II SA/Sz 360/23

II SA/Sz 360/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Wiesław Drabik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
art. 108 ust. 3, art. 23 ust. 1, ust. 2 i ust. 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prorektora ds. Studenckich Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia 13 lutego 2023 r. nr S-DS.5441.12.2023.MG w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.
Uzasadnienie
Prodziekan ds. studenckich Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] (organ I instancji) wydał w dniu 12 grudnia 2022 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej "K.p.a"), art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 674 ze zm.; dalej "u.p.s.w."), § 56 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] (uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów na Uniwersytecie [...]), w której orzekł o skreśleniu z listy studentów M. W. (dalej "skarżący") z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie tj. 25 września 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że skarżący, nie uzyskał zaliczenia z trzech przedmiotów tj. "[...]", [...] oraz [...] w semestrze jesienno-zimowym 2021r.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii (organ odwoławczy) wydał w dniu 13 lutego 2023 r. decyzję nr [...], w której utrzymał decyzję organu I instancji o skreśleniu z listy studentów.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i uznał za konieczne utrzymanie decyzji organu I instancji, biorąc pod uwagę sytuację skarżącego oraz realizację statutowych celów uczelni. Organ odwoławczy, dokonał powtórnej analizy, aktualnej sytuacji studenta związanej z realizacją procesu kształcenia w Uniwersytecie [...]. Skarżący będąc studentem czwartego roku studiów, nie uzyskał zaliczenia ósmego semestru studiów w roku akademickim [...] w terminie oraz przekroczył dopuszczalny deficyt punktowy, który może wynieść zgodnie § 53 ust 5 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] do 15 punków ECTS. Deficyt punktów skarżącego wyniósł 17 punktów w związku z brakiem zaliczenia takich przedmiotów jak: [...] (3 pkt),[...] (pkt7),oraz [...] (7 pkt ).Organ wskazał, ze w zakresie przedmiotu [...] organ nie znalazł przesłanek umożliwiających skarżącemu przywrócenie terminu do przystąpienia do egzaminu. Odnośnie przedmiotu [...] skarżący wdrożył procedurę komisyjnego sprawdzenia pracy zaliczeniowej. Komisja po dwukrotnej analizie pracy utrzymała ocenę niedostateczną. W przypadku przedmiotu [...] to skarżący nie zawarł porozumienia z prowadzącym zajęcia w zakresie przyznania indywidualnej organizacji studiów. Organ w podsumowaniu uzasadnienia, oświadczył, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącego, biorąc pod uwagę wcześniejsze rozstrzygnięcia wydane w zakresie nie zaliczenia ww. przedmiotów.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy obu instancji z uwagi na rażące naruszenie prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wystąpił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Według skarżącego, zaskarżona decyzja jest dla niego niekorzystna, gdyż w rzeczywistości narusza jego interes prawny przez brak stwierdzenia, że doszło do naruszeń prawa przez organ I i II instancji.
W ocenie skarżącego, organy obu instancji naruszyły przepisy prawa tj. :
1) art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej kpa, poprzez rażące naruszenie prawdy materialnej polegające na niezastosowaniu tych przepisów, niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie;
2) art. 76 § 3 kpa, poprzez niepodważenie ustaleń uzyskanych w wyniku procedury "rozstrzygnięcia" w rozumieniu regulaminu Uczelni;
3) art. 107 § 4 kpa, poprzez rażące braki w uzasadnieniu decyzji, w szczególności w decyzji I instancji w zakresie zakreślenia faktów, twierdzeń strony i przepisów jakie zaistniały w sprawie;
4) art. 76 kpa poprzez jego zastosowanie do wspomnianych "rozstrzygnięć’ zapadających w sprawach studenckich, a dalej poprzez zastosowanie ich w postaci takich dokumentów w niniejszej sprawie, poprzez uznanie, że stanowią one dokumenty urzędowe w jego rozumieniu;
5) art. 7 w zw. z art. 77 § 4 kpa poprzez nieskorzystanie z zasobu organu w postaci dokumentów i załączników, mających bezpośredni związek z niniejszymi decyzjami;
6) art. 8 § 2 kpa w zw. z art. 24 § 1 i 3 kpa poprzez odmowę wyłączenia pracowników,
7) art. 12 kpa w zw. z art. 133 kpa poprzez znaczne przekroczenie terminu do przekazania akt sprawy organowi II instancji;
8) naruszenie procedury swobody administracyjnej poprzez jej zastosowanie na tle danej sprawy, ewentualnie wykroczenie poza zakres kompetencji z niej wynikający;
9) art. 77 kpa, art. 221 kpa, art. 238 kpa w zw. z art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez bezkrytyczne przyjęcie sposobu załatwienia skargi złożonej w danej sprawie;
10) art. 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie prawa do nauki na uczelni publicznej;
11) § 25, § 29 ust. 1 pkt 9 Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] w zw. z art. 85 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.) poprzez zaniechania pracowników zmierzające do utraty przez skarżącego prawa do IOS oraz bierność Uczelni w postaci tolerowania tych zachowań; § 45 Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] poprzez przyjęcie, że sprawdzenie komisyjne prac nie może być prowadzone na zasadzie porównywania prac na wniosek studenta, podczas gdy jest to dopuszczalne;
13) § 45 Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] w zw. z art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że protokół komisyjnego sprawdzenia pracy może nie zawierać uzasadnienia;
14) § 4 ust. 6 Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] poprzez przyjęcie, że nie należy wyciągać żadnych konsekwencji z jego naruszenia wobec studenta;
15) § 29 ust. 1 pkt 1 Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] poprzez uniemożliwienie skarżącemu korzystania z zasobów uczelni do nauki, zaliczeń i zdobycia tytułu zawodowego.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności i uchylenie decyzji organów I i II instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skarżącego. Przewodniczący Wydziału na podstawie art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") skierował sprawę do rozpoznania w składzie trzech sędziów na posiedzeniu uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Skarga jest nie zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Zaskarżona decyzja posiada uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. W ocenie Sądu, organ odwoławczy, wyjaśniając sprawę oparł się na zebranych dokumentach, w tym przez skarżącego oraz na dodatkowych ustaleniach, nie naruszył zatem zasady dwuinstancyjności. Organ odwoławczy dokonał poprawnej oceny zebranego materiału dowodowego i wywiódł z niego wnioski. Okoliczność, że skarżący wyciągnął inne wnioski z zebranego materiału dowodowego niż organ, nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania przez organ odwoławczy. Fakt, że skarżący nie akceptuje stanowiska organu, iż organ po dwukrotnym komisyjnym sprawdzeniu pracy z przedmiotu Postępowanie cywilne utrzymał ocenę niedostateczną.
Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny w postępowaniu wywołanym skargą na daną decyzję nie zajmuje się oceną wszystkich czynności podejmowanych przez organ wobec skarżącego w ramach toku jego studiów, lecz jedynie tych które miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji.
Podkreślić należy, że IOS jest specjalnym trybem organizacji zajęć oraz sesji egzaminacyjnej kończącej semestr, który został przygotowany dla studentów, których sytuacja rodzinna czy zawodowa uniemożliwia kontynuowanie toku studiów na ogólnych zasadach. Dotyczy to uczestnictwa w ćwiczeniach, chodzenia na wykłady czy podchodzenia do egzaminów razem z resztą grupy. Student, który otrzyma IOS indywidualnie, ustala terminy odbywania się zajęć z prowadzącymi, sposób odrabiania nieobecności na konsultacjach i dyżurach. Indywidualnie należy również ustalić, na jakich zasadach student z IOS podchodzi do zaliczeń z przedmiotów oraz końcowego egzaminu. IOS nie wiąże się tylko ze zwolnieniem z zajęć. W ramach zaliczeń nieobecności na zajęciach prowadzący mogą poprosić o przygotowanie projektu lub pracy na dany temat. W ramach IOS studentowi przysługują konkretne uprawnienia, lecz ciążą na nim też obowiązki. Co więcej, zgodnie z § 22 ust. 5 Regulaminu Studiów US dopuszczalna jest możliwość zawarcia porozumienia w formie elektronicznej, ale za zgodą prowadzącego. Zawarcie porozumienia poprzez wysłanie wiadomości na e-maila uczelnianego jest możliwe, ale nie jest jedyną formą jego zawarcia. W przypadku braku możliwości zawarcia porozumienia w formie elektronicznej za pośrednictwem poczty mailowej, skarżący jako student studiów stacjonarnych na Wydziale [...], miał możliwość osobistego spotkania się z wykładowcami i zawarcia porozumienia w formie papierowej. Porozumienia takie można było w terminach wyznaczonych konsultacji. Terminy konsultacji są podane do wiadomości studentów i dostępne na stronach internetowych Wydziału [...] wraz z podaniem szczegółowych informacji o terminie oraz miejscu ich przeprowadzenia, co dawało możliwość zawarcia porozumienia w formie ustnej lub pisemnej.
Stosownie do art. 108 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1 cyt. ustawy do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni. W myśl art. 23 ust. 2 do zadań rektora należy w szczególności zarządzanie uczelnią i zapewnianie wykonywania przepisów obowiązujących w uczelni, a zgodnie z art. 23 ust. 4 od decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia kompetencji organów wydających decyzje. Jak wynika z przytoczonych przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce istnieje domniemanie kompetencji rektora do wydawania decyzji w sprawach dotyczących uczelni. Ograniczenie tej kompetencji dotyczy spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni. Należy zatem stwierdzić, że organem uprawnionym do wydawania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów jest rektor, zgodnie z ustanowionym przez ustawodawcę domniemaniem kompetencji. Regulamin studiów, jako wewnętrzne źródło prawa nie może tej kompetencji rektorowi odebrać. Rektor uczelni może również upoważnić inne osoby do podpisywania określonych rodzajów dokumentów.
Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 156 § 1 § 1 k.p.a., jak również art. 157 § 1 i § 2 k.p.a. ponieważ nie było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. - art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., Sąd nie dopatrzył się cech dowolności w działaniu organu, ani też braków w zakresie postępowania dowodowego, czy uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć. Fakt niezadowolenia skarżącego z wydanych decyzji nie przesądza bowiem o ich wadliwości. Kontrola sądowa rozstrzygnięć organów obu instancji nie pozwala na stwierdzenie, aby organy przekroczyły granice uznania administracyjnego. Jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego, organ działając w ramach uznania administracyjnego nie przestaje być związany podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się zasadę prawdy materialnej (obiektywnej), obligującą go do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a wiąże się z tym następnie także wymóg właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien tym bardziej wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. Organy związane są także zasadą dwuinstancyjności postępowania zawartą w art. 15 k.p.a., która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 370/20).
Nie zasadnym jest zarzut naruszenia, § 4 ust. 6 Regulaminu studiów uchwalonego uchwalą Senatu nr [...] z dnia 31 marca 2022 r., student wszystkie sprawy związane z odbywanymi studiami realizuje z wykorzystaniem narzędzi informatycznych, o których mowa w ust. 5. Z kolei ust. 5 tego regulaminu, stanowi, że każdy student otrzymuje adres mailowy w domenie uczelni oraz konto w systemie elektronicznym obsługi studentów. W tym miejscu należy jednak wskazać, że w dacie kiedy przyznano skarżącemu IOS i w okresie, którego dotyczy skarga, skarżącego obowiązywał Regulamin studiów uchwalony uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 29 kwietnia 2021 r., w którym w § 4 nie było ust. 6, a ust. 5 regulaminu stanowił, że każdy student otrzymuje indywidualne konto w domenie uczelni, które służy do kontaktu z uczelnią. W ocenie Sądu, stanowisko skarżącego, jakoby wszelkie sprawy w uczelni należy załatwiać wyłącznie drogą elektroniczną było błędne i stoi w sprzeczności z istotą studiowania. Przewidziane w Regulaminie studiów narzędzie do kontaktu z uczelnią w formie elektronicznej z pewnością jest ułatwieniem zarówno dla studentów i prowadzących zajęcia oraz przyczynia się do zachowania standardu szybkości załatwiania spraw. Niemniej jednak, nie jest to jedyny sposób załatwiania tych spraw, bowiem po pierwsze, przepisy wewnątrzuczelniane nie nakazują stosowania wyłącznie tej formy kontaktu, po drugie nie przewidują sankcji za jej niezachowanie. Skarżący był studentem studiów stacjonarnych na kierunku prawo i powinien dochować należytej staranności w sytuacji, gdy w jego ocenie kontakt za pomocą narzędzi teleinformatycznych był dla niego niewystarczający.
Jak wynika z akt i oświadczeń organów, że nie zasadny jest zarzut naruszenia § 56 ust. 2 pkt 3 Uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...], zwanej dalej Regulaminem Studiów. Podkreślić należy , że organy dysponowały kartami okresowych osiągnięć studenta za semestr 7 i 8 roku akademickiego [...], które były podstawą do stwierdzenia powyższego stanu rzeczy. Odnośnie przedmiotu [...], skarżący nie stawił się na pierwszy i poprawkowy termin zaliczenia przedmiotu. Sprawa ta była przedmiotem rozstrzygnięcia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 15 grudnia 2022 r. znak [...], w którym utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] z dnia 4 prowadzone na zak. znak [...] w przedmiocie braku zgody na usprawiedliwienie nieobecności.
W ocenie Sądu nie zasługuje na akceptację zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że wszyscy obywatele są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Natomiast, ust. 2 tego przepisu stanowi, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Przepis § 45 Regulaminu studiów, reguluje kwestie zasad i trybu komisyjnego sprawdzania pracy. Przenosząc się na grunt obowiązującego skarżącego Regulaminu studiów (uchwalonego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 29 kwietnia 2021 r.), w § 44 nie wskazano, jakie elementy powinien zawierać protokół, niemniej jednak, sporządzone w sprawie protokoły zawierają wszystkie istotne elementy, takie jak miejsce sporządzenia protokołu, datę, osoby biorące udział w czynnościach oraz stwierdzenie co w wyniku podjętych czynności ustalono. W polskim systemie prawnym nie przewidziano instytucji uzasadnienia protokołu z dokonania określonej czynności, zatem te przepisy obowiązują wobec wszystkich dla których jest sporządzany ww. dokument. Podsumowując, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że przepisy Regulaminu studiów nie określają elementów składowych protokołu, co więcej nawet regulacje ustawowe nie przewidują konieczności sporządzenia uzasadnienia protokołu, w związku z czym należy podkreślić, że protokoły zostały sporządzone w sposób odpowiadający prawu.
Odnosząc się do zarzutów naruszeń art. 77 kpa, art. 221 kpa, art. 238 kpa w zw. z art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd podziela stanowisko organów wskazując, że są one bezzasadne, albowiem skarżący skorzystał z zagwarantowanego mu przepisami Konstytucji RP i Kodeksu postępowania administracyjnego prawa do składania skarg, a organ w myśl obowiązujących go przepisów zawiadomił skarżącego o sposobie ich załatwienia. Zatem, żaden z powyższych przepisów nie został naruszony przez organy I i II instancji, a weryfikacja zasadności ww. skarg pozostaje poza sferą uprawnień organów I i II instancji w zakresie postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów prawa.
Zarzut naruszenia § 26 ust. 1 pkt 1 Regulaminu Studiów w ocenie Sądu pozostaje indyferentny prawnie do oceny zaskarżonego orzeczenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznając zarzuty skarżącego za niezasadne, oddalił skargę.