II SA/SZ 381/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-06-15
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanawszczęcie postępowaniapostanowieniezażaleniekontrola budowlanaodległości od granicyprzepisy techniczno-budowlanesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, uznając, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej wszczyna się z urzędu, a pismo organu powiatowego nie było postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania.

Skarżący złożyli wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nieprawidłowości budowlanych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował o braku podstaw do wszczęcia postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził niedopuszczalność zażalenia na to pismo. WSA w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że postępowania w sprawie samowoli budowlanej wszczyna się z urzędu na podstawie art. 53a Prawa budowlanego, a pismo organu powiatowego nie było postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, które podlegałoby zaskarżeniu.

Sprawa dotyczyła skargi K. G. i K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB). Skarżący zwrócili się do PINB o wszczęcie postępowania w sprawie nieprawidłowości budowlanych. PINB po kontroli poinformował o braku istotnych odstępstw od zatwierdzonej dokumentacji i przepisów techniczno-budowlanych. Skarżący złożyli zażalenie na to pismo, uznając je za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. WINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia, argumentując, że postępowania w rozdziale 5a Prawa budowlanego (dotyczącym samowoli budowlanej) wszczyna się z urzędu, a pismo PINB nie było postanowieniem administracyjnym. WSA w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko WINB. Sąd uznał, że art. 53a Prawa budowlanego stanowi, iż postępowania w sprawie samowoli budowlanej wszczyna się z urzędu, co wyłącza możliwość wszczęcia go na wniosek strony (z wyjątkiem legalizacji). Pismo PINB było jedynie informacją o braku podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, a nie postanowieniem o odmowie jego wszczęcia, które mogłoby podlegać zaskarżeniu. W związku z tym, zażalenie było niedopuszczalne, a skarga na postanowienie WINB również okazała się niezasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo takie nie jest postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, a jedynie informacją o braku podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Postępowania w sprawie samowoli budowlanej wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek strony.

Uzasadnienie

Przepis art. 53a Prawa budowlanego stanowi, że postępowania w rozdziale 5b (dotyczącym samowoli budowlanej) wszczyna się z urzędu. Wyjątek stanowi postępowanie legalizacyjne na wniosek właściciela. W sytuacji, gdy organ nie stwierdzi podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, wystarczające jest poinformowanie strony o braku podstaw. Nie ma podstaw prawnych do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. w sprawach, które mogą być wszczęte wyłącznie z urzędu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.b. art. 53a § 1

Ustawa Prawo budowlane

Postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (samowola budowlana) wszczyna się z urzędu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 61 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 233

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 237 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 123

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145a § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.b. art. 53a § 2

Ustawa Prawo budowlane

Wyjątek stanowi uproszczone postępowanie legalizacyjne, o które może wnosić właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 3 § 20

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 48

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 83 § 2

Ustawa Prawo budowlane

r.w.t. art. 12 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

r.w.t. art. 12 § 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowania w sprawie samowoli budowlanej wszczyna się z urzędu na podstawie art. 53a Prawa budowlanego, co wyłącza możliwość wszczęcia ich na wniosek strony. Pismo PINB informujące o braku podstaw do wszczęcia postępowania nie jest postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania podlegającym zaskarżeniu. Zażalenie na pismo PINB było niedopuszczalne, ponieważ nie było to postanowienie administracyjne.

Odrzucone argumenty

Pismo PINB z dnia [...] listopada 2022 r. powinno być traktowane jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Naruszenie przepisów postępowania poprzez niezasadne stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia. Niewłaściwa ocena zastosowania art. 53a Prawa budowlanego i wadliwe przyjęcie, że postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu.

Godne uwagi sformułowania

Postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale (5b Prawa budowlanego) wszczyna się z urzędu. Nie istnieje przepis, który zobowiązywałby organ nadzoru budowlanego, w sytuacji, gdy nie stwierdzi on naruszeń przepisów prawa, do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pismo strony z 24 października 2022 r. należało potraktować jako skargę złożoną w trybie art. 233 K.p.a. Czynności podjęte przez organy na podstawie przepisów Działu VIII K.p.a. nie mają charakteru aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, aktem takim nie jest w szczególności zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy.

Skład orzekający

Marzena Iwankiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Szydłowski

sędzia asesor

Joanna Wojciechowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczynania postępowań w sprawach samowoli budowlanej oraz charakteru pism organów nadzoru budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ nie stwierdza podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie budowlanym – kiedy i jak można zaskarżyć brak reakcji organu na zgłoszenie nieprawidłowości budowlanych. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy pismo urzędnika to już decyzja? WSA wyjaśnia, kiedy można skarżyć brak reakcji w sprawie samowoli budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 381/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2055/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61 par. 1, art. 61a par. 1, art. 233, art. 237 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 53a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2015 poz 1422
par. 12 ust. 1 i 6
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi K. G. i K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 października 2022 r. [...] i K. G. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o wszczęcie postępowania w sprawie nieprawidłowości związanych z budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z urządzeniami budowlanymi, prowadzonej na działce nr [...], obręb [...], przy ul. [...] w S..
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S. przeprowadził kontrolę ww. działki w dniu 4 listopada 2022 r.
Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. znak: [...] poinformował wnioskodawców, po czynnościach wyjaśniających w tym kontroli ww. robót budowlanych dokonanych przez pracowników tutejszego Inspektoratu w dniu 04.11.2022 r., wskazał że:
• na terenie działki [...], obręb [...] przy ul. [...] w S. prowadzone są roboty budowlane związane z budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Ww. inwestycja realizowana jest na podstawie decyzji Prezydenta Miasta S. o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno- budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę nr [...], z dnia [...].09.2022 r" znak: [...]; UNP: [...]
• ww. roboty budowlane prowadzone są pod nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane i przynależnych do właściwej izby samorządu zawodowego. Teren ww. budowy jest zabezpieczony, ogrodzony, oznaczony tablicą informacyjną budowy i tablicą BiOZ;
• w ramach ww. inwestycji, w odległości ponad 4,0 m od granicy działki [...], obręb [...] powstała ściana budynku z otworami okiennymi. W ścianie tej wykonane zostały płyty balkonowe, których odległość od ogrodzenia z działką [...], obręb [...] wynosi 2,9-3.0 m. Ww. odległości są zgodne z zatwierdzoną dokumentacją projektową oraz przepisami techniczno-budowlanymi. W realizacji pozostałych robót budowlanych, w czasie kontroli także nie stwierdzono istotnych odstępstw.
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego informował również, że odległości ściany wykonywanego budynku od granicy działki [...]. obręb [...] oraz odległość płyt balkonowych nie narusza obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w tym, cytowanego we wniosku Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. 2022 poz. 1225 z późniejszymi zmianami).
Państwo K. G. i K. G., reprezentowani przez r.pr., pismem z dnia 30 listopada 2022 r. złożyli zażalenie na ww. pismo organu powiatowego, pt.: "Zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S., z dnia [...].11.2022 r. (znak sprawy: [...]).
W piśmie tym zarzucili naruszenie:
I. naruszenie przepisów postępowania tj.:
1) art. 124 § 1 kpa w związku z art. 9 kpa i art. 15 kpa, poprzez brak nadania pismu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S., z dnia [...].11.2022 r., właściwej formy (postanowienia) oraz nie zawarcie w przedmiotowym piśmie pouczenia o prawie do wniesienia nań zażalenia, co stanowić mogło naruszenie zasady informowania stron postępowania oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
2) art. 61 a § 1 k.p,a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie Postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku zażalających się, w sytuacji braku wystąpienia ku temu przesłanek.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1) § 12 ust. 1 pkt 1 w związku z § 12 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065) - dalej “ r.w.t. ", poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie w sprawie, czego rezultatem było wydanie zaskarżonego Postanowienia, odmawiającego zażalającym się wszczęcia jednego z postępowań, o którym mowa w Rozdziale 5a Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o:
- uwzględnienie niniejszego zażalenia, uchylenie postanowienia w całości oraz wszczęcie w sprawie z wniosku zażalających się, z dnia 24.10.2022 r., jednego z postępowań, o którym mowa w Rozdziale 5a Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, względnie o;
- uwzględnienie niniejszego zażalenia, uchylenie postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wyjaśnił, że działka gruntu stanowiąca własność żalących się (Numer działki [...], Identyfikator działki: [...], Obręb ewidencyjny [...], nad [...]) leży w strefie oddziaływania budowanego obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, zatem posiadali Oni interes prawny w złożeniu wniosku. Pełnomocnik powołując się na art. 61 § 1 kpa, wskazał, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jeżeli organ, do którego trafiło takie żądanie uzna, że postępowanie wszczęte być nie może, powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 61 a § 1 kpa, tj. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W ocenie pełnomocnika strony ze względu na to, że z pisma organu z dnia [...] listopada 2022 r., - wyraźnie wynika, że Organ nie znalazł podstaw do wszczęcia w sprawie, jednego z postępowań, o którym mowa w Rozdziale 5a Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r - Prawo budowlane, to z tej przyczyny pismo Organu z dnia [...] listopada.2022 r należało uznać za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, o jakim mowa w art. 61 a § 1 K.p.a. Pismo to zawiera elementy postanowienia w postaci: rozstrzygnięcia, podpisu osoby pełniącej funkcję Organu, uzasadnienia faktycznego i prawnego, nie ma ono jedynie pouczenia o środku odwoławczym (co jednak nie jest w sprawie decydujące). Ma ono także cechy władczego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej zatem zażalenia od tego postanowienia jest nie tylko dopuszczalne, lecz, również konieczne.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2023 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 134 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), stwierdził niedopuszczalność zażalenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 19 września 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz
niektórych innych ustaw (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 471), którą wyodrębniono w ww. ustawie Prawo budowlane rozdział 5a pt.: "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" (art. 48 i następne) oraz dodano art. 53a, którego ust 1 stanowi: "Postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu", a który jest przepisem szczególnym do art 61 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisu tego wynika, że to organ nadzoru budowlanego, w zależności od poczynionych ustaleń - rozpoznania zawiadomienia o wykonywaniu robót budowlanych z naruszeniem prawa (interwencji obywatelskiej) - wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie, bądź też takiego postępowania nie wszczyna. Według stanowiska organu nie istnieje przepis, który zobowiązywałby organ nadzoru budowlanego, w sytuacji, gdy nie stwierdzi on naruszeń przepisów prawa, do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Organ zauważył, że wprowadzając zapis art. 53a ustawy Prawo budowlane ustawodawca nie wprowadził stosownej regulacji w tym zakresie, czy to poprzez zapis w ustawie Prawo budowlane, czy poprzez odesłanie do art. 61a kpa.
W sytuacji więc, gdy organ po przeprowadzeniu kontroli doszedł do wniosku, że wskazywana przez skarżącego sytuacja pozostaje zgodna z obowiązującymi przepisami i nie wymaga interwencji, nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania, o jakim mowa w Rozdziale 5a ustawy Prawo budowlane, wystarczającym działaniem było poinformowanie skarżącego pismem o stwierdzonym braku podstaw do wszczęcia postępowania.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy i odpowiadając na zarzuty zażalenia wyjaśnił, że "Wniosek z dnia 24 października 2022 r.", zawierający żądanie wszczęcia postępowania w związku z nieprawidłowościami w realizacji budowy budynku wielorodzinnego, został rozpatrzony przez organ powiatowy w granicach skargi indywidulanej (tzw. interwencji obywatelskiej), o której mowa w art. 233 Kpa. Zgodnie z tym przepisem skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony.
Właśnie na tę skargę organ Powiatowy udzielił odpowiedzi zaskarżonym pismem.
Zdaniem ZWINB zaskarżone pismo organu powiatowego nie odpowiada wymogom postanowienia administracyjnego, o którym mowa w art. 123 i art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego, co z kolei oznacza, że wniesione zażalenie nie dotyczy aktu administracyjnego w rozumieniu tej ustawy, od którego przysługiwałby środek zaskarżenia jako do organu II instancji.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł pełnomocnik skarżących zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 w związku z art. 144 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.0.2000 t.j. -, dalej jako: "kpa") poprzez niezasadne stwierdzenie, w drodze zaskarżonego postanowienia, niedopuszczalności zażalenia, na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] listopada 2022 r., znak: [...]
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.) poprzez niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania i wadliwe przyjęcie, że postępowanie w przedmiocie legalności budowy obiektów budowlanych, może zostać wszczęte tylko z urzędu, podczas gdy przepis ten nie wyłącza możliwości wszczęcia takiego postępowania również na wniosek.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł:
1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 -lit. a) i lit. c) p.p.s.a., o uwzględnienie niniejszej skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości;
2. na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a., o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. do wydania w określonym terminie postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieprawidłowości związanych z budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z urządzeniami budowlanymi,prowadzonej na działce nr [...], obręb [...], przy ul. [...] w S. (jednego z postępowań przewidzianych w Rozdziale 5a Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane);
3. na podstawie art. 200 p.p.s.a., wniósł o zwrot od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna, bowiem dokonana przez Sąd, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten prawa nie narusza.
W rozpatrywanej sprawie Skarżący wnioskiem z dnia 24 października 2022 r. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S. o wszczęcie jednego z postępowań określonych w Rozdziale 5a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wniosek Skarżących został potraktowany przez organ jako zawiadomienie o wystąpieniu nieprawidłowości na terenie realizowanej inwestycji i w dniu 4 listopada 2022 r. przeprowadził kontrolę na ww. budowie, która nie stwierdziła istotnych odstępstw w realizacji inwestycji od zatwierdzonych warunków w decyzji o pozwoleniu na budowę i projektu budowlanego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S. po przeprowadzeniu w dniu 4 listopada 2022 r. oględzin przedmiotowej inwestycji przesłał do pełnomocnika Skarżących pismo z dnia [...] listopada 2022 r., w którym wskazał, że po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, w tym kontroli robót budowlanych nie stwierdził istotnych odstępstw w realizacji robót budowlanych obejmujących budowę "budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z urządzeniami budowlanymi w tym zbiornik na wody opadowe, zlokalizowany przy ul. [...] w granicach działki [...], obręb [...] w S.". Dalej organ powołał się na przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. 2022 poz. 1225 z późniejszymi zmianami). Wskazał, że zgodnie z §12.1. i §12.6 ww. warunków technicznych:
"12.1. Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:
1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;
2) 3 m- w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.
6. Odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż:
1) 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni - z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych;
2) 4 m do okna umieszczonego w dachu zwróconego w stronę tej granicy.
Przedmiotowych odległości jednak się nie sumuje, zaś §12.6 rozporządzenia mówi wprost:
Odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż:
1) 1,5m"
Powyższe pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S. zostało przez stronę potraktowane jako postanowienie, od którego zostało wniesione zażalenie do Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się tego czy wniosek Skarżących z dnia 24 października 2022 r. powinien zakończyć się formalnym wszczęciem postępowania i merytorycznym załatwieniem sprawy, czy też jego odmową w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony. Ten procesowy przepis nie rozstrzyga jednak, czy w danej sprawie obowiązuje zasada skargowości, czy oficjalności, decyduje o tym bowiem konkretny przepis prawa materialnego.
W niniejszej sprawie do organu nadzoru budowlanego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w Rozdziale 5a Ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (prawdopodobnie pełnomocnikowi strony chodziło o Rozdział 5b bowiem w nim uregulowane jest postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy), zarzucając realizację inwestycji nie zgodnie z przepisami ustawy prawo budowlane.
Przepis art. 53a dodany został do ustawy przez art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. poz. 471 i wszedł w życie z dniem 19 września 2020 r., obowiązywał zatem w chwili złożenia przez skarżących żądania.
Ustawodawca przesądził w art. 53a ust. 1 u.p.b., że postępowania uregulowane w rozdziale 5b wszczyna się z urzędu. Wyjątek stanowi uproszczone postępowanie legalizacyjne o wszczęcie którego może wnosić właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (art. 53a ust. 2 u.p.b.). Przepis ten jest jasny to z woli ustawodawcy wyłączono możliwość wszczęcia postępowań w zakresie samowoli budowlanej przez organ na wniosek.
Należy wyjaśnić, że zgłoszone w piśmie zarzuty do prowadzonej inwestycji nie mogą pozostać bez jakiejkolwiek reakcji ze strony organu. Informacja zawarta w piśmie (zawiadomieniu) powinna stanowić dla organu impuls, sygnał wymagający zweryfikowania, czy zachodzą podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania. Wszak organ nadzoru budowlanego powołany jest do strzeżenia porządku prawnego w budownictwie, jest organem wyłącznie właściwym do jej rozpoznania i podjęcia rozstrzygnięcia. Informacje wypływające z treści pisma wymagają więc podjęcia czynności wyjaśniających pod kątem ustalenia, czy zachodzą podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania.
Prawidłowo zatem organ, otrzymując od strony skarżącej pismo
z zarzutami dotyczącymi realizowanej inwestycji przeprowadzał czynności wyjaśniająco-kontrolne, aby przekonać się czy istnieją przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Organ uznał, że ustalenia dokonane
w toku przeprowadzonych czynności nie uzasadniały wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Zatem skoro przedmiotowy wniosek nie wszczyna postępowania administracyjnego to nie występują podstawy prawne do wydania przez organ w stosunku do Skarżących postanowienia o odmowie wszczęcia tego postępowania. Na skutek zgłoszonego żądania wyłączona jest możliwość wydania przez organ na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl tego przepisu postanowienie odmowne wydaje się, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem o charakterze formalnym, nie merytorycznym, nie rozstrzyga więc sprawy co do jej istoty (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 3193/18 - LEX nr 3394044, z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 89/19 - LEX nr 3291079). Instytucja procesowa przewidująca odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych nie dotyczy jednak postępowań, które mogą być wszczęte wyłącznie z urzędu. W tych sprawach omawiany przepis nie stwarza podstawy prawnej do wydania postanowienia odmownego z tej przyczyny, że wydając takie postanowienie organ byłby jedynym jego adresatem. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 2467/22 (dostępne na ww.orzeczenia.nsa.gov.pl), którego pogląd Sąd orzekający w sprawie podzielił.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem ZWINB, że pismo strony z 24 października 2022 r. należało potraktować jako skargę złożoną w trybie art. 233 K.p.a. Jednak czynności podjęte przez organy na podstawie przepisów Działu VIII K.p.a. nie mają charakteru aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, aktem takim nie jest w szczególności zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy (tak jak niniejszej sprawie pismo z dnia [...] listopada 2022 r.) o czym mowa w art. 237 § 3 K.p.a., dlatego czynności te nie podlegają kognicji sądów administracyjnych (zob. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: wyrok z 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2402/18 - LEX nr 3155895, postanowienie z 9 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 6749/21 - LEX nr 3254108). Jedynie uwzględnienie złożonej skargi (art. 233 K.p.a.) powoduje wszczęcie z urzędu postępowania.
W tym stanie sprawy wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI