II SA/Sz 436/24

II SA/Sz 436/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj
Wiesław Drabik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Sygn. powiązane
II OSK 811/25 - Wyrok NSA z 2025-09-11
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1123
art. 26 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Dz.U. 2020 poz 961
art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 5
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy inspektor sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. P. i M. P. na decyzję Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie z dnia 17 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych obowiązków oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 marca 2021 r. nr MZ.5582.01.1.2020 Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w K. (zwany dalej: KMPSP) na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1123 ze zm.; zwanej dalej u.p.s.p.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) nakazał M. P. i M. P., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą "P. Spółka Cywilna M. P., M. P., w terminie do 30 września 2022 r., wykonanie następujących obowiązków:
1) połączyć urządzenia sygnalizacyjno - alarmowe Systemu Sygnalizacji Pożarowego w wysokim budynku mieszkalnym wielorodzinnym użytkowanym jako usługowy przy al. [...] w K. z obiektem Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w K. oraz wykonać przegląd techniczny i czynności konserwacyjne istniejącej instalacji systemu sygnalizacji pożarowej. Podstawa prawna obowiązku: art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2020 r., poz. 961; zwanej dalej u.o.p., § 3 ust. 2 i 3, § 4 ust. 2 pkt. 1 oraz § 28 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., Nr 109, poz. 719, ze zm.; zwane dalej: rozporządzeniem w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków);
2) wyposażyć wysoki budynek mieszkalny wielorodzinny użytkowany jako usługowy w Dźwiękowy System Ostrzegawczy, umożliwiający rozgłaszanie sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych na potrzeby bezpieczeństwa osób przebywających w obiekcie, nadawanych automatycznie po otrzymaniu sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej, a także przez operatora. Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 oraz art. 5 u.o.p., § 3 ust. 1 oraz § 29 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków;
3) wyposażyć ww. budynek mieszkalny wielorodzinny użytkowany jako usługowy w instalację wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody w postaci hydrantów DN 25 z wężem półsztywnym, w obrębie wszystkich kondygnacji w sposób zapewniający objęcie całego obiektu ich zasięgiem. Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 5 u.o.p., § 3 ust. 1, § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków;
4) zapewnić wymaganą długość dojścia ewakuacyjnego nieprzekraczającą 30 m przy jednym kierunku ewakuacji oraz zabezpieczyć przed zadymieniem pionową drogę ewakuacyjną (klatkę schodową) w opisanym budynku, ze względu na przekroczoną o ponad 100% od określonej w przepisach techniczno-budowlanych, długość dojścia ewakuacyjnego dla wszystkich kondygnacji powyżej 4 piętra oraz ze względu na brak wydzielenia ewakuacyjnej klatki schodowej budynku wysokiego i wyposażenie jej w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub służące do usuwania dymu. Powyższe należy wykonać stosując rozwiązania techniczno-budowlane zabezpieczające przed zadymieniem klatki schodowej lub służące do usuwania dymu oraz zamknięcie wejść do klatki drzwiami w klasie odporności ogniowej El 60 - oddymianie i wydzielenie pożarowe jedynej drogi ewakuacyjnej. Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.p., § 16 ust. 1, ust. 2 pkt 2, 4 i 5, ust. 3 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, § 207 ust. 2, § 246, § 256 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065; zwane dalej: rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych);
5) wykonać i wdrożyć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego spełniającą obowiązujące przepisy poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, w zakresie braku naniesienia na rzutach graficznych powierzchni budynku, liczby kondygnacji (wysokości), odległości od sąsiadujących obiektów, oznaczenia kategorii zagrożeń ludzi, liczby osób w obiekcie i pomieszczeniach, a także stwierdzonych w trakcie kontroli niezgodności ze stanem faktycznym w zakresie sposobu użytkowania (w tym naniesieniu na rysunkach nieistniejącej instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, podziału na strefy pożarowe i elementów oddzielających w klasie odporności ogniowej). Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 7 u.o.p., § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków.
W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania przez M. P. i M. P. Zachodniopomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (zwany dalej: KWPSP) decyzją z dnia 17 maja 2022 r. uchylił ww. decyzję w części dotyczącej ustalenia terminu wykonania obowiązków, nałożonych w punktach 1, 2, 3, 5 i ustalił nowy termin wykonania opisanych w punktach obowiązków - do dnia 30 listopada 2023 r. oraz uchylił punkt 4 decyzji w całości i na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.p. i § 232 ust. 3, § 246 ust. 1, 2, 4, § 256 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nakazał zapewnić dopuszczalną długość dojścia ewakuacyjnego wynoszącą 30 m przy jednym kierunku ewakuacji, poprzez prawidłowe wydzielenie ewakuacyjnej klatki schodowej zrealizowane w wyniku oddzielenia tej klatki schodowej od poziomych dróg komunikacji ogólnej oraz pomieszczeń przedsionkami przeciwpożarowymi zamykanymi drzwiami El 30 oraz zabezpieczyć przed zadymieniem klatkę schodową i przedsionki przeciwpożarowe poprzez wyposażenie ich w urządzenia zapobiegające ich zadymieniu.
Zdaniem organu II instancji zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przedmiotowy obiekt jest budynkiem użyteczności publicznej (§ 3 pkt 6), wysokim (§ 8 pkt 3) i zaliczonym do kategorii zagrożenia ludzi ZL III (§ 209 ust. 2 pkt 3). Wprawdzie decyzją nr 17/2017 z dnia 20 lutego 2017 r. Prezydent Miasta K. zmienił główną funkcję budynku z usługowej na mieszkalną (ZL IV), jednakże z punktu widzenia ochrony przeciwpożarowej zobowiązany jest ustalić faktyczny sposób wykorzystania całego budynku, niezależnie od wskazanego w stosownych rejestrach czy dokumentach. Takie ustalenia poczyniono w drodze czynności kontrolno-rozpoznawczych, jak również w postępowaniu odwoławczym. Ustalenia te wskazują, iż w budynku mieszczą się pomieszczenia biurowe, funkcjonujące w ramach działalności usługowej.
Według informacji uzyskanej w ramach postępowania odwoławczego od Gminy Miasto K., część parteru oraz I - VIII piętro były objęte zgłoszeniem zmiany sposobu użytkowania z części usługowej na część mieszkalną oraz, że pomieszczenia nr 1/14, 1/15, 1/16, 1/17 są opisane jako pomieszczenia biurowe i na mocy decyzji z 20 lutego 2017 r. zmieniono funkcję główną budynku z usługowej na mieszkalną. Z kolei Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. udzielił informacji, że nie ustalił dotychczas faktycznego sposobu użytkowania budynku z uwagi na "udaremnianie" przez M. P. czynności kontrolnych organu nadzoru budowlanego. KWPSP podkreślił, że z dokumentacji zdjęciowej w aktach wynika, że rezydentami w przedmiotowym budynku są firmy usługowe. Poza tym z Instrukcji bezpieczeństwa pożarowego dla przedmiotowego budynku z 2008 r. także wynika, że budynek pełni funkcję usługowo-biurową.
Zdaniem organu odwoławczego ocena warunków ochrony przeciwpożarowej budynku nie może być dokonana z pominięciem wymagań ochrony przeciwpożarowej dla budynków użyteczności publicznej, skoro w budynku prowadzona jest taka działalność. Kontrolowany budynek ma 29,6 m wysokości oraz 10 kondygnacji naziemnych. Dane dotyczące wysokości budynku ustalono na podstawie, m.in. książki obiektu budowlanego, ekspertyzy technicznej z 2010 r., Instrukcji bezpieczeństwa pożarowego opracowanej we wrześniu 2018 r. Powyższe stanowi o kwalifikacji budynku jako budynku wysokiego w rozumieniu § 8 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Nie zgadzając się z powołaną decyzją M. P. i M. P. (dalej powoływane jako: "Skarżące") złożyły na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Jednocześnie zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 5 u.o.p. w zw. z § 3 ust. 2 i 3, § 4 ust. 2 pkt 1 oraz § 28 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub błędną wykładnię i uznanie w decyzjach administracyjnych obu organów, że ww. przepisy w zakresie obowiązku zamontowania urządzenia sygnalizacyjno-alarmowego Systemu Sygnalizacji Pożarowej i połączenia go z obiektem Komendy Miejskiej PSP w K. mają zastosowanie do budynku mieszkalnego wielorodzinnego, podczas gdy ww. przepisy stosuje się do budynków użyteczności publicznej wysokich i wysokościowych, a takim budynkiem przedmiotowy budynek nie jest;
- art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 oraz art. 5 u.o.p. w zw. z § 3 ust. 1, oraz § 29 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub błędną wykładnię i uznanie, że ww. przepisy w zakresie obowiązku wyposażenia budynku w Dźwiękowy System Ostrzegawczy mają zastosowanie do budynku mieszkalnego wielorodzinnego, podczas gdy takim budynkiem przedmiotowy budynek nie jest;
- art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 oraz art. 5 u.o.p. w zw. z § 3 ust. 1, oraz § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub błędną wykładnię i uznanie, że ww. przepisy w zakresie obowiązku wyposażenia budynku w instalację wodociągową przeciwpożarową, w obrębie wszystkich kondygnacji w sposób zapewniający objęcie całego obiektu ich zasięgiem mają zastosowanie do przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego;
- art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.p. w zw. z § 16 ust. 1, 2 pkt 2, 4 i 5, ust. 3 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków w zw. z § 207 ust. 2, § 246, § 256 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub błędną wykładnię i uznanie, że ww. przepisy w zakresie obowiązku zapewnienia wymaganej długości dojścia ewakuacyjnego mają zastosowanie do przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, podczas gdy ww. przepisy stosuje się do wyłącznie do budynków wymienionych w § 246 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, w zależności od wysokości, przeznaczenia budynku i strefy zagrożenia ZL, a przedmiotowy budynek takim budynkiem nie jest.
- art. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 15, art. 16 § 1 i 3, art. 26, art. 35 § 3, art. 36 §1, art. 37 § 2, art. 68 §1, w zw. z art. 67 § 2 pkt 3 w zw. z art. 72 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 133, art. 136 § 1 i § 2, art. 156 § 1 pkt 2 i 7, art. 156 § 1 pkt 3., art. 218 § 1 k.p.a.
- art. 193, art. 231, art. 235 k.k.
- art. 11 a, art. 23 ust. 11, art. 23a u.p.s.p.
W odpowiedzi na skargę KWPSP wniósł o jej oddalenie oraz utrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 676/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił obie decyzje organów Państwowej Straży Pożarnej.
W uzasadnieniu Sąd podniósł, że organy w sposób nieuprawniony przyjęły inny sposób użytkowania kontrolowanego budynku, zmieniając legalny statusu budynku mieszkalnego na budynek biurowy, będący budynkiem użyteczności publicznej. Ustalenie funkcji budynku i przyporządkowanie budynku do odpowiedniej kategorii zagrożenia ludzi ZL (tu: ZL III) oraz do właściwej grupy wysokości (tu: wysoki W) ma kluczowe znaczenie przy określaniu zakresu i rodzajów obowiązków w dziedzinie przeciwpożarowej i w konsekwencji zakresu prac jakie właściciel budynku musi wykonać w celu dostosowania obiektu do wymagań ochrony przeciwpożarowej. Z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że przedmiotowy budynek, w świetle prawa ma status budynku mieszkalnego, wielorodzinnego i taki stan rzeczy, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie powinny były uwzględnić. W obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja nr 17/2017 z dnia 20 lutego 2017 r., którą Prezydent Miasta K. w trybie przepisów ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne orzekł o zmianie głównej funkcji budynku przy al. [...] w K. z biurowej na mieszkaniową. Wskazane zmiany zostały ujawnione w rejestrze gruntów i księdze wieczystej nieruchomości.
O statusie prawnym spornego budynku, jako budynku mieszkalnego, wypowiedziały się także sądy powszechne w wyrokach wydanych w sprawie ustalenia stawki rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu działki nr [...], położonej w obrębie miasta K., przy al. [...] które to orzeczenia, zdaniem Sądu, należy mieć na uwadze.
Sąd podkreślił, że organy Państwowej Straży Pożarnej, zobligowane do stosowania kodeksowych reguł postępowania administracyjnego, niewątpliwie powinny respektować ustalenia z dokumentów urzędowych, o których mowa powyżej, stanowiących materiał dowodowy tej sprawy. Natomiast organ Państwowej Straży Pożarnej nie jest uprawniony do oceny stanu prawnego budynku, a więc do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Tymczasem, organy obu instancji, w ramach postępowania z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stwierdziły zmianę sposobu użytkowania budynku i ustaliły inną kwalifikację kontrolowanego obiektu, z konsekwencjami prawnymi dla właścicieli obiektu. Z tych powodów Sąd za zasadne uznał zarzuty naruszenia przepisów u.o.p., przepisów rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków oraz przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Nie zgadzając się z powołanym orzeczeniem KWPSP złożył skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie:
1) art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na niewskazaniu jednoznacznej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz braku jej wyjaśnienia, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) § 209 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 w zw. z § 3 pkt 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że kwalifikacja budynku do określonej kategorii ze względu na bezpieczeństwo pożarowe dokonywana jest z uwzględnieniem innych cech i właściwości tego budynku niż wskazane w tych przepisach;
3) art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm., dalej: pgk) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków determinują kwalifikację budynku do określonej kategorii ze względu na bezpieczeństwo pożarowe;
4) § 209 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu tego przepisu, pomimo istnienia przesłanek do jego zastosowania.
Mając powyższe naruszenia na uwadze KWPSP wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 532/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 676/22 oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Sąd II instancji stwierdził, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Komendant Powiatowy (Miejski) Państwowej Straży Pożarnej w ramach swoich kompetencji ustawowych wynikających z art. 26 ust. 1 u.p.s.p. uprawniony jest do dokonywania samodzielnych ustaleń faktycznych w zakresie sposobu użytkowania budynku, czy też związany jest w tym zakresie danymi wynikającymi z dokumentów urzędowych.
W dalszej części uzasadnienia NSA przytoczył treść art. 26 ust. 1 u.p.s.p. Odwołując się do stanowiska wyrażonego w doktrynie podniósł, że normy zawarte w art. 26 u.p.s.p. stanowią prawne narzędzie przyznane organom PSP, aby w ramach swych kompetencji i zadań, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawnione były do stosowania w drodze decyzji administracyjnej władczych działań służących usunięciu stwierdzonych uchybień.
W wyniku przeprowadzonych w niniejszej sprawie czynności kontrolnych organy PSP ustaliły, że obiekt przy ul. [...] jest budynkiem wysokim o 10 kondygnacjach nadziemnych i 2 podziemnych, o wysokości 29,60 m. W trakcie kontroli stwierdzono, że obiekt na każdej kondygnacji (w zakresie powyżej 50% powierzchni) użytkowany jest jako usługowy - wynajmowane są pomieszczenia lub całe kondygnacje firmom zewnętrznym. Obiekt stanowi jedną strefę pożarową. Organy ustaliły, że w kontrolowanym budynku występują nieprawidłowości z zakresu ochrony przeciwpożarowej brak oddzielenia jedynej w budynku klatki ewakuacyjnej przedsionkami przeciwpożarowymi i brak wyposażenia tej klatki w urządzenia zapobiegające zadymieniu, które kwalifikują ten budynek jako zagrażający życiu ludzi w rozumieniu § 16 ust. 1 i 2 pkt 2, 4 i 5 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej gdyż występujące w nim warunki techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny ustalony przez organy PSP stanowił podstawę do zastosowania art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.s.p.
Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej, użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi, gdy występujące w nim warunki techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi. W konsekwencji uznania budynku za zagrażający życiu ludzi, zgodnie z przepisem § 16 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej, właściciel tego budynku, zobowiązany jest zastosować rozwiązania zapewniające spełnienie wymagań bezpieczeństwa pożarowego w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych.
Stosownie do treści § 209 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, budynki przeznaczone i użytkowane jako budynki mieszkalne wraz z budynkami zamieszkania zbiorowego oraz budynkami użyteczności publicznej, zostały zaliczone do kategorii zagrożenia ludzi w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, określanego jako ZL. W § 209 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wskazano kryterium, według którego określa się poszczególne kategorie zagrożenia ludzi w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Podkreślić trzeba, że kryterium to ma charakter opisowy i dotyczy przede wszystkim możliwości zapewnienia ewakuacji ludzi z określonej strefy pożarowej. Przepis ten nie uzależnia zaliczenia budynku do przedmiotowej kategorii, od jego przeznaczenia w ewidencji budynków, lecz od spełnienia określonych kryteriów. Wystarczające jest stwierdzenie użytkowania budynku w określonym celu, który wypełnia opis jednej z kategorii zagrożenia ludzi wymienionych w § 209 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko skarżącego kasacyjnie, że z punktu widzenia ochrony przeciwpożarowej organ PSP zobowiązany jest ustalić faktyczny sposób wykorzystania budynku, niezależnie od wskazanego w stosownych rejestrach czy dokumentach. Niezależnie zatem od sposobu użytkowania obiektu ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli wskutek prowadzonej w przedmiotowym obiekcie działalności usługowej, stał się obiektem użyteczności publicznej, to skutkuje to obowiązkiem szczególnej ochrony przeciwpożarowej. Nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, iż ustalenia w tym zakresie dokonywane są wyłącznie na podstawie dokumentów dotyczących obiektu. W przypadku niezgodności pomiędzy dokumentami, a faktycznym sposobem wykorzystywania budynku, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, osoby korzystające z budynku położonego w K. przy ul. [...] pozbawione byłyby ochrony prawnej i przebywałyby w warunkach stanu bezpieczeństwa pożarowego zagrażającego ich życiu.
W ocenie Sądu II instancji, w niniejszej sprawie bez wątpienia sporny budynek wykorzystywany jest jako usługowy (biurowy), a w wyniku przeprowadzonych czynności rozpoznawczo-kontrolnych organy PSP stwierdziły występujące w nim zagrożenie dla życia ludzi, ujawniając naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej. Prawidłowo organy PSP zaliczyły przedmiotowy obiekt do kategorii zagrożenia pożarowego ludzi ZL III, a także prawidłowo określiły zakres czynności niezbędnych do usunięcia stanu zagrażającego życiu ludzi.
W konsekwencji NSA uznał, że Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli decyzji KWPSP uwzględniając skargę M. P. i M. P..
Po zwrocie akt Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie M. P. i M. P., reprezentowane przez pełnomocnika M. P., złożyły do Sądu pismo procesowe z dnia 18 lipca 2024 r., w którym szeroko został opisany stan faktyczny sprawy. Jednocześnie według Skarżących z zebranego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy budynek jest budynkiem mieszkalnym średniowysokim o 9 – ciu kondygnacjach nadziemnych i 2 podziemnych.
Na rozprawie dnia 25 lipca 2024 r. pełnomocnik Skarżących podtrzymał wnioski i twierdzenia zawarte w skardze. Podkreślił, że budynek jest budynkiem średniowysokim. Podał, że na tą okoliczność przedłożył dokumenty, które dołączył do pisma z dnia 18 lipca 2024 r. Wskazał, że budynek ma 9 kondygnacji nad ziemią i 2 podziemne, z momentem przekształcenia z budynku administracyjnego na mieszkalny stał się budynkiem z wysokiego na średniowysoki. Nadto podtrzymał wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do pisma z dnia 18 lipca 2024 r.
Pełnomocnik organu podtrzymała stanowisko zawarte w decyzjach organów obu instancji. jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z fotografii wykonanych w dniu 23 lipca 2024 r. obrazujących wykorzystywanie budynku jako usługowego.
Pełnomocnik skarżących wskazał, że zdjęcia zostały wykonane z naruszeniem prawa, bowiem przed budynkiem znajduje się tabliczka z której wynika zakaz fotografowania, oraz jednocześnie wniósł o oddalenie tego wniosku.
Na rozprawie Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe stron, stosownie do art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem dowody te nie miały żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Co do zasady, w orzecznictwie NSA przyjmuje się, iż istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym" albo sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowej ustawy. Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym. Trudno też zaprzeczyć istnieniu ważkiego interesu publicznego we wprowadzeniu nowych, skuteczniejszych środków ochrony przeciwpożarowej. Chodzi przecież o ochronę życia ludzkiego i mienia o znacznej wartości. Nie można też ograniczać ustawodawcy w dostosowaniu wymogów ochrony przeciwpożarowej do zmieniających się warunków społecznych. W szczególności dotyczy to właśnie budynków, które z natury rzeczy istnieją bardzo długo. Ustawodawca musi mieć w tej sytuacji swobodę w dostosowaniu ochrony przeciwpożarowej także istniejących budynków do postępów w nauce (nowe, skuteczniejsze środki ochrony przeciwpożarowej), czy zwiększenia się zagrożeń związanych z pożarami (wzrost zaludnienia, zagęszczenie zabudowy) - porównaj wyroki NSA z 24 sierpnia 2007 r. II OSK 1144/06, z dnia 3 września 2014 r. II OSK 516/13.
Przyporządkowanie budynku do odpowiedniej kategorii zagrożenia ludzi ma kluczowe znaczenie przy określaniu wymogów przeciwpożarowych dotyczących tego obiektu. Powyższe rozróżnienie wpływa bowiem na wymagania przeciwpożarowe, jakie budynek powinien spełnić dla bezpieczeństwa jego użytkowania, co znajduje odzwierciedlenie w przepisie § 212 i n. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Warto zaznaczyć, że przedmiotowe kategorie mogą ulec zmianie w trakcie użytkowania budynku, a w szczególności w trakcie dokonywania zmian w tym zakresie. Na przykład przeznaczenie budynku mieszkalnego na budynek usługowy. W takiej sytuacji analiza przepisów rozporządzenia wskazuje wprost, iż budynek usługowy został zakwalifikowany do innych kategorii zagrożenia ludzi. Zgodnie bowiem z § 209 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynki usługowe zaliczane są do kategorii ZL III. Tym samym zarzut Skarżących, co do jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że kwalifikacja budynku do określonej kategorii ze względu na bezpieczeństwo pożarowe dokonywana jest z uwzględnieniem innych cech i właściwości tego budynku niż wskazane w tych przepisach jest bezzasadny.
Zakwalifikowanie budynku nr [...] przy ul. [...] w K. do kategorii budynków usługowych wysokich spowodowało konieczność pełnego dostosowania tegoż budynku do aktualnie obowiązujących norm przeciwpożarowych wymaganych dla tego typu obiektów. Poza sporem pozostaje, iż budynek ten nie spełniał obowiązujących norm przeciwpożarowych. Okoliczność tę potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 2 marca 2020r., którego ustalenia na żadnym etapie postępowania nie zostały przez stronę skarżącą podważone. Stwierdzone nieprawidłowości oraz obligatoryjny charakter zastosowania norm prawnych dotyczących ochrony przeciwpożarowej sprawił, iż organy miały obowiązek wymóc na stronie skarżącej - jako administratorze obiektu - konieczność dostosowania budynku do wymogów ochrony przeciwpożarowej.
W ocenie Sądu nałożenie obowiązku wyposażenia w instalację wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody w postaci hydrantów DN 25 z wężem półsztywnym, w obrębie wszystkich kondygnacji w sposób zapewniający objęcie całego obiektu ich zasięgiem na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 5 u.o.p., § 3 ust. 1, § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków: dotyczącego obowiązku stosowania wskazanego urządzenia przeciwpożarowego odnosi do stref pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL III na każdej kondygnacji budynku wysokiego, tj. takich warunków, jakie występują w rozpatrywanej sprawie w odniesieniu do przedmiotowego budynku w świetle jego przeznaczenia i parametrów technicznych było w pełni uzasadnione zarówno okolicznościami faktycznymi jak i prawnym.
Trafnie też organ wskazał, wyjaśniając stronie stan prawny, że zgodnie z przepisami § 3 ust. 2 i 3, § 4 ust. 2 pkt. 1 oraz § 28 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w obiekcie budowlanym powinien być zastosowany system sygnalizacji pożarowej spełniający wymagania ww. przepisu. W związku z powyższym mając na uwadze art. 5 ustawy o ochronnie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r. budynek powinien być wyposażony w System Sygnalizacji Pożarowej oraz włączony do systemu monitoringu pożarowego poprzez połączenie urządzeń sygnalizacyjno-alarmowych z Komendą Miejską/Powiatową Państwowej Straży Pożarnej lub innym obiektem wskazanym przez właściwego terenowo Komendanta Miejskiego/Powiatowego PSP.
Zgodnie z treścią § 29 ust 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów stosowanie dźwiękowego systemu ostrzegawczego, umożliwiającego rozgłaszanie sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych na potrzeby bezpieczeństwa osób przebywających w obiekcie, nadawanych automatycznie po otrzymaniu sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej, a także przez operatora, jest wymagane w budynkach użyteczności publicznej wysokich i wysokościowych (pkt 5) oraz budynkach zamieszkania zbiorowego wysokich i wysokościowych, zatem zarzut skarżących, że przedmiotowy budynek nie jest budynkiem wysokim jest bezzasadny.
Stosownie do art. 4 ust.1 właściciel lub zarządca budynku, o którym mowa w ust. 1, zobowiązany jest zastosować rozwiązania zapewniające spełnienie wymagań bezpieczeństwa pożarowego w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych. Jednocześnie przypomnieć należy, że właśnie w § 246, § 256 ust.2 wskazanych warunków technicznych w budynkach takich jak przedmiotowy (wysoki) należy stosować klatki schodowe obudowane i zamykane drzwiami oraz, co jest istotne, wyposażone w urządzenia zapobiegające zadymianiu i służące do usuwania dymu. Ujawnione zaś w tej sprawie okoliczności braku zabezpieczenia przed zadymianiem pionowej drogi ewakuacyjnej w spornym budynku w oparciu o wykazane wyżej uregulowania § 16 ust.1 i 2 pkt 2, 4 i 5 ust 3 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, w sposób bezsporny wykazały, że użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi. Przedstawione wyżej ustalenia faktyczne i prawne wskazane w decyzji pierwszoinstancyjnej uzasadniały zatem wydanie decyzji nakładającej na skarżące obowiązek w opisanym zakresie skoro ujawniono, że w obiekcie przy ul. [...] nr [...] w K. nie zapewniono bezpieczeństwa pożarowego wymaganego przepisami techniczno-budowlanymi w związku z brakiem zabezpieczenia przed zadymianiem klatki schodowej stanowiącej drogę ewakuacyjną. Stąd decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, nałożono na strony wymagane prawem obowiązki wskazując właściwą podstawę prawną.
Zgodnie z przepisem § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów bądź ich części, stanowiących odrębne strefy pożarowe, przeznaczonych do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych oraz inwentarskich, zapewniają i wdrażają instrukcję bezpieczeństwa pożarowego.
W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.