II SA/Sz 413/25

II SA/Sz 413/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106  par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Drawsku Pomorskim na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 16 kwietnia 2025 r. nr SKO.4121.281.2025 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") oraz art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U z 2024 r., poz. 1210, dalej: "u.k.p."), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "organ I instancji", "Starosta") z dnia 9 stycznia 2025 r., nr KT-Z.5430.428.2024.BT odmawiającą skierowania kierowcy A. O., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B i T, na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Z uzasadnienia decyzji jak i akt administracyjnych wynika, że w dniu 20 sierpnia 2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w D. (dalej: "Prokurator") o wszczęcie postępowania w przedmiocie skierowania A. O. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B i T, na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Prokuratura Rejonowa w W. nadzorowała postępowanie karne prowadzone przeciwko A. O. podejrzanemu o czyny z art. 190 § 1 k.k. i inne oraz że w toku tego postępowania zasięgnięto opinii sądowo-psychiatrycznej dotyczącej A. O., z której treści wynikają poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Uzasadnia to konieczność poddania go badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Prokurator podał, że przytoczona we wniosku opinia sądowo-psychiatryczna znajduje się w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. pod sygnaturą II K 191/24. Do wniosku nie zostały przedłożone żadne dodatkowe dokumenty.
W związku z powyższym pismem z dnia 23 sierpnia 2024 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie, a następnie zwrócił się do Sądu Rejonowego w Wałczu o nadesłanie ww. opinii sądowo-psychiatrycznej. Sąd Rejonowy pismem z dnia 19 września 2024 r. poinformował organ I instancji, że opinia sądowo-psychiatryczna dotycząca A. O. jest objęta tajemnicą lekarską i jej udostępnienie ograniczone jest dla stron postępowania karnego, a tym samym nie może zostać udostępniona Staroście. W dniu 27 września 2024 r. organ I instancji zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w D. o uzupełnienie wniosku o dokumentację, z której wynikają zastrzeżenia i wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy A. O. i tych aspektów zdrowia, które mogą mieć wpływ na kierowanie pojazdami. W odpowiedzi Prokurator wskazał, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. to na organie administracji spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz że organ może zwrócić się z wnioskiem o udostępnienie akt ww. sprawy do Prezesa Sądu Rejonowego w Wałczu. Zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2024 r. Sędzia Sądu Rejonowego w W. , po rozpoznaniu wniosku Starosty, odmówił mu udostępnienia z akt sprawy opinii psychiatryczno-psychologicznej dotyczącej stanu zdrowia A. O. wskazując, że opinia ta jest objęta tajemnicą lekarską i jej udostępnienie ograniczone jest dla stron postępowania czyli Prokuratury Rejonowej w W. oskarżonego i jego obrońcy, a tym samym nie może zostać udostępniona Staroście.
Decyzją z dnia 9 stycznia 2025 r., nr KT-Z.5430.428.2024.BT Starosta odmówił skierowania kierowcy A. O. na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na odmowę udostępnienia treści opinii sądowo-psychiatrycznej nie miał możliwości oceny, czy wskazane przez Prokuratora zastrzeżenia co do stanu zdrowia, mogą mieć wpływ na zdolność A. O. do kierowania pojazdami. Dodatkowo organ I instancji ustalił, że od 5 października 1989 r. legitymował się on orzeczeniem bezterminowym o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B i T. Od czasu uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami (tj.1990 r.) prawo jazdy nie było zatrzymywane, nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W ocenie Starosty wniosek Prokuratora nie został poparty żadnymi dowodami, które wskazywałyby na rodzaj zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, a opinia sądowo-psychiatryczna jest objęta tajemnicą lekarską. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stanowił wystarczających podstaw do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
Odwołanie od tej decyzji złożył Prokurator zarzucając jej obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść decyzji, tj. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Zdaniem Prokuratora Starosta nie przeprowadził żadnych innych dowodów w sprawie, poza uzyskaniem informacji odmawiającej udostępnienia treści opinii sądowo-psychiatrycznej. Nie wykazał się inicjatywą dowodową, aby poczynić własne ustalenia w sprawie, nie zwrócił się do Sądu Rejonowego w W. o odpis wyroku w sprawie o sygnaturze akt II K 191/24 lub do Policji o informacje dotyczące kierowcy. Poprzestał jedynie na ustaleniu braku możliwości zapoznania się ze wskazaną opinią sądowo-psychiatryczną, nie próbował w inny sposób dociec przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami u wskazanego kierowcy. Według Prokuratora brak możliwości zapoznania się przez organ administracji ze wskazaną opinią, nie przesądza o tym, że takie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy nie istnieją.
Przed rozpoznaniem odwołania Kolegium, pismem z dnia 17 lutego 2025 r., zwróciło się do Prokuratora z prośbą o dostarczenie w terminie tygodniowym opinii sądowo-psychiatrycznej dotyczącej stanu zdrowia A. O., znajdującej się w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. pod sygnaturą akt II K 191/24, wskazując, że w przypadku niedołączenia powyższej opinii do akt sprawy, organ odwoławczy wyda rozstrzygnięcie na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów w aktach sprawy. W odpowiedzi Prokurator, w piśmie z dnia 26 lutego 2025 r., poinformowała, że zwróciła się do Sądu Rejonowego w Wałczu o nadesłanie odpisu ww. opinii i po jej uzyskaniu zostanie ona przesłana do Kolegium. Postanowieniem z dnia 14 marca 2025 r. Kolegium zawiadomiło strony o nowym terminie załatwienia sprawy, tj. do dnia 30 kwietnia 2025 r. i poinformowało o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, dowodów i zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji. Prokurator nie przedłożyła żadnych dokumentów, nie poinformowała o występowaniu trudności w uzyskaniu odpisu opinii sądowo-psychiatrycznej, nie składała też żadnych dodatkowych oświadczeń i wyjaśnień w sprawie. Z kolei w dniu 3 kwietnia 2025 r. wpłynęło do Kolegium pismo A. O., w którym wskazał on, że nigdy nie był karany sądownie ani dyscyplinarnie. Nie otrzymał nigdy mandatu ani punktów karnych. Nie uczestniczył w kolizji ani w wypadku drogowym.
W dniu 16 kwietnia 2025 r. Kolegium wydało opisaną na wstępie decyzję.
Kolegium przytoczyło treść art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 i ust. 2 u.k.p. i wyjaśniło, że skierowanie kierowcy na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami może nastąpić jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, przy czym "uzasadnione" należy rozumieć jako oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne" jako dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, czy chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów.
W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie nie wystąpiły poważne i uzasadnione okoliczności wskazujące na konieczność poddania A. O. badaniom lekarskim w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nie zostały przedłożone dowody potwierdzające taką konieczność. Organy I i II w toku postępowania administracyjnego zwracały się również do podmiotów uprawnionych i mogących posiadać wiadomości o stanie zdrowia A. O.. W toku postępowania przed organem I instancji Starosta [...] próbował bezskutecznie uzyskać informację o stanie zdrowia A. O. zarówno od Prokuratury jak i od Sądu Rejonowego w W. Z uwagi na brak statusu strony postępowania karnego i charakter żądanych informacji o stanie zdrowia (informacje niejawne), informacje te nie zostały mu udzielone. Próbę pozyskania dokumentacji sądowej za pośrednictwem Prokuratury podjęło również Kolegium, ale nie spotkało się to z reakcją Prokuratury, pomimo początkowych deklaracji, że takie dowody zostaną przedstawione.
Według Kolegium nie potwierdziły się zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ I instancji jak i organ odwoławczy podjęły wszystkie możliwe środki, by doszło do wyjaśnienia przedmiotowej sprawy. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów, które zostały ocenione zgodnie z regułami k.p.a., nie wynika fakt konieczności skierowania A. O. na badania lekarskie w celu stwierdzenia dalszej możliwości prowadzenia pojazdów mechanicznych, co do których posiada on uprawnienia do kierowania. Kolegium zauważyło przy tym, że zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy próbowały uzyskać od Prokuratury dokumentację, na podstawie której w ocenie Prokuratury istnieją wątpliwości co do zdolności A. O. do kierowania pojazdami. Dokumentacja nie została ta bowiem dołączona do wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, ani na żadnym jego późniejszym etapie. Prokuratura w odpowiedzi na pismo Kolegium deklarowała chęć dostarczenia przedmiotowej dokumentacji, ale nie zostało to jednak ostatecznie uczynione. Nie wskazywała również w toku postępowania odwoławczego, że dostarczenie takich dokumentów jest utrudnione czy niemożliwe. Kolegium wyjaśniło również, że bezpośrednio się o te dokumenty nie zwracało, ponieważ wyszło z założenia, że skoro nie otrzymał ich organ I instancji (nie posiadający statusu strony postępowania karnego), to tym bardziej nie otrzymałby ich organ odwoławczy, który również nie jest stroną postępowania karnego, toczącego się przed Sądem Rejonowym w W. z udziałem A. O.. Stroną taką była natomiast Prokuratura i jej jednostki organizacyjne. W sytuacji niedostarczenia wnioskowanych dokumentów przez Prokuraturę przy relatywnie długim wyznaczonym terminie na dokonanie tej czynności, uprawnione było - zdaniem Kolegium - wnioskowanie, że nie istnieją żadne okoliczności mogące wskazywać na to, że A. O. powinien zostać skierowany na badania lekarskie. Gdyby faktycznie okoliczności stanu zdrowia były na tyle istotne jak to ocenia Prokuratura, z pewnością tego rodzaju dokumenty zostałyby przez nią przedłożone do akt sprawy, by organy mogły się z nimi zapoznać i dokonać ich oceny. Zdaniem Kolegium nie było potrzeby zasięgania opinii od Policji, skoro dla samego wnioskodawcy, źródłem ewentualnych zastrzeżeń były wyłącznie dane wynikające z opinii sądowo-lekarskiej zleconej w ramach toczącego się postępowania karnego.
Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że obywatel zasługuje na rozstrzygnięcie swojej sprawy bez zbędnej zwłoki i nie powinien pozostawać w zawieszeniu co do swoich praw podmiotowych jako kierowcy. Tym bardziej, że kwestie związane z posiadaniem prawa jazdy dotyczą praw podmiotowych mających istotne znaczenie dla większości osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami. Dotyczy to przede wszystkim swobody poruszania się i możliwości wyboru środka transportu, zgodnie z posiadanymi uprawnieniami do kierowania. Obywatel ma też prawo do korzystania ze zdobytych i ważnych uprawnień do kierowania różnego rodzaju pojazdami, a skierowanie na badania lekarskie w celu sprawdzenia zdolności do kierowania nimi powinno być wydawane tylko w sytuacji spełnienia określonych przesłanek wymaganych przepisami prawa. Tym bardziej, że przedmiotowe badanie lekarskie odbywa się na koszt osoby badanej, a nie organów państwa, czy też wnioskodawców, którzy kierują do organu wnioski o wszczęcie postępowania w tym zakresie. Nie było zatem też podstaw do generowania kolejnych terminów załatwienia sprawy, co zresztą przeczyłoby ustawowo określonej zasadzie szybkości postępowania administracyjnego. Kolegium wskazało, że w sprawie nie występuje również zakaz ponownego składania wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia przesłanek do skierowania na badania lekarskie, w przypadku wystąpienia okoliczności wynikających z przepisów ustawy o kierujących pojazdami.
Kolegium podkreśliło, że organ (czy to I czy II instancji) jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od aktywnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Takiej aktywności zabrakło w realiach niniejszej sprawy, po stronie składającego wniosek Prokuratora. Prokurator Prokuratury Rejonowej do wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego nie dołączył żadnych dokumentów. We wniosku podał, że wobec A. O. toczyło się postępowanie karne o czyn z art. 190 § 1 k.k. i inne. Z zarządzenia sędziego z dnia 23 grudnia 2024 r. znajdującego się w aktach sprawy, wynika, że dotyczyło to czynu z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 244 k.k. Wobec tego Kolegium stwierdziło, że oba rodzaje przestępstw (art. 190 k.k. i art. 244 k.k.) nie są przestępstwami przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Przestępstwo wskazane w art. 190 k.k. dotyczy przestępstw przeciwko wolności, a przestępstwo z art. 244 k.k. dotyczy niestosowania się do orzeczonych środków karnych i jest rodzajem przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. To również potwierdza, zdaniem Kolegium, że na podstawie zgromadzonych dokumentów w sprawie nie sposób wysnuć wniosku o występowaniu poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia A. O., i to stanu zdrowia wpływającego na zdolność kierowania pojazdami.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył Prokurator, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, skutkującą w konsekwencji błędnym przyjęciem, że w sprawie brak jest podstaw do skierowania kierowcy A. O. na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Według Prokuratora organ administracji prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. W niniejszej sprawie Prokurator we wniosku o skierowanie kierowcy A. O. na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wskazał, że zastrzeżenia co do zdrowia wskazanego kierowcy wynikają z treści opinii sądowo-psychiatrycznej znajdującej się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w W. o sygn. II K 191/24. W toku postępowania administracyjnego Staroście nie udało się zapoznać z tą opinią z uwagi na odmowę jej udostępnienia przez Sąd. Także Prokurator w związku z nałożonym przez Kolegium obowiązkiem zwrócił się do Sądu Rejonowego w W. o nadesłanie przedmiotowej opinii i nie uzyskał żądanej dokumentacji. Nie zmienia to faktu, że organy obu instancji nie przeprowadziły żadnych innych dowodów w sprawie, nie wykazały inicjatywy dowodowej, aby poczynić własne ustalenia w sprawie. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nie podjęły wszelkich starań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Według Prokuratora organy mogły m.in. zwrócić się do Policji o informacje dotyczące kierowcy A. O., mogły także zwrócić się do Sądu Rejonowego w W. o odpis wyroku w sprawie o sygn. II K 191/24. Organy administracji poprzestały jedynie na ustaleniu braku możliwości zapoznania się ze wskazaną opinią sądowo-psychiatryczną dotyczącą A. O. i nie próbowały w inny sposób dociec przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez kierowcę. Zdaniem Prokuratora niemożność zapoznania się organów administracji ze wskazaną opinią nie przesądza o tym, że takie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy A. O. nie istnieją.
W piśmie procesowym z dnia 16 czerwca 2025 r. Prokurator wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów - pisma Sądu Rejonowego w W. z dnia 19 maja 2025 r. wraz z kserokopiami opinii sądowo-psychiatrycznych z dnia 28 października 2023 r. oraz 16 kwietnia 2025 r. dotyczących A. O., na okoliczność istnienia poważnych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia, co uzasadnia konieczność poddania go badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Prokurator wskazała, że dokumenty te wpłynęły do Prokuratury po skierowaniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek złożyło Kolegium, zaś skarżący Prokurator ani uczestnik postępowania A. O. nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie utrzymująca w mocy decyzję Starosty D. odmawiającą skierowania A. O. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Stosownie do treści art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Zgodnie natomiast z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., gdy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy starosta wydaje decyzję o skierowaniu go na badanie lekarskie.
Starosta, jako organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami, dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu musi czuwać nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność także w okresie, gdy z tych uprawnień już korzystają, a dla realizacji tego celu służy regulacja zawarta w przywołanym powyżej art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Należy jednak podkreślić, że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy, a jego ograniczenia mogą mieć miejsce tylko w ściśle określonych przez prawo wypadkach, i z tego też powodu ingerencja organu administracyjnego w postaci sprawdzenia stanu zdrowia kierującego jest ograniczona. Organ ten nie może dokonywać tej czynności w sposób dowolny, lecz tylko wtedy, gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia - w myśl przywołanego przepisu - jest bowiem dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, przy czym zastrzeżenia te muszą zostać przynajmniej uprawdopodobnione. Istniejące w danym przypadku okoliczności muszą zatem z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego pojazdem występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze.
Sposób rozumienia wyrażenia "uzasadnione i poważne zastrzeżenia" co do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy, było - na co zwracało również uwagę Kolegium - wielokrotnie wyjaśniane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia powinny być oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach i dotyczyć takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Powinny zatem mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego czy też chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów (tak np. NSA w wyroku z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 46/24 i przywołanym tam orzecznictwie, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Postępowanie w sprawie skierowania A. O. na badanie lekarskie zostało zainicjowane wnioskiem Prokuratora, który wywiódł, że poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia A. O. wynikają z opinii sądowo-psychiatrycznej, znajdującej się w aktach Sądu Rejonowego w W. o sygn. II K 191/24 i której to opinii nie przedłożył. Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego sprawy wynika, że organy podjęły działania w celu uzyskania odpisu ww. opinii, jednak bezskutecznie. Stąd też, w ocenie Sądu, słuszne było stanowisko organów, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uprawdopodobnia aby istniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia A. O. jako kierowcy, skutkujące koniecznością skierowania go na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdem. Sam wniosek Prokuratora jest przy tym niewystarczający.
Wskazać należy - w kontekście zarzutów skargi - że istotnie, w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Obowiązek organu administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie zwalnia jednak strony od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku inicjującego postępowanie.
Jak wskazano powyżej postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Prokuratora, który wywiódł, że poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia A. O. wynikają z opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej w toku wskazanego przez niego postępowania karnego, której - jak sam później wskazał - zarówno w chwili składania wniosku jak i na etapie postępowania administracyjnego nie posiadał. Trudno uznać zarzut niedopełnienia przez organy obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy podjęły działania w celu uzyskania rzeczonej opinii (organ I instancji zwracał się do Sądu Rejonowego w Wałczu i Prokuratora, Kolegium - do Prokuratora), jednak działania te, niezależnie od organów, okazały się bezskuteczne. Podkreślić również należy, że nie jest rolą organu administracji poszukiwanie bliżej nieokreślonych dowodów na potwierdzenie postawionej przez Prokuratora tezy dotyczącej zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy.
W odwołaniu, a następnie w skardze, Prokurator wskazał na możliwość uzyskania odpisu wyroku Sądu Rejonowego w W. , choć nie wiadomo jak z sentencji wyroku można byłoby uzyskać szczegółowe informacje o okolicznościach mogących stanowić podstawę do skierowania A. O. na badanie lekarskie. Brak również uzasadnienia do zwracania się do Policji (wskazywanej przez Prokuratora), która nie gromadzi danych i dokumentów dotyczących stanu zdrowia kierowców.
Odnosząc się do wniosków dowodowych wyjaśnić należy, że co do zasady sąd administracyjny kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkowo, na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a., możliwe jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów. Postępowanie to nie może jednak prowadzić do ponownego, czy też uzupełniającego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Wnioskowane dowody w istocie zmierzają do poczynienia przez Sąd ustaleń faktycznych i merytorycznego rozpoznania sprawy, co nie jest rolą sądu administracyjnego.
Końcowo należy wskazać, że wydanie zaskarżonej decyzji nie stoi na przeszkodzie ewentualnemu ponownemu złożeniu wniosku o skierowanie kierowcy na badanie lekarskie wraz ze stosownymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia.
W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.