II SA/Sz 415/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2020-10-15
NSAnieruchomościŚredniawsa
zagospodarowanie przestrzenneplan miejscowyprawo własnościściekizbiorniki bezodpływoweochrona wódGZWPuchwałanaruszenie prawa

WSA w Szczecinie stwierdził nieważność części uchwały miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zakazywała stosowania zbiorników bezodpływowych, uznając to za naruszenie prawa własności i przepisu ustawy o utrzymaniu czystości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę na uchwałę Rady Gminy Kołbaskowo dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucili m.in. zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków, który uniemożliwiał zagospodarowanie ich nieruchomości. Sąd uznał, że zakaz ten, w sytuacji braku realizacji gminnej sieci kanalizacyjnej, stanowi istotne naruszenie prawa własności i jest niezgodny z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność części uchwały w tym zakresie, oddalając skargę w pozostałej części.

Sprawa dotyczyła skargi J. i J. W. na uchwałę Rady Gminy Kołbaskowo z dnia 15 lipca 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Siadło Dolne i Siadło Górne. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez zakaz budowy szamb i przydomowych oczyszczalni ścieków w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b planu. Argumentowali, że brak możliwości odprowadzania ścieków uniemożliwia zagospodarowanie ich nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem. Gmina argumentowała, że zakaz wynikał z konieczności ochrony Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP 122) i był uzgodniony z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej. Sąd, analizując przepisy prawa, uznał, że zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych, w sytuacji gdy nie została zrealizowana gminna sieć kanalizacyjna, a budowa przydomowych oczyszczalni była niedopuszczalna, stanowi istotne naruszenie prawa własności skarżących. Sąd podkreślił, że prawo własności może być ograniczane, ale tylko w drodze ustawy i w sposób nie naruszający jego istoty. W ocenie sądu, niemożność odprowadzenia ścieków w żaden sposób uniemożliwiała korzystanie z nieruchomości zgodnie z planem. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b zaskarżonej uchwały w zakresie, w jakim nie dopuszcza stosowania zbiorników bezodpływowych, uznając to za naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Skarga została oddalona w pozostałym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji braku realizacji gminnej sieci kanalizacyjnej, stanowi istotne naruszenie prawa własności i jest niezgodny z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zakaz ten, uniemożliwiając właścicielom nieruchomości odprowadzanie ścieków, ogranicza ich prawo własności w sposób nieproporcjonalny i niezgodny z ustawą, zwłaszcza gdy planowana infrastruktura nie została zrealizowana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § par. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.u.c.p.g. art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Właściciele nieruchomości muszą zapewnić utrzymanie czystości i porządku m.in. przez przyłączenie do sieci kanalizacyjnej lub, gdy jest to technicznie/ekonomicznie nieuzasadnione, wyposażenie w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię. Zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych w planie miejscowym, przy braku realizacji sieci kanalizacyjnej, jest niezgodny z tym przepisem.

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.w. art. 4a § pkt 2

Ustawa Prawo wodne

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji braku realizacji gminnej sieci kanalizacyjnej, stanowi istotne naruszenie prawa własności i jest niezgodny z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Odrzucone argumenty

Argumenty organu dotyczące konieczności ochrony Głównego Zbiornika Wód Podziemnych jako uzasadnienie zakazu stosowania zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni. Argumenty organu, że skarżący nie wykazali naruszenia ich indywidualnego interesu prawnego, ponieważ wiedzieli o ograniczeniach planu przy nabyciu nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych stanowi istotne naruszenie normy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie daje bowiem właścicielom nieruchomości jakiejkolwiek możliwości zgodnego z prawem odprowadzania ścieków, stanowiącego jeden z podstawowych warunków realizacji tego typu zabudowy

Skład orzekający

Renata Bukowiecka-Kleczaj

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Grzegorczyk-Meder

członek

Maria Mysiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w kontekście prawa własności, obowiązku zapewnienia infrastruktury sanitarnej oraz ochrony wód podziemnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku realizacji infrastruktury kanalizacyjnej i zakazu stosowania alternatywnych rozwiązań (zbiorniki bezodpływowe, przydomowe oczyszczalnie) w planie miejscowym, w kontekście ochrony wód podziemnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebą ochrony środowiska (wód podziemnych) a prawem własności i realnymi możliwościami zagospodarowania nieruchomości. Jest to częsty problem w planowaniu przestrzennym.

Plan zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia budowę domu? Sąd wyjaśnia, kiedy zakazy są niezgodne z prawem.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 415/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Maria Mysiak
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 183/21 - Wyrok NSA z 2021-09-30
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2 pkt 5, art. 147 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 713
art. 91 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Dz.U. 2019 poz 2010
art. 5 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 64 ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2015 poz 469
art. 4a pkt 2
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi J. W. i J. W. na uchwałę Rady Gminy Kołbaskowo z dnia 15 lipca 2010 r. nr XXXIV/408/10 w przedmiocie uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Siadło Dolne i Siadło Górne I. stwierdza nieważność § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b zaskarżonej uchwały w zakresie w jakim nie dopuszcza stosowania zbiorników bezodpływowych, II. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
W dniu 15 lipca 2010 r. Rada Gminy w Kołbaskowie podjęła uchwałę nr XXXIV/408/10 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Siadło Dolne i Siadło Górne (Dz.Urz. Woj. nr 81 poz. 1506).
W dniu 24 lutego 2020 r. do Urzędu Gminy wpłynęło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ww. uchwałą, złożone przez J. i J. W..
W odpowiedzi na ww. wezwanie Rada Gminy w Kołbaskowie nie zajęła żadnego stanowiska.
Pismem z dnia 26 marca 2020 r., uzupełnionym pismem z dnia 23 czerwca 2020 r., J. i J. W., działając na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, wnieśli skargę na ww. uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Skarżący wnieśli o usunięcie licznych naruszeń prawa zawartych w uchwale, które, ich zdaniem, uniemożliwiają zagospodarowanie terenu objętego planem, w szczególności działki nr [...], obręb S. , będącej ich własnością.
W ocenie skarżących, Gmina naruszyła art. 5 ust.1 pkt. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zakazując w § 4 ust.1 punkt 2 lit. b Planu, budowy szamb i przydomowych oczyszczalni ścieków, co jest niezgodne również z § 5 ust. 3 lit. b Planu, z którego wynika, że budowa oczyszczalni ścieków jest możliwa, pod warunkiem, że ścieki po oczyszczeniu osiągną właściwe parametry. Wprowadzając ww. zakaz i nie realizując obowiązków wynikających z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzeniu ścieków, Gmina uniemożliwia powstanie nowych domów. Przez 10 lat na obszarze obowiązywania planu nie powstał ani jeden metr bieżący kanalizacji wykonanej przez Gminę. Nie ma ona też w najbliższych planach realizowania takich sieci.
Ponadto, zdaniem skarżących, zapis planu dotyczący obsługi komunikacyjnej działek wydzielonych z działki skarżących nr [...] wyłącznie poprzez układ dróg wewnętrznych oznaczonych symbolem [...] oraz tylko jeden wjazd jest niezgodny z ustawą o drogach publicznych.
Podsumowując, skarżący wskazali, że oczekują od organu w szczególności, że zmieni on kwalifikację dróg oznaczonych w planie symbolem [...] z dróg wewnętrznych na gminne, dopuści obsługę komunikacyjną obszaru planu poprzez dodatkowe zjazdy z drogi powiatowej oraz zniesie zakaz budowy szamb i przydomowych oczyszczalni ścieków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie jej w całości. Zdaniem organu, skarżący nie przedstawili takiego rodzaju argumentów (okoliczności), które mogłyby świadczyć o tym, że kwestionowany przez nich plan narusza ich indywidualny interes prawny (a właściwie interes prawny ich poprzedników prawnych według stanu na dzień wejścia w życie planu miejscowego), a zatem, że między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżących a zaskarżonym aktem występuje taki związek, który ingeruje, pozbawia lub ogranicza przyznane im prawa.
Bezpodstawny jest również, w ocenie organu, wniosek skarżących o usunięcie "naruszeń prawa" oraz "oczekiwanie zmiany zapisów" zawartych w uchwale. Skarżący są jedynie kolejnymi właścicielami gruntu stanowiącego obecnie działkę nr [...] i to stosunkowo od niedawna, przy czym ograniczają się do kwestionowania przepisów planu nie pasujących do ich obecnych planów inwestycyjnych. Skarżący wiedzieli jakiego rodzaju przeznaczenie i ograniczenia obowiązują na podstawie planu miejscowego na nabytej przez nich nieruchomości, bowiem jednoznacznie określał to obowiązujący od 2010 r. plan miejscowy.
Organ wskazał, że planowane drogi wewnętrzne zlokalizowane na omawianym obszarze nie miały być przeznaczone dla otwartego, szerokiego kręgu mieszkańców gminy, w tym dla mieszkańców miejscowości, a zostały wytyczone wyłącznie w interesie kilku właścicieli nieruchomości objętych planem, w celu obsługi planowanych na ich wniosek terenów przyszłej zabudowy mieszkaniowej. Przemawiało to więc za wprowadzeniem do planu miejscowego dróg wewnętrznych, a nie publicznych. W zaskarżonej uchwale, wbrew twierdzeniom skarżących, nie ma również żadnych przepisów zawierających zakaz budowy nowych zjazdów na drogę publiczną.
Organ wyjaśnił również, że zapisy planu dotyczące lokalizacji szamb i przydomowych oczyszczalni, ścieków nie były kwestionowane przez ówczesnych właścicieli terenu, a wynikały z okoliczności wskazanej w piśmie z dnia 6 kwietnia 2009 r. Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie - że teren objęty opracowaniem planu położony jest w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP 122 - Dolina Kopalna Szczecin) w strefie zwykłej ochrony wód podziemnych zbiornika, co skutkowało postawieniem przez ten organ wymogu konieczności skanalizowania obszarów zabudowanych oraz w przypadku zmiany przeznaczenia gruntu rolniczego na inne cele uwzględnienia wpływu planowanej inwestycji na jakość wód podziemnych. Jak wynika z prognozy oddziaływania na środowisko w granicach obszaru zbiornika obowiązuje ochrona warunków hydrologicznych zgodnie z decyzją Ministra Środowiska z 23 grudnia 1998 r., zgodnie z którą m.in. nie wolno odprowadzać nieczyszczonych ścieków do gruntu. Kwestionowany w skardze § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b uchwały otrzymał ostateczne brzmienie ściśle według treści wskazanej w piśmie RZGW w Szczecinie z 29 grudnia 2009 r., przy czym RZGW od wprowadzenia tego zapisu uzależniło uzgodnienie projektu planu. Dopiero po wprowadzeniu tego przepisu i ponownym przedłożeniu Dyrektor RZGW, "pismem z 22 marca 2010 r.", uzgodnił projekt planu.
Pismem z dnia 6 października 2020 r. skarżący zmodyfikowali zarzuty podniesione w skardze ograniczając je do zarzutu dotyczącego zakazu budowy szczelnych zbiorników na ścieki i przydomowych oczyszczalni ścieków, natomiast w pozostałym zakresie uznali zarzuty skargi za nieuzasadnione. Wskazali, że kwestie związane z ochroną zbiorników reguluje ustawa Prawo wodne, z przepisów której wynika, że pojęcie "strefa zwykłej ochrony zbiorników" nie istnieje, zbiorniki wodne chroni się natomiast ustanawiając "obszary ochronne", co należy do kompetencji wojewody, a nie rady gminy. Zdaniem skarżących, obszar ochronny dla zbiornika GZWP – 122 nie istnieje, bowiem nie został ujawniony w planie. Ponadto, obszary ochronne zbiorników pokazane są na mapach Państwowego Instytutu Geologicznego, a z map dostępnych na stronie internetowej ww. Instytutu wynika, że dla przedmiotowego zbiornika obszaru ochronnego nie ustanowiono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje, między innymi, orzekanie
w sprawach ze skarg na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego
i terenowych organów administracji rządowej, będące aktami prawa miejscowego
(art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Z kolei w myśl art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713), uchwały organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa.
Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (w brzmieniu aktualnym w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Wynikające z powyższych przepisów wymogi formalne do wniesienia skargi zostały spełnione, albowiem skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wystosowanym przez skarżących do Rady Gminy Kołbaskowo. Następnie, w przepisanym do tego terminie, skarga została wniesiona do Sądu.
Przesądziwszy kwestie dopuszczalności skargi należało rozstrzygnąć kwestię interesu prawnego skarżących oraz jego naruszenia zaskarżonym aktem.
Przedmiotem wniesionej skargi (po jej modyfikacji pismem z dnia 6 października 2020 r. oraz doprecyzowaniu na rozprawie w dniu15 października 2020 r.), stały się przepisy § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz § 5 ust. 3 uchwały z dnia 15 lipca 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowana przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Siadło Dolne i Siadło Górne, stanowiącej akt prawa miejscowego.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego reguluje kwestie związane
z przeznaczeniem i zagospodarowaniem nieruchomości. Ze swej istoty zatem ogranicza i "narusza" prawo własności, które jest prawem o charakterze rzeczowym, bezwzględnie obowiązującym. Uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego organ jest jednak obowiązany chronić prawo własności i ograniczać je jedynie w niezbędnym zakresie, podyktowanym potrzebami czy interesami ogółu.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że J. W. i J. W. są właścicielami działki nr [...] położonej na terenie oznaczonym
w zaskarżonym planie symbolami [...] i z tego stosunku prawnorzeczowego można wywieść ich interes prawny w zaskarżeniu planu. Wbrew sugestiom organu, bez znaczenia pozostaje przy tym, którymi z kolei są właścicielami, od kogo nabyli tę nieruchomość i czy byli jej właścicielami w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały. Obowiązujące przepisy nie ograniczają bowiem w żaden sposób możliwości zaskarżenia tego typu uchwały przez podmioty, które stały się właścicielami danej nieruchomości już po uchwaleniu tego aktu. Okoliczność, że strony posiadają interes prawny w zaskarżeniu uchwały nie budzi zatem żadnych wątpliwości. Wobec tego, należało również ustalić, czy zakwestionowana przez skarżących uchwała wspomniany interes prawny narusza.
Pod pojęciem naruszenia interesu prawnego należy rozumieć konieczność wykazania przez stronę skarżącą, że w konkretnym przypadku istnieje związek pomiędzy jej własną – prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała ta narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jej interes prawny lub uprawnienie. Naruszenie interesu prawnego lub prawa dające stronie prawo do zaskarżenia uchwały z zakresu administracji publicznej nie oznacza jednak automatycznie uwzględnienia skargi. Obowiązek uwzględnienia skargi powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane jednocześnie z naruszeniem przepisów prawa, tj. obowiązującej w dacie uchwalania planu normy prawa materialnego.
Zdaniem Sądu, o ile wskazanego wyżej naruszenia nie sposób dopatrzeć się w przypadku uregulowania zawartego w § 5 ust. 3 uchwały, o tyle w przypadku zapisów § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b w części dotyczącej zakazu stosowania zbiorników bezodpływowych do takiego naruszenia doszło.
Niewątpliwie zawarcie w treści planu zakazów dotyczących stosowania tego typu zbiorników – w sytuacji gdy planowana (w § 4 ust. 1 pkt 2 uchwały) kanalizacja ściekowa nie jest realizowana, zaś stosowanie oczyszczalni przydomowych nie jest dopuszczalne (bez wprowadzenia takiego uregulowania projekt nie zostałby uzgodniony przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie) - narusza interes prawny skarżących albowiem ogranicza ich władztwo prawnorzeczowe. Skarżący niewątpliwie nie mogą korzystać ze swojej nieruchomości w sposób zgodny z jej przeznaczeniem przewidzianym w zaskarżonej uchwale (pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną), z uwagi na brak jakiejkolwiek możliwości odprowadzania ścieków. Nie ulega też wątpliwości, że wspomniane ograniczenie jest niezgodne z prawem, tj. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2020 r., poz.1439).
Prawo własności jest w Rzeczypospolitej Polskiej chronione konstytucyjnie
(art. 21 ust. 1) przy czym prawo to nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona, tyle że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że do naruszenia istoty prawa własności dochodzi w sytuacji, gdy niemożliwe stanie się wykonywanie wszystkich uprawnień składających się na prawo do korzystania z rzeczy albo wszystkich uprawnień składających się na prawo do rozporządzania rzeczą albo wszystkich uprawnień składających się na prawo do korzystania z rzeczy
i rozporządzania nią (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 maja 1999 r., SK 9/98, publ. OTK z 1999 r., nr 4, poz. 78, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 stycznia
1999 r., P 2/98, publ. OTK z 1999, nr 1, poz. 2).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że należąca do skarżących działka nr [...] obręb S. znajduje się na terenach elementarnych oznaczonych symbolami [...] i przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną wolnostojącą.
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku m.in. przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że pomimo zawarcia w zaskarżonej uchwale w § 5 ust. 1 pkt 1, zapisu dotyczącego ochrony środowiska przyrodniczego, zgodnie z ustaleniami planu, która realizowana będzie poprzez budowę systemu gospodarki wodno-ściekowej, działającej w ramach rozwiązań systemowych gminy, jak również w § 4 ust. 1 pkt 2, zapisu dotyczącego obsługi obszaru w zakresie infrastruktury technicznej, którą należy zapewnić z uwzględnieniem odprowadzania ścieków do kanalizacji ściekowej ř 160 w drodze powiatowej nr 0627Z poprzez projektowaną kanalizację sanitarną grawitacyjno-tłoczną ze zrzutem ścieków na oczyszczalnię ścieków w Przecławiu lub innej wg wskazań gminnego systemu kanalizacyjnego – do chwili obecnej taki system (pomimo upływu 10 lat od podjęcia uchwały) nie powstał i nie podjęto działań zmierzających do jego budowy. Jak wynika z "Prognozy skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w obrębie Siadło Dolne i Siadło Górne, gmina Kołbaskowo" na realizację sieci kanalizacyjnej na terenie objętym planem nie przeznaczono żadnych środków.
W tej sytuacji, przeznaczenie terenu pod zabudowę jednorodzinną wolnostojącą przy jednoczesnym zakazie stosowania zbiorników bezodpływowych i oczyszczalni przydomowych jawi się jako nierealne. Nie daje bowiem właścicielom nieruchomości jakiejkolwiek możliwości zgodnego z prawem odprowadzania ścieków, stanowiącego jeden z podstawowych warunków realizacji tego typu zabudowy.
Podzielając w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r. (sygn. akt II OSK 1247/15), należy wskazać, że tego typu zakaz, w tym wypadku - stosowania zbiorników bezodpływowych stanowi istotne naruszenie normy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Nie sposób przy tym zgodzić się z organem, że kwestionowany w skardze § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b uchwały, otrzymał ostateczne brzmienie ściśle według treści wskazanej w piśmie RZGW w Szczecinie z 29 grudnia 2009 r. Co prawda w piśmie tym faktycznie wskazano, że RZGW wnosi o zmianę projektu w zakresie: dział I rozdział 3 Ustalenia z zakresu obsługi inżynieryjnej § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b – zapis "nie dopuszcza się szczelnych zbiorników bezodpływowych" – z uwzględnieniem położenia obszaru planu w granicach GZWP nr 122 Dolina kopalna Szczecin, na "nie dopuszcza się stosowania zbiorników bezodpływowych oraz oczyszczalni przydomowych", jednak podkreślenia wymaga, że zapis dotyczący niedopuszczenia szczelnych zbiorników bezodpływowych znajdował się już w projekcie i jako taki nie jest objęty propozycją zmiany. Zmiana dotyczy bowiem tylko tej części zapisu, która nie obejmowała oczyszczalni przydomowych (do wskazanych już w projekcie zbiorników bezodpływowych jedynie dodano oczyszczalnie przydomowe). Co więcej, stosowanie zbiorników bezodpływowych nie koliduje w żaden sposób z zapisami zawartymi w prognozie oddziaływania na środowisko, zgodnie z którą nie wolno odprowadzać nieoczyszczonych ścieków do gruntu.
W tym miejscu należy dodatkowo podkreślić, że organ był obowiązany uzgodnić plan w omawianym zakresie z dyrektorem RZGW w Szczecinie. Jak wynika bowiem z treści art. 4a pkt 2 – obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały – ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r., poz. 469), w celu zapewnienia prawidłowego gospodarowania wodami, w tym w szczególności ochrony zasobów wodnych oraz ochrony ludzi i mienia przed powodzią, uzgodnienia z dyrektorem regionalnego zarządu gospodarki wodnej wymaga plan zagospodarowania przestrzennego i plan zagospodarowania przestrzennego województwa w zakresie zagospodarowania stref ochronnych ujęć wody, obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych i obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi.
Jak słusznie wskazuje organ, bez takiego uzgodnienia uchwalenie planu nie byłoby możliwie.
Jednocześnie, jak wynika z treści pisma dyrektora RZGW z dnia 6 kwietnia 2009 r. teren objęty opracowaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego położony jest w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP 122 – Dolina kopalna Szczecin) w strefie zwykłej ochrony wód podziemnych zbiornika. Decyzją z dnia 23 grudnia 1998 r. Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zatwierdził dokumentację pod nazwą "Dokumentacja określająca warunki hydrogeologiczne dla ustanowienia stref ochronnych zbiornika wód podziemnych w utworach czwartorzędowych GZWP nr 122 – Dolina kopalna Szczecin". W dokumentacji znajdują się wytyczne do perspektywicznego zagospodarowania obszaru stref ochronnych GZWP nr 122 Dolina kopalna Szczecin, m.in. konieczność skanalizowania obszarów zabudowanych oraz w przypadku zmiany przeznaczenia gruntu z rolniczego na inne uwzględnienia wpływu planowanej inwestycji na jakość wód podziemnych. Z tego względu, jak wskazał dyrektor RZGW, w opracowywanym planie należy uwzględnić ustalenia tej dokumentacji.
Należy podkreślić, że niezależnie od prawidłowości wyznaczenia strefy ochronnej wspomnianych wód podziemnych, wskazywana przez dyrektora RZGW decyzja Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, dotychczas nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, zatem nie mogła przez niego zostać pominięta. Swoje stanowisko wyraził on w postanowieniu z dnia 22 marca 2010 r., wskazując m.in., że projekt planu uwzględnia położenie w granicach strefy zwykłej ochrony wód Głównego Zbiornika Wód Podziemnych – nr 122 i wynikające z tego faktu ograniczenia w zakresie gospodarczego wykorzystania. Postanowienie to nie zostało przez nikogo zaskarżone.
W tej sytuacji, argumenty skarżących, że ich działka faktycznie nie jest objęta wspomnianą strefą ochronną – nie mogą odnieść spodziewanego rezultatu, chociażby z uwagi na treść decyzji Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (przy czym nie jest kwestionowane przez strony, że działka położona jest w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 122).
Jednocześnie o ile dyrektor RZGW, w żadnym z pism ani też w postanowieniu nie wspomina o konieczności wprowadzenia zakazu stosowania zbiorników bezodpływowych (który znalazł się w projekcie jeszcze przed uzgodnieniem z tym dyrektorem), o tyle w piśmie z dnia 29 grudnia 2009 r. jednoznacznie wskazał on na potrzebę wprowadzenia zapisu dotyczącego niedopuszczalności stosowania oczyszczalni przydomowych – z uwagi na położenie "obszaru planu w granicach GZWP nr 122 Dolina kopalna Szczecin".
Z omówionych powyżej przyczyn, nie sposób zatem kwestionować także § 5 ust 3 zaskarżonej uchwały, który w istocie stanowi jedynie odzwierciedlenie zapisów zawartych w decyzji Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 23 grudnia 1998 r. i jako taki sam w sobie nie zawiera takich zakazów, na które wskazują skarżący.
Poczynione spostrzeżenia doprowadziły do uznania zasadności skargi
i stwierdzenia nieważności § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b uchwały w zakresie w jakim nie dopuszcza stosowania zbiorników bezodpływowych, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oddalenie pozostałych zarzutów skargi nastąpiło na podstawie art. 151 cytowanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI