II SA/SZ 378/25

II SA/Sz 378/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Wiesław Drabik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134,  art. 129 par. 1 i 2;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 25 marca 2025 r. nr SKO.4112.112.2025 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 marca 2025 r., nr SKO.4112.112.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: "k.p.a."), w związku z przeprowadzoną oceną warunków formalnych odwołania K. K., dalej: "skarżąca", z 6 stycznia 2025 r. złożonego od decyzji Burmistrza Miasta D., z 7 października 2024 r., nr OPS.X.JSZ.532.250-15.25-38, w sprawie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł na N. D., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wspomnianej decyzji.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji pismem informacyjnym z 23 grudnia 2024 r. w nawiązaniu do rozmowy ze stroną wyjaśnił, że 12 grudnia 2024 r. weszła w życie ustawa z 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2024 r., poz. 1827). Powyższa ustawa zmienia przysługującą wysokość ustalonych alimentów, do wysokości nie wyższej niż 1 000 zł.
Organ dodał, że aby uzyskać prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie zmienionych przepisów należy złożyć wniosek w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w D.. Ewentualne przyznanie świadczeń nastąpi od miesiąca złożenia wniosku.
Z kolei wnioskodawczyni pismo z 6 stycznia 2025 r. zatytułowała: "Odwołanie od decyzji miejskiego ośrodka pomocy społecznej w D.". Dalej wskazano: "Dotyczy odwołania od odmowy zmiany decyzji z urzędu wydanej w dniu 07.10.2024 r. i wymogu składania ponownie wniosku na okres świadczeniowy 2024/2025 r.". W pierwszym akapicie wskazała: "Działając w imieniu własnym, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1827), wnoszę odwołanie od decyzji o odmowie przyznania świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego. Domagam się:
Zmiany decyzji w całości poprzez przyznanie świadczenia w wysokości [...] zł miesięcznie z wyrównaniem od 1 października, 2024 r. zgodnie z nowymi przepisami.
Niezwłocznej wypłaty świadczenia za miesiące październik, listopad i grudzień 2024 r., zgodnie z zasadą retroaktywności, o której mowa w ustawie nowelizującej".
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 129 § 2 k.p.a. i wypowiedział się na temat skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji stronie. Wyjaśnił, że zasadą wynikającą z art. 42 i art. 43 k.p.a. jest doręczenie pisma adresatowi, a w przypadku jego nieobecności dorosłemu domownikowi. W sytuacji, w której nie można doręczyć pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a., zastosowanie ma kluczowy w niniejszej sprawie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., według którego operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Z kolei art. 44 § 4 k.p.a. stanowi, że pismo doręczone w ww. trybie pozostawia się w aktach sprawy, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Doręczenie to opiera się na domniemaniu prawnym, że przesyłka dotarła do rąk adresata.
Kolegium wskazało, że uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. jest uwarunkowane łącznym spełnieniem przesłanek określonych w tym przepisie. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnym umieszczeniem zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki.
Kolegium ustaliło, że pod wskazany we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego adres, została przekazana korespondencja w postaci decyzji organu I instancji z 7 października 2024 r. Korespondencja została odebrana 21 października 2024 r. przez dorosłego domownika (Elżbietę Kalicką). Od dnia następnego, tj. 22 października 2024 r., w myśl 129 § 2 k.p.a. zaczął biec czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, który upłynął z końcem 4 listopada 2024 r. Natomiast odwołanie K. K., datowane na dzień 6 stycznia 2025 r., zostało wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej 7 stycznia 2025 r. Data wpływu do MOPS w D., tj. 8 stycznia 2025 r. została odnotowana na stosownej pieczęci. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że strona w swoim odwołaniu nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Powyższe postanowienie K. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszystkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu fatycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności poprzez nieuprawnione i błędne przyjęcie, że skarżąca odwoływała się od decyzji Burmistrza Miasta D. z 7 października 2024 r. i w konsekwencji ograniczenie rozpoznania sprawy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżąca odwoływała się od stanowiska Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z 23 grudnia 2024 r. odmawiającego jej rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, którą to decyzję otrzymała najwcześniej w dniu 24 grudnia 2024 r., a tym samym odwołanie wniesione zostało w terminie (co de facto potwierdza szczegółowe uzasadnienie skarżonego postanowienia);
- art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznych poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie przyznawanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom, które złożyły wnioski o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego (nawet pierwszy raz) po 1 grudnia 2024 r. a jednocześnie odmawiając ich przyznania osobom, które (świadome wprowadzanych zmian w przepisach i pouczane o skutkach przez pracowników administracji) złożyły wnioski o te świadczenia przed 1 października 2024 r. za okres obejmujący czas nie tylko po 1 października 2024 r. ale czas po 12 grudnia 2024 r.;
- art. 9 k.p.a. poprzez pomięcie okoliczności obligującej organ administracji do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz pomięcie, że organy zobligowane są czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu mają obowiązek udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, czego w sprawie zaniechano.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o:
zobowiązanie organu I instancji do wydania w określonym terminie decyzji w zakresie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres przypadający co najmniej po wejściu w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2024 roku o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2024 roku, poz. 1827);
wyrównanie świadczeń oraz ich niezwłoczną wypłatę;
stwierdzenie, że organ I instancji dopuścił się bezczynności postępowania,
co potwierdza pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej
z 23 grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu skargi wnosząca ją podniosła, że skarżone postanowienie Kolegium z 25 marca 2025 r. ogranicza się do rozpatrzenia pod względem formalnym odwołania od decyzji z 7 października 2024 r., choć odwołanie takie nigdy nie było składane. Tym samym wskazane w nim podstawy prawne oraz szeroka analiza i argumentacja prawna obejmującą standardowo kopiowane formuły dotyczące uchybienia terminu są, jej zdaniem, bezprzedmiotowe, gdyż nie dotyczą przedmiotu jej odwołania.
Po przedstawieniu przez skarżącą jej wersji stanu faktycznego procedowania przez organ wniosku z 19 września 2024 r. skarżąca przyznała, że wynik postępowania wskazuje, że nie przysługuje jej świadczenie na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednak jest zdania, że żaden przepis nie zezwala na pomięcie w rozpoznawaniu wniosków o przyznanie świadczeń z funduszu, a w tym wniosku złożonego przez nią 19 września 2024 roku, albowiem ten dotyczył okresu objętego znowelizowanymi przepisami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do uznania, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta D., nr OPS.X.JSZ.532.250-15.25-38, z 7 października 2024 r., w sprawie odmowy przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko.
Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Z załączonych akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że decyzja organu I instancji doręczona została 21 października 2024 r. na adres wskazany we wniosku
do rąk dorosłego domownika, tj. E. K..
Jak wynika z treści decyzji skarżąca została pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Termin 14-dniowy, liczony od daty 22 października 2024 r., upłynął w dniu 4 listopada 2024 r. (poniedziałek). Odwołanie K. K. złożyła w dniu 7 stycznia 2024 r. (data nadania przesyłki listowej w urzędzie pocztowym).
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od swobodnego uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, dostępny w CBOSA).
Należy również podkreślić, że skarżąca kwestionuje okoliczność złożenia odwołania od decyzji z 7 października 2024 r., mimo że treść pisma z 6 stycznia 2025 r. nie budziła wątpliwości organów administracji, jak i nie budzi wątpliwości Sądu co do żądania strony. Ponadto skarżąca zasadnym uznała złożenie rozpoznawanej skargi, więc musiało to wynikać z braku zgody na treść rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia.
Na wskazany obowiązek organu stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania, wynikający z art. 134 k.p.a., w sytuacji jednoznacznego ustalenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, pozostają bez wpływu przyczyny tego uchybienia. Tak więc w kontrolowanej obecnie sprawie kwestia czy odwołanie zawiera również wniosek o zmianę decyzji organu I instancji w całości i wywodzenie z pisma organu z 23 grudnia 2024 r. adresowanego do strony nieuprawnionego żądania złożenia kolejnego wniosku, jak i przypisywanie temu stanowisku organu I instancji waloru decyzji, nie ma znaczenia dla stwierdzenia obiektywnego faktu uchybienia terminowi.
Dodatkowo zaznaczenia wymaga, że Sąd zajmuje się kontrolą legalności wydanych aktów. W piśmiennictwie podkreśla się, że kontrola ta powinna zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności rozstrzygnięcia ( w tym wypadku postanowienia) z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł kompetencji (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s.16). W świetle powyższego Sąd nie może w tej sprawie zobowiązać organu administracji do wydania w określonym terminie decyzji w żądanym zakresie, czy też dokonać wyrównania świadczeń oraz ich niezwłocznej wypłaty. Kompetencje do wydania decyzji i przyznania bądź odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, jak i ewentualnej waloryzacji przysługują jedynie organowi, o ile strona sformułuje wniosek odpowiedni rodzajowo.
Nadto Sąd w niniejszej sprawie nie był władny badać zaistnienia stanu bezczynności przed organem I instancji, w niepodjęciu z urzędu działań w myśl przepisów ustawy z 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak wydaje się to wynikać z odwołania w części niestanowiącej środek zaskarżenia od decyzji z 7 października 2024 r.
Na marginesie sprawy należy zgodzić się ze skarżącą, że chybione jest przeświadczenie o skuteczności domagania się przez nią działań organu na podstawie art. 4 ustawy z 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w postaci zmiany decyzji, w sytuacji, gdy w decyzji z 7 października 2024 r. organ I instancji odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia, a powołany przepis, wskazuje, że dotyczy decyzji, na mocy których przyznano świadczenia na okres świadczeniowy.
Warto podkreślić, że w sprawie, w sytuacji stwierdzonego uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to data wydania przez organ I instancji decyzji zakreślała ramy materialnoprawne postępowania w sprawie ustalenia świadczenia alimentacyjnego zakończonego w stosunku do skarżącej decyzją odmowną. Podkreślić należy, że decyzja organu I instancji została wydana 7 października 2024 r., a przepisy nowelizacji wskazywane przez skarżącą weszły w życie 12 grudnia 2024 r. Natomiast z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że jedyne oświadczenie skarżącej, które można by zakwalifikować jako kolejny wniosek dotyczyło zmiany decyzji (abstrahując od jego dopuszczalności) i zostało sformułowane dopiero w treści odwołania z 6 stycznia 2025 r., czyli po wydaniu decyzji przez organ I instancji. W takim wypadku, wobec niebudzącego wątpliwości odnotowania przez Kolegium niewniesienia przez stronę z odwołaniem żądania przywrócenia terminu do jego wniesienia, wydaje się aktualne stanowisko informacyjne organu I instancji z 23 grudnia 2024 r.
Mając na uwadze powyższe, wobec zgodnego z prawem stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, Sąd zobligowany był skargę oddalić, o czym orzekł w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.