II SA/SZ 382/23

II SA/Sz 382/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 2551/23 - Wyrok NSA z 2024-04-12
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono rozkaz personalny I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 34f ust.1 pkt 8, art. 34g ust.1, art. 39g ust.2, art. 41 ust.2, pkt 10
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 2022 poz 2000
art.7, art. 8, art.9, art.10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par.1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] r. Nr [...].
Uzasadnienie
1. Rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] stycznia 2023 r., wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 10 w związku z art. 34f ust. 1 pkt 8 w związku art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.) Organ zwolnił A. J. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") ze służby w Policji z dniem 15 lutego 2023 r., nadając rozkazowi na podstawie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, że Skarżący, został przyjęty do służby w Policji z dniem 7 marca 2022 roku. Komendant Powiatowy Policji w G. mianował go kursantem w służbie przygotowawczej w Zespole ds. Prewencji Posterunku Policji w C. Komisariatu Policji w C. Komendy Powiatowej Policji w G.. Funkcjonariusz rozpoczął szkolenie zawodowe podstawowe w systemie stacjonarnym (SZP-2/22) w Szkole Policji w S. w dniu 17 marca 2022 roku. Z dniem 8 lipca 2022 roku został zwolniony ze szkolenia podstawowego SZP-2/22 rozkazem nr [...] Komendanta Szkoły Policji w S. z dnia [...] lipca 2022 roku w związku z długotrwałą chorobą. Funkcjonariusz przebywał na zwolnieniu lekarskim łącznie od 13 czerwca 2022 roku do 24 lipca 2022 r. Biorąc pod uwagę udokumentowany okres zwolnień lekarskich funkcjonariusza oraz analizę planów zajęć dydaktycznych, członkowie zespołu pedagogicznego uznali, że długotrwała absencja uniemożliwi Skarżącemu nadrobienie powstałych zaległości programowych i podjęli decyzję o przerwaniu szkolenia. Termin stawiennictwa do służby w jednostce macierzystej wyznaczono funkcjonariuszowi na dzień po zakończeniu zwolnienia lekarskiego. Skarżący zwolnienie lekarskie zakończył 10 października 2022 r. Dnia 11 października 2022r. został skierowany na badania kontrolne. Zgodnie z orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 18 października 2022 r. ww. był zdolny do podjęcia czynności służbowych, jednak wyznaczono w nim również datę następnego badania lekarskiego na 18 stycznia 2023 r.
W dniu 3 listopada 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w G. wystąpił z pismem do Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w S. z prośbą o ponowne skierowanie ww. policjanta na szkolenie zawodowe podstawowe. W dniu 15 listopada 2022 r. do Komendy Powiatowej Policji w G. wpłynęło pismo, za pośrednictwem Komendy Wojewódzkiej Policji, w którym Zastępca Komendanta Szkoły Policji w S. poinformował o wyznaczeniu Skarżącemu terminu wznowienia szkolenia zawodowego podstawowego. W związku z ustalonym terminem wznowienia kursu, jak również z wyznaczonym na 18 stycznia 2023 r. terminem następnego badania lekarskiego Skarżącego, zgodnie z orzeczeniem lekarskim nr [...] Komendant Powiatowy Policji w G. podjął decyzję o skierowaniu funkcjonariusza na badania okresowe przed wznowieniem szkolenia. Organ wskazał, że decyzja ta miała na celu zapewnienie Skarżącemu realizację szkolenia bez generowania nieobecności, która byłaby spowodowana koniecznością stawiennictwa w WOMP w S. w celu wykonania badań okresowych.
Skierowaniem nr [...] z 30 listopada 2022 roku policjant został zobowiązany do wykonania na badań okresowych. Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. został uznany za zdolnego do służby w Policji z wyznaczoną datą następnego badania lekarskiego na dzień 3 marca 2025 r. Funkcjonariusz w dniu 19 grudnia 2022 r. wznowił szkolenie zawodowe podstawowe.
W dniu 3 stycznia 2023 roku do Komendy Powiatowej Policji w G. wpłynęło pismo od Komendanta Szkoły Policji w S. informujące, że rozkazem nr [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. Skarżący został usunięty ze szkolenia zawodowego podstawowego. Policjant w dniu 2 stycznia 2023 roku przystąpił do komisyjnego zaliczenia jednostki modułowej 10 Taktyka i techniki interwencji - jednostki szkolnej 02 Stosowanie siły fizycznej jako środka przymusu bezpośredniego. Zaliczenie przeprowadzono w formie sprawdzianu umiejętności praktycznych. Ww. nie osiągnął wymaganego minimum i z komisyjnego zaliczenia otrzymał ocenę niedostateczną. W związku z powyższym dalszy udział policjanta w szkoleniu był niemożliwy.
Zgodnie z rozkazem nr [...] Komendanta Szkoły Policji w S. Skarżący w dniu 3 stycznia 2023 r. miał rozliczyć się z obowiązków służbowych i mienia szkoły oraz opuścić teren jednostki szkoleniowej. Do jednostki macierzystej miał stawić się w dniu 4 stycznia 2023 r. O zaistniałym fakcie niezwłocznie został poinformowany Komendant komisariatu Policji w C. oraz bezpośredni przełożony policjanta kierownik Posterunku Policji w C.. Skarżący nie stawił się do służby w dniu 4 stycznia 2023 r., w związku z czym przełożony skontaktował się telefonicznie z policjantem i uzyskał informację, że przebywa on na zwolnieniu lekarskim.
Dnia 12 stycznia 2023 r. w Komendzie Powiatowej Policji w G. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w celu ustalenia zasadności zwolnienia Skarżącego ze służby w Policji zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 2 pkt 10 w związku z art. 34f ust. 1 pkt 8 ustawy o Policji. Wdrożenie tej procedury, zdaniem Organu stanowiło następstwo usunięcia Skarżącego z dniem 3 stycznia 2023 r. ze szkolenia podstawowego [...] rozkazem nr [...] Komendanta Szkoły Policji w S. z dnia [...] stycznia 2023 r.
W dniu 18 stycznia 2023 r. do Komendy Powiatowej Policji w G. wpłynęło pismo Skarżącego, w którym poinformował, że ze względów zdrowotnych nie stawi się osobiście w Komendzie Powiatowej Policji w G.. W przedmiotowym piśmie policjant zawarł również opis wydarzeń poprzedzających usunięcie go ze szkolenia zawodowego podstawowego, zwracając się jednocześnie o pomoc w umożliwieniu ukończenia szkolenia i pozostania w służbie w Policji.
2. Rozpatrując odwołanie od ww rozkazu personalnego, Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu, po przytoczeniu podstaw prawnych rozstrzygnięcia Organ wskazał, że z treści art. 41 ust. 2 pkt 10 w związku z art. 34 f ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji wynika, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku usunięcia go ze szkolenia zawodowego podstawowego, w przypadku gdy nie uzyska zaliczenia, lub nie zda egzaminu przewidzianego w programie szkolenia, lub egzaminu końcowego. Użycie w przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza zdaniem Organu, że decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby zależy od uznania przełożonego, przy czym do jej podjęcia wymagane jest zaistnienie jednego ze wskazanych w przepisie przypadków.
Dalej Organ wskazał, że na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o Policji do mianowania policjanta na stanowisko służbowe, przenoszenia i zwalniania z tych stanowisk, właściwym jest komendant powiatowy Policji. Brzmienie przepisu art. 32 ust. 1 wskazuje, iż jest to przepis o charakterze kompetencyjnym, w którym określono jedynie organy uprawnione do podejmowania decyzji w sprawach w nim wymienionych. Nie określono natomiast w tym przepisie żadnych kryteriów i przesłanek, którymi winny kierować się organy przy podejmowaniu rozstrzygnięć w przedmiotowych sprawach. We wskazanym artykule ustawodawca określa kompetencje przełożonych do wydawania decyzji wobec policjantów, wskazując zamknięty katalog organów właściwych w sprawach mianowania policjanta na stanowiska służbowe. Wymienionym przełożonym - odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i porządku publicznego na podległym terenie - przyznano zatem uprawnienie do kształtowania polityki kadrowej, przy czym, co Organ uwypuklił, kreują ją tak, by optymalnie wykorzystać posiadane zasoby ludzkie w celu realizacji ustawowych zadań Policji.
W konkluzji Organ wskazał, że w interesie służby, tożsamym z interesem społecznym leży, aby funkcjonariusze Policji posiadali odpowiednie kwalifikacje i po ich uzyskaniu realizowali zadania na rzecz społeczeństwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla sytuacji, w której policjant skierowany do odbycia szkolenia zawodowego, podstawowego nie kończy go, tym samym nie nabywa odpowiednich umiejętności, a miałby pozostać nadal w służbie, pobierać co miesiąc uposażenie i być skierowanym na kolejne szkolenie.
3. Niezadowolony z treści decyzji Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając naruszenie:
- art. 41 ust. 2 pkt 10 ustawy o Policji poprzez błędne przyjęcie, że zwolnienie ze służby było uzasadnione z przyczyn nie zaliczenia szkolenia – egzaminu komisyjnego.
- art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
- art. 7, 77, i 70 K.p.a. poprzez brak całego dostarczonego przez Skarżącego materiału dowodowego i podjęcie decyzji wbrew zgromadzonym materiałom.
- art. 43 ust. 1 ustawy o Policji poprzez wydanie decyzji o zwolnieniu podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim, podczas gdy przepis ten stanowi, że zwolnienie może nastąpić dopiero po upływie 12 miesięcy.
- art. 108 § 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że ma on zastosowanie w sprawie, co spowodowało nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Skarżący także podniósł zarzut odnośnie do braku konsultacji przed egzaminem oraz zbyt krótkiego czasu do przygotowania się do egzaminu. Wniósł o uchylenie decyzji Organów obu instancji.
W uzasadnieniu skargi szeroko przedstawił chronologię zdarzeń wskazując, że egzamin komisyjny niezaliczony przez niego, który stał się przyczyną zwolnienia ze służby, był poprzedzony egzaminem, który po 7 miesięcznej przerwie Skarżący razem z plutonem zdał. Podkreślił, że ocena ze zdanego egzaminu, w wyniku interwencji kierownika "Taktyk i Technik Interwencji", została przez egzaminatora skreślona z niewiadomych powodów, a sam Skarżący został skierowany na egzamin komisyjny.
Z treści skargi wyziera ogromne rozgoryczenie Skarżącego i niezrozumienie dla wydanych w stosunku do niego decyzji.
4. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
5. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na brak zgłoszenia przez strony zainteresowania udziałem w rozprawie w trybie zdalnym, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
6. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Podstawą materialnoprawną obu rozstrzygnięć jest ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm., dalej przywoływana także jako: "ustawa")
Zgodnie z art. 34f. ust. 1 pkt 8 ustawy o Policji, policjanta usuwa się ze szkolenia, o którym mowa w art. 34 ust. 8, jeżeli nie uzyskał zaliczenia lub nie zdał egzaminu przewidzianego w programie szkolenia lub egzaminu końcowego;
Z kolei zgodnie z art. 34g ust. 1 tej ustawy, policjant usunięty ze szkolenia, o którym mowa w art. 34 ust. 8, w przypadkach wskazanych w art. 34f ust. 1 pkt 1, 3-5 i 11 może dokończyć przerwane szkolenie, jeżeli przed upływem 12 miesięcy od dnia ustania przyczyny, z powodu której został zwolniony ze szkolenia, przełożonemu właściwemu do spraw osobowych zgłosi gotowość do dokończenia szkolenia.
Art. 34g ust. 2 stanowi, że policjanta, który został usunięty ze szkolenia, o którym mowa w art. 34 ust. 8, w przypadkach wskazanych w art. 34f ust. 1 pkt 6-10 można ponownie skierować na szkolenie nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od dnia jego usunięcia.
Zwolnienie ze służby policjanta normuje art. 41 ustawy o Policji. Wyżej wymieniony przepis w ustępie 1-szym określa przesłanki obligatoryjnego zwolnienia, w ustępie 2-gim przesłanki fakultatywnego zwolnienia. W tej sprawie zastosowanie znajduje ustęp 2 pkt 10, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach usunięcia ze szkolenia zawodowego podstawowego, w przypadkach wskazanych w art. 34f ust. 1 pkt 1, 3 i 5-8.
7. Fakt, że w przepisie, który legł u podstaw zaskarżonej decyzji użyto określenia "można" przesądza o tym, iż rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby jest aktem uznaniowym. Myli się jednak Organ administracji, że uznaniowość oznacza dowolność. Nie jest to bowiem prawo łaski organu.
W judykaturze uznaje się, że decyzja uznaniowa pozostaje wprawdzie pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola dotyczy procesu wydania decyzji, tj. spełnienia przez organ wymogów proceduralnych, ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Dotyczy ona zatem tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi. Natomiast nie obejmuje ona tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej, czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji), w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. W tego typu sprawach sądy administracyjne badają jedynie, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, tzn. czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Reasumując, Sądy nie mogą wkraczać w kompetencje organów i oceniać słuszności realizowanej przez nie, w tej konkretnej sprawie, "polityki" kadrowej. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza tym samym do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony, przy czym zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został ustalony i wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie (vide m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 464/15).
Przy czym wskazać należy z całą mocą, że w przypadku decyzji uznaniowych niekorzystnych dla strony, motywy postępowania organu i argumentacja powinny być zrozumiałe, szczegółowe i jasno wskazujące, że organ zna procedurę a także rozumie wagę zasad prawa, które powinny być wzięte pod uwagę i rozważone przez organ przed podjęciem rozstrzygnięcia (jak. np. zasada proporcjonalności).
Badając zaskarżony i poprzedzający go rozkaz personalny, Sąd dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego, bowiem Organ przekroczył prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia, co w konsekwencji świadczy o dowolności.
8. Organ I instancji powołał, jako podstawę materialnoprawną wydanej decyzji, art. 41 ust. 2 pkt 10 w zw. z art. 34f ust. 1 pkt 8 ustawy, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach usunięcia ze szkolenia zawodowego podstawowego, jeżeli nie uzyskał zaliczenia lub nie zdał egzaminu przewidzianego
w programie szkolenia lub egzaminu końcowego.
Powyższe innymi słowy znaczy, że jeżeli organ stwierdzi zajście wskazanej w nim przesłanki, to może, stosując instytucję tzw. "uznania administracyjnego" zwolnić policjanta ze służby. Ustalenia organu winny jednak sprowadzać się do tego, czy w danym przypadku zaszła wskazana w art. 41 ust. 2 ustawy przesłanka oraz jasno i precyzyjnie wskazać dlaczego akurat w przypadku tego policjanta i w danych, konkretnych okolicznościach Organ decyduje się na rozwiązanie niekorzystne dla policjanta, z którego mógł przecież nie skorzystać. Dodatkowo zauważyć wypada, że przesłanka zwolnienia fakultatywnego policjanta może (choć nie musi) być następstwem okoliczności wskazanych w normie art. 34f ust. 1 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta usuwa się ze szkolenia, o którym mowa w art. 34 ust. 8, jeżeli nie uzyskał zaliczenia lub nie zdał egzaminu przewidzianego w programie szkolenia lub egzaminu końcowego.
Choć brzmienie przepisu jest jasne, to jednak należy podkreślić, iż przesłanką zwolnienia policjanta ze służby może być "usunięcie ze szkolenia zawodowego podstawowego, jeżeli nie uzyskał zaliczenia lub nie zdał egzaminu przewidzianego w programie szkolenia lub egzaminu końcowego", co powinno być należycie udokumentowane. Podkreślenie tego jest istotne dla ustalenia przedmiotu i zakresu kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w sprawach rozstrzyganych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 10 ustawy.
Kwestie te nie należą do prostych. Wynika to z faktu, iż wskazywany art. 41 ust. 2 pkt 10 ustawy o Policji obejmuje swym zakresem dwie instytucje prawne: fakultatywne zwolnienie ze służby oraz usunięcie ze szkolenia zawodowego podstawowego, jeżeli policjant nie uzyskał zaliczenia lub nie zdał egzaminu przewidzianego w programie szkolenia lub egzaminu końcowego i tym samym odnosi się do postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby oraz pośrednio do postępowania dotyczącego usunięcia ze szkolenia poprzedzonego nie zaliczeniem danego przedmiotu.
Postępowanie dotyczące przeprowadzania szkoleń zawodowych policjantów, w tym szkolenia podstawowego, jak też w zakresie oceniania słuchaczy jest postępowaniem szczególnym, unormowanym w art. 34 ustawy o Policji i przepisach wykonawczych (do 31 grudnia 2022 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji, Dz. U. z 2007 r., Nr 126, poz. 877; od 1 stycznia 2023 r. zastąpione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 grudnia 2022 r. w sprawie szkoleń zawodowych i doskonalenia zawodowego w Policji, Dz. U. z 2022 r., poz. 2826).
9. Wskazać w sprawie należy, że zarówno w rozporządzeniu z 2007 r. (mającemu zastosowanie w sprawie), jak i jego następcy z 2022 r., prawodawca poświęcił sporo miejsca na szczegółowe wskazanie obejmujące postępowanie dotyczące systemu oceniania podczas szkolenia (m.in. podstawowego) policjantów. I tak, zgodnie z § 26 rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r. w trakcie szkolenia słuchacz podlega ocenie, obejmującej przyswojenie wiedzy i opanowanie umiejętności, określonych w obowiązującym dla danego szkolenia programie szkolenia zawodowego policjantów.
Zgodnie z § 27 ust. 1 tego rozporządzenia, stopień przyswojenia wiedzy i opanowania umiejętności sprawdza się przez ocenianie 1) bieżące oraz 2) okresowe.
Natomiast zgodnie z ust. 2 pkt 1-6 do określenia stopnia przyswojenia wiedzy i opanowania umiejętności stosuje się następujące oceny: 6 - wyróżniająca; 5 - bardzo dobra; 4 - dobra; 3 - poprawna; 2 - dopuszczająca; 1 - niedostateczna.
Na podstawie ust. 3 § 27 tego rozporządzenia w przypadku gdy wystawiana ocena wynika z wielu ocen, wystawia się oceny w skali od 6 do 1 w zależności od średniej arytmetycznej; a na podstawie ust. 4 daje możność do oceny stopnia przyswojenia wiedzy lub opanowania umiejętności zastosowania dwustopniowej skali ocen z wpisem uogólnionym zaliczono (zal.) albo nie zaliczono (nzal.).
Ocenianie okresowe prowadzi się w formie zaliczenia lub egzaminu, w zależności od treści będących przedmiotem szkolenia (§ 28 ust. 2), a zaliczenia dokonuje nauczyciel policyjny prowadzący zajęcia objęte zaliczeniem, inny wyznaczony nauczyciel policyjny lub zespół nauczycieli policyjnych (§ 29 ust. 1), przy czym ocenę z zaliczenia wpisuje się do dziennika szkolenia (ust. 2). Zgodnie z § 30 w przypadku usprawiedliwionej nieobecności słuchacza na zaliczeniu kierownik jednostki szkoleniowej albo osoba przez niego upoważniona wyznacza nowy termin zaliczenia.
Jak stanowi § 31 ust. 1 w przypadku uzyskania negatywnej oceny z zaliczenia słuchacz ma prawo przystąpić do zaliczenia poprawkowego, którego dokonuje się w terminie od 2 do 7 dni od daty pierwszego zaliczenia.
Zgodnie z brzmieniem § 32 ust. 1 słuchacz, który otrzymał ocenę negatywną z zaliczenia poprawkowego, może w tym samym lub w następnym dniu złożyć do kierownika jednostki szkoleniowej raport o dopuszczenie do zaliczenia komisyjnego, zaś na podstawie ust. 2 raport, kierownik jednostki szkoleniowej rozpatruje w terminie 5 dni od daty jego otrzymania. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia raportu kierownik jednostki szkoleniowej albo osoba przez niego upoważniona ustala skład komisji do przeprowadzenia zaliczenia komisyjnego i wyznacza jej przewodniczącego oraz zarządza przeprowadzenie zaliczenia komisyjnego w terminie do 7 dni od daty rozpatrzenia raportu (ust. 3), natomiast ocenę z zaliczenia komisyjnego wpisuje się do dziennika szkolenia oraz do protokołu (ust. 4). Przy czym zgodnie z ust. 5, przepis § 30 stosuje się odpowiednio.
§ 33 – 35 normują tożsame kwestie w zakresie egzaminów. I tak, na podstawie § 33 ust. 1 egzamin przeprowadza wyznaczony przez kierownika jednostki szkoleniowej lub osobę przez niego upoważnioną nauczyciel policyjny lub zespół nauczycieli policyjnych, zaś zgodnie z ust. 2 do egzaminu dopuszcza się słuchacza, który uzyskał zaliczenia wymagane programem szkolenia zawodowego policjantów.
Zgodnie z brzmieniem ust. 3 w przypadku niedopuszczenia do egzaminu słuchaczowi wystawia się ocenę negatywną z egzaminu i wpisuje się ją do dziennika szkolenia oraz do protokołu (ust. 4). Przepis § 33 ust. 5 odsyła do odpowiedniego stosowania § 30
§ 34 stanowi, że w przypadku uzyskania negatywnej oceny z egzaminu słuchacz ma prawo przystąpić do egzaminu poprawkowego (ust. 1), który przeprowadza się w terminie od 2 do 7 dni od daty egzaminu (ust. 2), przy czym analogicznie przepisy § 30 oraz § 33 ust. 2-4 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z § 35 słuchacz, który otrzymał ocenę negatywną z egzaminu poprawkowego, może w tym samym lub w następnym dniu złożyć do kierownika jednostki szkoleniowej raport o dopuszczenie do egzaminu komisyjnego (ust. 1). I w tym przypadku prawodawca przewidział odpowiednie stosowanie przepisów § 30, § 32 ust. 2 i 3 oraz § 33 ust. 2-4.
10. W sprawie ze skargi A. J. przesłanką zwolnienia policjanta w myśl zastosowanego przez organ art. 41 ust. 2 pkt 10 ustawy o Policji jest usunięcie ze szkolenia zawodowego podstawowego, ponieważ uzyskał ocenę niedostateczną z komisyjnego zaliczenia jednostki modułowej 10 Taktyka i technika interwencji – jednostki szkolnej 02 Stosowanie siły fizycznej jako środka przymusu bezpośredniego, na szkoleniu zawodowym podstawowym, zaś znajdujące się w aktach sprawy m.in. kopie dziennika szkolenia zawodowego podstawowego mają być dowodem na tę okoliczność. Jako dowód podlegają zatem ocenie nie tylko od strony formalnoprawnej ale i pod kątem rzetelności sporządzone i zebrane dokumenty zgromadzone w aktach osobowych.
W tej kwestii orzekający skład WSA podziela stanowisko prezentowane w doktrynie przez A. Świątkowskiego (między innymi w glosie do wyroku NSA z 18.02.1994 r., II SA 2498/93, Prokuratura i Prawo 1996, nr 5, str. 70-73) i uznaje, że argumentacja tam zawarta także może mieć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. W konsekwencji Sąd jest zdania, iż kontrola legalności decyzji administracyjnej w sprawie fakultatywnego (uznaniowego) zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 10 ustawy o Policji obejmować winna nie tylko formalną zgodność z prawem trybu wydanej decyzji ale i ocenę przesłanki leżącej u podstaw wydanej decyzji, to jest usunięcie Skarżącego ze szkolenia zawodowego podstawowego, jeżeli nie uzyskał zaliczenia lub nie zdał egzaminu przewidzianego w programie szkolenia lub egzaminu końcowego.
W rozpatrywanej sprawie nie ma jednak konieczności obejmowania kontrolą sądowoadministracyjną merytorycznych treści rozkazu nr [...] Komendanta Szkoły Policji w S. z [...] stycznia 2023 r. o usunięciu Skarżącego ze szkolenia zawodowego podstawowego oraz "decyzji" podjętej w wyniku ww rozkazu. Pozostawiając te kwestie właściwym organom administracyjnym, Sąd wskaże na uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi o szereg działań podejmowanych przez właściwe organy w związku z egzaminem Skarżącego z jednostki modułowej 10 Taktyka i technika interwencji – jednostki szkolnej 02 Stosowanie siły fizycznej jako środka przymusu bezpośredniego, które to działania naruszają przytoczone rozporządzenie MSWiA z dnia 19 czerwca 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji, Dz. U. z 2007 r., Nr 126, poz. 877, jak też obowiązujące w stosunkach służbowych policjanta ogólne zasady postępowania administracyjnego, takie jak zasada prawdy obiektywnej oraz uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.), zasada budowania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), zasada udzielania informacji (art. 9 K.p.a.) oraz zasada wysłuchania stron (art. 10 K.p.a.).
11. I tak, zarówno Organ I jak i II instancji, powołując się w swoich decyzjach w przedmiocie zwolnienia ze służby Skarżącego na niezaliczenie przez niego danej jednostki modułowej, nie ocenili rzetelności i kompletności akt pod kątem wyżej wymienionych standardów proceduralnych unormowanych w K.p.a. Obowiązek taki ciążył zwłaszcza na organie odwoławczym, bowiem Komendant Wojewódzki Policji jest - w myśl obowiązujących przepisów organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji (rozkazu) Komendanta Powiatowego Policji, w przedmiocie zwolnienia policjanta – w jego całokształcie. W istocie zatem decyzja organu II instancji nie może sprowadzać się do bezrefleksyjnego powtórzenia ustaleń poczynionych przez Organ I instancji, bez dokonania ustaleń własnych.
Nawiązując do argumentów skargi Sąd stwierdza, iż na żadnym etapie postępowania w sprawie wydania decyzji nie ustosunkowano się merytorycznie do zarzutów dotyczących trybu przeprowadzenia egzaminów z jednostki modułowej 10 Taktyka i technika interwencji – jednostki szkolnej 02 Stosowanie siły fizycznej jako środka przymusu bezpośredniego. Dotyczy to zarówno próśb o wyjaśnienie tak samych terminów jak i okoliczności tychże egzaminów, adresowanych do prowadzących zajęcia i egzaminatorów w Szkole Policji w S. jak też, jak wynika z odwołania, z pism adresowanych bezpośrednio do Komendanta Głównego Policji, Ministra Spraw Wewnętrznych, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Komendanta Powiatowego Policji w G. (pismo z dnia 9 stycznia 2023 r., k-4 akt adm., z 16 stycznia 2023 r., k-59). W aktach sprawy brak jest ustosunkowania się do powyższych pism. Za merytoryczne ustosunkowanie się nie można bowiem uznać jednozdaniowego pisma Komendanta Powiatowego Policji w G. (k.- 65 akt adm.). Konkretnych wyjaśnień nie zawiera też odpowiedź na skargę poza tym, że lakonicznie Organ wskazuje na odpowiedź z dnia 14 kwietnia z Komendy Głównej Policji dotyczącą kwestii "związanych z przeprowadzonym egzaminem", ani też równie lakoniczna odpowiedź z Komendy Głównej Policji. Brak w aktach sprawy jakichkolwiek informacji w zakresie wszystkich aspektów przeprowadzenia zaliczenia (egzaminu), a przede wszystkim zgodności jego przeprowadzenia z wymogami rozporządzenia (§ 31 i 32).
Podstawowy dokument jakim jest dziennik z ocenami jest nieczytelny, zawiera liczne skreślenia. Ocenie tego dokumentu, która powinna być rzetelnie przeprowadzona przez Organ, powinno towarzyszyć jednocześnie wyjaśnienie wpływu zapisów ww dziennika na przeprowadzone postępowanie. Organ powinien poddać analizie przeprowadzenie zaliczenia (spornej jednostki modułowej?), które zostało zakończone pozytywnym wynikiem, następnie ocenę pozytywną wystawioną Skarżącemu skreślono (nie wiadomo w jakim trybie i w związku z jakimi okolicznościami – k- 43 akt adm.), brak jest w aktach informacji o przysługującym prawie (wynikającym z § 31 rozporządzenia) do zaliczenia poprawkowego, które jest naturalną konsekwencją niezaliczenia w pierwszym terminie oraz skierowania na zaliczenie komisyjne w wyniku ew. niezaliczenia zaliczenia poprawkowego i złożenia przez słuchacza raportu, o czym mowa wyraźnie w § 32 rozporządzenia .
Przedwczesne jest wobec tego twierdzenie Organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że Skarżący nie uzyskał zaliczenia a dopuszczono go do egzaminu komisyjnego, który przeprowadzono zgodnie z procedurą. Sąd nie ma możliwości z uwagi na niekompletność akt, aby prawidłowość tego twierdzenia uznać, a ze zgromadzonych w sprawie akt wynika raczej wniosek wprost przeciwny. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że widniejąca w słabej fotokopii ocena pozytywna z zaliczenia będzie oceną wiążącą w przypadku naruszenia procedury przeprowadzania zaliczeń i egzaminów wynikającej z rozporządzenia, co powinien ustalić Organ.
Takie wątpliwości i braki w materiale nie mogą zatem przesądzać jednoznacznie o zastosowanym przez Organy obu instancji najbardziej dotkliwym środku jakim jest zwolnienie policjanta ze służby tym bardziej, że ustawodawca pozostawił margines decydowania organowi a tryb zwolnienia w związku z niezaliczeniem danego przedmiotu czy usunięciem ze szkolenia pozostawił jako fakultatywny.
12. Należy dodać, że kwestia prawidłowości przeprowadzonych ze Skarżącym egzaminów nie była podniesiona ani w uzasadnieniu decyzji Organu I ani II instancji, zaś w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Organ lakonicznie stwierdził, że Skarżącego dopuszczono do egzaminu komisyjnego, który przeprowadzony został zgodnie z procedurą. Oraz, że otrzymał on odpowiedź z dnia 14 kwietnia z Komendy Głównej Policji dotyczącą kwestii "związanych z przeprowadzonym egzaminem". Tymczasem tryb i oceny przeprowadzonych ze Skarżącym zaliczeń z jednostki modułowej 10 Taktyka i technika interwencji – jednostki szkolnej 02 Stosowanie siły fizycznej jako środka przymusu bezpośredniego były decydującą, jak wynika z całokształtu zebranego materiału, przyczyną zwolnienia go ze służby w Policji.
W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 14 kwietnia 2023 r. z Komendy Głównej Policji informujące wprawdzie, że "dokonano analizy zgromadzonych w sprawie materiałów a przeprowadzone działania wykazały proceduralną prawidłowość przygotowania i przeprowadzenia zaliczenia komisyjnego", nie bardzo jednak wiadomo na podstawie jakich akt dokonano takiego sprawdzenia, bowiem dostępne Sądowi akta takiej pewności nie dają. Zdaniem Sądu niepełny materiał dowodowy wskazuje raczej na przedwczesne podjęcie decyzji o zwolnieniu policjanta przez Organy obu instancji.
Ze zgromadzonego materiału musi bowiem wynikać w sposób dla strony przekonujący, transparentny i jasny (nawet jeśli się z rozstrzygnięciem nie zgadza), jakimi motywami kierował się organ, a całość postępowania winna być wsparta należytymi podstawami prawnymi. W tej sprawie Organ powinien wykazać, że postępowano zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem MSWiA z dnia 19 czerwca 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji, Dz. U. z 2007 r., Nr 126, poz. 877; w wyniku prawidłowo przeprowadzonej procedury egzaminowania wystawiono ocenę negatywną i dopiero to ustalenie może w następstwie usunięcia ze szkolenia lec u podstaw zwolnienia policjanta, zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 2 pkt 10 ustawy o Policji. Podstawą oceny działań Organu w zakresie przyczyn usunięcia Skarżącego ze szkolenia, w ocenie Sądu, jest brak wskazania środka odwoławczego od rozkazu Komendanta Szkoły Policji w S., usuwającego Skarżącego ze szkolenia podstawowego, a który dla sprawy ma znaczenie istotne.
13. Należy dodać, iż ponownie rozpoznając sprawę, Organ właściwy będzie miał do dyspozycji szerszy zakres materiałów źródłowych, bowiem będzie dysponował wskazywaną oceną przeprowadzania egzaminów zawartą w piśmie Komendanta Głównego Policji, na które sam się powołuje. Nadto być może będzie dysponował materiałami, których analizy dokonano w Komendzie Głównej Policji, a których Sąd rozpatrujący sprawę w aktach nie dostrzegł. Wątpliwości budzą wielokrotne skreślenia i poprawki w dzienniku szkolenia zawodowego podstawowego, słaba jakość kopii dokumentów zawartych w aktach sprawy, brak opisu przyczyn skreślenia kluczowej w sprawie oceny pozytywnej. Fakt nanoszenia poprawek w zakresie oceny pozytywnej, tym większe budzi wątpliwości, że brak było egzaminu poprawkowego, brak jest protokołu zaliczenia komisyjnego a w rozkazie nr [...] Komendanta Szkoły Policji w S. w istocie nie ma uzasadnienia oceny niedostatecznej, wskazano tylko na liczbę 4 punktów uzyskanych przez policjanta na 11 możliwych. W ocenie Sądu działanie Organu w ww zakresie nie było transparentne.
14. Ponownie rozpoznając sprawę właściwy Organ winien zebrać pełny materiał dowodowy, przeanalizować proces zaliczania, sprawdzić uzasadnienie skreślenia pozytywnej oceny, zweryfikować procedurę pod kątem przeprowadzenia zaliczenia poprawkowego i rzetelności wystawienia ocen. Wynik zaliczenia z zakresu bloku pt. Taktyka i techniki interwencji - stanowi bowiem podstawę usunięcia ze szkolenia i decyzji podjętej na jego skutek o zwolnieniu Skarżącego z tej służby.
16. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.