II SA/SZ 402/25

II SA/Sz 402/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Katarzyna Sokołowska /sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par.1 pkt 2, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par.1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi P. K. przy udziale Prokuratora Regionalnego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr SKO.Ke.470/631/2025 w przedmiocie rejestracji pojazdu po wznowieniu postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję .
Uzasadnienie
[...]
U Z A S A D N I E N I E
Starosta S. , decyzją z 17 stycznia 2025 r., nr NK.1.5410.376.1.2025.DU7, po wznowieniu postępowania (postanowieniem z 18 grudnia 2024 r.), na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a."), w związku z art. 73 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, dalej jako "p.r.d."), uchylił własną decyzję z 20 października 2021 r., w sprawie rejestracji pojazdu marki Toyota Avensis o numerze [...] (pkt 1) i odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu, na rzecz P. K. (dalej "skarżący"), jednocześnie unieważniając: wydany dowód rejestracyjny seria/numer [...], tablicę rejestracyjną o wyróżniku [...] zalegalizowaną znakiem legalizacyjnym nr [...] (pkt 2).
W uzasadnieniu wskazał, że skarżący składając wniosek o rejestrację pojazdu posłużył się podrobioną umową dotyczącą zakupu pojazdu. Podkreślił, że Sąd Rejonowy w S. , wyrokiem wydanym w sprawie [...], orzekł winę skarżącego co do posługiwania się jako autentycznymi sfałszowanymi umowami kupna-sprzedaży samochodów sprowadzonych w Niemiec, w tym zakupu pojazdu matki Toyota Avensis o numerze [...], z 27 września 2021 r.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Starosty podnosząc, że doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 81a § 1 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d., art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe w zw. z art. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych w zw. z § 929 niemieckiego kodeksu cywilnego, gdyż dokumentacja pojazdu pochodzącego z Niemiec, którą przedstawił we wniosku o jego rejestrację, stanowi wystarczające potwierdzenie prawa własności tego pojazdu.
Również Prokurator Regionalny w S. złożył odwołanie od ww. decyzji zaskarżając ją w części dotyczącej unieważnienia dowodu rejestracyjnego i tablicy rejestracyjnej. Wskazując na obrazę art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającą na zamieszczeniu w jej treści orzeczenia wykraczającego poza zakres rozstrzygnięcia o istocie sprawy w przedmiocie rejestracji pojazdu, wniósł o uchylenie decyzji w zakresie dotyczącym orzeczenia o unieważnieniu dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, decyzją z 9 kwietnia 2025 r., nr SKO.Ke.470/631/2025, po rozpatrzeniu odwołań, uchyliło decyzję Starosty S. z 17 stycznia 2025 r. w pkt 2 w części dotyczącej unieważnienia wydanego dowodu rejestracyjnego seria/numer [...], tablicy rejestracyjnej o wyróżniku [...] zalegalizowanej znakiem legalizacyjnym nr [...] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, w części dotyczącej unieważnienia wydanego dowodu rejestracyjnego i tablicy rejestracyjnej.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium uznając zarzuty odwołania wniesionego przez skarżącego za chybione wskazało, że na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. , z 9 lipca 2024 r., sygn. akt [...], uznano skarżącego za winnego czynu polegającego na tym, że w okresie od lipca 2020 r. do grudnia 2021 r., w S. oraz w S., posłużył się jako autentycznymi podrobionymi umowami kupna sprzedaży samochodów osobowych z terenu Niemiec, wypisanymi przez ustaloną osobę, która podpisywała się jako sprzedający, w którym wpisano fikcyjną datę miejsca zawarcia umowy, fikcyjne dane osobowe sprzedającego, posługując się imieniem i nazwiskiem znanych sportowców lub trenerów, fikcyjne adresy sprzedającego, w których w rzeczywistości mieszczą się obiekty niemieszkalne oraz w których podrobiony podpis osoby sprzedającej (w pkt 53 została wymieniona umowa sprzedaży pojazdu marki Toyota Avensis z 27 września 2021 r). Ten fakt nie był znany organowi w dniu rejestracji. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uznał, że zaistniały podstawy do wznowienia postępowania oraz uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie rejestracji pojazdu.
Organ II instancji podkreślił, że na skutek stwierdzenia, że dowód własności pojazdu został sfałszowany, zniweczony został wynik pierwotnego postępowania rejestracyjnego, bowiem umowa kupna-sprzedaży nie odniosła skutków prawnych i skarżący nie stał się właścicielem tegoż pojazdu. Przy czym skarżący zupełnie pomija fakt, iż zgodnie z ustaleniami poczynionymi w sprawie karnej, która zakończyła się wydaniem prawomocnego wyroku skazującego, w ww. umowie posłużono się fikcyjnymi danymi osobowymi sprzedającego. W tym stanie rzeczy o zgodnej woli sprzedającego i kupującego co do przeniesienia własności rzeczy nie może być mowy. W związku z powyższym za nietrafny uznano pogląd, iż potwierdzeniem własności jest samo dysponowanie dokumentami pojazdu.
Z kolei w odniesieniu do odwołania Prokuratora Kolegium stwierdziło, że jest ono w pełni zasadne, albowiem organ I instancji w decyzji unieważniając dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne wykroczył poza zakres rozstrzygnięcia o istocie sprawy w przedmiocie rejestracji pojazdu. Organ II instancji wyjaśnił, że wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych jest czynnością materialno - techniczną następującą po wydaniu przez uprawniony organ decyzji o rejestracji pojazdu. Decyzja rozstrzygająca sprawę wywołaną wnioskiem o rejestrację pojazdu nie obejmuje, poza rozstrzygnięciem pozytywnym lub negatywnym w przedmiocie rejestracji, żadnego orzeczenia dotyczącego tablic czy dowodu rejestracyjnego. Ich prawny byt nie jest zatem elementem decyzji. W przypadku uchylenia ostatecznej decyzji o rejestracji pojazdu nie jest więc możliwe rozstrzyganie o ich unieważnieniu czy uchyleniu.
Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze decyzji tej zarzucano naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w konsekwencji niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem prawa, poprzez nie wzięcie pod uwagę faktu, iż w niniejszej sprawie, prokurator ani sąd kamy nie negował legalności nabycia i prawa własności przedmiotowego pojazdu przez skarżącego, a jedynie fakt posłużenia się podrobioną umową kupna sprzedaży, co wbrew twierdzeniom organu nie prowadzi do wniosku, iż skarżący nienależycie udokumentował prawo własności przedmiotowego pojazdu, a to winno prowadzić do utrzymania w mocy pierwotnej decyzji Starosty S. rejestrującej ów pojazd,
- art. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I), poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w sytuacji, gdy na podstawie powyższego rozporządzenia w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe, zgodnie z powyższym do prawa własności należy stosować w niniejszej sprawie prawo niemieckie, na którego gruncie skarżący dysponując dokumentami pojazdu (nie tylko dowodem rejestracyjnym) jest jego właścicielem, a to winno prowadzić do wydania decyzji w przedmiocie rejestracji tegoż pojazdu,
- art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie, iż organ I instancji prawidłowo uchylił decyzję dotychczasową, podczas gdy organ winien był odmówić uchylenia z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia,
- art. 15 k.p.a., poprzez dokonanie pobieżnej kontroli instancyjnej, w tym poprzez zaniechanie lub pobieżne odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów odwołania z 3 lutego 2025 r. od decyzji Starosty S. , co w konsekwencji naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania i naruszyło prawo skarżącego do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy,
- art. 138 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej rejestracji pojazdu, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie, a także podniesione w odwołaniu zarzuty prowadzą do wniosku, iż w niniejszej sprawie należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i utrzymać decyzję Starosty S. , nr NK.5410.22060.2021.JM, z 20 października 2021 r., w mocy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Prokurator Regionalny w S. w piśmie z dnia 11 lipca 2025 r. zgłosił swój udział w sprawie, zaś w piśmie z dnia 15 września 2025 r. wystąpił o oddalenie skargi podnosząc, że w świetle prawomocnego wyroku przedstawione przez skarżącego dokumenty, nie mogą stanowić podstawy do rejestracji pojazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna, jednakże z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesiono, a dostrzeżonych przez Sąd z urzędu.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, wydana na skutek rozpoznania odwołań wniesionych przez skarżącego oraz Prokuratora Regionalnego w S. od decyzji Starosty S. , na mocy której - w wyniku wznowienia postępowania - uchylono decyzję ostateczną o rejestracji pojazdu i odmówiono tej rejestracji, unieważniając wydany dowód rejestracyjny i tablicę rejestracyjną.
Prokurator Regionalny w S. składając odwołanie nie zgodził się z decyzją organu I instancji jedynie w części, tj. w zakresie orzeczenia o unieważnieniu wydanego dowodu rejestracyjnego oraz tablic legalizacyjnych, zalegalizowanych znakiem legalizacyjnym, i tylko w tym zakresie domagał się jej uchylenia. Z kolei skarżący w złożonym odwołaniu zaskarżył w całości decyzję organu I instancji i zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego jak i materialnego domagał się jej uchylenia i utrzymania decyzji o rejestracji pojazdu.
W tych okolicznościach, obowiązkiem organu odwoławczego było łączne rozpoznanie tych odwołań w jednym terminie i wydanie jednej decyzji, w której organ powinien rozstrzygnąć o całości sprawy administracyjnej stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia organu I instancji.
Tymczasem zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej unieważnienia wydanego dowodu rejestracyjnego i tablicy rejestracyjnej i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej części, nie orzekając co do pozostałego zakresu sprawy.
Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Zaskarżona skargą decyzja została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż właśnie ten przepis przywołano w jej podstawie prawnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że sentencja rozstrzygnięcia na tle przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinna składać się z dwóch lub trzech elementów. W przypadku sentencji dwuczłonowej, w pierwszym punkcie organ powinien - uchylić zaskarżoną decyzję, zaś w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji; natomiast w przypadku sentencji składającej się z trzech elementów, w pierwszym punkcie organ powinien - uchylić zaskarżoną decyzję w całości, w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji w części, a w trzecim - rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty w pozostałej nieobjętej umorzeniem części lub też w pierwszym punkcie - uchylić zaskarżoną decyzję w części, w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji w tejże części, a w trzecim - utrzymać w mocy decyzję w pozostałej, nieobjętej uchyleniem części (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt III FSK 2447/21).
Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd. Istotą postępowania odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności jest bowiem dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, stąd też, oczywistym jest, że rozstrzygnięcie organu drugiej instancji winno wskazywać zarówno na zakres uchylonej i ponownie rozpoznanej części decyzji organu pierwszej instancji, jak i na rozstrzygnięcie jakim należy objąć pozostałą nieuchyloną część decyzji.
Na tle badanej sprawy organ odwoławczy w decyzji zawarł wyłącznie rozstrzygnięcie co do tej części decyzji Starosty, która dotyczyła unieważnienia wydanego dowodu rejestracyjnego i tablicy rejestracyjnej, natomiast zaniechał orzeczenia odnośnie mocy obowiązującej dalszej części decyzji organu I instancji, tj. orzekającej o uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu i odmowie jego rejestracji. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy dokonał całościowej oceny sprawy, w kontekście zarzutów obu odwołań, uznając, że zaistniały podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji o rejestracji pojazdu, ale brak było podstaw do orzekania w drodze decyzji o unieważnieniu tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego. Wyjaśnił, że rejestracja pojazdu została dokonana na podstawie podrobionej umowy sprzedaży pojazdu, która nie mogła być uznana za dokument własności pojazdu, zaś wydanie tablicy rejestracyjnej i dowodu rejestracyjnego jest czynnością materialno-techniczną, o której nie można orzekać w przypadku uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu. Powyższe prowadzi do wniosku, że choć intencją organu odwoławczego było rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym w jej całokształcie, to sentencja zaskarżonej decyzji nie odzwierciedla tego, gdyż została skonstruowana wadliwie (jest niekompletna) i nie koresponduje w pełni z treścią jej uzasadnienia.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie, jest jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, albowiem stanowi rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 777/12 czy wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 296/10). Oznacza to, że konkretyzacja prawa dokonuje się w rozstrzygnięciu, nie zaś w innych elementach decyzji. Dlatego też rozstrzygnięcia nie można domniemywać, czy też wyprowadzać z treści uzasadnienia, lecz winno być ono wyrażone expressis verbis w sentencji decyzji. W szczególności nie jest dopuszczalne, w sytuacji gdy odwołanie - tak jak w niniejszej sprawie - dotyczy całej decyzji organu I instancji, aby orzeczenie o części sprawy zawarte zostało w osnowie decyzji organu odwoławczego, zaś w pozostałej części wynikało z jej uzasadnienia. Uzasadnienie służy jedynie wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, a zatem nie może jego zastępować. Skoro zatem organ odwoławczy związany jest granicami odwołania, to w wydanym przez siebie akcie nie mógł ograniczyć się tylko do uchylenia decyzji organu I instancji w części i umorzenia w tym zakresie postępowania, lecz powinien był także orzec także o nieuchylonej, pozostałej części decyzji, a czego nie uczynił. Zaniechanie to świadczy z kolei o tym, że organ ten nie rozstrzygnął sprawy w pełnym jej zakresie, co stanowi o naruszeniu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Końcowo stwierdzić należy, że dostrzeżone przez Sąd uchybienie proceduralne uniemożliwia odniesienie się do zarzutów skargi, które sprowadzą się do konkluzji, że nie wystąpiły przesłanki do uchylenia, w trybie wznowienia, decyzji o rejestracji pojazdu. Sąd jako zobligowany do przeprowadzenia oceny legalności zaskarżonej decyzji, nie może zastępować organu administracji publicznej w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej. Tak więc skoro organ odwoławczy, nie rozstrzygnął sprawy w całości, gdyż w osnowie decyzji nie wypowiedział się co do nieuchylonej części decyzji organu I instancji, to w takiej sytuacji przedwczesnym byłoby dokonanie jakiejkolwiek merytorycznej analizy tak wadliwie podjętego rozstrzygnięcia. Z tego też względów Sąd powstrzymał się do oceny argumentacji podniesionej przez skarżącego czy Prokuratora.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę na skutek wniesionych odwołań organ odwoławczy, będąc na mocy art. 153 ww. ustawy związany przedstawioną przez Sąd oceną prawną, rozstrzygnie sprawę w pełnym jej zakresie pamiętając o prawidłowym sformułowaniu sentencji decyzji, z której powinno jasno wynikać, że organ ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia organu I instancji.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.