II SA/Sz 415/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-10-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
rejestracja pojazduprawo o ruchu drogowymkodeks postępowania administracyjnegowznowienie postępowaniafałszywy dowódumowa kupna-sprzedażydowód własnościsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję SKO uchylającą decyzję o rejestracji pojazdu, uznając, że rejestracji dokonano na podstawie fałszywej umowy kupna-sprzedaży.

Skarżący P.K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła ostateczną decyzję Starosty o rejestracji pojazdu. Podstawą uchylenia była prawomocna decyzja sądu karnego stwierdzająca, że umowa kupna-sprzedaży pojazdu była podrobiona. Sąd administracyjny uznał, że rejestracja pojazdu nie mogła nastąpić na podstawie fałszywego dokumentu, a dowód rejestracyjny nie jest dowodem własności. W konsekwencji skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, która uchyliła ostateczną decyzję Starosty o rejestracji pojazdu marki Volkswagen Golf. Podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego i uchylenia decyzji była prawomocna decyzja Sądu Rejonowego w S., stwierdzająca, że P.K. posłużył się podrobioną umową kupna-sprzedaży przy rejestracji pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd uznał, że rejestracja pojazdu nie może być dokonana na podstawie fałszywego dowodu własności, a dowód rejestracyjny nie jest dowodem własności. Podkreślono, że organy administracji nie są władne do ustalania prawa własności w sprawach cywilnych, a jedynie do weryfikacji przedłożonych dokumentów. W związku z tym, że umowa kupna-sprzedaży została uznana za fałszywą, organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję o rejestracji pojazdu. Sąd odrzucił również argumentację skarżącego dotyczącą prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rozporządzenie Rzym I), wskazując, że nie ma ono zastosowania do postępowań administracyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rejestracja pojazdu nie może nastąpić na podstawie fałszywego dowodu własności.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny uznał, że skoro umowa kupna-sprzedaży została prawomocnie uznana za fałszywą, nie może stanowić podstawy do rejestracji pojazdu. Dowód rejestracyjny nie jest dowodem własności, a organy administracji nie są uprawnione do ustalania prawa własności w sprawach cywilnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145a § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145b § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § par. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.r.d. art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

u.p.r.d. art. 72 § ust. 1 pkt 1 i 5

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie MI

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów

rozporządzenie MI

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych

Rozporządzenie Rzym I art. 4 § pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I)

Nie ma zastosowania do postępowań administracyjnych.

Konstytucja RP art. 9

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo prywatne międzynarodowe art. 41 § ust. 2

Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rejestracja pojazdu nie może nastąpić na podstawie fałszywej umowy kupna-sprzedaży. Dowód rejestracyjny nie jest dowodem własności pojazdu. Rozporządzenie Rzym I nie ma zastosowania do postępowań administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Umowa kupna-sprzedaży, nawet jeśli podrobiona, nie wyklucza rejestracji, jeśli skarżący dysponuje innymi dokumentami potwierdzającymi własność. Prawo niemieckie powinno być stosowane do oceny własności pojazdu nabytego w Niemczech. Organ odwoławczy nie dokonał wyczerpującej analizy materiału dowodowego i naruszył zasady postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

nie może budzić wątpliwości ustalenie oparcia decyzji na fałszywym dowodzie nie istnieje bowiem podstawa prawna dla orzeczenia, przy uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu, o unieważnieniu wydanych jednocześnie dokumentów potwierdzających dopuszczenie pojazdu do ruchu kognicja w zakresie ustalenia prawa własności w Polsce przysługuje sądom powszechnym - cywilnym dowód rejestracyjny jest dokumentem dowodzącym rejestracji pojazdu, a nie prawa własności pojazdu nie ma zastosowania do spraw skarbowych, celnych i administracyjnych

Skład orzekający

Marzena Iwankiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Wojciechowska

sędzia

Krzysztof Szydłowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że rejestracja pojazdu wymaga autentycznego dowodu własności, a fałszywa umowa kupna-sprzedaży dyskwalifikuje możliwość rejestracji. Podkreślenie braku mocy dowodowej dowodu rejestracyjnego w zakresie prawa własności."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy dowód własności został uznany za fałszywy prawomocnym orzeczeniem sądu karnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie autentycznych dokumentów przy rejestracji pojazdów i jak daleko idące mogą być konsekwencje posłużenia się fałszywymi dowodami, nawet jeśli pierwotnie wydawało się, że sprawa jest już zakończona.

Fałszywa umowa kupna-sprzedaży przekreśliła rejestrację auta. Sąd wyjaśnia, dlaczego dowód rejestracyjny to nie dowód własności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 415/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 120,  art. 134 par. 1,  art. 151;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par. 1 pkt 2,  art. 145 par. 1 pkt 1 i  2,  art. 145a par. 1, art. 145b par. 1,  art. 151 par. 1 pkt 2; art. 80;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 73 ust. 1, art. 72 ust. 1  pkt 1 i 5;
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2025 r. przy udziale Prokuratora Regionalnego w Szczecinie sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr SKO.WD.470/644/2025 w przedmiocie rejestracji pojazdu po wznowieniu postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 1 października 2021 r., nr NK.5410.20758.2021.JM, Starosta [...] na wniosek P. K., dalej: "skarżący", zarejestrował samochód marki Volkswagen Golf o numerze VIN: [...] i numerze rejestracyjnym: [...]. Decyzja o rejestracji pojazdu została doręczona adresatowi 1 października 2021 r. i stała się ostateczna 16 października 2021 r.
9 grudnia 2024 r. Prokurator P. S. złożył sprzeciw od ww. decyzji ostatecznej Starosty [...] z 1 października 2021 r., załączając uwierzytelniony odpis wyroku Sądu Rejonowego w S. z [...] lipca 2024 r., w sprawie o sygn. [...], uznającego P. K. za winnego posługiwania się jako autentycznymi podrobionymi umowami kupna-sprzedaży samochodów sprowadzonych z terenu Niemiec, w tym umową z 28 lipca 2021 r. zakupu ww. pojazdu.
Decyzją z 15 stycznia 2025 r., nr CK.I.5410.378.1.2025.WĘ4 r. Starosta [...] działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 73 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1251, dalej : "u.p.r.d."), uchylił ostateczną decyzję Starosty [...] z 30 października 2021 r., (prawidłowo: z 1 października 2021 – dopisek WSA), nr NK.5410.20758.2021.JM, rejestrującą pojazd marki Volkswagen Golf o numerze VIN: [...], o numerze rejestracyjnym: [...] oraz odmówił rejestracji pojazdu marki Volkswagen Golf o numerze VIN: [...] na rzecz P. K., jednocześnie unieważniając wydany dowód rejestracyjny seria/numer [...], tablicę rejestracyjną
o wyróżniku [...] zalegalizowaną znakiem legalizacyjnym nr [...]
Decyzja organu I instancji zapadła w wyniku uwzględnienia zarzutu wydania decyzji w oparciu o fałszywe dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie okoliczności faktyczne (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.).
P. K. w odwołaniu z 3 lutego 2025 r., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił wydanej decyzji naruszenie:
przepisów prawa procesowego - art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 81a § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. polegające na ustaleniu, że należało wznowić postępowanie, a następnie uchylić pierwotną decyzję w sprawie z uwagi na to, że została ona wydana w oparciu o fałszywe dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, podczas gdy fałszywy dokument umowy kupna-sprzedaży, którym posłużyła się strona nie jest dowodem, na którego podstawie doszło do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych niezbędnych do dokonania rejestracji pojazdu i potwierdzenia własności pojazdu, gdyż takim dokumentem jest fakt przedstawienia przez stronę dokumentów pojazdu zakupionego w Niemczech;
przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną interpretację powyższego przepisu polegającą na uznaniu, że umowa kupna sprzedaży pojazdu stanowi jedyną formę potwierdzenia własności pojazdu, podczas gdy potwierdzeniem własności pojazdu pochodzącego z Niemiec jest dysponowanie dokumentami tego pojazdu;
art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe w zw. z art. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz. U.UE.L. z 2008 r. Nr 177, str. 6 ze zm.) w zw. z § 929 niemieckiego kodeksu cywilnego poprzez niezastosowanie powyższego i uznanie, że brak umowy kupna-sprzedaży pojazdu wyklucza możliwość jego rejestracji, podczas gdy zgodnie z niemieckim kodeksem cywilnym aby przenieść własność majątku ruchomego wymagane jest, aby właściciel przekazał majątek nabywcy i obaj są zgodni, że własność powinna zostać przeniesiona. Potwierdzeniem przeniesienia własności jest dysponowanie dokumentami pojazdu, które strona we wniosku o rejestrację pojazdu przedstawiła. Natomiast stosowanie niemieckich przepisów w zakresie ustalenia przeniesienia własności wynika z obowiązujących RP przepisów prawa międzynarodowego.
Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...] z 1 października 2021 r., nr: NK.5410.20758.2021.JM o rejestracji pojazdu.
Decyzją z 9 kwietnia 2025 r., nr SKO.WD.470/644/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym:
uchyliło zaskarżoną decyzję w części określonej w punkcie 1 rozstrzygnięcia i orzekło o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty [...] z 1 października 2021 r., nr: NK.5410.20758.2021.JM w sprawie rejestracji pojazdu marki Volkswagen Golf o numerze VIN: [...];
uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej unieważnienia dowodu rejestracyjnego seria i numer [...], tablic rejestracyjnych o numerze [...] zalegalizowanych znakiem legalizacyjnym nr [...] i umorzyło w tym zakresie postępowanie organu I instancji;
utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.
W motywach uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została podjęta w trybie postępowania nadzwyczajnego, wznowionego postanowieniem organu I instancji z 18 grudnia 2024 r. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną Starosty [...] z 1 października 2021 r., mocą której dokonano rejestracji pojazdu marki Volkswagen Golf na rzecz P. K., za podstawę wznowienia organ I instancji przyjął przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.
Dalej Kolegium przedstawiło warunki wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej w zastosowanym trybie. Odnosząc swoje rozważania do sprawy Kolegium ustaliło, że poddana weryfikacji w postępowaniu wznowieniowym decyzja Starosty [...] z 1 października 2021 r. o rejestracji pojazdu marki Volkswagen Golf, mocą swą dokonała rejestracji przedmiotowego samochodu na rzecz P. K., który przedłożył niezbędne dla tego aktu dokumenty,
w szczególności:
umowę kupna-sprzedaży zawartą w dniu 28 lipca 2021 r. pomiędzy A. F. - jako sprzedającym a P. K. - jako kupującym;
zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu wraz z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu;
niemiecki dowód rejestracyjny część I i część II;
oświadczenie o braku tablic rejestracyjnych pojazdu sprowadzonego z zagranicy.
Organ odwoławczy ustalił, że na ich podstawie organ I instancji dokonał rejestracji wskazanego w umowie pojazdu. Decyzja została doręczona adresatowi
1 października 2021 r. oraz stała się ostateczna 16 października 2021 r.
Kolegium po przytoczeniu stanowiska Prokuratora zawartego w sprzeciwie i analizie treści wyroku sądu powszechnego stwierdziło, że powołane w opisie wyroku czyny odwołującego się i osoby trzeciej, w ich powiązaniu, dowodzą posłużenia się przez P. K. podrobioną umową kupna sprzedaży przedmiotowego samochodu w Starostwie Powiatowym w S. , celem rejestracji pojazdu. Wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu z 3 sierpnia 2021 r. P. K. przedłożył umowę kupna sprzedaży samochodu VW Golf, VIN: [...] z 28 lipca 2021 r. zawartą między H. C. P. K. a A. F.. Skoro bowiem Sąd uznał fakt jej podrobienia, a ta właśnie umowa przedłożona została w organie rejestracyjnym w celu rejestracji pojazdu, to nie może budzić wątpliwości ustalenie oparcia decyzji na fałszywym dowodzie.
Organ odwoławczy uznał, że wobec słusznie podnoszonych w sprzeciwie zarzutów dotyczących rażącego naruszenia przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w powiązaniu z art. 73 ust. 1 u.p.r.d., musi wyeliminować rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie orzeczenia o unieważnieniu.
Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Uchylenie decyzji dotychczasowej skutkuje wyeliminowaniem z obrotu prawnego aktu administracyjnego ze wszelkimi jego skutkami w sferze prawnej adresata decyzji, skonkretyzowanej uchyloną decyzją, a także koniecznością zwrotu dokumentów, co do których Starosta [...] orzekł o ich unieważnieniu. Wydanie dowodu rejestracyjnego jak słusznie podniósł P. S. jest czynnością materialno-techniczną, następstwem decyzji o rejestracji pojazdu.
Kolegium stwierdziło, że wprowadzenie do kontrolowanej decyzji zapisu dotyczącego unieważnienia tablic rejestracyjnych o numerze [...], dowodu rejestracyjnego seria i numer [...], zalegalizowanych znakiem legalizacyjnym o numerze [...], wydanych przy rejestracji pojazdu, nie znajduje podstaw prawnych w przepisie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., jak też stanowiącym materialnoprawną podstawę rejestracji pojazdu przepisie art. 73 ust. 1 u.p.r.d.
Według organu odwoławczego weryfikacja w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego (art. 145, 156 k.p.a.) może dotyczyć tylko decyzji administracyjnych wydanych w oparciu o przepisy Kodeksu i prawa materialnego (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Poddanie zatem takiej procedurze weryfikacyjnej dokumentu urzędowego, jakim jest dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne i oznaczenie legalizacyjne sprawia, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w wyniku wznowienia "o unieważnieniu" tych dokumentów, jest dotknięta wadą. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla orzeczenia, przy uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu, o unieważnieniu wydanych jednocześnie dokumentów potwierdzających dopuszczenie pojazdu do ruchu. Organ ten wskazał też na materię zawartą w uchwale NSA z 24 września 2001 r., sygn. akt OPS 6/01.
Kolegium stwierdziło, że uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie orzeczenia zawartego w punkcie 1. rozstrzygnięcia organu I instancji podyktowane było koniecznością usunięcia błędnego określenia daty decyzji ostatecznej Starosty poddanej kontroli w niniejszym trybie, zamiast 1 października 2021 r., wskazano decyzję ostateczną Starosty [...] z 30 października 2021 r. Oczywistość omyłki wynika z ujawnionych w sprawie dokumentów, w szczególności kontrolowanej decyzji w sprawie rejestracji pojazdu opatrzonej datą 1 października 2021 r.
W pozostałym zakresie, w ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Odpowiadając na zarzuty odwołania Kolegium wyjaśniło, iż dokumenty stanowiące podstawy rejestracji pojazdu wymienia przepis art. 72 u.p.r.d., konkretyzowany przez przepisy Rozdziału 2 "Rejestracja pojazdów" rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz.U. z 2024 r., poz.1709, dalej: "rozporządzenie MI"). W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania kontrolowanego aktu było to rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2355). Ww. przepisy wiążą organy właściwe w sprawach rejestracji pojazdu.
W ocenie organu odwoławczego reguły te, wbrew twierdzeniu odwołującego się, mają wyłączne zastosowanie w postępowaniu rejestracyjnym prowadzonym przez organy właściwe administracji publicznej w Rzeczypospolitej Polskiej pozostając w zgodzie z uregulowaniami Unii Europejskiej.
Zgodnie z art. 3 Dyrektywy Rady 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów (Dz.U.UE.L.1999.138.57) "Państwa Członkowskie wydają świadectwo rejestracji dla pojazdów, które podlegają rejestracji na mocy ich ustawodawstwa krajowego".
Dyrektywa została wdrożona powołanym wyżej rozporządzeniem MI. Akt ten, pomimo iż wprowadzony po dniu wydania kontrolowanej decyzji ma zastosowanie w postępowaniu wznowieniowym w świetle reguły z art. 146 § 2 k.p.a.
Orzekający organ dodał, że postępowanie nadzwyczajne, wszczęte w trybie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną narzuca obowiązek kontroli legalności decyzji objętej wnioskiem o uchylenie bądź zmianę, a nadto obowiązek orzeczenia co do istoty (art. 151 k.p.a.) w uwzględnieniu przepisów obowiązujących w dacie orzekania, co z kolei przekłada się na konieczność uszanowania normy z art. 146 § 2 k.p.a.
Kolegium podkreśliło, że niezależnie jednak od powyższych uwag, obowiązujące w dacie 20 października 2021 r. rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych w analogiczny sposób regulowało kwestię udowodnienia własności pojazdu.
Powołany przez odwołującego się akt - rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz.U.UE.L.2008.177.6) w art. 1 ust. 1 stanowi: "Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań umownych w sprawach cywilnych i handlowych powiązanych z prawem różnych państw. Niniejszego rozporządzenia nie stosuje się w szczególności do spraw skarbowych, celnych i administracyjnych".
W ocenie organu odwoławczego nie może budzić wątpliwości, że postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu jest postępowaniem administracyjnym. Dla rozwiania wszelkich ewentualnych wątpliwości organ ten przytoczył przepis art. 1 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych, zgodnie z którym: "Niniejszego rozporządzenia nie stosuje się do dowodów i postępowania, bez uszczerbku dla art. 18.". Tenże zaś ostatnio powołany przepis stanowi, iż: 1. Prawo właściwe dla zobowiązania umownego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem stosuje się w zakresie, w jakim zawiera ono odnoszące się do zobowiązań umownych domniemania prawne lub określa ciężar dowodu. 2. Dowód umowy lub czynności prawnej może być przeprowadzony wszelkimi środkami dopuszczalnymi zgodnie z prawem sądu lub zgodnie z jednym z praw, o których mowa w art. 11, według którego umowa lub czynność prawna jest ważna co do formy, pod warunkiem że dowód można przeprowadzić w ten sposób przed sądem orzekającym.
Kolegium podkreśliło, że kognicja w zakresie ustalenia prawa własności w Polsce przysługuje sądom powszechnym - cywilnym. Ponadto dowód rejestracyjny jest dokumentem dowodzącym rejestracji pojazdu, a nie prawa własności pojazdu.
W świetle wiarygodnego ustalenia, że decyzja organu I instancji z 1 października 2021 r., nr: NK.5410.20758.2021.JM za podstawę faktyczną ustalenia prawa własności pojazdu na rzecz P. K. przyjęła podrobioną umowę z 28 lipca 2021 r., koniecznym stało się jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, jako dotkniętej wadą kwalifikowaną przepisem art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wedle którego podstawą rejestracji pojazdu jest dowód własności pojazdu, pozostający w zgodzie z normą kompetencyjną z art. 73 ust. 1 tej ustawy, upoważniającą do rejestracji pojazdu na wniosek jego właściciela.
Końcowo Kolegium stwierdziło, że przedłożony przez P. K. do wniosku z 13 sierpnia 2021 r. niemiecki dowód rejestracyjny pojazdu, jakkolwiek w aktach sprawy zabrakło tłumaczenia na język polski Części II. tego dokumentu, tak niewątpliwie potwierdza, że pojazd został zarejestrowany 11 kwietnia 2018 r. na A. F., osobę która widnieje na podrobionej umowie, jako sprzedający pojazd.
Pismem z 12 maja 2025 r. skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w konsekwencji niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem prawa, poprzez niewzięcie pod uwagę faktu, iż w niniejszej sprawie prokurator ani sąd karny nie negował legalności nabycia i prawa własności przedmiotowego pojazdu przez skarżącego, a jedynie fakt posłużenia się podrobioną umową kupna sprzedaży, co wbrew twierdzeniom organu nie prowadzi do wniosku, iż skarżący nienależycie udokumentował prawo własności przedmiotowego pojazdu, a to winno prowadzić do utrzymania w mocy pierwotnej decyzji Starosty [...] rejestrującej ów pojazd:
- art. 4 pkt 1 lit. a Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz.U. UE. L. z 2008 r. Nr 177, str. 6 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w sytuacji, gdy na podstawie powyższego Rozporządzenia w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 41 ust.2 ustawy z dnia 04.02.2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe, zgodnie z powyższym do prawa własności należy stosować w niniejszej sprawie prawo niemieckie, na którego gruncie skarżący dysponując dokumentami pojazdu (nie tylko dowodem rejestracyjnym) jest jego właścicielem, a to winno prowadzić do wydania decyzji w przedmiocie rejestracji tegoż pojazdu;
- art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ I instancji prawidłowo uchylił decyzję dotychczasową, podczas gdy organ winien był odmówić uchylenia z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia;
- art. 15 k.p.a. poprzez dokonanie pobieżnej kontroli instancyjnej, w tym poprzez zaniechanie lub pobieżne odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów odwołania z 3 lutego 2025 r. od decyzji Starosty [...] co w konsekwencji naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania i naruszyło prawo skarżącego do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy;
- przepisów postępowania tj. art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej rejestracji pojazdu, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie, a także podniesione w odwołaniu zarzuty prowadzą do wniosku, iż w niniejszej sprawie należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i utrzymać decyzję Starosty [...] nr NK.5410.20758.2021.JM w mocy.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 9 kwietnia 2025 r. i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nr CK.1.5410.378.1.2025.WĘ4 z 15 stycznia 2025 r. oraz utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...] nr NK.5410.20758.2021.JM.
Jednocześnie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zdaniem skarżącego organ przyjął jednostronnie, iż podrobiona umowa kupna-sprzedaży pojazdu podważa tytuł własności skarżącego, pomijając istotne dowody w sprawie, a także treść dokumentów rejestracyjnych pojazdu oraz inne dokumenty potwierdzające legalność jego nabycia. Organ dokonał także oceny zgromadzonych dowodów w sposób dowolny, a nie swobodny, co stanowi naruszenie art. 80 k.p.a. W szczególności, błędnie przyjął, że posłużenie się przez skarżącego podrobioną umową kupna-sprzedaży automatycznie przesądza o braku należytego udokumentowania prawa własności. Tymczasem z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że zarówno prokurator, jak i sąd karny nie kwestionowali legalności nabycia pojazdu przez skarżącego, ani też nie podważyli jego prawa własności.
Według skarżącego organ błędnie zinterpretował zastosowanie przepisów prawa międzynarodowego prywatnego, a w szczególności art. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia "Rzym I", który określa prawo właściwe dla zobowiązań umownych, w tym w szczególności dla umów sprzedaży rzeczy ruchomych. W przedmiotowej sprawie skarżący nabył pojazd mechaniczny na terytorium Republiki Federalnej Niemiec. Tym samym, zgodnie z art. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia "Rzym I", do oceny skuteczności zawartej umowy sprzedaży oraz do oceny nabycia własności należy stosować prawo niemieckie jako prawo właściwe. Taki obowiązek wynika nie tylko z powołanego rozporządzenia, ale również z zasady praworządności (art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego), z obowiązku respektowania prawa międzynarodowego (art. 9 Konstytucji RP), a także z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe.
Skarżący jest zdania, że w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym zakwestionowana umowa kupna-sprzedaży pojazdu, uznana za sfałszowaną, nie stanowiła dowodu, na podstawie którego organ ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Posiadanie przez skarżącego prawa własności do pojazdu wynikało bowiem z dokumentów pojazdu przedstawionych organowi administracyjnemu - takich jak dowód rejestracyjny oraz dokumenty pochodzenia pojazdu - a nie z samej umowy kupna-sprzedaży.
W ocenie skarżącego analiza treści uzasadnienia skarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż organ poprzestał na pobieżnym odniesieniu się do zarzutów odwołania z 3 lutego 2025 r. Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż organ nie dokonał ponownej analizy zebranego materiału dowodowego i samodzielnej jego oceny, a w rzeczywistości ustalenia organu II instancji powielają argumentację utrzymanej w mocy decyzji Starosty [...] w zakresie odmowy rejestracji pojazdu.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W piśmie procesowym z 15 września 2025 r. Prokurator wniósł o oddalenie skargi.
W wydanym 14 lipca 2025 r. postanowieniu Sąd rozpoznał zawarty w skardze wniosek i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydana na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji Starosty [...], na mocy której - w wyniku wznowienia postępowania - uchylono decyzję ostateczną o rejestracji pojazdu i odmówiono tej rejestracji, unieważniając wydany dowód rejestracyjny i tablicę rejestracyjną.
Z uwagi na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu w pierwszej kolejności weryfikacji Sądu podlega prawidłowość rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie, jest jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, albowiem stanowi rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 4 października 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 777/12 czy wyrok WSA w Poznaniu z 22 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 296/10).
Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Zaskarżona skargą decyzja została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż właśnie ten przepis przywołano w jej podstawie prawnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że sentencja rozstrzygnięcia na tle przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinna składać się z dwóch lub trzech elementów. W przypadku sentencji dwuczłonowej, w pierwszym punkcie organ powinien - uchylić zaskarżoną decyzję, zaś w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji; natomiast w przypadku sentencji składającej się z trzech elementów, w pierwszym punkcie organ powinien - uchylić zaskarżoną decyzję w całości, w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji w części, a w trzecim - rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty w pozostałej nieobjętej umorzeniem części lub też w pierwszym punkcie - uchylić zaskarżoną decyzję w części, w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji w tejże części, a w trzecim - utrzymać w mocy decyzję w pozostałej, nieobjętej uchyleniem części (por. wyrok NSA z 26 września 2023 r. sygn. akt III FSK 2447/21). Orzekający w niniejszym składzie Sąd w pełni podziela ten pogląd.
Przenosząc powyższe na tę sprawę, w ocenie Sądu, lektura rozstrzygnięcia organu drugiej instancji pozwala przyjąć, że jest prawidłowe. Wskazano w nim zarówno na zakres uchylonej i ponownie rozpoznanej części decyzji organu pierwszej instancji (punkty 1 i 2), jak i na rozstrzygnięcie pozostałej nieuchylonej część decyzji (punkt 3).
Następnie należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne prowadzone w wyniku jego wznowienia jest samodzielnym postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest ustalenie, czy zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie takie, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, toczy się w zawężonych ramach. Instytucja wznowienia postępowania ma bowiem na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie przed organami administracyjnymi było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 (także art. 145a § 1 i 145b § 1) k.p.a.
W niniejszej sprawie organ I instancji postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 1 października 2021 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu marki Volkswagen Golf na rzecz skarżącego. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania w sprawie organ wskazał art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczo wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu tego faktu orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, z wyjątkiem sytuacji z art. 145 § 2-3 k.p.a. Przyjmuje się zatem, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu.
Dzieje się tak, gdyż konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (por. np. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., II OSK 2858/21, LEX nr 3568734).
W rozpoznawanej sprawie dowód taki dostarczył Prokurator, który do sprzeciwu z 3 grudnia 2024 r. dołączył wierzytelną kopię odpisu prawomocnego wyrok Sądu Rejonowego w S. z 9 lipca 2024 r. sygn. akt. [...]
Jednocześnie wyrażane jest stanowisko, że organ nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (por. wyroki NSA: z 7 grudnia 2021 r. II GSK 1930/21, z 24 listopada 2022 r. II OSK 4024/19, z 16 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 2858/21).
Z kolei z regulacji art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 u.p.r.d. wynika, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, a możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez organ rejestracyjny została ograniczona do obowiązku sprawdzenia, czy wnioskodawca przedłożył wszystkie wymagane dla rejestracji pojazdu dokumenty, w szczególności dowód własności pojazdu. Wszelkie wątpliwości odnośnie tego, czy z materiału dowodowego wynika prawo własności pojazdu przysługujące wnioskodawcy - uprawniają organ do odmowy rejestracji pojazdu. Należy też dodać, że w myśl § 4 rozporządzenia MI, dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży; 2) umowa zamiany; 3) umowa darowizny; 4) umowa o dział spadku; 5) umowa o zniesienie współwłasności; 6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu; 7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności; 8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że organy administracji publicznej nie mogą domniemywać istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego, gdyż kwestie te należą wyłącznie do kompetencji sądu powszechnego (organ rejestrujący nie jest władny do dokonywania oceny i weryfikacji przedłożonych mu dokumentów i dokonywania ustaleń istnienia bądź nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego w sferze stosunków cywilnoprawnych). W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, to jest nieprzedłożenia wymaganych, lub przedłożenia niewiarygodnych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Wspomniane dowody muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym – prawdziwe (zob. wyroki NSA z: 12 marca 1998 r., II SA 32/98, 25 stycznia 2000 r., II SA 2506/99, wyrok NSA z 29 stycznia 2021 r. II OSK 2721/20, wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., II OSK 2858/21, LEX nr 3568734).
Należy wskazać, że z dokumentem fałszywym mamy bowiem do czynienia w sytuacji, gdy nie posiada co najmniej jednej z następujących cech: 1/ wystawiony został rzeczywiście przez osobę lub instytucję, która powinna była go wystawić; 2/ treść dokumentu odpowiada rzeczywistości; 3/ dokument posiada niezmienioną treść, tj. tę, która nadał mu wystawca. Rozróżnia się przy tym fałsz materialny, który polega na przerobieniu lub podrobieniu dokumentu z zachowaniem pozorów, że pochodzi on od wystawcy oraz fałsz intelektualny, który sprowadza się do poświadczenia nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny (zob. LEX/el – pkt 2.1 komentarza do art. 145 k.p.a. [w:] W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019). Przy czym dla realizacji znamion podrobienia dokumentu wystarczające jest podrobienie tylko jego fragmentu np. podpisu wystawcy czy też pieczęci, o ile ma ona znaczenie prawne (np. wyrok NSA z 30 czerwca 2020 r., I GSK 559/20, LEX nr 3048101).
W niniejszej sprawie analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organy pozwala przyjąć, że mamy do czynienia z fałszem intelektualnym tj. rejestrację pojazdu marki Volkswagen Golf o numerze rejestracyjnym: [...] dokonano w oparciu o dokument zawierający nieprawdziwą treść, chociaż sam dokument co do formy może być autentyczny i nie budzić zastrzeżeń. Odnieść to należy do przedłożonej przez podmiot na rzecz którego dokonano rejestracji spornego pojazdu umowy jego kupna- sprzedaży. Z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. z 9 lipca 2024 r. sygn. akt. [...] wynika bowiem, że skarżący posłużył się jako autentycznymi podrobionymi umowami kupna - sprzedaży samochodów osobowych z terenu Niemiec, wypisanymi przez ustaloną osobę, która podpisywała się jako sprzedający, w których wpisano fikcyjną datę miejsca zawarcia umowy, fikcyjne dane osobowe sprzedającego, posługując się imieniem i nazwiskiem znanych sportowców lub trenerów, fikcyjne adresy sprzedającego, w których w rzeczywistości mieszczą się obiekty niezamieszkalne oraz w których podrobiony został podpis osoby sprzedającej.
Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawy do przyjęcia, że zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu I instancji z 1 października 2021 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Bowiem przedłożony przez Prokuratora wyrok sądu powszechnego pozwalał orzekającemu organowi administracji przyjąć, że z dokumentu przedłożonego przez skarżącego w postępowaniu o dokonanie rejestracji pojazdu tj. umowy kupna-sprzedaży pojazdu nie wynikało by dane były zgodne ze stanem faktycznym, zawierały dane autentyczne (m.in. fikcyjny podpis sprzedającego). Dane w umowie sprzedaży nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu rzeczy. Z tego względu wskazany dokument nie mógł stanowić podstawy do rejestracji pojazdu. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, brak było dokumentu dającego podstawę do przyjęcia, że pojazd stanowiący przedmiot umowy kupna-sprzedaży stanowi wymagany przepisem art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d dowód własności pojazdu, a w konsekwencji że został zgłoszony do rejestracji przez właściciela pojazdu, o czym stanowi przepis art. 73 ust. 1 u.p.r.d. Dlatego koniecznym stało się uchylenie decyzji o rejestracji opisywanego pojazdu oraz orzeczenie o odmowie jego rejestracji.
Przy tym zasadnie również Kolegium uznało, że wprowadzenie do rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji z 15 stycznia 2025 r. zapisu dotyczącego unieważnienia tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego zalegalizowanych znakiem legalizacyjnym, wydanych przy rejestracji pojazdu nie znajduje podstaw prawnych w przepisie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., jak też stanowiącym materialnoprawną podstawę rejestracji pojazdu przepisie art. 73 ust. 1 u.p.r.d. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla orzeczenia, przy uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu, o unieważnieniu wydanych w drodze czynności materialno-technicznej dokumentów potwierdzających dopuszczenie pojazdu do ruchu.
Odnosząc się do zarzutów skargi odnotować należy klarowną i przekonywającą argumentację organu odwoławczego odnośnie zarzucanego naruszenia poprzez niezastosowanie art. 4 pkt 1 lit. a Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I). Brzmienie art. 1 ust. 1 powołanego aktu, art. 3 Dyrektywy Rady 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów oraz rozporządzenia MI przesądzają, że przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Ponadto warto wspomnieć, że art. 4 pkt 1 lit. a powołanego aktu unijnego, posługuje się pojęciem sprzedawcy. Zaś z okoliczności sprawy, z uwagi na podrobiony podpis w umowie kupna-sprzedaży pojazdu, wynika, że nie był nim obywatel Republiki Federalnej Niemiec wskazany w komparycji jako sprzedający.
Przy tym odnotować należy w zgodzie ze stanowiskiem Prokuratora, że wśród koniecznych dla rejestracji dokumentów dowodzących własności pojazdu nie ma dowodu rejestracyjnego, a są różnego rodzaju umowy, w tym umowa własności, ewentualnie inny dokument wskazujący na tytuł nabycia własności. Dowód rejestracyjny nie jest dowodem własności. Świadczy o tym choćby fakt, że w art. 72 ust. 1 u.p.r.d. w którym uregulowano katalog dokumentów stanowiących podstawę rejestracji pojazdu, w odrębnych punktach uregulowano dowód własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d.), a także dowód rejestracyjny (art. 72 ust. 1 pkt 5 u.p.r.d.), co wskazuje, że są to zdecydowanie różne dokumenty. Wnioski te potwierdza nadto § 4 ust. 1 rozporządzenia MI, który w żadnej mierze nie odnosi się do dowodu rejestracyjnego.
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania, czy też zasad ogólnych k.p.a. W toku postępowania zwyczajnego zebrano materiał dowodowy w postaci szeregu dokumentów. Ewentualne zakwestionowanie wiarygodności jednego z tych dokumentów nie oznacza zatem, że została podważona całość materiału dowodowego. Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W konsekwencji, skoro ewentualne podważenie jednego z wielu dokumentów nie oznacza podważenia całości zebranego materiału dowodowego, to konieczna jest ocena nowych dowodów (w tym wypadku wyroku sądu powszechnego) w świetle całości materiału dowodowego zebranego w sprawie. Nie ma podstaw do przyjęcia, że jeden z wielu dokumentów zebranych w sprawie stanowił wyłączną podstawę faktyczną rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu zwykłym, wobec czego odwoływanie się w zaskarżonej decyzji do innego dokumentu miałoby stanowić o wadliwości oceny tych dowodów (por. wyrok NSA z 24 maja 2023 r., sygn. akt I OSK332/19).
Jednocześnie podkreślić należy, że podstawę rejestracji pojazdu mogą stanowić tylko takie dokumenty, które wiarygodnie świadczą o przeniesieniu prawa własności na osobę, na rzecz której ma być dokonana rejestracja pojazdu, a nie okoliczność dysponowania dokumentami tego pojazdu, która nie ma waloru oświadczenia woli. Zaś Kolegium posiadało we wznowionym postępowaniu, prawomocny wyrok skazujący P. K. za posłużenie się, uprzednio podrobioną przez inną osobę, umową kupna-sprzedaży z 28 lipca 2021 r.
Słusznie zauważa się, że organy administracji dokonują rejestracji na podstawie bezspornych dokumentów własności i nie są uprawnione, aby w sytuacji gdy przedstawione przez stronę dokumenty wzbudzają zasadnicze wątpliwości co do możliwości uznania ich za dowód własności, do poszukiwania takich dowodów, czy też do ustalania, kreowania, względnie korygowania elementów stosunków cywilnych decydujących o prawie własności. Niewadliwie zatem organ odwoławczy uznał, że przedstawiony przez stronę dokument umowy kopna-sprzedaży, w świetle prawomocnego wyroku skazującego, nie może stanowić podstawy do rejestracji pojazdu.
Niezasadny również okazał się zarzut naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 138 k.p.a. Słusznie wskazuje się, że charakter wynikowy wymienionych wyżej przepisów powoduje, że o skuteczności zarzutu w tej materii decyduje wykazanie powiązania z merytorycznie trafnym zarzutem naruszenia prawa materialnego, czy procesowego, czego w skardze zabrakło.
Mając na uwadze powyższe i nie dostrzegając z urzędu innych uchybień, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI