I SA/Po 20/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-11-04
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościopłata adiacenckawzrost wartości nieruchomościinfrastruktura technicznapostępowanie administracyjne WSAuchylenie decyzjiuzasadnienie decyzjioperat szacunkowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie opłaty adiacenckiej z powodu naruszenia przepisów postępowania i braku odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi.

Skarżący zakwestionowali decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą opłaty adiacenckiej, zarzucając m.in. błędne ustalenie przeznaczenia nieruchomości i brak odniesienia się do wszystkich argumentów. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę po raz kolejny, uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w tym brak kompleksowego odniesienia się do zarzutów odwołania i wniosków strony, a także niezałączenie istotnego operatu szacunkowego do akt sprawy.

Sprawa dotyczyła opłaty adiacenckiej ustalonej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości po wybudowaniu sieci wodociągowej. Po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez WSA w Poznaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucili m.in. błędne ustalenie przeznaczenia nieruchomości (rolna zamiast pod zabudowę) oraz rozbieżność między decyzją organu pierwszej instancji (sieć wodociągowa) a decyzją SKO (sieć kanalizacyjna). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego. Sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślono, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich argumentów odwołania, w tym zarzutów dotyczących operatu szacunkowego i przeznaczenia nieruchomości, co stanowi naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie oraz zasady przekonywania (art. 8 i 11 K.p.a.). Sąd zwrócił uwagę na fakt, że organ nie załączył do akt sprawy istotnego operatu szacunkowego z dnia 7 września 2021 r., na który powoływał się w swojej decyzji. Ponadto, organ nie odniósł się kompleksowo do 8 wniosków złożonych przez stronę skarżącą. Sąd podkreślił, że jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w poprzednim wyroku WSA (sygn. akt II SA/Po 474/20) na mocy art. 153 P.p.s.a. Nakazano organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tych wskazań, załączeniem brakującego operatu i doręczeniem go stronie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów strony, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów dotyczących operatu szacunkowego i przeznaczenia nieruchomości, co narusza zasady postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.g.n. art. 144 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Podstawa do ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

u.g.n. art. 145 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Ustalenie opłaty adiacenckiej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej poprzez brak odniesienia się do wszystkich argumentów odwołania.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady przekonywania poprzez brak odniesienia się do argumentów i przesłanek podejmowanych decyzji.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej, w tym szczegółowe odniesienie się do argumentów stron.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia stronie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie na podstawie akt sprawy.

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.

P.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wiązanie prawomocnego orzeczenia.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

Dz. U. Nr 207, poz. 2109 art. § 56

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Wymagane elementy operatu szacunkowego.

k.p.a. art. 268a

Kodeks postępowania administracyjnego

Upoważnienie pracownika do załatwiania spraw w imieniu organu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania. Brak załączenia do akt sprawy istotnego operatu szacunkowego. Niewykonanie przez organ odwoławczy wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA. Brak kompleksowego odniesienia się do wniosków strony skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd wyjaśnia, że w świetle art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W tej sytuacji należy podkreślić, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Organ winien zatem włączyć do akt sprawy operat szacunkowy autorstwa rzeczoznawcy A. P. dotyczący nieruchomości gruntowej... Zawarta w art. 153 P.p.s.a zasada związania prawomocnym wyrokiem sądu obligowała Kolegium do dokonania – w pierwszej kolejności... rozpoznania odwołania skarżących.

Skład orzekający

Barbara Rennert

przewodniczący

Karol Pawlicki

sprawozdawca

Waldemar Inerowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter wyroku WSA dla organów administracji w zakresie stosowania przepisów proceduralnych, w szczególności art. 153 P.p.s.a. oraz zasady prowadzenia postępowania i przekonywania."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sprawy opłaty adiacenckiej, ale wskazuje na ogólne zasady postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i jak sąd egzekwuje wiążący charakter swoich wcześniejszych orzeczeń. Podkreśla znaczenie kompletności akt i rzetelnego uzasadnienia decyzji.

Sąd administracyjny uchyla decyzję za błędy proceduralne: lekcja dla urzędników i stron postępowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 20/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /przewodniczący/
Karol Pawlicki /sprawozdawca/
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 8, 10, art. 11, art. 15, art. 107 § 3, art. 268a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 1, art. 119 pkt 2, art. 133 § 1, art. 134, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 153, art. 170, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie odwołanie z dnia 22 lipca 2019 r. P. C.-P. oraz K. P., decyzją z dnia 22 listopada 2021 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej: "K.p.a.") oraz art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm. – dalej: "u.g.n.") utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. z dnia 5 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej na skutek wzrostu wartości nieruchomości w wyniku stworzenia warunków do korzystania z infrastruktury technicznej.
W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postepowania i wyjaśnił, że decyzją z dnia 5 lipca 2019 r. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (obr. [...] ark. mapy [...], dz. nr [...]) spowodowanego wybudowaniem sieci wodociągowej w ul. [...] i zobowiązał skarżących do jej wniesienia. Decyzją z dnia 10 marca 2020 r. SKO [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 474/20 WSA w Poznaniu uchylił decyzję SKO [...] z dnia 10 marca 2020 r.
W toku postępowania administracyjnego uzupełniającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, SKO [...] pismem z dnia 25 sierpnia 2021 r. wezwało Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego G. o potwierdzenie ważności bądź sporządzenie nowego operatu szacunkowego, określając wartość rynkową własności gruntu, położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb [...] ark. mapy [...], działka nr [...] i [...], sporządzonego dnia 15 kwietnia 2019 r.
Uzasadniając stanowisko w decyzji z dnia 22 listopada 2021 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia [...] września 2021 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego G. przesłał do SKO [...] operaty szacunkowe, określając wartości nieruchomości, położonych w P. przy ul. [...], sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego A. P. w dniu [...] września 2021 r.
Dodatkowo do akt sprawy załączono kserokopię upoważnienia z dnia [...] lutego 2016 r., udzielonego B. S. Z. Dyrektora ds. Orzecznictwa Administracyjnego. Pismem z dnia 11 października 2021 r. SKO [...] zawiadomiło stronę o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań.
W dniu 25 października 2021 r. pełnomocnik strony przedłożył stosowne wnioski.
Przystępując ponownie do rozpatrzenia niniejszej sprawy organ wyjaśnił, że dotyczy ona wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanego wybudowaniem sieci wodociągowej w ul. [...] w P..
SKO [...] uwzględniając zalecenia zapadłego w niniejszej sprawie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 474/20 podzieliło ocenę dokonaną przez organ pierwszej instancji.
Odnosząc się do jednego z argumentów odwołania organ wyjaśnił, że datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej oraz stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi są daty wynikające z możliwości przystąpienia do użytkowania tych obiektów, ustalone według przepisów Prawa budowlanego. Gmina po stworzeniu możliwości technicznej korzystania z dobrodziejstwa nowej infrastruktury technicznej, niezależnie czy właściciel nieruchomości z dobrodziejstwa tego korzysta ma prawo ustalić opłatę adiacencką, o ile zostanie powiadomiona przed odpowiedni podmiot - w tej sprawie A. S.A. z siedzibą w [...], że warunki do podłączenia nieruchomości do sieci zostały stworzone. Istotne jest to zatem, że opłata adiacencka może być w ww. sytuacji ustalona nawet wtedy gdy właściciele nieruchomości z danej sieci wodociągowej faktycznie nie korzystają. Przy czym nie ma tu znaczenia, że działka nr [...], należąca do odwołujących się jest działką rolną. Jest to nadal nieruchomość, która przeznaczona jest w planie miejscowym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, nie można jej zatem uznać za grunt rolny. Jak wynika z operatu szacunkowego, zawartego w aktach sprawy, dla przedmiotowego terenu obowiązuje uchwała Rady Miasta [...] nr [...] z dnia 11 lipca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na terenie wycenianego gruntu. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] października 2018 r. P. I. N. B. dla M. P. został zawiadomiony o zakończeniu budowy sieci wodociągowej. Zawiadomienie zostało przyjęte bez sprzeciwu. Pismem z dnia 18 lutego 2019 r., organ nadzoru budowlanego potwierdził, iż w dniu 3 listopada 2018 r. stworzone zostały stronom - jako właścicielom działki nr [...] warunki do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej w ulicy [...]. Choć nie muszą oni z przedmiotowej sieci faktycznie korzystać. Zdaniem organu w niniejszej sprawie bez wątpienia dokonano zgłoszenia do użytkowania. Przyjęcie w danym stanie faktycznym daty 3 listopada 2018 r. jako daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci jest jak zasadne i nie budzi żadnych wątpliwości.
Zdaniem Kolegium nie budzi także zastrzeżeń okoliczność, że w wyżej wymienionej dacie obowiązywała uchwała Rady Miasta [...] nr [...] z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej, w wysokości 50 % wzrostu wartości nieruchomości. Wobec powyższego kluczowe w sprawie stało się ustalenie, czy w wyniku stworzenia odwołującym warunków do korzystania z sieci kanalizacji sanitarnej doszło do wzrostu wartości stanowiącej jej własność nieruchomości.
Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie opinię w postaci operatów szacunkowych z dnia 15 kwietnia 2019 r. sporządziła rzeczoznawca majątkowy A. P..
Natomiast w toku postępowania uzupełniającego materiał dowodowy do Kolegium wpłynął w dniu 10 września 2021 r. operat szacunkowy autorstwa rzeczoznawcy A. P. dotyczący nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę oznaczoną nr [...], położonej w P., ul. [...], wg stanu przed i po wybudowaniu sieci wodociągowej w ulicy [...], dla potrzeb ustalenia opłaty adiacenckiej. Wartość nieruchomości biegła określiła w podejściu mieszanym, metodą pozostałościową, w tym dla wyceny gruntu zastosowała podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Organ pierwszej instancji ustalił, że operat został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami oraz wskazał, że operat jest logiczny, spójnych i kompletny, stąd może stanowić dowód w sprawie. Ocena operatu szacunkowego dokonana przez organ nie ogranicza się zatem jedynie do powołania się w decyzji na konkluzję zawartą w opinii rzeczoznawcy. Organ pierwszej instancji sprawdził, czy przedmiotowa opinia szacunkowa jest logiczna, zupełna i wiarygodna. Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji nie może sam usuwać istniejących wątpliwości co do treści operatu, jak również korygując zakres zawartych w nim ustaleń, samodzielnie ustalać wartość nieruchomości. Jeśli strona kwestionuje operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, to powinna złożyć dowód w postaci operatu szacunkowego sporządzonego na jej zlecenie.
Zdaniem organu w braku przedstawienia przez stronę materiałów pozwalających powziąć uzasadnione wątpliwości co do miarodajności wyceny organ nie jest zobligowany do przeprowadzenia dowodu z opinii kolejnego biegłego, w celu kontroli ustaleń rzeczoznawcy majątkowego pierwotnie powołanego w sprawie roli biegłego.
Organ zaznaczył, że pismem z dnia 6 czerwca 2019 r. rzeczoznawca majątkowy odniosła się do zastrzeżeń strony do treści operatu i finalnie podtrzymała w całości sporządzoną przez siebie opinię. Dodatkowo te informację potwierdziła w operacie szacunkowym z dnia 7 września 2021 r.
Odnosząc się do twierdzenia, zawartego w wyroku zapadłym w niniejszej sprawie, Kolegium uzyskało upoważnienie nr [...] z dnia 1 lutego 2016 r. dla B. S. Z. Dyrektora ds. Orzecznictwa Administracyjnego.
Odnosząc się do wniosku nr [...] złożonego przez pełnomocnika stron, Kolegium wskazało, że może on samodzielnie zwrócić się do organu pierwszej instancji o przesłanie dokumentów, czy też kopii dokumentów.
Następnie, odnosząc się do wniosku nr [...] SKO [...] wskazało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie niniejszej decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 5 lipca 2019 r. Organy administracji publicznej stoją na stanowisku, że samo stworzenie możliwości do korzystaniu z sieci wodociągowej pozwala na naliczenie opłaty adiacenckiej, właściciele nieruchomości nie muszą wcale z niej korzystać. W niniejszej sprawie SKO [...] nie dopatrzyło się uchybień ze strony organu dotyczących oceny operatu. Kolegium w oparciu o dokonaną analizę tego dowodu nie stwierdziło jego wad uzasadniających twierdzenie o niezgodności tego operatu z przepisami prawnymi dotyczącymi zasad i trybu wyceny nieruchomości. Niewątpliwie, zdaniem organu, operat zawiera wszystkie wynikające z przepisu § 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) wymagane elementy, jest spójny oraz logiczny i może stanowić podstawę do ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego wybudowaniem kanalizacji sanitarnej.
W skardze z dnia 19 grudnia 2021 r. P. C.-P. i K. P., reprezentowani przez pełnomocnika R. P., zaskarżyli decyzję SKO w całości, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Skarżący wskazali, że decyzja SKO jest dla nich krzywdząca, niesprawiedliwa, a przede wszystkim w swojej treści odnosi się do innych zdarzeń niż wskazane przez organ pierwszej instancji, którego decyzja dotyczyła opłaty adiacenckiej w związku z wybudowaną siecią wodociągową, a tymczasem SKO odnosiło się do sieci kanalizacji sanitarnej. W ocenie skarżących SKO nie rozpatrzyło sprawy zgodnie z wyrokiem z dnia 1 grudnia 2020 r. o sygn. akt II SA/Po 474/20 WSA w Poznaniu, który zalecił rozpoznanie odwołania skarżących po wyeliminowaniu wskazanych przez Sąd uchybień. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli argumentację poszczególnych zarzutów.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 19 stycznia 2022 r. skarżący rozwinęli argumentację skargi.
W piśmie z dnia 11 kwietnia 2022 r. strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pismem procesowym z 20 kwietnia 2022 r. strona skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi organu na skargę i rozwinęła argumentację skargi.
Prawomocnym postanowieniem z 12 maja 2022 r. WSA w Poznaniu odrzucił skargę P. C.-P. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi.
W piśmie procesowym z 31 maja 2022 r. pełnomocnik K. P. wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym ([...].), a organ wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w tym trybie [...]
Sąd wyjaśnia, że w świetle art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane, a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Podkreślić należy, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSA WSA 2008/2, poz. 31; uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSA WSA 2010/1, poz. 1, s. 29 uzasadnienia). Zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd podkreśla, że sprawa była już przedmiotem kontroli WSA w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 1 grudnia 2020 r. o sygn. akt II SA/Po 474/20, po rozpoznaniu skargi P. C. - P. i K. P., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W rozważaniach Sąd podkreślił, że w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do wszystkich argumentów odwołania, w tym w szczególności wielokrotnie podnoszonego w nim pod adresem operatu szacunkowego i decyzji organu pierwszej instancji zarzutu błędnego ustalenia przeznaczenia i sposobu wykorzystywania wycenianej nieruchomości i co za tym idzie wadliwego oszacowania wzrostu jej wartości w związku z budową urządzeń infrastruktury technicznej w postaci sieci wodociągowej. Powyższe stanowiło samodzielne naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. albowiem oczywistym jest, iż brak odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich argumentów zawartych w odwołaniu ("przemilczenie ich") stoi w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nie przesądzając bowiem o trafności argumentacji podnoszonej przez stronę w odwołaniu a dotyczącej sposobu aktualnego wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości jako gruntu rolnego, zauważyć trzeba, iż organ odwoławczy winien odnieść się do zgłaszanych zarzutów i ocenić prawidłowość decyzji organu I instancji także w ich kontekście. Obowiązek odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów podnoszonych w odwołaniu wiąże się także z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zalecił SKO [...] rozpoznania odwołania skarżących po wyeliminowaniu wskazanych uchybień.
W tej sytuacji należy podkreślić, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., gdyż niniejszy wyrok jest poprzedzony przytoczonym wyżej wyrokiem WSA w Poznaniu z 1 grudnia 2020 r. o sygn. akt II SA/Po 474/20. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3). Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy organ wykonał wskazania sformułowane w prawomocnym wyroku. Jednocześnie zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Powyższy wyrok wiązał zatem SKO przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz wiąże również Sąd rozpoznający skargę.
Sąd zauważa, że Kolegium nie tylko nie odniosło się w zaskarżonej decyzji do powyższego wyroku, ale w przedłożonych Sądowi wraz ze skargą aktach administracyjnych nie zamieściło istotnego dla sprawy dokumentu, na który organ powołuje się w swojej decyzji. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że pismem z dnia 15 września 2021 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego G. przesłał do SKO [...] operaty szacunkowe, określając wartości nieruchomości, położonych w P. przy ul. [...], sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego A. P. w dniu 7 września 2021 r. Wskazany operat nie jest załączony do akt administracyjnych sprawy. Uzasadnienie decyzji wskazuje, że organ powołuje się na opinię w postaci operatów szacunkowych z dnia 15 kwietnia 2019 r. sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego A. P..
Organ winien zatem włączyć do akt sprawy operat szacunkowy autorstwa rzeczoznawcy A. P. dotyczący nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę oznaczoną nr [...], położonej w P., ul. [...], wg stanu przed i po wybudowaniu sieci wodociągowej w ulicy [...], dla potrzeb ustalenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 145 ust. 1 u.g.n., który jak podaje organ w decyzji wpłynął do organu w dniu 10 września 2021 r.
W ocenie Sądu organ nie odniósł się w sposób kompleksowy do zarzutów odwołania. Jednocześnie z akt administracyjnych sprawy wynika, że strona skarżąca przed wydaniem decyzji złożyła 8 wniosków, do których organ nie odniósł się w sposób kompleksowy. Składane przez stronę postępowania wnioski wymagają zatem precyzyjnego ustosunkowania się.
Zawarta w art. 153 P.p.s.a zasada związania prawomocnym wyrokiem sądu obligowała Kolegium do dokonania – w pierwszej kolejności, jak zaznaczył Sąd - rozpoznania odwołania skarżących. Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych organ winien uzewnętrznić w spełniającym wymogi określone w art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej, w którym, poza składnikami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., winien nadto szczegółowo odnieść się do argumentów podnoszonych przez strony w odwołaniu.
Odnosząc się do zgłoszonych w skardze zarzutów zauważyć należy, że nie mogły one zostać rozpoznane przez Sąd na obecnym etapie postępowania, bowiem prowadziłoby to do zastąpienia organu administracji w merytorycznym rozpoznaniu odwołania skarżących do czego sąd administracyjny, jako sprawujący jedynie kontrolę organów administracji, nie jest uprawniony. Warunkiem umożliwiającym taką kontrolę jest zaś między innymi prawidłowe i kompletne uzasadnienie decyzji, gdyż tylko ono wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się organ przy jej wydaniu.
Jednocześnie Sąd zauważa, że w tym postępowaniu została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania określona w art. 15 K.p.a. W tym kontekście zaznaczyć należy, że zasada dwuinstancyjności postępowania określona w art. 15 K.p.a. wymaga, aby strona postępowania nie była pozbawiona możliwości rozpatrzenia sprawy przed organami pierwszej i drugiej instancji. W przeciwnym wypadku prowadzi to do pozbawienia strony możliwości wykorzystania toku instancyjnego. Skoro po wskazanym wyżej wyroku WSA sporządzony został nowy operat szacunkowy z dnia 7 września 2021 r., na co powołuje się SKO w zaskarżonej decyzji, to tym samym z jego treścią powinna być zaznajomiona strona. Powyższy wymóg wynika wprost z art. 10 K.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organy winny zatem dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Rzeczą organów będzie uwzględnienie przedstawionych zapatrywań i wskazań wynikających z wyroku WSA w Poznaniu z 1 grudnia 2020 r. o sygn. akt II SA/Po 474/20, rozpatrzenie wniosków strony skarżącej, zgłoszonych w toku postępowania administracyjnego, załączenie do akt sprawy operatu szacunkowego z dnia 7 września 2021 r. autorstwa rzeczoznawcy A. P. dotyczącego ul. [...], dla potrzeb ustalenia opłaty adiacenckiej, który to operat został powołany w zaskarżonej decyzji oraz doręczenie stronie powyższego operatu.
Jednocześnie Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w innej sprawie o sygn. akt IV SA/Po 33/19, przedłożono jednolity tekst uchwały Rady Miejskiej [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. w sprawie przekształcenia [...] P. G. – K. G. w Zarząd G. i Katastru Miejskiego G., z którego wynika, że Rada Miasta upoważniła Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. do załatwienia indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w tym m.in. do ustalania opłat adiacenckich. Możliwość wydania decyzji w pierwszej instancji przez B. S. wynikała natomiast z upoważnienia Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. nr [...] z dnia 1 lutego 2016 r. do załatwiania przez nią indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej dotyczących m.in. ustalania opłat adiacenckich. Upoważnienie to znajduje się w aktach sprawy i spełnia wymogi upoważnienia, o jakim mowa w art. 268a K.p.a., a więc pisemnego upoważnienia przez organ pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Tym samym, uznać należało, że przedmiotowa decyzja została wydana przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G., będącego organem właściwym w sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 września 2019 r., IV SA/Po 33/19).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono, jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł z tytułu uiszczonego wpisu od skargi.