II SA/GD 224/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Gminy na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, uznając wagę naruszenia za nieuniknioną.
Gmina zaskarżyła decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych do rzeki bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w II kwartale 2024 r. Pozwolenie wygasło w 2020 r., a nowe uzyskano dopiero w lipcu 2024 r. Gmina argumentowała, że opóźnienie wynika z przewlekłości postępowania administracyjnego i że waga naruszenia jest znikoma. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że Gmina nie dopełniła obowiązku złożenia wniosku o nowe pozwolenie w terminie, a naruszenie prawa wodnego, dotyczące ochrony zasobów wodnych, nie może być uznane za znikome.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na Gminę kary pieniężnej w wysokości 4.770 zł za odprowadzanie wód opadowych do rzeki bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w II kwartale 2024 r. Gmina posiadała pozwolenie wodnoprawne, które wygasło 15 lutego 2020 r. Nowe pozwolenie zostało udzielone dopiero 2 lipca 2024 r. Gmina argumentowała, że kara jest niezasadna, ponieważ opóźnienie w uzyskaniu nowego pozwolenia wynikało z przewlekłości postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji, a także podnosiła, że waga naruszenia jest znikoma, co uzasadniałoby odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Gmina powołała się również na wyniki badań jakości wód opadowych, które nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych norm. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że Gmina nie wykazała znikomej wagi naruszenia prawa, podkreślając, że pozwolenia wodnoprawne są kluczowym instrumentem ochrony zasobów wodnych i zarządzania nimi. Sąd zwrócił uwagę, że Gmina nie złożyła wniosku o nowe pozwolenie w terminie 90 dni przed wygaśnięciem poprzedniego, co świadczy o braku należytej staranności. Ponadto, sąd stwierdził, że nie ma kompetencji do oceny przewlekłości postępowania w ramach kontroli decyzji o karze pieniężnej, a Gmina mogła wnieść odrębną skargę na bezczynność organu. Sąd uznał, że naruszenie prawa wodnego, polegające na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia, godzi w dobro ochrony wód i nie może być uznane za znikome. Sąd podkreślił również, że Gmina wykazała co najmniej niedostateczną staranność, składając wniosek o nowe pozwolenie ponad trzy i pół roku po wygaśnięciu dotychczasowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie prawa wodnego polegające na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia nie może być uznane za znikome, zwłaszcza gdy wnioskodawca nie dopełnił obowiązku złożenia wniosku o nowe pozwolenie w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ochrona zasobów wodnych jest dobrem o pierwszoplanowym znaczeniu, a naruszenie przepisów prawa wodnego, w tym korzystanie z usług wodnych bez pozwolenia, godzi w ten system. Brak należytej staranności po stronie Gminy w złożeniu wniosku o nowe pozwolenie oraz fakt, że pozwolenie wygasło wiele lat wcześniej, wykluczają uznanie wagi naruszenia za znikomą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
Prawo wodne art. 389 § pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne, w tym odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych.
Prawo wodne art. 472aa § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389 korzysta z wód bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego.
Prawo wodne art. 472aa § ust. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wysokość kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych wynosi 500% opłaty zmiennej.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli uzna ją za nieuzasadnioną.
Pomocnicze
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego
Organ odstępuje od nałożenia kary, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
k.p.a. art. 35 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego
Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych.
Prawo wodne art. 414 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pozwolenie wodnoprawne wygasa z upływem okresu, na który było wydane.
Prawo wodne art. 414 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pozwolenie wodnoprawne na usługi wodne nie wygasa, jeżeli wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania został złożony w terminie 90 dni przed upływem okresu.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa wodnego polegające na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia nie może być uznane za znikome. Gmina nie dopełniła obowiązku złożenia wniosku o nowe pozwolenie wodnoprawne w ustawowym terminie. Ochrona zasobów wodnych jest dobrem o pierwszoplanowym znaczeniu.
Odrzucone argumenty
Opóźnienie w wydaniu pozwolenia wodnoprawnego przez organ administracji publicznej uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary. Waga naruszenia prawa jest znikoma ze względu na brak przekroczeń norm jakości wód i brak zmiany celu korzystania z wód. Organ pierwszej instancji ponosi wyłączną odpowiedzialność za przewlekłość postępowania.
Godne uwagi sformułowania
waga naruszenia prawa jest znikoma nie można uznać, że doszło do znikomego naruszenia prawa pozwoleń wodnoprawne stanowią instrumenty zarządzania zasobami wodnymi brak należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw przez Skarżącą
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Diana Trzcińska
członek
Wojciech Wycichowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar pieniężnych za naruszenie prawa wodnego, ocena wagi naruszenia prawa oraz znaczenie należytej staranności w postępowaniach administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia prawa wodnego i stosowania przepisów k.p.a. o karach pieniężnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ochrony środowiska i odpowiedzialności administracyjnej, ale jej szczegóły są dość techniczne. Może być interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie wodnym i administracyjnym.
“Gmina zapłaci karę za odprowadzanie deszczówki bez pozwolenia. Sąd: brak należytej staranności.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 224/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 389 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Gminy "A" na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Gdańsku z dnia 12 lutego 2025 r. nr G.RUT.477.4.2024.MN w przedmiocie kary pieniężnej za odprowadzenie wód opadowych do wód rzeki bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z 15 lutego 2010 r. Starosta Wejherowski udzielił Gminie Miasta Rumia (dalej: "Gmina", "Skarżąca") pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie
z wód, tj. na zrzut podczyszczonych ścieków opadowych z powierzchni jezdni, chodników, parkingów, placów postojowych i dachów budynków z rejonu obejmującego część miasta Rumia: a) przebudowanym wylotem W1 na działce nr [...] (obręb [...]) do rzeki Z. na jej lewym brzegu w km 8+960 od strony ulicy L., z terenu
o powierzchni całkowitej 12,00 ha, w maksymalnej ilości 665,00 dm3/s, b) przebudowanym wylotem W2 na działce nr [...] (obręb [...]) do rzeki Z. na jej prawym brzegu w km 8+975 od strony ulicy K., z terenu o powierzchni całkowitej 0,62 ha,
w maksymalnej ilości 95,00 dm3/s - o maksymalnych stężeniach zanieczyszczeń: zawiesiny ogólnej 100 mg/dm3, węglowodorów ropopochodnych 15 mg/dm3. Pozwolenia udzielono na okres do dnia 15 lutego 2020 r.
Wnioskiem z 17 października 2023 r. Gmina wystąpiła do Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego (dalej: "PGW") Wody Polskie (dalej: "Dyrektor", "organ pierwszej instancji") o udzielenie nowego pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną - odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód rzeki Z. przy skrzyżowaniu z Placem K. w R., przez istniejący wylot W2 od strony ul. K. (działki nr [...] i [...], obręb [..]).
Decyzją z 2 lipca 2024 r. Dyrektor, na podstawie art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 389 pkt 1, art. 400 ust. 1 i 6 oraz art. 403 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne
(Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.) - dalej: "Prawo wodne", udzielił Gminie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną - odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych
z terenu części miasta R. wylotem W1 i W2 (działki nr [...] i [...], obręb [...]) do wód powierzchniowych płynących Z.
W dniu 2 lipca 2024 r. Gmina, na podstawie art. 552 Prawa wodnego, przesłała do PGW Wody Polskie Zarządu Zlewni w Gdańsku 24 oświadczenia za II kwartał 2024 r. dotyczące opłaty zmiennej w sprawie odprowadzania do wód wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast.
Informacją z 12 września 2024 r. Dyrektor, na podstawie art. 272 ust. 17 Prawa wodnego, ustalił Gminie za II kwartał 2024 r. opłatę zmienną w wysokości 954 zł za odprowadzania do wód wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych
w granicach administracyjnych miast.
Pismem z 18 listopada 2024 r. Dyrektor, na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 472aa ust. 1 pkt 2 i art. 472c ust. 3 Prawa wodnego, zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia Gminie administracyjnej kary pieniężnej za II kwartał 2024 r. za odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Gmina zwróciła się do Dyrektora o nienaliczanie administracyjnej kary pieniężnej wyjaśniając, że w I kwartale 2024 r. trwało postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia nowego pozwolenia wodnoprawnego. Gmina podała, że wniosek złożyła 17 października 2023 r., a nowe pozwolenie wodnoprawne uzyskała 2 lipca 2024 r. Podkreślono, że Gmina dokonuje na bieżąco wszystkich opłat stałych i zmiennych za usługi wodne. Wyjaśniono również,
że Gmina sukcesywnie uzyskuje nowe pozwolenia wodnoprawne bądź aktualizuje dotychczasowe na wszystkie 23 wyloty wód opadowych w granicach administracyjnych miasta, jednak z powodów finansowych proces ten jest rozłożony w czasie.
Decyzją z 13 grudnia 2024 r. Dyrektor, na podstawie art. 472aa ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 oraz art. 472c Prawa wodnego, wymierzył Gminie za okres II kwartału 2024 r. administracyjną karę pieniężną w wysokości 4.770 zł za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód rzeki Z. przy skrzyżowaniu z Placem K. w R., przez istniejący wylot W2 od strony ul. K. (działki nr [...]
i [...], obręb [...]) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Gminę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku PGW Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW", "organ odwoławczy") decyzją z 12 lutego 2025 r. utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu Dyrektor RZGW przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że podstawę prawną wymierzenia Gminie administracyjnej kary pieniężnej stanowi art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, zgodnie z którym karze tej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.
Organ odwoławczy podniósł, że poza sporem pozostaje fakt, iż Gmina posiadała pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę Wejherowskiego decyzją z 15 lutego 2010 r. na zrzut podczyszczonych ścieków opadowych z terenu zlewni ulic: L.
i K., wylotami W1 i W2 na działkach nr [...] i [...], obręb [...], które obowiązywało do 15 lutego 2020 r. Kolejne pozwolenie wodnoprawne zostało udzielone przez Dyrektora decyzją z 2 lipca 2024 r. W konsekwencji Gmina nie dysponowała wymaganym pozwoleniem wodnoprawnym w okresie od 16 lutego 2020 r. do 21 lipca
2024 r. (decyzja Dyrektora z 2 lipca 2024 r. stała się ostateczna 22 lipca 2024 r.).
Dyrektor RZGW wskazał, że istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałych okolicznościach sprawy, tj. wobec złożenia przez Gminę wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego w dniu 17 października 2023 r.
i niezałatwienia sprawy przez organ pierwszej instancji w terminie wynikającym z art. 35
§ 3 k.p.a., organ ten zasadnie nałożył na Gminę obowiązek uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Gminy, że wyłączną odpowiedzialność za nieuzyskanie w terminie przez nią pozwolenia wodnoprawnego ponosi organ pierwszej instancji. W tym zakresie wskazano, że złożony w dniu 17 października 2023 r. wniosek
o udzielenie nowego pozwolenia wodnoprawnego był obarczony brakami formalnymi
i materialnymi, a więc zachowanie przez organ pierwszej instancji terminu, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a., mogło być znacznie utrudnione bądź nawet niemożliwe. Ponadto Polski Związek Wędkarski złożył swoje uwagi do sprawy, co również miało wpływ na jej przedłużenie.
Dyrektor RZGW zwrócił uwagę, że w przepisach Prawa wodnego nie unormowano odstąpienia od nałożenia kary, tym samym należało rozważyć możliwość zastosowania
art. 189f § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Organ odwoławczy zaznaczył, że ocena, czy waga naruszenia prawa jest znikoma, powinna być dokonywana z uwzględnieniem art. 189d pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Podkreślono, że znikoma waga naruszenia prawa, choć jest przesłanką konieczną, to jej wystąpienie nie jest wystarczające do odstąpienia od wymierzenia kary - z brzmienia
art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika bowiem, że musi być spełniona łącznie druga przesłanka, a mianowicie to, że strona zaprzestała naruszania prawa.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Dyrektor RZGW zwrócił uwagę, że zasady wymiaru administracyjnej kary pieniężnej zostały wprost wskazane
w art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego, zatem brak jest podstaw do stosowania w takim wypadku dyrektyw wymierzania administracyjnej kary pieniężnej z art. 189d pkt 2 i 4 k.p.a., ponieważ te mogą mieć zastosowanie w sytuacji, w której administracyjna kara pieniężna jest ustawowo określana w formie tzw. widełek, a więc w której organ ma możliwość ustalenia tej kary w określonej wysokości w ustawowo unormowanym zakresie.
W konsekwencji organ ma możliwość albo wymierzenia kary według zasad wynikających
z powyższego przepisu albo odstąpienia od niej, nie ma natomiast możliwości nałożenia kary w innej - wyważonej - wysokości.
Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie nie można zastosować przesłanek wskazanych w art. 189d k.p.a. (tzw. dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej), ze względu na to, że wysokość kary została ściśle określona w art. 472aa
ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego jako 500 % opłaty zmiennej, bez możliwości jej podwyższania lub obniżania. Zauważono, że w sprawie do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej, zatem nie ma zastosowania również art. 189e k.p.a.
Odnosząc się do kwestii zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Dyrektor RZGW zwrócił uwagę, że wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego Gmina złożyła w dniu 17 października 2023 r. (poprzednie pozwolenie wodnoprawe wygasło 15 lutego 2020 r.), przy czym wniosek był obarczony brakami formalnymi uniemożliwiającymi rozpoczęcie postępowania (wszczęcie). W ocenie organu odwoławczego gdyby Gmina złożyła wniosek kompletny, odpowiadający wymogom przepisów prawa (w zakresie samego wniosku, jak i operatu) organ pierwszej instancji byłby w stanie rozpoznać wniosek w terminie wynikającym z przepisów k.p.a.
Dyrektor RZGW podkreślił, że Gmina nie dopilnowała aby wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego złożyć przed upływem okresu, na który było wydane wcześniejsze pozwolenie - wniosek o wydanie nowego pozwolenia złożono po prawie czterech latach od jego wygaśnięcia.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził brak przesłanek umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary w trybie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Powtórzono, że Gmina od 16 lutego 2020 r. korzystała z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia. Nie można zatem uznać, że doszło do znikomego naruszenia prawa.
Odnosząc się do zarzutów odwołania związanych z czasookresem prowadzenia postępowań w zakresie wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego Dyrektor RZGW stwierdził, że wniosek został rozpatrzony bez zbędnej zwłoki. Zaznaczono, że aby uniknąć wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej podmiot powinien wystąpić z wnioskiem
o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na kolejny okres z wyprzedzeniem czasowym wraz z zachowaniem wszelkich wymogów (zarówno formalnych, jak i materialnoprawnych) tak, aby było możliwe uzyskanie kolejnego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego, umożliwiającym dalsze korzystanie z usługi. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że Gmina dołożyła należytej staranności składając wniosek o uzyskanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, gdyż wniosek nie został złożony
z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym, a złożone dokumenty były niekompletne, posiadały braki formalne i wymagały uzupełnienia. Ponadto - jak już wcześniej zaznaczono - Gmina zdecydowała się na złożenie nowego wniosku po ponad trzech latach od wygaśnięcia starego pozwolenia.
W skardze na decyzję organu odwoławczego Gmina, wnosząc o jej uchylenie
w całości i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła jej naruszenie następujących przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie:
1. art. 189d pkt 1 i 4 k.p.a. przez niezastosowanie ich dyspozycji pomimo zaistnienia przesłanek warunkujących ich zastosowanie;
2. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez niezastosowanie jego dyspozycji pomimo zaistnienia przesłanek warunkujących jego zastosowanie;
3. art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 36 k.p.a. przez opieszałość organu pierwszej instancji przy wydawaniu pozwolenia wodnoprawnego, którego brak
w II kwartale 2024 r. stanowił podstawę do wydania zaskarżonej decyzji nakładającej na Skarżącą karę pieniężną.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że orzekające w sprawie organy nie uwzględniły dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, w szczególności w zakresie dyspozycji przepisu art. 189d pkt 1 i 4 k.p.a. przez niewłaściwą ocenę wagi, okoliczności
i stopnia przyczynienia się Skarżącej do naruszenia prawa.
Gmina zaznaczyła, że od wydania poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego
w 2010 r. do okresu II kwartału 2024 r., którego dotyczy nałożona kara, nie zmienił się cel
i zakres korzystania z wód, obowiązki w zakresie utrzymywania urządzeń i odcinka koryta rzeki, które miałyby być przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego. Wskazano,
że wykonane w sierpniu 2023 r. akredytowane badania jakości wód opadowych w zakresie zawiesiny ogólnej i węglowodorów ropopochodnych odprowadzanych wylotem W2 nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych, wynoszą one dla zawiesiny ogólnej 72,0 mg/dm3 (dopuszczalna 100 mg/dm3), dla węglowodorów ropopochodnych 0,09 mg/dm3 (dopuszczalna wartość 15 mg/dm3). Zatem zasoby wodne nie były narażone na zanieczyszczenia. W ocenie strony skarżącej należy tym samym uznać, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji waga jej uchybienia wobec zagrożeń wskazanych
w art. 189d pkt 1 k.p.a. była znikoma.
Dalej wskazano, że zgodnie z art. 189d pkt 4 k.p.a. wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej powinien brać pod uwagę stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana ta kara, do powstania naruszenia prawa. Zdaniem Skarżącej dołożyła ona należytej staranności w zakresie uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w okresie objętym nałożoną karą pieniężną zaskarżoną decyzją,
tj. w II kwartale 2024 r. Gmina zwróciła uwagę, że wniosek o udzielenie nowego pozwolenia złożyła już 17 października 2023 r. Pomimo usunięcia braków formalnych wniosku w dniu 8 grudnia 2024 r. i tym samym dostarczenia organowi pełnej dokumentacji koniecznej do wydania decyzji, w I i II kwartale 2024 r. nadal trwało postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Nowe pozwolenie wodnoprawne uzyskano 2 lipca 2024 r.
W ocenie Skarżącej przy wydawaniu decyzji o udzielenie nowego pozwolenia wodnoprawnego doszło do obrazy zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 36 § 1 k.p.a.) przez rażące uchybienia organu przewlekłości w postępowaniu o udzielenie pozwolenia, a w konsekwencji do podjęcia przez organ zaskarżonej decyzji. Gmina wskazała, że postępowanie w sprawie udzielenia nowego pozwolenia trwało prawie 9 miesięcy, podczas gdy taki stan rzeczy nie znajdował żadnego uzasadnienia wobec dysponowania przez organ pełną dokumentacją konieczną do niezwłocznego wydania decyzji o pozwoleniu, zgodnie z dyspozycją art. 35 k.p.a., już
w grudniu 2024 r. W ocenie strony skarżącej działania organu w tej sprawie są przykładem rażącej przewlekłości postępowania.
Podsumowując podniesiono, że w konsekwencji wskazanych uchybień organy błędnie uznały w swoich decyzjach, że Skarżąca nie dowiodła wystąpienia okoliczności stanowiących o braku jej winy w nieposiadaniu zezwolenia w I i II kwartale 2024 r. oraz znikomej wagi naruszenia, które stanowiłyby przesłankę do niewszczynania lub umorzenia wszczętego postępowania, ani też okoliczności potwierdzających zasadność odstąpienia od wymierzenia kary w trybie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Dyrektor RZGW w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 12 lutego 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie
z 13 grudnia 2024 r. wymierzającą Gminie Miejskiej Rumia za II kwartał 2024 r. administracyjną karę pieniężną w wysokości 4.770 zł za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód rzeki Z. przy skrzyżowaniu z Placem K. w R., przez istniejący wylot W2 od strony ul. K. (działki nr [...]
i [...], obręb [...]) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.), która reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi.
Zgodnie z art. 389 pkt 1 Prawa wodnego jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne.
W myśl art. 35 ww. ustawy usługi wodne polegają zaś na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód (ust. 1). Usługi wodne obejmują m.in. odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (ust. 3 pkt 7).
Z art. 472aa Prawa wodnego wynika, że administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej (ust. 1 pkt 2). Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wynosi od 5.000 zł do 1.000.000 zł, z wyjątkiem odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500 % opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód (ust. 3 pkt 3).
W sprawie nie jest sporne, że Gmina była beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę Wejherowskiego w dniu 15 lutego 2010 r., które wygasło z dniem 15 lutego 2020 r., wniosek o wydanie nowego pozwolenia złożyła
17 października 2023 r., a nowe pozwolenie zostało jej udzielone decyzją z 2 lipca 2024 r. Tym samym, w okresie objętym ustaleniem w zaskarżonej decyzji administracyjnej kary pieniężnej, a więc w II kwartale 2024 r., Gmina nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne polegające na odprowadzaniu wód opadowych. W konsekwencji należało stwierdzić, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją Skarżąca korzystała z usługi wodnej bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, a zatem zgodnie z art. 472aa
ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego podlega administracyjnej karze pieniężnej.
W dalszej kolejności rozważenia wymagała kwestia spełnienia w sprawie przesłanek określonych w art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.). Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W doktrynie wskazuje się, że instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz,
A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020). Co do zasady administracyjne kary pieniężne stanowią instrument prewencji ogólnej. Ich wymierzanie ma na celu przede wszystkim ochronę wartości określonych przez normy prawa administracyjnego i zapobieganie naruszającym to dobro działaniom sprzecznym z prawem.
Z kolei w judykaturze akcentuje się, że administracyjne kary pieniężne mają na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa, gdyż mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Poprzez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywują adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków (zob. wyrok WSA w Warszawie z 19 stycznia
2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1345/20, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnią one zatem funkcje prewencyjne, ale również mają działać represyjne, poprzez karanie za zachowania niezgodne z prawem. Kary pieniężne są wymierzane przez organy administracji publicznej co do zasady niezależnie od winy sprawcy, jak i zaistnienia rzeczywistej szkody.
Należy wskazać, że Dział IVa k.p.a. ("Administracyjne kary pieniężne"), obejmujący przepis art. 189f, został wprowadzony do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., mocą ustawy
z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). W uzasadnieniu projektu tej ustawy negatywnie oceniono okoliczność, że dotychczas nakładanie kar administracyjnych niejednokrotnie cechował automatyzm oraz nieuwzględnianie przyczyn i okoliczności dopuszczenia się naruszenia prawa. W piśmiennictwie wskazuje się, że dla zrozumienia wprowadzonych regulacji Działu IVa k.p.a. i prawidłowego ich stosowania w praktyce należy mieć na względzie orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące kar administracyjnych, w którym występuje tendencja do traktowania postępowań mających za swój przedmiot wymierzanie tego typu sankcji jako szeroko rozumianych "spraw karnych" i to niezależnie od tego, jak są one kwalifikowane w prawie krajowym (zob. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, ST 2018, nr 6, s. 23-32).
Na podkreślenie zasługuje również to, że unormowanie art. 189f § 1 k.p.a. ma zastosowanie także do decyzji związanych. W uchwale z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt
III OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022/5/63) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") stwierdził, że przepisy Działu IVa k.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów Działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. NSA wskazał, że z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej k.p.a. wynika, iż intencją prawodawcy było, aby przepisy Działu IVa k.p.a. miały charakter ogólny, ale również subsydiarny, pomocniczy względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych, co potwierdza w szczególności treść uzasadnienia projektu ustawy (VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 69-72). NSA zwrócił również uwagę, że w art. 189f k.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych, przez co przyjąć należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych.
Wobec faktu, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości niewystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. oraz zaprzestanie naruszenia prawa przez Skarżącą, przedmiotem dalszej analizy należało uczynić przesłankę w postaci znikomej wagi naruszenia prawa.
Ustawodawca w analizowanym przepisie nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa uznaje za znikome. Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia (zob. wyrok WSA w Gdańsku
z 22 września 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 5/22). W doktrynie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: 1) naruszenia kwalifikowane, 2) naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i 3) naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma
(zob. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Z kolei w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa
(art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. W świetle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego (zob. wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Go 749/22, WSA
w Gdańsku z 22 września 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 8/22). Przyjmuje się także, że przy określeniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa pomocna jest treść art. 189d pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia
w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Na tle tego unormowania
w piśmiennictwie przyjmuje się, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa należy ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu oraz wagę naruszenia zakazu (tak: A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2020). Z kolei w wyroku z 14 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 641/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że tzw. test proporcjonalności składa się z trzech kryteriów: przydatności, konieczności oraz proporcjonalności sensu stricto. Kryterium przydatności jest spełnione wówczas, gdy dany środek jest przydatny do realizacji danego celu, tj. za pomocą tego środka możliwe jest osiągnięcie wyznaczonego celu. Kryterium konieczności jest spełnione wówczas, gdy dany środek jest konieczny do realizacji danego celu, tj. nie istnieje taki środek, który mógłby osiągnąć wyznaczony mu cel z równą skutecznością, a który jednocześnie byłby łagodniejszy dla prawnie chronionych wartości, zasad czy celów (zob. A. Mudrecki, Zasada proporcjonalności w prawie podatkowym, Warszawa 2020, LEX/el.).
Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy należało w pierwszej kolejności rozważyć wagę (ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu z perspektywy dóbr prawnie przezeń chronionych.
Jak wynika z akt sprawy i co było przedmiotem ustaleń organów oraz oceny Sądu, Skarżąca naruszyła zakaz działania polegającego na korzystaniu z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego, co wynika z treści art. 389 pkt 1 Prawa wodnego, który przewiduje, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pozwolenie wodnoprawne jest wymagane m.in. na usługi wodne. Zgodnie z art. 1 Prawa wodnego ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie
i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Stosownie natomiast do art. 9 ust. 2 tej ustawy w gospodarowaniu wodami uwzględnia się zasadę wspólnych interesów i wymaga się współdziałania administracji publicznej, użytkowników wód i przedstawicieli lokalnych społeczności w zakresie pozwalającym uzyskać maksymalne korzyści społeczne. W doktrynie wskazuje się na pierwszoplanowe znaczenie wskazanej w art. 1 Prawa wodnego problematyki gospodarowania wodami,
w ramach którego istotę regulacji określa zasada zrównoważonego rozwoju, w tym
w odniesieniu do takich kwestii, jak korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Należy w tym miejscu nadmienić, że źródłem zasady zrównoważonego rozwoju jest prawo wspólnotowe, a konkretnie art. 11 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (poprzednio art. 6 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Wskazuje się także, że obowiązek ochrony środowiska adresowany jest do władz publicznych, o czym mowa
w art. 74 Konstytucji RP, ale też do każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, co unormowano w art. 86 Konstytucji RP (zob. P. Szuwalski, Prawo wodne. Komentarz do wybranych przepisów, LEX/el. 2019).
Istotnym elementem systemu ochrony wód mającego zapewnić realizację zasady zrównoważonego rozwoju jest (stosownie do art. 1 Prawa wodnego) zarządzanie zasobami wodnymi, które z kolei obejmuje w szczególności kontrolę gospodarowania wodami dotyczącą przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy, o czym stanowi art. 334 pkt 2 Prawa wodnego. Pozwolenie wodnoprawne, będące decyzją adresowaną do konkretnego podmiotu, służy zatem zapewnieniu realizacji powyższych zasad poprzez określenie konkretnych warunków szczególnego korzystania
z wód czy też usług wodnych, do przestrzegania których zobowiązany jest właśnie adresat tej decyzji. W konsekwencji uprawniona jest teza, że szczególne korzystanie z wód oraz usług wodnych przez podmiot nie legitymujący się taką decyzją jest zachowaniem godzącym w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
Oceniając zatem wagę naruszonego zakazu określonego zachowania bez wymaganego przepisami pozwolenia wodnoprawnego, a także wagę (ciężar gatunkowy) samego naruszenia w zakresie istoty naruszonego dobra prawnie chronionego, należy wskazać, że brak jest podstaw do uznania, aby była to waga znikoma. Powyższe wynika również z wagi, jaką przywiązano do wody jako podstawowego dobra o charakterze publicznym i swoistej z tej perspektywy wyłączności w wielu aspektach reglamentacji wodami, zarówno gdy chodzi o korzystanie z wód, jak również zarządzania wodami oraz kształtowania i ochrony zasobów wodnych zbiorczo ujmowanego jako gospodarowanie wodami na zasadach, które określa ustawa (zob. P. Szuwalski, op. cit.).
W nawiązaniu do powyższego, w ocenie Sądu, nie stanowi wystarczającej podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary fakt złożenia wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego przez Skarżącą 17 października 2023 r. i jej przekonanie, że nie wydając decyzji w sprawie tego wniosku przez ponad 8 miesięcy organ pierwszej instancji popadł
w przewlekłość, a jednocześnie Gmina dopełniła ostatecznie formalności związanych
z uzyskaniem tego pozwolenia. Skarżąca argumentuje, że taka postawa organu pierwszej instancji świadczy o przyczynieniu się przez niego do powstania naruszenia. Zdaniem Sądu takie rozumowanie jest niewłaściwe w okolicznościach niniejszej sprawy z kilku powodów.
Po pierwsze, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane. Jednakże, zgodnie z ust. 2 art. 414, pozwolenia wodnoprawne na usługi wodne nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu,
o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Bezsporne jest, że Skarżąca nie złożyła wniosku w powyższym terminie, co niewątpliwie świadczyłoby o dochowaniu należytej staranności w prowadzeniu jej spraw związanych z wywiązywaniem się z obowiązków związanych z legalnym gospodarowaniem wodami.
Po drugie, w cytowanym wyżej art. 414 ust. 2 Prawa wodnego ustawodawca zastrzega termin 90 dni przed upływem terminu utraty ważności dotychczasowego pozwolenia na jego złożenie przez podmiot korzystający ze środowiska. Jednocześnie,
w ust. 3 art. 414 tej ustawy ustawodawca przewiduje uproszczony proces uzyskiwania przedłużenia okresu obowiązywania dotychczasowego pozwolenia, bowiem do wniosku,
o którym mowa w ust. 2, dołącza się operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne, oraz oświadczenie, że zawarte w nim informacje zachowały aktualność.
Niezależnie natomiast od powyższego, po trzecie, w postępowaniu dotyczącym wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej Sąd nie ma kompetencji do tego, aby oceniać fakt i przyczyny bezczynności bądź przewlekłości organu w innym postępowaniu. Natomiast niewątpliwie Gmina ma możliwość wniesienia do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, a wówczas uzyskanie przez nią orzeczenia sądowego stwierdzającego taką wadę działania organu administracji publicznej mogłoby stanowić skuteczniejszą podstawę do kwestionowania decyzji, będących ewentualnym następstwem takich działań administracji.
Zdaniem Sądu dla oceny wagi naruszenia analizowanego dobra prawnie chronionego nie może więc być decydująca podnoszona przez Gminę okoliczność, wskazująca na winę organu pierwszej instancji, który opieszale prowadził postępowanie
w przedmiocie przyznania Skarżącej nowego pozwolenia wodnoprawnego. Stanowisko przeciwne skutkowałoby tym, że sam fakt zainicjowania postępowania o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego byłby wystarczający dla odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej podmiotom, które taki wniosek złożyły, przy czym decydujące byłoby subiektywne przeświadczenie strony o wystąpieniu stanu bezczynności (przewlekłości) organu, którego Sąd nie mógłby zweryfikować bez naruszenia zasady związania skargą i granicami sprawy administracyjnej. Taka wykładnia pozostawałaby też w sprzeczności z jednym z celów administracyjnej kary pieniężnej, jakim jest prewencja. Pozwolenia wodnoprawne stanowią instrumenty zarządzania zasobami wodnymi,
w których ustala się warunki korzystania z wód w celu ochrony zasobów wodnych. Ważąc zatem ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i - w konsekwencji - na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego prawem pozwolenia, w zakresie w jakim godzi ono w dobro w postaci ochrony wód poprzez zarządzanie zasobami wodnymi, za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego, że nie jest ono znikome. W zaskarżonej decyzji Dyrektor RZGW określił, jak identyfikuje interes prawny, który został naruszony zachowaniem Skarżącej, wskazując że pozwolenia wodnoprawne stanowią instrumenty zarządzania zasobami wodnymi, w których ustala się warunki korzystania z wód w celu ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją, co w kontekście niniejszej sprawy organ odwoławczy odniósł do kwestii oceny przesłanki wagi naruszenia prawa z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Analizując stronę podmiotową naruszenia, tj. kwestię winy, braku staranności czy rżącego niedbalstwa, nie można pominąć niespornego faktu, że Gmina nie skorzystała
z uprawnienia wynikającego z art. 414 ust. 2 Prawa wodnego, a wniosek o nowe pozwolenie wodnoprawne złożyła ponad trzy i pół roku po wygaśnięciu dotychczasowego pozwolenia. Nie ulega wątpliwości, że sprawy dotyczące wydawania takich pozwoleń nie należą do spraw prostych i nieskomplikowanych, wymagają też konkretnej aktywności potencjalnego beneficjenta takiego pozwolenia, który musi sprostać wymogom ustawowym, wynikającym choćby z art. 407 ust. 2 Prawa wodnego. Okoliczności te muszą być znane Gminie, a mimo to złożyła ona wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego po upływie daty ważności dotychczasowego pozwolenia, licząc się z tym, że przynajmniej przez pewien czas będzie korzystała z usług wodnych w sposób nielegalny. Okoliczności te wskazują zatem co najmniej na niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw przez Skarżącą. Z tego względu Sąd nie zgodził się z prezentowanym w skardze stanowiskiem co do braku zawinienia po stronie Gminy.
Konkludując, w ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy prawidłowo zebranego i kompletnego materiału dowodowego
w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, czemu dał wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W konsekwencji za nieuzasadnione należało uznać sformułowane
w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.[pic]Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI