II SA/Sz 410/19

II SA/Sz 410/19 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2019-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 3622/19 - Wyrok NSA z 2022-11-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1382
art. 35, art. 33 ust. 1 ,
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 104 par. 1, art. 77, 7 ,8, 80, 107 par. 3, 138 par. 1 pkt 1, art. 78 par. 2,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382), określanej dalej jako "u.e.l." oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), po przeprowadzeniu na wniosek Ł. W. postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. M., zwanego dalej skarżącym, z lokalu przy ul. [...] nr [...] w S..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustalił, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu co najmniej od stycznia 2018 r. Według oświadczenia wnioskodawcy, jego pełnomocnika i sąsiadów, przedmiotowy lokal skarżący opuścił przed kilku laty. Zabrał z niego najpotrzebniejsze rzeczy oraz nie ponosi kosztów związanych z jego utrzymaniem. Prócz tego ożenił się i mieszka z małżonką na terenie [...]. W trakcie postępowania skarżący oświadczył, że przez szereg lat utrzymywał finansowo swojego pasierba i żonę oraz opisywany lokal mieszkalny w S.. W styczniu 2018 r. zastał wymienione drzwi wejściowe i od tego czasu nie ma swobodnego dostępu do miejsca pobytu stałego. W przedmiotowym lokalu pozostawił swój cały majątek w postaci sprzętu AGD, elektroniki oraz mebli i odzieży. Skarżący dodał również, że nie mieszka i nie prowadzi ze swoją obecną żoną wspólnego gospodarstwa domowego, jego żona mieszka na terenie [...]. Ponadto oświadczył, że jego małżeństwo ma charakter niezobowiązujący, czasami spotyka się z żoną, ale podyktowane jest to tym, że tylko on ma samochód. Zawarł związek małżeński, ponieważ został o to poproszony gdyż jego obecna małżonka nie miała ubezpieczenia i pracowała bezumownie. Skarżący dodał również, że pracuje jako kierowca i zawodowo porusza się po terenie Europy. Wobec zaistniałej obecnie sytuacji, jeżeli jest w S. to zatrzymuje się okazjonalnie w mieszkaniu żony przy ul. [...]. Prezydent ustalił, że wobec zaistniałych utrudnionych warunków związanych z zamieszkiwaniem, skarżący skorzystał z przysługujących środków prawnych, mających na celu umożliwienie mu ewentualny powrót do lokalu w którym jest zameldowany na pobyt stały, składając w sądzie stosowny pozew z dnia [...] r. Jednakże organ zaznaczył, że samo wytoczenie powództwa o naruszenie posiadania nie stanowi okoliczności stanowiącej przeszkodę do wymeldowania. Ewidencja ludności ma za zadanie odzwierciedlać istniejący w danym momencie stan faktyczny, związany z miejscem przebywania osoby. Jeśli w wyniku podjętych działań skarżący powróci do lokalu przy ul. [...] nr [...] w S. i w nim zamieszka, będzie to stanowiło podstawę do zameldowania. Rozwiązanie konfliktu między stronami nie leży w gestii organów administracyjnych.
Organ I instancji podkreślił, że skarżący nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.e.l. i opuszczając dotychczasowe miejsce pobytu stałego nie dokonał z niego wymeldowania. Zauważył również, że wyżej wymieniony może ubiegać się o stały lub czasowy meldunek w miejscu aktualnego pobytu. Nadto w przypadku powrotu do przedmiotowego lokalu w S. i skoncentrowania w tym miejscu swoich interesów życiowych skarżący będzie mógł dokonać zameldowania w nim, po spełnieniu ustawowych warunków.
Prezydent nie podzielił stanowiska pełnomocnika skarżącego i nie uwzględnił żądań w kwestii przeprowadzenia zgłaszanych dowodów, gdyż, w jego ocenie, nie miały one znaczenia w postępowaniu. Organ uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 35 u.e.l.
J. M., działającego przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odwołanie od decyzji Prezydenta do Wojewody, zarzucając temu rozstrzygnięciu:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść wydanej decyzji:
art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. przez brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez odwołującego się w piśmie z dnia 28 marca 2018 r. w zakresie pkt 1, 2 a-d i 6 a-c, popartych w piśmie z dnia 10 sierpnia 2018 r., mimo że okoliczności na jakie zostały powołane te dowody mają podstawowe znaczenie dla rozpoznania sprawy, nadto zaś całkowite pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego wydruków z korespondencji prowadzonej między odwołującym a Ł. W., zdjęć mieszkania i rzeczy odwołującego się, sporządzonych jesienią 2017 r., dowodów opłat za mieszkanie przy ul. [...] dokonywanych przez odwołującego, kopii rachunków dokumentujących remont wykonany przez odwołującego się, z których to dokumentów wynika, iż odwołujący zamieszkuje w spornym lokalu, a także brak jakiegokolwiek uwzględnienia potwierdzonego przez świadków faktu, iż wnioskodawca dokonał wymiany drzwi i zamków i dopiero od tego momentu siłowo uniemożliwił odwołującemu korzystanie ze wskazanego mieszkania;
art. 80 k.p.a. przez dowolną nie zaś swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co przejawiło się w ustaleniach, iż skarżący nie zamieszkuje w lokalu bez uwzględnienia dowodów przedłożonych przez odwołującego potwierdzających, iż w mieszkaniu tym przebywał do 14 stycznia 2018 r, zaś przestał w nim zamieszkiwać dopiero gdy w dniu 27 stycznia 2018 r. powrócił do domu i nie miał możliwości dostania się do niego, w związku z wymianą zamków i drzwi przez Ł. W., a także całkowity brak odniesienia się do wskazywanych przez odwołującego okoliczności, iż jako kierowca TIRA na trasach międzynarodowych pracuje w systemie dwa tygodnie pracy weekend wolny i wyjazd na dwa kolejne tygodnie, przy czym czas wolny od pracy spędza w mieszkaniu przy ul. [...];
art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich okoliczności podnoszonych w sprawie, a w szczególności całkowity brak odniesienia się do zarzutów i twierdzeń odwołującego;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 35 u.e.l., albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do jego zastosowania;
III. błąd w ustaleniach faktycznych przez powołanie się na pismo pełnomocnika odwołującego złożone w sprawie o rozwód z dnia 30 maja 2012 r., z którego rzekomo miałoby wynikać, iż odwołujący opuścił mieszkanie przed wielu laty i nie ponosi za nie opłat, w sytuacji gdy z pisma tego wynika, że to matka wnioskodawcy wyprowadziła się z mieszkania przy ul. [...] a odwołujący i Ł. W. w tym mieszkaniu pozostali.
Mając na względzie powyższe odwołujący się wniósł o:
- uzupełnienie postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. przez przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w toku postępowania przed organem I Instancji;
- przeprowadzenie dowodu z nagrania rozmowy między wnioskodawcą a odwołującym się z dnia 11 stycznia 2018 r., do której doszło w opisywanym mieszkaniu na okoliczność zamieszkiwania odwołującego w tym miejscu oraz przeprowadzenie dowodu z pierwszej i ostatniej strony umowy najmu mieszkania przez A. K.-M. w [...];
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i oddalenie wniosku o wymeldowanie.
Wojewoda w wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia [...] r., nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak i pod względem celowości. Wojewoda, na podstawie zebranego materiału dowodowego, przyjął, że skarżący obecnie nie mieszka pod adresem zameldowania na pobyt stały oraz że pracuje jako kierowca samochodu ciężarowego na trasach międzynarodowych w systemie dwa tygodnie w trasie, wolny weekend i kolejne dwa tygodnie w trasie.
Organ odwoławczy odnotował zarówno fakt wymiany przez wnioskodawcę zamków w drzwiach do przedmiotowego lokalu, jak i to, że od tego momentu skarżący nie ma dostępu do tego lokalu. Jednak okoliczności tej, w realiach przedmiotowej sprawy, nie przypisał znaczenia przy ustaleniu, czy skarżący spełnił przesłankę opuszczenia rzeczonego lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. Dowody zebrane w sprawie wskazują bowiem na to, że ten lokal już od kilku lat nie stanowi miejsca, w którym skupia on swoje interesy życiowe i stale mieszka. Świadczą o tym kserokopia zaświadczenia z miejsca pracy u [...] przewoźnika i posiadanie podpisanej z tym pracodawcą umowy o pracę na czas nieokreślony, zameldowanie od 2014 r. w [...], dokonanie zakupu i rejestracji pojazdu, co wynika z protokołów z rozprawy cywilnej (sygn. akt [...]) oraz zawarcie w 2014 r. związku małżeńskiego, co stwierdzono na podstawie wydruk z rejestru PESEL. A. K.-M. mieszka i pracuje na terenie [...] i skarżący w [...] zameldował się w lokalu, w którym mieszka jego małżonka. Dowodzi o tym treść protokołu z ww. sprawy w postępowaniu cywilnym.
Ponadto, zdaniem organu drugiej instancji, w następstwie oświadczenia skarżącego, że nie mieszka z żoną i nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego i że zawarł związek małżeński tylko po to, by pomóc małżonce w uzyskaniu ubezpieczenia, dla niniejszej sprawy powody te nie miały znaczenia.
Za okoliczności istotne zaś uznał fakt, że odwołujący się nie jest w separacji z żoną, nie rozwiódł się z nią, nie ma z nią rozdzielności majątkowej i zameldował się u niej w [...]. W ocenie organu odwoławczego, fakty te nie pozwalały przyjąć, że J. M. i A. K.-M. pozorują tylko małżeństwo i że nie można było przypisywać temu małżeństwu skutków, cech i wzajemnych obowiązków małżonków, które wynikają z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, regulujących instytucję małżeństwa.
W tym stanie rzeczy wszystkie wyżej wymienione okoliczności i fakty stanowiły dowód na to, że skarżący koncentruje swoje interesy życiowe nie w Polsce, lecz na terenie [...]. Dlatego bez znaczenia dla sposobu rozpoznania niniejszej sprawy było to, czy Sąd przywróci mu posiadanie przedmiotowego lokalu oraz to, czy do momentu wymiany drzwi w tym lokalu przyjeżdżał on do tego mieszkania dwa razy w miesiącu.
Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Wojewody, podnosząc zarzuty:
I. naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na treść wydanej decyzji:
1. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. przez:
- brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego już w postępowaniu przed organem pierwszej instancji w piśmie z dnia 28 marca 2018 r. w zakresie pkt 1, 2 a - d i 6 a - c, popartych w piśmie z dnia 10 sierpnia 2018 r. oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji, mimo że okoliczności na jakie zostały powołane te dowody mają podstawowe znaczenie dla rozpoznania sprawy;
- całkowite pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego wydruków z korespondencji prowadzonej między skarżącym a Ł. W., sporządzonych jesienią 2017 r. zdjęć mieszkania i rzeczy skarżącego, dowodów opłat za mieszkanie przy ul. [...] dokonywanych przez skarżącego, kopii rachunków dokumentujących remont wykonany przez skarżącego, z których to dokumentów wynika, iż skarżący zamieszkuje w lokalu położonym przy ww. ulicy i tam znajduje się centrum jego interesów życiowych;
- brak uwzględnienia potwierdzonego przez świadków faktu, iż skarżący utracił możliwość zamieszkiwania w tym mieszkaniu wyłącznie wskutek wymiany drzwi i zamków przez Ł. W., czym siłowo uniemożliwił skarżącemu korzystanie z mieszkania przy ul. [...];
2. art. 80 k.p.a. przez dowolną nie zaś swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co przejawiło się w ustaleniach, iż skarżący nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], a centrum jego interesów życiowych koncentruje się w [...], nie zaś w Polsce, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż J. M. nigdy nie prowadził z A. K.-M. wspólnego gospodarstwa domowego, nie mieszka razem z małżonką, co oznacza, że strony mimo zawarcia związku małżeńskiego są w separacji faktycznej, a skarżącego z Państwem [...] łączy jedynie fakt wykonywania pracy dla [...] pracodawcy, zaś całe jego centrum spraw życiowych koncentruje się w Polsce, a dokładnie do dnia 27 stycznia 2018 r. w mieszkaniu przy ul. [...];
3. art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich okoliczności podnoszonych w sprawie a w szczególności całkowity brak odniesienia się do zarzutów i twierdzeń skarżącego;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 u.e.l., albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do jego zastosowania;
III. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż:
1. J. M. i A. K. - M. nie pozostają w separacji faktycznej, bez przeprowadzenia w tym celu kluczowego dowodu w postaci zeznań wyżej wymienionej;
2. Skarżący w [...] zameldowany jest od 2014 w sytuacji gdy zameldował się tam dopiero w 2015 r.
Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1. przeprowadzanie dowodów z dokumentów załączonych do niniejszej skargi:
a) zaświadczenia od pracodawcy z dnia 22 października 2018 r. wraz z przysięgłym tłumaczeniem;
b) dokumentu rozliczenia podatkowego za kwiecień i maj 2015 r. oraz za czerwiec i lipiec 2015 r.;
c) wyroku Sądu Rejonowego S. Prawobrzeże i Zachód w S. z dnia [...] r.;
d) kopii aktu oskarżenia przeciwko A. G..
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że podstawowym zarzutem stawianym sposobowi procedowania przez organy obu instancji jest fakt, iż początkowo organ I instancji, a następnie w wyniku zarzutu postawionego w odwołaniu także organ II instancji obowiązane były do przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego dowodu z przesłuchania A. K.-M. i jej córek a także dowodu z przesłuchania wnioskodawcy wymeldowania. Zauważył również, że organ II instancji zlecił nawet organowi I Instancji uzupełnienie przeprowadzonego postępowania dowodowego i termin przesłuchania A. K.-M., A. H., J. H., a także Ł. W., który został wyznaczony na dzień 10 grudnia 2019 r. Jak wynika z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 7 grudnia 2018 r., świadkowie A. K.-M., A. H., J. H. z uwagi na bardzo krótki termin od daty przekazania im informacji o terminie przesłuchania (świadkowie wskazali, iż nie zostało im doręczone wezwanie na przesłuchanie) nie miały możliwości zorganizowania tak swoich spraw zawodowych, by stawić się we wskazanym przez organ terminie (wszyscy świadkowie pracują na terenie [...]), jednak zadeklarowały wolę stawienia się w kolejnym wyznaczonym przez organ terminie. Bez żadnego usprawiedliwienia natomiast nie stawił się wezwany na przesłuchanie w tym dniu Ł. W.. Organ II instancji nie podając żadnej przyczyny nie wezwał ponownie świadków i odstąpił od ich przesłuchania.
Ponadto, pełnomocnik strony wskazał, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ powołał się na dowód z dokumentów w postaci protokołów przesłuchania tych świadków w sprawie przed sądem powszechnym. Mandatariusz zwrócił uwagę, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada bezpośredniości prowadzania postępowania dowodowego przed organem uprawionym do rozpoznania sprawy. Wyjątek od zasady bezpośredniości postępowania stanowi art. 52 k.p.a., który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Oznacza to, że organ miał obowiązek przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów i nie mógł się z tego obowiązku zwolnić, przez powołanie się na dowód z dokumentu w postaci protokołu przesłuchania świadka, przeprowadzony w innym postępowaniu.
Zdaniem skarżącego, w postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego, organ administracji powinien brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie opuszczenia przez nią lokalu. Odnosi się to jednak wyłącznie do oceny kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu, to znaczy, czy opuszczenie lokalu wynikało z własnej chęci, czy też zostało spowodowane zdarzeniami, które wymusiły konieczność opuszczenia lokalu, do jakich zaliczyć należało bezprawne działanie innych osób. W przedmiotowej sprawie opuszczenie mieszkania przez skarżącego zostało wymuszone przez uczestnika postępowania, bowiem dokonał on wymiany drzwi i zamka w przedmiotowym lokalu i J. M., który jeszcze w dniach 11 – 14 stycznia 2018 r. przebywał w tym lokalu w czasie wolnym od pracy, w dniu 27 stycznia 2018 r. kiedy przyjechał na kolejny weekend do domu, utracił możliwość wejścia do mieszkania.
Podsumowując, skarżący stwierdził, że żadne przepisy prawa nie stanowią w jaki sposób oraz z jaką częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma przebywać w lokalu. Każdy obywatel ma prawo do swobodnego poruszania się i przebywania poza miejscem pobytu stałego, nawet przez dłuższy okres czasu i poza granicami Polski. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie nastąpiło także opuszczenie lokalu na okres dłuższy niż 6 miesięcy (art. 36 ust. 2 u.e.l.), bowiem skarżący co dwa tygodnie przyjeżdżał do domu. Podkreślił również, że stan faktyczny sprawy nie daje prawa do twierdzenia, iż nastąpiło opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego zameldowania i nie uzasadnia żądania jego wymeldowania. Dokonać tego ostatniego można wówczas, kiedy dana osoba całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal i nie ma już zamiaru z tego lokalu korzystać.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ uznał, że niezasadny jest zarzut braku przesłuchania świadków, ponieważ organ prowadzący postępowanie może skorzystać z dowolnego środka dowodowego, jeżeli tylko jest on zgodny z prawem i tak właśnie postąpiono w tej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 78 § 2 k.p.a., organ administracji może nie uwzględnić żądania dowodowego strony, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Dlatego też w sytuacji braku możliwości przesłuchania małżonki skarżącego i jej córek z powodu przebywania za granicą, organ II instancji podjął decyzję, że nie będzie podejmował kolejnych prób przesłuchania tych osób, skoro ich zeznania na temat miejsca zamieszkiwania skarżącego zostały już zaprotokołowane w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Swoje stanowisko w piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2019 r. odnośnie skargi przedstawił Ł. W. wskazując, że skarżący nie mieszka i nie przybywa w mieszkaniu przy ul. [...] w S. od 2014 r. Sporadycznie przyjeżdżał raz na kilka miesięcy na jedną noc, prawdopodobnie wtedy, kiedy miał w Polsce do załatwienia jakąś sprawę. Zabrał swoje wszystkie rzeczy osobiste, także odkurzacz, rower, skrzynkę z narzędziami, sprzęt RTV, zostawił tylko stare, które są mu już niepotrzebne. Nie uczestniczy w kosztach utrzymania lokalu, nie interesuje się nim. Jego centrum interesów życiowych jest w [...]. Nie jest prawdą, że nie prowadzi z obecną żoną gospodarstwa domowego w [...]. Uczestnik postępowania wniósł o podtrzymanie decyzji Wojewody w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382). W myśl art. 35 ww. ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zastosowanie ww. przepisu jest konsekwencją nie wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Przy tym pobytem stałym, w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Zarówno pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności, jak i poprzedniej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), przepisy o zameldowaniu mają za zadanie służyć celom ewidencyjnym i potwierdzać rzeczywisty pobytu w lokalu. Ewidencja ludności nie może zatem zawierać danych nieaktualnych. W toku postępowania o wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu rolą organów jest ustalenie, czy wystąpiły okoliczności pozwalające na przyjęcie, że opuszczenie widniejącego w ewidencji adresu stałego zameldowania miało charakter trwały i było dobrowolne.
W skardze sformułowano wobec zaskarżonej decyzji szereg zarzutów prawa procesowego, których dopuścić miał się organ orzekający w sprawie. Przed ustosunkowaniem się do tych zarzutów i oceną ich zasadności Sąd za celowe uznaje przypomnienie, że co do zasady, uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny z powodu naruszenia przepisów postępowania może nastąpić jedynie wówczas, jeżeli uchybienie w tym zakresie mogło mieć, w ocenie sądu, istotny wpływ na wynik sprawy. Wynika to wprost z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Nie każdy zatem, nawet zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, skutkuje uwzględnieniem skargi.
Jednym spośród eksponowanych zarzutów, które skarżący stawiał już w odwołaniu, było zaniechanie przeprowadzenia w toku postępowania administracyjnego dowodów, o które wnosił m.in. w piśmie z dnia 28 marca 2019 r., w szczególności przeprowadzenia dowodu z kopii pozwu złożonego do Sądu Rejonowego S. Centrum w S., przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Komisariatu S. Pogodno w S. na okoliczność bezprawnego pozbawienia go prawa do zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...], akt Sądu Okręgowego w S., prowadzonych pod sygn. [...] akt Sądu Rejonowego w S. w sprawie [...] na okoliczność przyczyn darowania przez skarżącego i A. M. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S., faktu zamieszkiwania w nim skarżącego i dokonywania opłat za to mieszkanie i czynienia nakładów na nie, akt Sądu Rejonowego S. Prawobrzeże i Zachód w S. w sprawach [...] [...], [...] [...], [...] [...] na okoliczność faktu zamieszkiwania przez skarżącego w S. przy ul. [...], dokonywania przez skarżącego opłat za to mieszkanie i czynienia nakładów na nie, przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków A. K.-M., A. H., J. H. i P. G. oraz J. M..
Przede wszystkim Sąd zauważa, że Kodeks postępowania administracyjnego, wbrew poglądowi skarżącego, nie statuuje wprost obowiązku bezpośredniości przeprowadzania dowodów. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
O ile przepis art. 78 § 1 K.p.a. stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, to jednak wynikające z tego przepisu uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu przez stronę podlega ograniczeniu pod względem celowości i konieczności zapewniania szybkości postępowania (wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1397/2018).
Odnośnie konieczności przeprowadzenie dowodów z dokumentów zgromadzonych w toku postępowań prowadzonych przed sądami powszechnymi, a zainicjowanych w latach 2007-2014, które miałyby wskazywać na fakt zamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul. [...] w S., ponoszenia nań wydatków i czynienia na ten lokal nakładów, to stwierdzić należy, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżący przedłożył posiadane dowody wpłat i kopie rachunków. Z nich natomiast wynika, że ostatnie, częściowe opłaty związane z kosztami utrzymania lokalu skarżący uiszczał w roku 2016. Skarżący, mając obowiązek czynnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym, w szczególności jeśli z danych okoliczności chciał wyprowadzić pozytywne dla siebie skutki prawne, innych, istotnych z tego punktu widzenia dokumentów, czy to ze Spółdzielni Mieszkaniowej, czy też z innych postępowań nie przedstawił. Nie przedłożył również dokumentów potwierdzających osobistego regulowania opłat związanych z mieszkaniem po roku 2016, pomimo możliwości ich uzyskania np. od dostawców mediów lub ze Spółdzielni Mieszkaniowej.
Nieistotne z punktu widzenia postępowania w przedmiocie wymeldowania było analizowanie przez organ przyczyn zawarcia umowy darowizny lokalu mieszkalnego, dokonanej aktem notarialnym Rep. A Nr [...] w dniu [...] bowiem ewentualne posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie jest okolicznością determinującą podjęcie decyzji o wymeldowaniu. Ww. umowa świadczy jedynie o dobrowolnym wyzbyciu się przez skarżącego prawa do lokalu i potwierdza prawo uczestnika postępowania do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego z tego lokalu.
Jeżeli chodzi o zarzut zaniechania przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków, to odnośnie P. G. wniosek ten został zrealizowany, o czym świadczy protokół z przesłuchania P. G. z dnia 10 maja 2018 r. Co do przesłuchania żony skarżącego i jej córek zamieszkałych w [...], w ocenie Sądu, Wojewoda miał podstawę przyjąć, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania ww. osób jest utrudnione a przy tym nie jest celowe, skoro w aktach sprawy znajdują się kopia protokołu z rozprawy cywilnej w sprawie [...] z dnia 31 października 2018 r., w której zeznania złożyli wszyscy świadkowie zgłoszeni przez skarżącego w niniejszej sprawie, podając wyjaśnienia korespondujące z przedmiotem zainteresowania organów w tej sprawie.
Sąd podkreśla, że w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania najistotniejszą okolicznością jest ustalenie, czy widniejący w ewidencji adres zameldowania nadal pozostaje miejscem pobytu stałego danej osoby. Kwestią wtórną, niekoniecznie wymagającą udowodnienia a jedynie towarzyszącą w sprawie, pozostaje możliwość wykazania aktualnego, nowego centrum życiowego tej osoby. W związku z tym, okolicznością najistotniejszą z punktu widzenia przedmiotu sprawy, było wyjaśnienie, czy miejscem stałego pobytu skarżącego jest mieszkanie w S. przy ul. [...]. Nie było zatem niezbędne prowadzenie postępowania wyjaśniającego przez polskie organy ewidencyjne, czy i w jakim zakresie skarżący prowadzi gospodarstwo domowe ze swoją obecną małżonką w [...], gdzie jest zameldowany od roku 2015. Te okoliczności mogłyby zostać ewentualnie zweryfikować przez odpowiednie służby [...].
Nie jest również obowiązkiem, jak i nie leży w kompetencji polskich organów meldunkowych, kwestionowanie faktów wynikających z czynności o charakterze i mocy prawnej jakimi są zawarcie i trwanie w związku małżeńskim przez skarżącego z A. K.-M., czy też zameldowanie się przez skarżącego na terenie [...] w roku 2015. Organy miały natomiast obowiązek wyjaśnienia, czy skarżący w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o jego wymeldowanie, faktycznie zamieszkiwał w lokalu przy ul. [...] w S.. W związku z tym, że właściciel tego lokalu wymienił drzwi wejściowe w styczniu 2018 r., co jest okolicznością niesporną, skarżący nie miał doń dostępu. Istotne było zatem ustalenie, czy w okresie poprzedzającym ten fakt skarżący mieszkał w lokalu przy ul. [...] w S. i czy zamieszkiwanie to miało charakter pobytu stałego.
W ocenie Sądu, zgromadzone w trakcie postępowania przez organy dowody w tym m.in. zeznania świadków oraz informacje udzielone przez samego skarżącego, a następnie ich ocena, uzasadniały wyciągnięcie wniosku, że od kilku lat, tj. mniej więcej od roku 2015-2016, mieszkanie przy ul. [...] w S. przestało faktycznie pełnić miejsce stałego pobytu skarżącego, w którym koncentrowało się jego centrum życiowe.
Jeżeli chodzi o zeznania świadków wskazanych przez skarżącego, a więc A. K.-M., A. H., J. H., ich wartość dowodowa jest znikoma. Osoby te zamieszkują w [...] i trudno aby mogły w sposób przekonujący wypowiedzieć się o tym, czy skarżący zamieszkuje na stałe w S. przy ul. [...]. Z zeznań ww. wynika natomiast, że złożyły je po uprzednim kontakcie skarżącego z małżonką A. K.-M.. Córki ww. potwierdziły, że swą wiedzę na temat zamieszkiwania przez skarżącego lokalu przy ul. [...] i jego problemów w obecnym dostępie do lokalu uzyskały od swej matki. Przesłuchany w charakterze świadka P. G. w dniu 10 maja 2018 r. w swoich zeznaniach podał, że ze skarżącym nie utrzymuje kontaktu, w mieszkaniu przy ul. [...] był raz, wiosną 2017 r., kiedy został zalany wodą z tego mieszkania. Wówczas w mieszkaniu zastał jedynie uczestnika postępowania. Z zeznań świadka wynika, że nie łączyły go ze skarżącym bliższe relacje, bowiem nie posiadał nawet wiedzy gdzie skarżący jest zatrudniony, czy ma nową rodzinę, itp. Pomimo tego, jak zeznał świadek, skarżący "był u mnie ok. 2 tygodnie wstecz i powiedział mi, że ma utrudniony dostęp do lokalu, że zostały tam jego rzeczy i abym potwierdził mu na piśmie i w urzędzie, że on mieszka na ul. [...] w S." (karta 230 akt administracyjnych). Samo potwierdzenie przez świadka, że widział skarżącego uprzednio w listopadzie lub grudniu 2017 r., nie jest wystarczające do uznania, że skarżący lokal przy ul. [...] zamieszkiwał, nawet nieuwzględniając oczywistej próby wpływu skarżącego na przyszłe zeznania świadka.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy słusznie duże znaczenie przydał natomiast okolicznościom, które zostały potwierdzone czynnościami o charakterze prawnym, w tym aktami urzędowymi, takimi jak:
- zawarcie związku małżeńskiego z osobą, która w mieszka na terenie [...],
- zameldowanie się w mieszkaniu zajmowanym przez małżonkę w L. na terenie [...] w okolicach czerwca 2015 r., co wyjaśnia późniejsze zaniechanie (w roku 2016) uiszczania opłat za mieszkanie przy ul. [...] w S.,
- zatrudnienie się od kilku lat w firmie [...] i wykonywanie pracy na terenie [...] i Europy Zachodniej,
- zakup i zarejestrowanie prywatnego pojazdu samochodowego również w [...] a nie we właściwym ze względu na miejsce zamieszkania starostwie powiatowym na terenie RP, o którym to obowiązku stanowią polskie przepisy dot. rejestracji pojazdów.
Większość tych okoliczności potwierdzonych czynnościami prawnymi oraz ich znaczenie, skarżący próbował w postępowaniu zakwestionować. Ze stanowiska skarżącego miałoby wynikać, jakoby wszystkie te czynności zostały dokonane z założeniem uzyskania od organów administracji potwierdzenia istnienia określonego stanu prawnego w oparciu o nieprawdziwe oświadczenia samego skarżącego. Prowadzić musiałoby to do uznania, że:
- skarżący zawarł związek małżeński, pomimo że nie prowadził i nie zamierzał prowadzić gospodarstwa domowego ze swoją małżonką u której nawet nie zamieszkał na stałe, a więc wyłącznie w celu uzyskania świadczeń pozwalających na korzystanie przez małżonkę ze statusu osoby ubezpieczonej;
- zameldowanie się na terenie [...] w L. również miałby zostać dokonane przy wprowadzeniu w błąd [...] organów meldunkowych, celem uszczuplenia [...] organów podatkowych od należnych im wpłat,
- darowizna mieszkania przy ul. [...] w S. również miała być tylko czynności prawnie skuteczną, ale wyłącznie czasowo, w celu uniknięcia grożącej eksmisji.
Można by odnieść wrażenie, że skarżący w sposób instrumentalny wykorzystuje określone regulacje prawne, zaś fakt zamieszkiwania i meldunku przedstawia różnym organom w sposób wykluczający się, podając w tym zakresie dane niezgodne z rzeczywistością i czyniąc to w pełni świadomie.
Zdaniem Sądu, trafnie organy obu instancji nie dały wiary wyjaśnieniom skarżącego odnoszącym się do faktu jego pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w S. w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o jego wymeldowania, uznając, że są one złożone wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania.
Bez znaczenia dla ostatecznego wyniku rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność wydania wyroku przez Sąd Rejonowy [...] w S. z [...] r., w sprawie [...] o przywrócenie skarżącemu posiadania lokalu mieszkalnego w zakresie częściowego korzystania z tego mieszkania. Naruszenie władztwa posiadacza, które następuje bez podstawy prawnej, wbrew jego woli, może prowadzić do pozbawienia w wykonywaniu posiadania. Nawet jednak przywrócenie tego prawa na rzecz skarżącego w stosunku do lokalu przy ul. [...], nie dowodzi tego, że lokal ten stanowił miejsce stałego pobytu skarżącego w którym koncentrowały się jego interesy życiowe. Można być właścicielem lub mieć w posiadaniu wiele nieruchomości, co nie oznacza, że każda z nich może zostać uznana za miejsce stałego pobytu. Okoliczność przywrócenia utraconego stanu posiadania może natomiast potwierdzać niesporny w sprawie fakt, że skarżący posiadał nieograniczony dostęp do lokalu przy ul. [...] oraz że znajdowała się w nim również część jego rzeczy osobistych. To jednak, że wizyty skarżącego w mieszkaniu przy ul. [...] w S. miały charakter okazjonalny, nawet przy uwzględnieniu charakteru wykonywanej pracy za granicą w cyklach dwutygodniowych, nie pozwalało uznać w kontekście pozostałych ustaleń faktycznych, że lokal ten stanowił miejsce, w którym skarżący koncentrował swoje interesy życiowe. Przywrócenie utraconego stanu posiadania, przy założeniu, że ww. wyrok stanie się prawomocny, może usunąć skarżącemu przeszkodę w ponownym zamieszkaniu w lokalu przy ul. [...]. Dowodem, który mógłby potwierdzić zamiar skarżącego w tym zakresie, byłoby np. wymeldowanie się z pobytu stałego na terenie [...].
Oddalając na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. wnioski dowodowe zawarte w skardze, a obejmujące przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci zaświadczenia od pracodawcy z dnia 22 października 2018 r. wraz z jego tłumaczeniem, dokumentu rozliczenia podatkowego za kwiecień i maj 2015 r. oraz za czerwiec i lipiec 2015 r. oraz kopii aktu oskarżenia przeciwko A. G., Sąd uznał, że ich przeprowadzenie nie będzie niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, którą to przesłankę warunkującą dopuszczalność przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów wskazuje art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).
Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył przepisów prawa procesowego w stopniu, którym miałby istotny wpływ na wynik sprawy i prawidłowo zinterpretował i zastosował przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.