II SA/Sz 410/23

II SA/Sz 410/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 134, art. 123  par. 1 i 2, art. 144, art. 7, art. 77, art. 149 par. 3, par. 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 119 pkt 3, art. 120,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta S. działając z urzędu:
- postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r. znak: [...],
wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania E. Z., dalej również jako: "skarżący", "strona", decyzją nr [...], z dnia 2 lipca 2020 r., świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego
w wysokości [...] zł miesięcznie, w okresie od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., z przeznaczeniem na zakup żywności;
- postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r. znak: [...],
wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu decyzją nr [...], z dnia 2 lipca 2020 r., świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości [...] zł, z przeznaczeniem na cele bytowe, w okresie VII-XII 2020 r.;
- postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r., znak: [...],
wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu decyzją nr [...], z dnia 3 grudnia 2020 r., świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup odzieży i obuwia w okresie XI-XII 2020 r.
Opisane wyżej postanowienia, wraz z pouczeniem, że nie przysługuje na nie zażalenie, skarżący odebrał w dniu 4 lipca 2022 r.
Pismem z dnia 11 lipca 2022 r., złożonym osobiście w siedzibie organu I instancji w dniu 12 lipca 2022 r., E. Z. wniósł "odwołanie" m.in. od wskazanych postanowień.
Postanowieniem z dnia 26 października 2022 r. nr. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność złożenia zażaleń na wskazane postanowienia powołując się na brzmienie przepisów art. 134 w związku z art. 141 § 1 i art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dalej również jako: "k.p.a.".
Z kolei organ I instancji w postępowaniu wznowieniowym:
- decyzją nr [...] z dnia 15 lipca 2022 r. uchylił
w całości decyzję nr [...] z dnia 2 lipca 2020 r.
w sprawie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego
z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie od 1 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. oraz odmówił (na wniosek z dnia 25 czerwca 2020 r.) przyznania zasiłku celowego na zakup żywności;
- decyzją nr [...] z dnia 15 lipca 2022 r. uchylił
w całości decyzję nr [...] z dnia 2 lipca 2020 r.
w sprawie przyznania stronie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na cele bytowe (koszty naprawy instalacji wodno- kanalizacyjnej i gazowej, koszty dojazdów do sanatorium i placówek medycznych, usługi rehabilitacyjne i stomatologiczne, czynsz) na okres VII-XII 2020 r. w łącznej wysokości [...] zł oraz odmówił (na wniosek z dnia 25 czerwca 2020 r.) przyznania zasiłku celowego na ww. cele bytowe;
- decyzją nr [...] z dnia 15 lipca 2022 r. uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia 3 grudnia 2020 r. w sprawie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży i obuwia przyznanego na okres XI-XII 2020 r. oraz odmówił (na wniosek z dnia 26 listopada 2020 r.) przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży i obuwia.
Burmistrz uchylając decyzje ostateczne przyznające pomoc społeczną i odmawiając skarżącemu jej przyznania, wskazał na znaczne przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, przewidzianego w art. 8 ustawy
o pomocy społecznej. Jak ustalono, strona uzyskała prawo do renty rolniczej, a także posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowego.
Przedmiotowe decyzje wydane w trybie nadzwyczajnym skarżący odebrał
w dniu 2 sierpnia 2022 r.
W następstwie złożenia w dniu 26 sierpnia 2022 r. wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionych decyzji, uzupełnionego na wezwanie organu odwoławczego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. poprzez dołączenie odwołania z dnia 18 października 2022 r., Kolegium wydało postanowienie
z dnia 26 października 2022 r., nr [...], którym organ ten odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że powody uchybienia terminu do wniesienia odwołania podane przez skarżącego we wniosku były zależne od strony.
Postanowienie z dnia 26 października 2022 r. zostało doręczone stronie w dniu 16 listopada 2022 r. (przy czym Kolegium wskazało datę 2 listopada 2022 r.).
Pismem złożonym dnia 7 listopada 2022 r. skarżący wniósł ponownie "odwołanie" m.in. od postanowień organu I instancji z dnia 10 czerwca 2022 r.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 134
w związku z art. 123 § 1 i 2 k.p.a. (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), stwierdziło "niedopuszczalność odwołania (zażalenia)".
W motywach uzasadnienia rozstrzygnięcia, po przedstawieniu ustalonego stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy wskazał, że zażalenie wniesione w niniejszej sprawie uznane musi być za niedopuszczalne, gdyż dotyczy postanowień organu pierwszej instancji, które były już przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu odwoławczym, a w wyniku ich rozpatrzenia zapadły ostateczne rozstrzygnięcia w formie postanowienia stwierdzającego m.in. niedopuszczalność zażalenia - w odniesieniu do zaskarżonych postanowień organu pierwszej instancji.
W związku z tym Kolegium stwierdziło, że na skutek uprzednio wniesionych przez stronę środków zaskarżenia m.in. od postanowień organu pierwszej instancji z dnia 10 czerwca 2022 r. brak jest możliwości ponownego rozpatrzenia zażalenia od nich, gdyż organ odwoławczy nie może orzekać ponownie w tej samej sprawie. Ukształtowane na tle przepisu art. 134 k.p.a. orzecznictwo sądowe wyróżnia dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - podmiotowe i przedmiotowe. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie i w niniejszej sprawie nie zachodzą - strona jest podmiotem uprawnionym do wniesienia zażalenia. Przyczyny przedmiotowe mogą natomiast obejmować przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji lub postanowienia w administracyjnym toku instancji, gdyż tok postępowania został już w sprawie wyczerpany.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem organu II instancji, zaszedł przypadek braku spełnienia przesłanek przedmiotowych dopuszczalności zażalenia z uwagi na okoliczność, że zażalenie od postanowień organu pierwszej instancji zostało już rozpatrzone ostatecznymi postanowieniami organu wyższego stopnia, a więc w sprawie występuje tzw. res iudicata (powaga rzeczy osądzonej).
W takim stanie rzeczy ponowne rozpatrzenie spraw w drodze rozstrzygnięcia organu wyższego stopnia - Kolegium, dotyczyłoby spraw tożsamych podmiotowo
i przedmiotowo ze sprawami już ostatecznie zakończonymi w administracyjnym toku instancji w drodze ostatecznych postanowień Kolegium z dnia 26 października 2022 r. nr [...] oraz nr [...] Postanowienia te,
w ocenie organu odwoławczego, stały się również prawomocne wobec braku ich zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Kolegium podkreśliło, że wydanie kolejnego postanowienia lub decyzji dotyczących tożsamej sprawy, która już była przedmiotem rozstrzygnięcia
w postępowaniu odwoławczym, powodowałoby że kolejna decyzja lub postanowienie obarczone byłyby wadą nieważności i konieczne stałoby się ich wyeliminowanie
z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności.
Pismem z dnia 21 marca 2023 r. E. Z. zaskarżył m.in. powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wskazując na liczne uchybienia proceduralne
i domagając się jego uchylenia.
W ocenie skarżącego, organ niewłaściwie ocenił przedkładane zaświadczenia (z naruszeniem art. 104 k.p.a. w związku z art. 217-220 k.p.a.), a także naruszył przepis art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego poprzez powierzchowną ocenę dowodów, w sposób niewszechstronny oraz sprzeczny
z zasadami sprawiedliwości społecznej i realnego doświadczenia zawodowego.
Skarżący zarzucił ignorowanie przez Kolegium pozaprawnych działań organu I instancji, niemających umocowania w przepisach ustawy o pomocy społecznej, co miało mieć miejsce w zakresie wadliwego sposobu przeprowadzania wywiadów środowiskowych przez pracowników organu I instancji, jak i wskazał na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez "ignorowanie niepowiadamiania o wszczęciu przeciw niemu postępowań kontrolnych lub innych postępowań administracyjnych".
Skarżący wskazał również na wadliwe wyliczenie kryterium dochodowego,
"a także wszystkich innych składników" tego kryterium.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało
w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej "p.p.s.a.").
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. i art. 120 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie natomiast do treści art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (Rozdział 11 "Zażalenia"
w Kodeksie postępowania administracyjnego) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Natomiast art. 123 § 1 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej ( § 2).
Z powyższych przepisów wynika m.in, że organ odwoławczy, przed przystąpieniem do oceny żądań i zarzutów zawartych w zażaleniu, zobowiązany jest do dokonania tzw. wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia. Kontrola ta polega na sprawdzeniu czy zażalenie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Zażalenie jest niedopuszczalne między innymi w sytuacji, gdy zostało wniesione na akt administracyjny, na który nie przysługuje ten środek zaskarżenia bądź gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia.
Postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. powinno być zatem poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem czy strona mogła złożyć skutecznie środek zaskarżenia, w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i art. 77 k.p.a.
Organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności
zażalenia w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności zażalenia. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego zażalenie. Przesłanki przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia zażalenia w toku instancji.
Przenosząc powyższe na rozpatrywaną sprawę, zdaniem Sądu, organ odwoławczy zasadnie stwierdził niedopuszczalność złożenia przez skarżącego - po raz kolejny - zażaleń na postanowienia z dnia 10 czerwca 2022 r. numer: [...], [...] i [...], wszczynające z urzędu postępowanie wznowieniowe. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl art. art. 149 § 3 i 4 k.p.a. a contrario, są one niezaskarżalne w drodze zażalenia.
Jak wynika z rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia, które odnosi się do trzech postanowień wznowieniowych, na skutek uprzednio wniesionych przez stronę środków zaskarżenia od tychże postanowień organu pierwszej instancji
z dnia 10 czerwca 2022 r., brak jest już możliwości ponownej oceny formalnej środka zaskarżenia od tych rozstrzygnięć organu I instancji, gdyż organ odwoławczy nie może orzekać ponownie w tej samej sprawie.
Nie ulega wątpliwości, że kolejne zażalenie od tego samego postanowienia, już zaskarżonego ocenionym formalnie zażaleniem, w sprawie zakończonej postanowieniem ostatecznym, jest niedopuszczalne, co należy stwierdzić w sposób określony w art. 134 k.p.a. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 listopada 2021 r. , sygn. akt II SA/Łd 665/21, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgromadzone w sprawie akta administracyjne wskazują, że zażalenia skarżącego z dnia 11 lipca 2022 r. na rozstrzygnięcia z dnia 10 czerwca 2022 r. zostały formalnie ocenione wydanym w dniu 26 października 2022 r., postanowieniem, które zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 listopada 2022 r. Co powoduje, że w sprawie zaistniała przyczyna przedmiotowej niedopuszczalności środka zaskarżenia obejmująca, jak słusznie argumentował organ II instancji, przypadek braku możliwości zaskarżenia postanowienia w administracyjnym toku instancji. Organ II instancji wydał bowiem uprzednio postanowienie z dnia 26 października 2022 r., nr [...], którym ostatecznie rozstrzygnął w zakresie warunków formalnych złożenia środków zaskarżenia, wniesionych przez stronę skarżącą jednym pismem datowanym na dzień 11 lipca 2022 r. i nie zostało ono zaskarżone do sądu administracyjnego.
Tym samym w zaskarżonym postanowieniu z dnia 26 stycznia 2023 r. organ odwoławczy wywiązał się ze swoich obowiązków prawidłowo uznając, że tok instancji został już wyczerpany, co przesądza o niedopuszczalności ponownej oceny środków zaskarżenia.
Co prawda treść zaskarżonego postanowienia – zarówno rozstrzygnięcie
jak i jego uzasadnienie - została skonstruowana w sposób nietransparentny, albowiem wskazuje, że dotyczy oprócz zażaleń również odwołań skarżącego od decyzji
z dnia 15 lipca 2022 r. Jednak, w ocenie Sądu, nie miało to decydującego wpływu na byt prawny zaskarżonego postanowienia. Zauważyć należy, że sposób konstruowania pism w postępowaniu przez stronę skarżącą i przyjęta taktyka procesowa odnoszenia się do wielu rozstrzygnięć w jednym piśmie może spowodować trudności w ich przypisaniu do konkretnej sprawy.
Przy tym, z powyżej przedstawionych względów, podnoszone w skardze zarzuty o charakterze merytorycznym, nie są objęte kontrolą sądową w niniejszym postępowaniu, w którym badana jest wyłącznie zasadność wydania przez organ administracji postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia. Ponadto należy odnotować, że skarżący, sformułował wspomniane zarzuty także w odniesieniu do innych rozstrzygnięć co czyni je mało czytelnymi.
Uwzględniając powyższe uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.