II SA/Sz 392/24

II SA/Sz 392/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2551/24 - Wyrok NSA z 2025-09-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6, art.7, art. 77, art. 8 par.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 901
art.8 ust.1 pkt 1, art. 38 ust.1, art. 38 ust.3, art. 2 ust.1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 par.3, art. 133 par.1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr SKO/WT/430/1452/2024 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 marca 2024 r. nr RO.S.304081.6232-010329.2024.JH Prezydent Miasta S. na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 1 i ust. 3, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej "u.p.s."), § 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296, dalej "rozporządzenie RM z 2021 r."), art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "K.p.a."), przyznał A. N. (dalej "skarżący"), zasiłek okresowy
z powodu bezrobocia od dnia 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. w kwocie
220,65 zł na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, w tym na dofinansowanie do doładowania telefonu oraz do opłaty rachunku za energię, nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Organ I instancji przywołał treść art. 38 ust.1 pkt 1 u.p.s. i wskazał, że skarżący spełnił warunki do przyznania mu zasiłku okresowego. W oparciu o wywiad środowiskowy oraz zebrane dokumenty organ ustalił, że dochód skarżącego wyniósł [...] zł (dodatek mieszkaniowy) i nie przekroczył on kryterium dochodowego, wynikającego z rozporządzenia RM z 2021 r., tj. 776 zł. Podał, że wysokość przyznanej pomocy odpowiada możliwościom finansowym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. (MOPR), które są ograniczone. Z tego względu wielkość przyznawanych świadczeń jest limitowana nawet w stosunku do osób spełniających kryterium dochodowe określone w ustawie. W 2023 r. MOPR zrealizował świadczenia w postaci zasiłków okresowych w wysokości 3.490.358,05 zł. Liczba osób, uprawnionych do tych świadczeń w 2023 r. wyniosła 1.830. Średnia miesięczna wysokość świadczenia w formie zasiłku okresowego na osobę wyniosła 158,94 zł. MOPR na realizację zadań w zakresie wspomnianych zasiłków na rok 2024 dysponuje budżetem w kwocie 4.875.288,00 zł. Jednocześnie na podstawie analiz z lat poprzednich przewidywana liczba osób uprawnionych do ww. świadczenia w roku 2024 utrzyma się na poziomie roku 2023 (+/- 1 - 5 %). Organ I instancji podkreślił, że na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na wyjątkowo ważny interes strony.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym podniósł, że przyznany zasiłek jest cały czas zmniejszany. Dodał, że organ łamiąc prawo w decyzji o zasiłku okresowym wskazał, że pomoc udzielona jest na dofinansowanie do doładowania telefonu i opłaty rachunku za energię.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 29 kwietnia
2024 r. decyzję nr SKO/WT/430/1452/2024, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i wskazał, że skarżący wnioskiem z 1 marca 2024 r. zwrócił się o przyznanie mu pomocy finansowej. Przytaczając treść art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3 u.p.s. podkreślił, że wysokość zasiłku okresowego ustalona określona została w wysokości minimalnej i maksymalnej, zaś organ administracyjny właściwy w sprawach pomocy społecznej nie może w sposób dowolny decydować o wysokości zasiłku okresowego, lecz musi się poruszać w granicach określonych w ustawie. Ta minimalna kwota w przypadku skarżącego wyniosła 220,65 zł [...] i taką kwotę zasiłku ww. otrzymał. Aby przyznać osobie uprawnionej zasiłek w wysokości minimalnej organ winien dokonać analizy posiadanych środków finansowych przeznaczonych na wypłatę świadczeń z pomocy społecznej, w stosunku do liczby osób posiadających prawo do tych świadczeń. Odnosząc się do stanowiska organu pierwszej instancji co do posiadanych środków finansowych Kolegium stwierdziło, że jest powszechnie znanym faktem, iż ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W okolicznościach sprawy organ I instancji podał, iż uzależnił wysokość przyznanego zasiłku od możliwości finansowych Ośrodka.
Zdaniem Kolegium, sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna, jednakże nie może on oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni mu środki utrzymania w oczekiwanej przez niego wysokości, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że liczba osób potrzebujących wsparcia ze strony organów pomocowych ciągle rośnie. Rolą pomocy społecznej jest udzielenie beneficjentom pomocy i swego rodzaju wsparcia w dążeniu do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie samodzielnie pokonać. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być jednak traktowane jako stałe źródło dochodu.
Organ odwoławczy zaznaczył, iż przepisy u.p.s. nie określają minimalnych okresów, a nadto nadmienił, że skarżący jest pod stałą opieką MOPR w S..
.
Podsumowując Kolegium doszło do przekonania, że organ I instancji wnikliwie i spójnie ocenił całokształt materiału dowodowego, nie naruszając tym samym reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a., ani norm prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rzeczowo, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. wyjaśnił przyczyny i okoliczności, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonej decyzji.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję wskazując, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 i 113 § 2 K.p.a. Zarzucił, że Kolegium w sposób nieuprawniony legitymuje jako prawidłowe działanie polegające na wskazaniu w decyzji celów na który zasiłek okresowy został przyznany. Zaznaczył, że dokumentacja w sprawie jest niekompletna, a MOPR podał nieprawidłowe informację o średniej wysokości zasiłku okresowego, ani nie określił wysokości tego zasiłku przyznanego osobom niepełnosprawnym. Ponadto zabrakło stwierdzenia, że MORP pomimo zmiany stanu zdrowia skarżącego przyznaje mu wyłącznie ustawowo minimalną wysokość zasiłku. Skarżący wniósł o powołanie biegłego do oceny postępowania MOPR wobec niego i dopuszczenie nagrań z jego telefonu znajdujących się w aktach o sygn. akt II SA/Sz 8/24, 10/24 i 11/24 celem wykazania systematycznego łamania prawa przez organ I instancji za zgodą i wiedzą SKO. Ponadto zwrócił się o dołączenie do akt wszelkich pism począwszy od 1 marca 2024 r. wraz z odpowiedziami na nie jak i świadectwami zdrowia dostarczonymi do MORP od dnia 1 grudnia 2023 r. Skarżący oświadczył, że MOPR nie udostępnia mu akt, ukrywając dowody przestępstw.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że podtrzymuje wniesioną skargę oraz wnosi o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu. Wywiódł, że doszło o naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ organ nie wskazał na ustalenia faktyczne, na których oparł się wydając decyzję. W aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy, jednak nie wiadomo, czy został on przeprowadzony do tej, czy do innej sprawy. Organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o tym nie wspomina. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, doszło też do naruszenia art. 8 § 2 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. Jeżeli obniżono przyznawane skarżącemu świadczenia, które poprzednio miały wyższą wysokość, to organ powinien wskazać, dlaczego odstępuje od ustalonej praktyki. Naruszono art 77 § 4 K.p.a., bowiem jeżeli organ opiera się na faktach znanych mu z urzędu, powinien o tym zakomunikować stronie, a tego w niniejszej sprawie nie uczyniono.
Z kolei skarżący podał, że organ nieprawidłowo wskazuje w decyzjach przyznających mu zasiłek okresowy cel na jaki ten zasiłek jest przyznawany. Organ podaje bowiem cele, które wynikają z art. 39 u.p.s. i które powinny być objęte zasiłkami celowymi. W ocenie skarżącego, jest to działanie nieprawidłowe, bowiem organ odmawiając mu zasiłków celowych wskazuje, że na poszczególne cele przyznał mu już wcześniej zasiłek okresowy. Skarżący złożył do akt zaświadczenie wystawione przez MOPR w S. z dnia 3 sierpnia 2023 r. wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu, na okoliczność wysokości otrzymywanych od stycznia 2021 r. do lipca
2023 r. świadczeń. Nadto podtrzymał wniosek dowodowy zawarty w skardze.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze i dopuścił dowód z zaświadczenia MORP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Spór dotyczy wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego.
Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Stosownie do art. 38 ust. 2 u.p.s., zasiłek okresowy ustala się:
1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
Na podstawie art. 38 ust. 3 u.p.s., kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między:
1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;
2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 u.p.s.).
Zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego wnioskodawcy. Zasiłek ten nie jest przyznawany na zaspokojenie konkretnej potrzeby. Ma on zapewnić okresowy dochód, którym wnioskodawca będzie dysponował w miarę swobodnie, zaspokajając podstawowe potrzeby bytowe. Spełnienie warunków do otrzymania zasiłku okresowego obliguje organ do przyznania tego świadczenia, zaś swoboda organu (uznanie) sprowadza się tylko do ustalenia okresu zasiłkowego i wysokości świadczenia – w granicach wyznaczonych ustawą.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że dochód uzyskany przez skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie przekroczył obowiązującego kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), co uprawniało go do ubiegania się o przedmiotowy zasiłek.
Wyjaśnić należy, że uznanie administracyjne polega na tym, że przed wydaniem decyzji, organ winien zbadać i wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, które mogą mieć dla sprawy istotne znaczenie. Motywy decyzji o charakterze uznaniowym nie mogą być bowiem dowolne, muszą mieć związek ze sprawą oraz opierać się na przesłankach o charakterze prawnym. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy.
Zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 396-397). Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.
W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek ten ma objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do jej otrzymania przy uwzględnieniu swoich możliwości finansowych. Brak wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia pomocy. Organ zajmujący się dystrybucją świadczeń w ramach pomocy społecznej musi nimi tak dysponować, aby nie dopuścić do rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 578/08).
Zdaniem skarżącego, przyznana mu kwota jest zbyt niska, a otrzymywana przez niego pomoc systematycznie maleje.
Niewątpliwie możliwości ośrodków pomocy społecznej, jak i możliwości budżetu Państwa, są ograniczone, przy czym w niniejszej sprawie organy wskazały, że środki finansowe będące w dyspozycji MOPR są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb osób uprawnionych. Z wyjaśnień organów wynika, że z uwagi na wspomniane ograniczone środki wielkość przyznawanych świadczeń jest limitowana nawet w stosunku do osób spełniających kryterium dochodowe określone w ustawie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego jest trudna. Skarżący środki na bieżące utrzymanie czerpie w zasadzie wyłącznie z pomocy społecznej i niewątpliwie przyczyny takiej sytuacji podyktowane są okolicznościami obiektywnymi. Jego stan zdrowia co prawda nie wyklucza całkowicie podjęcia pracy, jednakże dolegliwości, na które cierpi, w tym bóle kręgosłupa z pewnością stanowią w tej mierze istotne utrudnienie. Skarżący od 27 lutego 2024 r. jest zarejestrowany w PUP jako osoba poszukująca pracy.
Trzeba mieć jednak na uwadze, że środki finansowe MOPR, które są przeznaczone dla osób potrzebujących takiego wsparcia, nie są nieograniczone i muszą być redystrybuowane w sposób bardzo rozważny i dostosowany do potrzeb różnych świadczeniobiorców. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i jej celem nie jest zaspokojenie wszystkich potrzeb wnioskodawców w pełnej wysokości.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej.
Zdaniem Sądu, organy rozpoznając sprawę nie naruszyły przepisów u.p.s., ani przepisów postępowania. Skoro w niniejszej sprawie organy poddały ocenie z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej możliwości finansowe organu pomocy społecznej i na tej podstawie uznały, że nie istnieje możliwość przyznania stronie świadczenia w większym rozmiarze, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Podobnie, spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą ona sama określi. Wprost przeciwnie - zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto, organ pomocy społecznej, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca
2012 r., sygn. akt II SA/Po 393/12). W ocenie Sądu, okoliczność, że skarżący w ubiegłych okresach otrzymywał inną kwotę pomocy niż w okresie, objętym sprawą nie świadczy o naruszeniu przez organ art. 8 § 2 K.p.a. Jak wyżej wskazano środki finansowe, będące w dyspozycji organu są ograniczone, zaś na wysokość przyznanego świadczenia ma wpływ wiele czynników.
Należy też podkreślić, że z akt administracyjnych sprawy wynikało, iż skarżący nie pozostawał bez wsparcia finansowego MOPR, czego dowodzi zaświadczenie MOPR z dnia 4 kwietnia 2024 r. wskazujące na przyznaną pomoc finansową od 1 lipca 2022 r. do 31 marca 2024 r. Przedłożone na rozprawie i dopuszczone przez Sąd jako dowód w sprawie wcześniejsze zaświadczenie MORP z dnia 3 sierpnia 2023 r. objęło okres od stycznia 2021 r. do lipca 2023 r. i również potwierdza powyższe. Okoliczność, że skarżącemu przyznawane są niższe kwoty świadczeń niż poprzednio nie uprawnia do stwierdzenia, iż organ uchybił obowiązującym przepisom prawa. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że decyzja co do wysokości przyznanego świadczenia ma charakter uznaniowy, a podjęte rozstrzygnięcie mieści się w granicach tego uznania. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Przy czym stan faktyczny został ustalony przez organy na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń oraz przedłożonej przez niego dokumentacji, zarówno co do sytuacji finansowej, jak i zdrowotnej. Zdaniem Sądu, organy dokonały zebrania materiału dowodowego i jego oceny w sposób prawidłowy. Z przeprowadzonego w dniu 14 marca 2024 r. wywiadu środowiskowego jednoznacznie wynika, że dotyczy on sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 1 marca 2024, w którym zwrócił się m.in. o przyznanie zasiłku okresowego. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organów nie świadczy o tym, iż organy te naruszyły przepisy postępowania.
Co prawda rację ma skarżący, że organ I instancji nieprawidłowo powiązał zasiłek okresowy z celem, na jaki w szczególności został on przyznany, jednakże – zdaniem Sądu – uchybienie to nie ma wpływu na kształt decyzji i nie przesądza o potrzebie jej uchylenia. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje również podniesiona przez skarżącego okoliczność, że organ odmawiając mu przyznania zasiłku celowego wskazuje, że na poszczególne cele przyznał mu już wcześniej zasiłek okresowy. Kwestia ta może mieć bowiem znaczenie jedynie dla oceny kontroli legalności decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, a nie okresowego. Z urzędu Sądowi wiadomo, że wyrokiem z dnia 26 września 2024 r. o sygn. akt II SA/Sz 393/24 decyzja Kolegium z dnia 29 kwietnia 2024 r. i decyzja organu I instancji z dnia 25 marca 2024 r. w przedmiocie zasiłku celowego zostały uchylone.
Odnosząc się do wniosków dowodowych, które Sąd oddalił wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a."), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ustawodawca dopuścił wyjątkowo przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w sytuacji, gdy łącznie spełnione są dwa warunki: 1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości;
2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć konieczność odroczenia rozprawy.
Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony postępowaniu sądowym, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu.
Przepisy p.p.s.a. nie zawierają definicji dokumentu. Zgodnie z art. 773 Kodeksu cywilnego, dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.
Przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Innymi słowy, postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych. Sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego – kontroluje jedynie prawidłowość takiego postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji.
Ponadto zaakcentowania wymaga, że przeprowadzenie dowodu uzupełniającego musi być związane z przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez sąd administracyjny, w niniejszej sprawie była to decyzja w przedmiocie zasiłku okresowego. Zatem wnioski dowodowe dotyczące przeprowadzenia dowodu z dokumentów związanych z innymi sprawami skarżącego jako niezwiązane z rozpoznawaną przez Sąd sprawą nie mogły być przeprowadzone. Kwestie związane z postępowaniem pracowników MOPR mogą być przedmiotem innych postępowań. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania, czy działania konkretnego pracownika organu administracji noszą znamiona przestępstwa, gdyż do tego powołane są organy ścigania.
Tym samym żądanie powołania przez sąd administracyjny biegłego celem oceny postępowania pracowników MOPR nie mieści się w dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a. Dowód z opinii biegłego nie jest dowodem z dokumentu i w oczywisty sposób przekracza zakres dopuszczalnego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zarówno w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i we wszystkich polskich procedurach prawnych dowód z opinii biegłego jest innym - odrębnym dowodem od dowodu z dokumentów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Go 518/23 i cytowany tam wyrok NSA z 1 sierpnia 2023 r., III FSK 1479/22).
Podkreślić należy również, że na podstawie ww. przepisu wykluczone jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, czy też przeprowadzenie konfrontacji miedzy skarżącym a świadkiem. Z tego też powodu nie mógł być przeprowadzony dowód z nagrań znajdujących się w sprawach o sygn. akt II SA/Sz 8/24, 10/24 i 11/24, a dotyczących rozmów z pracownikiem MOPR, gdyż byłoby to obejście art. 106 § 3 p.p.s.a, który wyklucza możliwość przeprowadzenie dowodów osobowych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu udzielenia pomocy prawnej skarżącemu rozpoznany będzie odrębnie przez referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
-