkami wnioskodawców działek drogowych i ma charakter czysto techniczny, gdyż wskazuje wyłącznie miejsce i warunki techniczne, jakie winna spełniać inwestycja.
Również rozpatrując złożony przez wnioskodawców wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wyjaśniło, iż jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), a zatem żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego zawsze wymaga weryfikacji pod kątem przesłanek warunkujących dopuszczalność takiego wniosku.
Podkreślono, iż w myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku złożenia wniosku, obowiązkiem organu jest ustalenie czy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu posiadającego przymiot strony. W sytuacji zaś, gdy postępowanie zostanie wszczęte na żądanie nieuprawnionego podmiotu, który nie jest stroną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, postępowanie to należy umorzyć jako bezprzedmiotowe w myśl art. 105 § 1 k.p.a.
Organ administracji nadmienił, iż zezwolenie zostało wydane na podstawie art. 39 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych. W ustawie tej w art. 39 ust. 3a szczegółowo wskazano elementy przedmiotowej decyzji, w tym pouczenie inwestora o jego obowiązkach, które musi wypełnić przed rozpoczęciem robót budowlanych. Przepis ten określa zatem krąg stron postępowania zgodnie z którym stroną jest inwestor.
Dokonując oceny czy wnioskodawcy mogą zostać zaliczeni do kategorii osób uprawnionych do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w badanej sprawie wyjaśniono, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Nie wystarczy jedynie zainteresowanie wnioskodawcy wynikiem sprawy. Musi on posiadać interes prawny w ocenie ważności decyzji. Interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego i musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem, w rozpatrywanym przypadku z postępowaniem w sprawie nieważności decyzji. Chodzi o związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że funkcjonowanie decyzji, z uwagi na tę normę prawa może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu.
Kolegium podkreśliło, iż oceniana decyzja nie dotyczy lokalizacji inwestycji na działkach stanowiących własność B. i B. K.. Wnioskodawcy są właścicielami działek sąsiadujących z działką, na której zezwolono na lokalizację inwestycji. W odniesieniu do działek należących do wnioskodawców nie zostało wydane zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Nie sposób także przyjąć, aby decyzja z dnia 14 lutego 2017 r., zezwalająca na lokalizację w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej, w jakikolwiek sposób wpływała na sytuację prawną wnioskodawców. Z decyzji tej nie wynikają dla nich żadne prawa i obowiązki. Nie kształtuje ona ani sposobu wykonywania przysługującego wnioskodawcom prawa własności do działek nr [...] i [...], ani sposobu korzystania z nich. Decyzja ta odnosi się tylko do działek drogowych i ma charakter czysto techniczny, gdyż wskazuje wyłącznie miejsce i warunki techniczne, jakie winna spełniać inwestycja. Potwierdzono tym samym wcześniejszy wniosek Kolegium, iż wnioskodawcy nie mają interesu prawnego, mogą mieć co najwyżej interes faktyczny, który jednak nie daje podstaw do inicjowania postępowania nieważnościowego.
Odnosząc się do twierdzeń skarżących, że urządzenia infrastruktury technicznej zagrażają ich życiu i zdrowiu, gdyż zaplanowano je na tej samej części pasa drogowego w której zlokalizowano sieć elektroenergetyczną oraz twierdzeń dotyczących wpływu inwestycji na przysługujące im prawo własności, z uwagi, na to że na ich działkę zachodzi pas techniczny przedmiotowej inwestycji, w ocenie Kolegium trafnie przyjęto na wcześniejszym etapie rozstrzygania, że kwestie te dotyczą pozwolenia na budowę, a zatem pozostają bez znaczenia dla oceny przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nieważności zezwolenia na lokalizację inwestycji. Zdaniem organu administracji nie można również podzielić twierdzeń wnioskodawców, że powinni oni zostać uznani za stronę postępowania na podstawie art. 28 ust 4 ustawy Prawo budowlane. Decyzja, której stwierdzenia nieważności się domagają dotyczy wydania zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym dróg gminnych urządzenia niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami i nie została ona wydana na podstawie ustawy Prawo budowlane, lecz na podstawie ustawy o drogach publicznych. Dlatego wskazany przez nich art. 28 ust 4 ustawy Prawo budowlane nie ma w badanej sprawie zastosowania, a w konsekwencji nie może stanowić podstawy do uznania ich za stronę postępowania.
Pismem z 22 kwietnia 2022 r. B. i B. K. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Koszalinie z dnia 14 mara 2022 r., nr [...] utrzymującą wcześniejszą decyzję tego organu o umorzeniu postępowania nieważnościowego.
Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili:
1. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez nieuznanie B. K. i B. K. za stronę postępowania administracyjnego w wyniku błędnego i niezgodnego z przepisami prawa oraz normami technicznymi ustalenia przez organ kręgu stron postępowania administracyjnego,
2. naruszenie prawa materialnego jako prawa majątkowego wynikającego z przepisów art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 31 ust. 2,3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 140 k.c. art. 143 k.c. art. 144 k.c., art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej - poprzez naruszenie swobody wykonywania przez skarżących prawa własności ich nieruchomości,
3. naruszenie przepisów planu miejscowego Gminy U. uchwalonego uchwałą Rady Gminy U. Nr [...] z dnia 22 października 2010 r. w zakresie zapisów planistycznych dotyczących zabudowy działek nr [...] i [...], co uniemożliwia zabudowę należących do skarżących działek nr [...] i [...] w związku z lokalizacją w pasie drogowym drogi gminnej publicznej nowych linii energetycznych 15 kV, budowę nowych linii kablowych 0,4 kV oraz budowę słupów energetycznych,
4. naruszenie istniejących przepisów i norm technicznych normujących projektowanie, montaż i budowę w poboczu drogi na działce nr [...] urządzeń infrastruktury technicznej,
5. naruszenie i brak uwzględnienia aktualnego stanu prawnego i faktycznego wynikającego z przyszłego oddziaływania zlokalizowanych na działce nr [...] projektowanych w poboczu drogi urządzeń infrastruktury technicznej,
6. rażące naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. oraz naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie skarżących statusu strony,
7. błędne ustalenie w okresie wydawania przez organy swoich decyzji istniejącego stanu faktyczno - prawnego w sprawie, a w szczególności błędne ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez Wójta Gminy U. decyzji administracyjnej z dnia 14 lutego 2017 r.,
8. nie uwzględnienie braku technicznej możliwości wykonania założeń projektowych co do zaprojektowania w poboczu drogi na działce nr [...] urządzeń infrastruktury technicznej ze względu na nieodpowiednią szerokość pasa drogowego a w związku z tym stworzenie przez inwestora oraz organ I instancji zagrożenia bezpieczeństwa dla zdrowia i życia B. K. i B. K. jako właścicieli działek nr [...] i [...], a także stworzenie przez inwestora oraz organ I instancji zagrożenia bezpieczeństwa dla zdrowia i życia dla wszystkich użytkowników drogi na działce nr [...],
9. nie uwzględnienie, że oprócz decyzji lokalizacyjnej Wójta Gminy U. z dnia 14 lutego 2017 r. zostały przez ten organ wydane decyzje lokalizacyjne na lokalizację w tym samym miejscu sieci wodociągowej, w tej samej trasie wzdłuż granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i [...], a także nie uwzględnienie faktu, że w tym samym miejscu zostały posadowione urządzenia elektroenergetyczne w postaci podziemnej kablowej linii elektroenergetycznej oraz słup krańcowy energetyczny co jest zagrożeniem dla zdrowia i życia wszystkich użytkowników drogi gminnej oraz skarżących jako właścicieli sąsiedniej nieruchomości,
10. nieprawidłowe rozstrzygnięcie poprzez wydanie decyzji umarzającej postępowanie oraz dalej utrzymanie w mocy takiej decyzji,
11. niezrealizowanie wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy jawnej z jej udziałem,
12. brak stwierdzenia nieważności z "urzędu" w części dotyczącej działki nr [...],
13. naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9,art. 10, art. 11 k.p.a. oraz naruszenie przepisów art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na braku praworządności, braku podjęcia z urzędu czynności wyjaśniających stan faktyczny w sprawie oraz braku usunięcia wątpliwości wynikającej z normy prawnej poprzez pozbawienie B. K. i B. K. statusu strony w niniejszej sprawie, czym doprowadzono do stanu, że postępowanie administracyjne było prowadzone w sposób nie budzący zaufania uczestników do władzy publicznej, a także poprzez nienależyte informowanie stron w niniejszej sprawie o okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Kolegium oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy U. z 14 lutego 2017 r. w części dotyczącej działki nr [...].
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c);
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, działającego jako organ administracji wyższego stopnia w stosunku do Wójta Gminy U. , na mocy której umorzono prowadzone na wniosek skarżących postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy U. z 14 lutego 2017 r. w przedmiocie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym dróg gminnych nowych linii kablowych, słupów oraz demontaż istniejących linii napowietrznych elektroenergetycznych.
Powodem umorzenia postępowania nieważnościowego prowadzonego przez Kolegium w odniesieniu do powyższej decyzji lokalizacyjnej było ustalenie, iż wnioskodawcom nie przysługiwało uprawnienie do złożenia skutecznego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, albowiem nie posiadają oni statusu strony postępowania mającego za przedmiot lokalizację w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż skarżący nie są właścicielami żadnej spośród działek których dotyczyła decyzja lokalizacyjna i nie posiadają też do tych działek żadnego tytułu prawnego. Natomiast swój interes prawny wywodzą z opisywanego przez siebie wpływu inwestycji objętej decyzją na ich prawo własności działek nr [...] i nr [...], tj. działek sąsiadujących z drogą gminną na odcinku działki drogowej o numerze [...]. Poza sporem pozostaje także to, iż skarżący nie zostali uznani za stronę w postępowaniu zakończonym kwestionowaną we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzją lokalizacyjną.
Przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności skarżący skorzystali z prawa wniesienia wniosku o wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wywodząc, iż swojego statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 14 lutego 2017 r. upatrują w treści art. 28 k.p.a.
W toku powyższego postępowania w prawomocnym wyroku z 19 kwietnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 360/20 oddalił skargę skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 24 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją dotyczącą zezwolenia z 14 lutego 2017 r. Sąd stwierdził, iż Skarżący nie są inwestorami, a nadto nie przysługuje im prawo własności do działek objętych decyzją. Zezwolenie dotyczy wyłącznie działek drogowych, które nie stanowią własności osób fizycznych, a znajdują się w zarządzie Wójta Gminy U. . W tej sytuacji nie było podstaw do przyznania skarżącym przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 14 lutego 2017 r. Sąd wskazał także, iż nie sposób przyjąć, aby decyzja z dnia 14 lutego 2017 r, zezwalająca na lokalizację w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej, w jakikolwiek sposób wpływała na sytuację prawną skarżących. Z decyzji tej nie wynikają dla nich żadne prawa i obowiązki. Nie kształtuje ona ani sposobu wykonywania przysługującego skarżącym prawa własności do działek nr [...] i [...], ani sposobu korzystania z nich. Decyzja ta odnosi się bowiem tylko do działek drogowych i ma charakter czysto techniczny, gdyż wskazuje wyłącznie miejsce i warunki techniczne, jakie winna spełniać inwestycja.
W literaturze i orzecznictwie dominuje co do zasady paradygmat niekonkurencyjności obu trybów – wznowienia i stwierdzenia nieważności. Stąd przyjmuje się, że okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 533/12). Jak wywiódł sąd w powyższym wyroku, okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia nie jest jednocześnie okolicznością skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji (podobnie wyrok NSA z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 2496/15, por. też wyrok NSA z 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2132/16, w którym stwierdzono, iż: żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1–8 k.p.a. nie może jednocześnie skutkować nieważnością postępowania). Dopuszcza się jednak zakwalifikowanie podstawy wznowienia jako rażącego naruszenia prawa prowadzącego do stwierdzenia nieważności w tzw. trudnych przypadkach. Obejmują one sytuacje graniczne, gdy naruszenie prawa do wznowienia jest jaskrawe, oczywiste i trwałe i tego rodzaju, że nie da się przejść nad nim do porządku dziennego, bo skutki są szczególnie dotkliwe dla strony, a jednocześnie nie jest możliwe wzruszenie tej wadliwej decyzji z powodu upływu czasu (por. M. Bogusz, Problem rozłączności zakresów podstaw wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w świetle Kodeksu postępowania administracyjnego (uwagi na marginesie tzw. trudnego przypadku) [w:] Fenomen prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Jana Zimmermanna, red. W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz, Warszawa 2019, s. 56–63).
W myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zatem Kolegium po wszczęciu postępowania nieważnościowego trafnie podjęło się w pierwszej kolejności weryfikacji czy wniosek pochodzi od uprawnionego podmiotu. Dopiero pozytywna weryfikacja legitymacji procesowej podmiotu składającego wniosek pozwalałaby na przejście do drugiego etapu postępowania i jego merytorycznej oceny podstaw stwierdzenia nieważności decyzji. W kontekście zarzutów skargi należy podkreślić zatem, że postępowanie wyjaśniające, jakie organ przeprowadza w pierwszej fazie, nie może dotyczyć tego, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, gdyż kwestie zaistnienia przyczyn nieważności winny być wyjaśnione w dalszym postępowaniu, tj. przy udziale wszystkich jego stron.
Mając na względzie powyższe, a także podnoszone przez skarżących argumenty w postępowaniu nieważnościowym, organ administracji trafnie uznał, że brak jest podstaw do przypisania skarżącym statusu strony w jego toku. Słusznie organ uznał, iż źródłem interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu o lokalizację inwestycji niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w pasie drogowym nie może być prawo własności nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której został urządzony pas drogowy.
Argumentacja zawarta we wniosku oraz w skardze nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, iż decyzja zezwalająca na lokalizację w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej, w jakikolwiek sposób wpływała lub wpływa na sytuację prawną skarżących. Z decyzji tej nie wynikają dla nich żadne prawa i obowiązki. Nie kształtuje ona ani sposobu wykonywania przysługującego skarżącym prawa własności do działek nr [...] i [...], ani sposobu korzystania z nich. Również argumentacja dotycząca bezpieczeństwa zarówno osób korzystających z drogi jak i właścicieli nieruchomości sąsiednich a także co do braku technicznych możliwości realizacji inwestycji nie dają podstaw do uznania, iż skarżący posiadają przymiot strony postępowania - co trafnie i szczegółowo opisał w skarżonej decyzji organ administracji.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że przymiot strony postępowania administracyjnego nie zależy od jakiegokolwiek zainteresowania wynikiem sprawy, a jedynie od istnienia interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego. Przy czym, aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako stronę postępowania musi pozostawać on w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej.
Wobec powyższego organ administracji trafnie stwierdził, iż skarżącym nie przysługiwała legitymacja procesowa do skutecznego żądania stwierdzenia nieważności decyzji lokalizacyjnej. Nie było tym samym dopuszczalne w zainicjowanym na wniosek skarżących postępowaniu nieważnościowym przejście do jego kolejnego etapu tj. merytorycznej oceny żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Trafnie uznano, iż ustalenia poczynione we wstępnej fazie postępowania nieważnościowego obligowały organ administracji do jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co też prawidłowo uczyniono.
Należy wyjaśnić dodatkowo, iż ocenie w postępowaniu zakończonym kwestionowaną przez skarżących decyzją lokalizacyjną nie podlegały aspekty dotyczące technicznej możliwości wykonania założeń projektowych i zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania zlokalizowanych w pacie drogowym urządzeń. Powyższe aspekty podlegają bowiem weryfikacji organów architektoniczno -budowalnych i organów nadzoru budowalnego w odpowiednich, odrębnych postępowaniach.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Orzeczenia sądów administracyjnych cytowane powyżej są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.