II SA/Sz 390/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-10-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
rodzina zastępczawynagrodzenieuchwałarada powiatuwsteczna moc obowiązującaprawo miejscowesąd administracyjnypiecza zastępczakonstytucja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu w Sławnie, która uchyliła wcześniejszą uchwałę podnoszącą wynagrodzenia dla rodzin zastępczych i prowadzących rodzinne domy dziecka, wprowadzając tym samym wsteczne zmniejszenie tych świadczeń.

Prokurator Rejonowy w Sławnie zaskarżył uchwałę Rady Powiatu w Sławnie z dnia 13 czerwca 2024 r., która uchyliła wcześniejszą uchwałę z 22 grudnia 2023 r. podnoszącą wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka. Zarzutem było naruszenie prawa poprzez wprowadzenie wstecznej mocy obowiązującej uchwały uchylającej, co skutkowało zmniejszeniem świadczeń. Sąd uznał zarzuty za zasadne, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu istotnych naruszeń prawa, w tym naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa poprzez wsteczne działanie aktu normatywnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego w Sławnie na uchwałę Rady Powiatu w Sławnie z dnia 13 czerwca 2024 r., która uchyliła uchwałę z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie podniesienia wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 2 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, polegające na wprowadzeniu wstecznej mocy obowiązującej uchwały uchylającej, co skutkowało powrotem do niższych stawek wynagrodzeń. Sąd, analizując przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że Rada Powiatu wadliwie uchyliła wcześniejszą uchwałę z mocą wsteczną, naruszając tym samym zasady demokratycznego państwa prawa i pogarszając warunki wynagrodzeń dla rodzin zastępczych. Dodatkowo, sąd wskazał na nieprawidłowości w określeniu daty wejścia w życie uchwały, która została podjęta po dacie, od której miała obowiązywać. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taka uchwała narusza prawo w sposób istotny, w szczególności zasady demokratycznego państwa prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchylenie uchwały podnoszącej wynagrodzenia z mocą wsteczną, skutkujące ich zmniejszeniem, narusza zasady demokratycznego państwa prawa i jest niezgodne z ratio legis ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Dodatkowo, wadliwe było określenie daty wejścia w życie uchwały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (12)

Główne

u.w.r. art. 85 § ust. 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Rodzinie zastępczej zawodowej i prowadzącemu rodzinny dom dziecka przysługuje miesięczne wynagrodzenie nie niższe niż kwota 4 100 zł.

u.w.r. art. 91

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Rada powiatu może podnieść wysokość świadczeń pieniężnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Właściwość sądów administracyjnych w sprawach kontroli uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego w całości lub w części.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa poprzez wprowadzenie wstecznej mocy obowiązującej uchwały.

u.o.a.n. art. 4 § ust. 1

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Przepisy wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, chyba że akt normatywny określa dłuższy termin.

u.o.a.n. art. 5

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeśli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

u.o.a.n. art. 2

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych.

u.s.p. art. 79 § ust. 1, ust. 4

Ustawa o samorządzie powiatowym

Uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna; nieistotne naruszenie prawa nie powoduje stwierdzenia nieważności.

u.s.p. art. 82 § ust. 1

Ustawa o samorządzie powiatowym

Nieważność uchwały nie jest stwierdzana po upływie roku od jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia lub jest to akt prawa miejscowego.

u.s.p. art. 12 § pkt 11

Ustawa o samorządzie powiatowym

Do wyłącznej właściwości rady powiatu należy podejmowanie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do jej kompetencji.

u.w.r. art. 86 § ust. 2

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Kwoty świadczeń podlegają waloryzacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Powiatu narusza zasady demokratycznego państwa prawa poprzez wprowadzenie wstecznej mocy obowiązującej, co skutkuje pogorszeniem sytuacji prawnej rodzin zastępczych. Nieprawidłowe określenie daty wejścia w życie uchwały, która została podjęta po dacie, od której miała obowiązywać.

Godne uwagi sformułowania

Takie działanie zarówno z mocą wsteczną oraz w trakcie tzw. roku budżetowego jest działaniem niezgodnym z demokratycznym państwem prawa. Istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest zaś ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia. Tego rodzaju regulacja jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa, gdy chodzi o przepisy prawa miejscowego.

Skład orzekający

Katarzyna Sokołowska

przewodniczący

Marzena Iwankiewicz

sprawozdawca

Joanna Świerzko-Bukowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad wprowadzania wstecznej mocy obowiązującej aktów prawa miejscowego, zwłaszcza w kontekście świadczeń socjalnych i wynagrodzeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia uchwały podnoszącej świadczenia z mocą wsteczną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ochrony praw rodzin zastępczych i zasad wprowadzania zmian w prawie miejscowym, co ma znaczenie praktyczne i społeczne. Pokazuje, jak sąd chroni obywateli przed arbitralnymi decyzjami władz lokalnych.

Sąd: Uchwała Rady Powiatu z mocą wsteczną pogarszająca świadczenia rodzin zastępczych jest nieważna!

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 390/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 par. 1, art.3 par. 2 pkt 5 ;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 107
art. 79 ust. 1, ust. 4,  art. 82 ust 1, art. 12 pkt 11, art. 91;
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 177
art. 86 ust. 2,  art. 85 ust. 1;
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Dz.U. 2019 poz 1461
art. 4 ust. 1, art. 5;
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 88 ust.2;
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Sławnie na uchwałę Rady Powiatu w Sławnie z dnia 13 czerwca 2024 r. nr IV/VII/22/24 w przedmiocie uchylenia uchwały Nr LIV/VI/369/23 Rady Powiatu w Sławnie z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie podniesienia wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Uzasadnienie
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Sławnie (dalej: "skarżący", "Prokurator") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na uchwałę Rady Powiatu w Sławnie (dalej: "organ") z 13 czerwca 2024 r., nr IV/VII/22/24,
w sprawie uchylenia uchwały nr XLIV/VI/369/23 Rady Powiatu w Sławnie z 22 grudnia 2023 r., w sprawie podniesienia wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka (opublikowaną w Dz.U. Woj. Zachodniopomorskiego z 2024 r., poz. 3115).
Prokurator zarzucił wskazanej uchwale istotne naruszenie prawa, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483
ze zm.) i art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych, polegające na wskazaniu w § 3 zaskarżonej uchwały, iż wchodzi ona w życie 1 czerwca 2024 r., tj. ze wsteczną mocą obowiązującą. Skutkując tym samym powrotem do mniej korzystnych uprawnień, wynikających z uchwały Rady Powiatu w Sławnie nr XXXVII/VI/317/23 z dnia 14 lutego 2023 r. dla prowadzących rodzinny dom dziecka oraz z ustawy w zakresie rodzin zastępczych zawodowych.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Skarżący podniósł, że:
na podstawie art. 85 ust 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2023 r. rodzinie zastępczej zawodowej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka przysługuje miesięczne wynagrodzenie, nie mniejsze niż kwota 4 100 zł;
na podstawie art. 91 w/w ustawy rada powiatu może, w drodze uchwały, podnieść wysokość świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 80 ust. 1, art. 81, art.83 i art.85;
zgodnie z uchwałą Rady Powiatu w Sławnie nr XXXVII/VI/317/23 z 14 lutego 2023 r. w sprawie podniesienia wysokości wynagrodzenia dla prowadzących rodzinny dom dziecka, Rada Powiatu podniosła wysokość wynagrodzenia dla prowadzących rodzinny dom dziecka do kwoty 4 400 zł od dnia 1 lutego 2023 r.;
zgodnie z uchwałą Rady Powiatu w Sławnie nr XLIV/VI/369/23 z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie podniesienia wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka, Rada Powiatu ustaliła wysokość wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych, w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. kwotę 4 242 zł, a dla prowadzących rodzinny dom dziecka kwotę 4 542 zł - od 1 stycznia 2024 r.;
zgodnie z uchwałą Rady Powiatu nr IV/VII/22/24 Rady Powiatu w Sławnie z 13 czerwca 2024 r. uchylono uchwałę wymienioną w pkt 4 - z mocą wsteczną.
Skarżący stwierdził, że w ten sposób organ z mocą wsteczną, zmniejszył wynagrodzenie dla rodzin zastępczych zawodowych z 4 242 zł do 4 100 zł, a dla rodzinnych domów dziecka z 4 542 zł do 4 400 zł. Takie działanie zarówno z mocą wsteczną oraz w trakcie tzw. roku budżetowego jest działaniem niezgodnym z demokratycznym państwem prawa, co wskazywano już w orzecznictwie administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne są właściwe w sprawach kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest zaś ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawną prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały.
W zakresie kontroli uchwał organów powiatu kryterium zgodności z prawem zostało sprecyzowane w art. 79 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 107, dalej u.s.p.). Zgodnie z tymi przepisami uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna, a w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa.
Ustawodawca wskazał w ten sposób, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały organu powiatu są istotne naruszenia prawa, przy czym powołana regulacja nie typizuje takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzuje nieistotnych naruszeń prawa, które ustawodawca uwzględnił w art. 79 ust. 4 u.s.p., sankcjonując w sposób odmienny niż stwierdzenie nieważności, tę kategorię wadliwości wymienionych aktów organu powiatu.
Pomimo że przepisy prawa nie zawierają wyliczenia potencjalnych wadliwości uchwały organu powiatu, to wypracowane w tym zakresie poglądy judykatury i nauki pozwoliły ustalić katalog istotnych naruszeń prawa, skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały. Do tych "kwalifikowanych" naruszeń prawa zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia określonego rodzaju uchwały, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia, naruszenie procedury podjęcia uchwały (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1992 r. sygn. II SA/Wr 96/92, OSP z. 7-8 z 1993 r. poz. 148).
Zgodnie zaś z art. 82 ust. 1 u.s.p., nie stwierdza się nieważności uchwały po upływie roku od ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 78 ust. 1 albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały Rady Powiatu w Sławnie z 13 czerwca 2024 r., nr IV/VII/22/24,w sprawie uchylenia uchwały nr XLIV/VI/369/23, z 22 grudnia 2023 r., Rady Powiatu w Sławnie w sprawie podniesienia wysokości wynagrodzenia
dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka, w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała we wskazanym w skardze zakresie narusza prawo w sposób istotny, a naruszenie to wpływa na ważność całego aktu prawnego, który został podjęty w ramach posiadanych przez organ kompetencji, na podstawie art. 86 ust. 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r., poz. 177 ze zm., dalej: ""u.w.r.").
W art. 12 pkt 11 u.s.p., przewidziano, że do wyłącznej właściwości rady powiatu należy podejmowanie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady powiatu.
Zgodnie z art. 91 wspomnianej ustawy, rada powiatu może, w drodze uchwały podnieść wysokość świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 80 ust. 1, art. 81, art. 83 i art. 85. W przytoczonym zaś art. 85 ust. 1 wskazano, że rodzinie zastępczej zawodowej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka przysługuje miesięczne wynagrodzenie nie niższe niż kwota 4 100 zł.
W myśl art. 86 ust. 2 u.w.r. kwoty, o których mowa w art. 54, art. 62, art. 75, art. 80 ust. 1 i art. 81, podlegają waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, od dnia 1 czerwca roku kalendarzowego następującego po roku kalendarzowym, w którym wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie od roku kalendarzowego, w którym była przeprowadzona ostatnio waloryzacja, przekroczył 105%. Wysokość kwot, o których mowa w ust. 2, jest ogłaszana w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w drodze obwieszczenia, przez ministra właściwego do spraw rodziny, w terminie do końca marca roku kalendarzowego, w którym jest przeprowadzana waloryzacja (ust. 3).
Zgodnie z pkt 2 obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 marca 2024 r. w sprawie wysokości kwot świadczeń przysługujących rodzinie zastępczej i prowadzącemu rodzinny dom dziecka, wysokości pomocy dla osoby usamodzielnianej oraz wysokości kwot określonych w umowach (Dz. U. 2024 r. poz. 230), od dnia 1 czerwca 2024 r. wysokość kwoty określonej w umowie, o której mowa w art. 54 ust. 3 pkt 9 i 12a, art. 62 ust. 2 pkt 7, 11 i 14 oraz art. 75 ust. 2 pkt 6 ustawy - podlega waloryzacji o nie mniej niż 11,4%.
Z uwagi na treść cytowanych przepisów nie ulega wątpliwości, że organ był uprawniony do podniesienia wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka, co uczynił w uchwale nr XLIV/VI/369/23 z 22 grudnia 2023 r. w sprawie podniesienia wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka. Natomiast w treści zaskarżonej uchwały w § 1 uchylił z dniem 1 czerwca 2024 r. w całości uchwałę własną z 22 grudnia 2023 r., w § 2 wykonanie uchwały powierzył zarządowi powiatu, a w § 3 określi, że uchwała podlega opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego i wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2024 r.
Organ wadliwie zatem przyjął, że realizując dyspozycję przepisu art. 86 ust. 2 u.w.r. w zw. z art. 12 pkt 11 u.s.p. do waloryzacji umów, o których mowa w art. 54 ust. 3 pkt 9 i 12a, art. 62 ust. 2 pkt 7, 11 i 14 oraz w art. 75 ust. 2 pkt 6 u.w.r. jest władny równocześnie do uchylenia uchwały własnej regulującej podniesienie wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka o którym mowa w art. 85 ust. 1 u.w.r. pogarszając wbrew ratio legis ustawy warunki wynagrodzeń dla prowadzących rodzinny dom dziecka i rodzin zastępczych zawodowych.
Nadto waloryzacji w oparciu o przepis art. 86 ust. 2 u.w.r. dokonał zamiast w treści uchwały, to wyłącznie w jej uzasadnieniu, które służyć ma tylko temu, by poznać motywy jej podjęcia i umożliwić ich ocenę w ewentualnym procesie kontroli legalności uchwały (por. wyrok NSA z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 644/12). Wskazać należy, że tego rodzaju regulacja jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa, gdy chodzi o przepisy prawa miejscowego.
Sąd zauważa, że pozostawienie przepisów prawa miejscowego
ukształtowany w § 1 zaskarżonej uchwały skutkowałoby utratą podstawy prawnej do podniesienia wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka od 1 stycznia 2024 r., tj. w sposób wskazany w uchylanej uchwale, przywracając stawki mniej korzystne. Prowadzący rodzinny dom dziecka zamiast 4 542 zł otrzymywaliby 4 400 zł na podstawie uchwały nr XXXVII/VI/317/23 organu z 14 lutego 2023 r., która ponownie uzyskałaby walor obowiązującej. Natomiast wysokość wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych zamiast 4 242 zł wynosiłaby na podstawie przepisu art. 85 ust. 1 u.w.r. 4 100 zł.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że organ określając w jej § 3 początek obowiązywania norm prawnych zawartych w uchwale uczynił to w sposób nieprawidłowy. Wskazał bowiem, że uchwała wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2024 r. podczas gdy uchwałę podjął 13 czerwca 2024 r. i wskazał na obowiązek jej opublikowania we własciwym dzienniku urzędowym. Tym samym przepis § 3 uchwały nie odpowiada zasadom ogłaszania aktów normatywnych.
W orzecznictwie wskazuje się zaś, że wejście w życie i uzyskanie mocy przez ustawę są zdarzeniami tożsamymi, polegającymi na rozpoczęciu od ich spełnienia się, prawnego kwalifikowania stosunków społecznych przez przepisy, które "weszły w życie" lub "uzyskały moc". Ustawa nie może bowiem wejść w życie bez uzyskania przez nią mocy obowiązującej i odwrotnie – uzyskanie mocy obowiązującej oznacza wejście ustawy w życie (por. uchwała Sądu Najwyższego z 24 maja 1996 r., I PZP 12/96, OSNP/1197/1/8, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 1995 r., K 14/95 – Orzecznictwo TK 1995 Nr 2, poz. 12).
Rozważania te należy uznać za zasadne w odniesieniu do § 3 zaskarżonej uchwały. Można mieć bowiem wątpliwości, czy uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od daty jej opublikowania (ogłoszenia), czy też z dniem 1 czerwca 2024 r. Podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 26 października 2023 r. (sygn. akt II SA/Sz 707/23), wskazać należy, że tego rodzaju regulacja jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa, gdy chodzi o przepisy prawa miejscowego.
Zgodnie bowiem z art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie, a zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa ustawa z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1461, dalej: "u.o.a.n."). Z powołanego przepisu wynika, że data ogłoszenia przepisu prawnego, w tym m.in. uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, jest datą początkową, od której może on wejść w życie.
Jednocześnie w myśl art. 4 ust. 1 u.o.a.n., akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy.
W uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia aktu w dzienniku urzędowym (art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy). Natomiast w myśl art. 5 wspomnianej ustawy przepisy art. 4 nie wyłączają możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.
Przykładem wejścia w życie przepisów z mocą wsteczną jest ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 12 marca 2022 r., poz. 583), gdzie w art. 116 wskazano,
że ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 24 lutego 2022 r.
Zauważy należy, że w wielu orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny podkreślał, iż zakaz, wynikający z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP nie ma charakteru bezwzględnego, absolutnego i w sytuacjach nadzwyczajnych ustawodawca może od niego odstąpić (zob. np. wyrok TK z dnia 24 października 2000 r., K 12/00, OTK 2000, nr 7, poz. 255). Odstępstwo od tej zasady jest dopuszczalne wtedy, gdy "jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji" (zob. np. wyrok z 31 stycznia 2001 r., P 4/99, OTK 2001, nr 1, poz. 5), "a jednocześnie realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa" (zob. np. wyrok TK z 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK 2001, nr 2, poz. 29).
Przy tym zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny uznał, że działanie prawa wstecz nie oznacza naruszenia art. 2 Konstytucji RP, o ile tak wprowadzone przepisy polepszają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych jej adresatów (por. Grzegorz Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, WK 2016, do art. 5 u.o.a.n.).
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, wyeliminowanie z zaskarżonej uchwały § 3 stało się konieczne, obok już wykazanej wadliwości § 1 uchwały, która skutkowałaby utratą podstawy prawnej do podniesienia wysokości wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinny dom dziecka od 1 stycznia 2024 r. Nadanie § 3 uchwały mocy wstecznej, w tym konkretnym przypadku, nie stanowiłoby istotnego naruszenia prawa, gdyby organ wskazał w uchylanym przepisie uchwały po spójniku "i", że uchwała: "wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 1 czerwca 2024 r.". Jest to konsekwencja brzmienia przepisu art. 86 ust. 2 u.w.r., który ma charakter obligatoryjny i wskazuje datę wiążącą organ.
Abstrahując od pierwszej przesłanki do stwierdzenia nieważności uchwały warto podkreślić, że nadanie mocy wstecznej uchwale w zaproponowanym wyżej brzmieniu byłoby w tej sprawie, zdaniem Sądu, zgodne z art. 5 u.o.a.n. i nie naruszyłoby zasad demokratycznego państwa prawa, gdyż, przy założeniu braku wadliwości przepisu uchwały powodującego skutek waloryzacyjny, rodziny zastępcze zawodowe i prowadzący rodzinny dom dziecka uzyskaliby wynagrodzenie w zwaloryzowanej wysokości, zgodnie z terminem ustawowym (u.w.r.).
Podsumowując, w ocenie Sądu, wyeliminowanie § 1 i § 3 uchwały usunie istotne naruszenia prawa, a więc stan niepożądany w demokratycznym państwie prawa. Z kolei pozostawienie w obrocie prawnym przepisu uchwały w brzemieniu wyłącznie z § 2 jako mającego funkcję wykonawczą byłoby niecelowe. Zatem zasadne jest uchylenie zaskarżonego aktu miejscowego w całości.
Mając zatem powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI