II SA/Sz 331/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-10-09
NSAnieruchomościŚredniawsa
ewidencja gruntówksięgi wieczystenieruchomościgeodezjakartografiabłąd pisarskiprostowanie zapisówsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą sprostowania zapisów w operacie ewidencji gruntów i budynków, uznając, że podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru, a nie odwrotnie.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję odmawiającą sprostowania zapisów w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia nieruchomości, zgodnie z jej zapisem w księdze wieczystej. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości, a nie na odwrót. Wskazano, że rozbieżności wynikają z błędu pisarskiego przy zakładaniu księgi wieczystej, a korekcie powinny podlegać dane w księdze, a nie w ewidencji gruntów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę ze skargi I. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o odmowie sprostowania zapisu w operacie ewidencji gruntów i budynków. Sprawa dotyczyła rozbieżności między oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej a danymi w ewidencji gruntów. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z przepisami, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości (ewidencji gruntów), a nie odwrotnie. Wskazano, że rozbieżności wynikają z błędu pisarskiego popełnionego przy zakładaniu księgi wieczystej w 1961 r., gdzie zamiast jednych numerów działek wpisano inne. Sąd podkreślił, że organ ewidencyjny nie jest uprawniony do korygowania danych w ewidencji na podstawie zapisów księgi wieczystej, a ciężar aktualizacji wpisów w księdze wieczystej spoczywa na właścicielu nieruchomości. W związku z tym, organ prawidłowo odmówił sprostowania zapisów w ewidencji gruntów, a skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ ewidencyjny nie może dokonać sprostowania zapisów w operacie ewidencji gruntów i budynków w oparciu o dane zawarte w księdze wieczystej. Podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości (ewidencji gruntów), a nie odwrotnie.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że relacja między ewidencją gruntów a księgą wieczystą jest odwrotna – to ewidencja stanowi kryterium poprawności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej. Rozbieżności wynikające z błędu przy zakładaniu księgi wieczystej powinny być korygowane w samej księdze, a nie w ewidencji gruntów. Organ ewidencyjny, odmawiając sprostowania, działał zgodnie z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa Pgik art. 2 § pkt 8

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

ustawa Pgik art. 20

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

ustawa Pgik art. 24 § ust. 2c

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

ustawa Pgik art. 24 § ust 2 b ppkt 1 lit. b)

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.k.w.h. art. 26 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

u.k.w.h. art. 27 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości, a nie odwrotnie. Rozbieżności między księgą wieczystą a ewidencją gruntów wynikające z błędu przy zakładaniu księgi powinny być korygowane w księdze wieczystej, a nie w ewidencji. Ciężar aktualizacji wpisów w księdze wieczystej spoczywa na właścicielu nieruchomości. Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do korygowania danych w ewidencji na podstawie zapisów księgi wieczystej.

Odrzucone argumenty

Organ ewidencyjny powinien skorygować oznaczenie nieruchomości w ewidencji gruntów, aby odpowiadało ono zapisom w księdze wieczystej, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ I instancji zaniechał przeprowadzenia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela.

Godne uwagi sformułowania

Relacja jest odwrotna - to ewidencja stanowi kryterium poprawności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej i podstawę wpisów danych dotyczących gruntu do księgi wieczystej. Księga wieczysta nie może być podstawą dokonywania wpisów dotyczących oznaczenia działek w ewidencji gruntów. Ciężar aktualizacji wpisów w księdze wieczystej spoczywa na właścicielu danej nieruchomości. Organ administracji nie sprawuje nadzoru nad sądem wieczystoksięgowym.

Skład orzekający

Joanna Wojciechowska

przewodniczący

Krzysztof Szydłowski

sprawozdawca

Wiesław Drabik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między ewidencją gruntów a księgami wieczystymi oraz odpowiedzialność za korektę błędów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności wynikającej z błędu przy zakładaniu księgi wieczystej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa wyjaśnia fundamentalną kwestię relacji między dwoma kluczowymi rejestrami nieruchomości, co jest istotne dla prawników i osób zarządzających nieruchomościami.

Ewidencja gruntów czy księga wieczysta – który rejestr ma pierwszeństwo przy błędach?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 331/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1984
art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Szczecinie z dnia 20 marca 2025 r. nr K-GK-2.7221.6.2025.AR w przedmiocie odmowy sprostowania zapisów w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 marca 2025 r., nr [...], [...] Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (ZWINGK) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 20 marca 2025 r., [...] o odmowie sprostowania zapisu w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym B. , gmina B., objętej Księgą Wieczystą numer [...] zgodnie z jej oznaczeniem w dziale I KW.
Jak wyjaśnił ZWINGK, przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez organ odwoławczy. Wówczas decyzją z dnia 20 października 2024 r., ZWINGK uchylił decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozprzęgnięcia z uwagi na błędnie ustalony przez organ I instancji krąg zainteresowanych.
Sprawa dotyczy wniosku pełnomocnika I. K. z 29 maja 2024 r. - który wpłynął do Starosty [...] 3 czerwca 2024 r. - o udzielenie pisemnych wyjaśnień dotyczących przyczyn niezgodności numeracji działek ewidencyjnych objętych księgą wieczystą nr [...]
Wówczas, pismem z 6 czerwca 2024 r., organ udzielił wnioskodawcy wyjaśnień, wskazując, iż działki w obrębie B. występują w ewidencji gruntów i budynków są oznaczone: [...] o pow. 0,4376 ha, [...] o pow. 0,1731 ha, [...] o pow. 0,7226 ha oraz [...] o pow. 0,5037 ha. W księdze wieczystej, w dziale I, występują natomiast działki o numerach: [...], [...], [...], o powierzchni łącznej 1,93 ha. Starosta w wyniku przeprowadzonej analizy wskazał, że rozbieżności w numeracji działek wynikają z błędu pisarskiego sądu wieczystoksięgowego. W dziale I księgi wieczystej nr [...], założonej postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z 15 marca 1961 r, ujawniono następujące działki: [...], [...], [...], o powierzchni łącznej 7,63 ha. Wpisu dokonano na podstawie następujących dokumentów: rejestru pomiarowego, opisu i planu nieruchomości pochodzących z księgi wieczystej KW 3200. Z uwagi na to, że w tych dokumentach znajdują się działki oznaczone w następujący sposób, tj. [...], [...], [...] (o powierzchni łącznej 7,63 ha), wnioskować należy, że już przy założeniu KW [...] popełniono błąd pisarski i zamiast działek o numerach [...] - wpisano odpowiednio [...], niezgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiącymi podstawę wpisów do KW.
W zakresie zaskarżonej odwołaniem decyzji, organ I instancji, przy udziale wszystkich stron, rozstrzygnął ponownie sprawę i odmówił sprostowania zapisu w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym B. , gmina B. objętej księgą wieczystą numer [...], w dziale I tej księgi.
Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie wyjaśnił, iż zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, a także dokonywanie w niej zmian reguluje ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: ustawa Pgik), ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ewidencja gruntów jest zatem specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można ani dochodzić i udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością, ani też żądać sprostowania błędnych danych w przedmiocie oznaczenia nieruchomości zawartych w księdze wieczystej.
W odniesieniu do zarzutów odwołania wskazano, że ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujętych w niej danych dotyczących m.in. gruntów spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w sposób ściśle określony w tych przepisach.
W każdym przypadku odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków starosta winien bezwzględnie wydać decyzję administracyjną, stosownie do art. 24 ust. 2c ustawy Pgik.
Księgi wieczyste należy odróżnić od katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków; zob. art. 53a ustawy Pgik.). Oba rejestry należą do kategorii rejestrów publicznych o charakterze przedmiotowym, ale są prowadzone przez odrębne organy, pełnią inne funkcje oraz podlegają innym regulacjom prawnym.
Ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jest prowadzona przez starostę na podstawie art. 20 ustawy Pgik. Prowadzi się go na potrzeby m.in. planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. Wprowadzono również mechanizmy prawne, które zmierzają do zapewnienia zgodności danych w obu rejestrach. Stosownie do art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości.
Sprostowanie, o którym mowa powyżej, może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości.
Do zawiadomienia, o którym mowa powyżej, dołącza się wypis z operatu katastralnego, a gdy jest to niezbędne - także wyrys z mapy katastralnej lub inny dokument stanowiący podstawę sprostowania oznaczenia nieruchomości.
W trybie wskazanym powyżej jest możliwie skorygowanie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej. Inna sytuacja zachodzi w zakresie błędu merytorycznego. Błąd merytoryczny to błąd powodujący niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Do błędów merytorycznych zaliczamy m.in. błędy polegające na omyłce w treści wpisu, na skutek której wpis nieprawidłowo odzwierciedla rzeczywisty stan prawny, wpisie do księgi wieczystej prawa nieistniejącego lub wpisie takiego prawa, które nie ma umocowania w prawie, braku wpisu dotyczącego istniejącego prawa, co powoduje, że ujawniony w księdze wieczystej stan prawny jest inny niż rzeczywisty, dla tej samej nieruchomości albo tego samego ograniczonego prawa rzeczowego prowadzi się dwie lub więcej ksiąg wieczystych, ujawniających odmienny stan prawny.
W ocenie organu odwoławczego, rozbieżności pomiędzy treścią księgi wieczystej a operatem ewidencyjnym wynikają z błędu pisarskiego dokumentacji sądu wieczystoksięgowego, kiedy to na etapie założenia KW [...] zamiast numerów działek [...] wpisano działki o numerach [...] Odwołując się więc do przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece wskazać należy, że podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości, a nie odwrotnie. Błędne jest twierdzenie pełnomocnika wnioskodawczyni o możliwości domagania się sprostowania zapisu danych w ewidencji gruntów jako wtórnych w stosunku do treści księgi wieczystej.
Nadmieniono, że starosta wnioskował do Sądu Rejonowego w K. Wydział Ksiąg Wieczystych o sprostowanie danego błędu pisarskiego dla przedmiotowych działek. Sąd odmówił wydając stosowne postanowienia, w których swoją odmowę uzasadniał tym, że orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z 25 lipca 1960 r. nie wskazuje wprost numerów poszczególnych działek, które nabył pierwszy właściciel - S. S.. Organ podkreślił jednak, że dane orzeczenie odnosi się do odpowiedniego numeru gospodarstwa, odsyłającego do poprzedniej KW [...] i tam znajdującego się rejestru pomiarowego obejmującego następujące działki: [...], [...], [...]. Starosta uznał, że skoro Sąd Rejonowy w postanowieniu z 8 września 2008 r. wskazał, że orzeczenie o wykonaniu aktu nadania nie zawiera danych o konkretnych działkach nabytych na własność, to po stronie aktualnych następców prawnych jest ten błąd naprawić wybierając właściwą drogę prawną. Ciężar aktualizacji wpisów w księdze wieczystej spoczywa na właścicielu nieruchomości, dla której księga ta jest prowadzona. Jest to w jego dobrze pojętym interesie.
Wskazano, że zmiana (aktualizacja) danych ewidencji gruntów i budynków może być dokonana tylko w przypadku, gdy ma charakter bezsporny. Z tego też powodu organ dokonuje aktualizacji w sytuacji, gdy dysponuje dokumentacją, z której jednoznacznie wynika wspomniana bezsporność zmiany danych dla nieruchomości. Zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają wyłącznie charakter techniczno -deklaratoryjny, o czym świadczy ugruntowane już orzecznictwo w tym zakresie. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie określone stany prawne i faktyczne, udokumentowane w stosowny sposób. Dokonując aktualizacji ewidencji organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty a tym bardziej nie mogą zmieniać istniejącego stanu prawnego ani w drodze decyzji, ani poprzez czynność materialno - techniczną. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji, wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i cywilnoprawnych. Z kolei dokumenty uzasadniające wpisy w ewidencji gruntów i budynków są częścią operatu ewidencyjnego. Niewłaściwe jest dążenie do rozstrzygnięcia przez organ ewidencyjny prawdziwości zapisów w księdze wieczystej, w szczególności w przypadku rozbieżności w oznaczeniu nieruchomości, którego podstawą jest kataster.
Pismem z 7 kwietnia 2025 r. pełnomocnik I. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 i art § 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...], przy której wydaniu doszło do zaniechania przeprowadzenia wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do takiego załatwienia sprawy, który będzie uwzględniał słuszny interes społeczny oraz interes obywatela - w tym przypadku skarżącej, w tym w szczególności bezzasadnego przerzucenia przez organ na Skarżącą ciężaru wyjaśnienia niezgodności mających miejsce pomiędzy oznaczeniem nieruchomości w prowadzonej dla niej księdze wieczystej, a dotyczącymi tej nieruchomości dokumentami, pozostającymi w posiadaniu Starosty;
2. art. 24 ust. 2 c w zw. z art. 24 ust 2 b ppkt 1 lit. b) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, polegające na utrzymaniu przez Organ II instancji decyzji odmawiającej sprostowania zapisu danych w ewidencji gruntów i budynków, choć są one niezgodne z oznaczeniem nieruchomości objętym stosowną księgą wieczystą.
Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazano w szczególności, że ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że sąd wieczystoksięgowy pozostaje konsekwentny w swoim stanowisku co do tego, że oznaczenie nieruchomości objętej KW nr [...] pozostaje prawidłowe, nie przyjmując argumentów Starosty, przedstawionych także w treści uzasadnienia jego decyzji z dnia 17 stycznia 2025 r. Co więcej, choć Starosta twierdzi, że to postanowienia sądu wieczystoksięgowego pozostają wadliwe, przyznaje on, że nie zaskarżał wydanych przez niego postanowień, co - wobec twierdzeń organu - pozostaje całkowicie niezrozumiałe.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Decyzja w niniejszej sprawie poddana kontroli Sądu dotyczy odmowy sprostowania zapisu w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia nieruchomości, zgodnie z jej oznaczeniem w księdze wieczystej.
Odmowa powyższa nastąpiła po ustaleniu przez organ geodezyjny, iż pomiędzy numeracją działek objętych Księga Wieczystą nr [...] a rejestrem ewidencji gruntów i budynków dotyczącym tej nieruchomości istnieje rozbieżność. Przy czym, nie jest kwestionowane przez stronę ustalanie poczynione przez organ po wglądzie do akt księgi wieczystej i dokumentów z nią powiązanych, co to stwierdzonych różnic w zapisach w poszczególnych rejestrach.
I tak, na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. z 15 marca 1961 r. założono księgę wieczystą Nr [...] dla nieruchomości położonej we wsi B. gmina B.. W dziale I tej księgi ujawniono działki: [...], [...], [...] o łącznej powierzchni: 7,63 ha. Podstawę wpisu w dziale I stanowiły dokumenty ewidencji gruntów: rejestr pomiarowy oraz opis i plan nieruchomości, znajdujące się w KW [...]. Przedstawiciel organu badający dokumenty będące podstawą oznaczenia nieruchomości w dziale I przy założeniu [...] stwierdził ponadto, że w rejestrze pomiarowym oraz na załączonej mapie, znajdują się działki oznaczone numerami: [...], [...],[...] o łącznej powierzchni 7,63 ha. Zatem już w 1961 r. przy założeniu KW [...] popełniono błąd i zamiast działki nr [...] do zakładanej księgi wpisano działkę [...], a zamiast działki nr [...] wpisano działkę [...], tj. niezgodnie z danymi z ewidencji gruntów będącymi podstawą oznaczenia nieruchomości w KW [...].
Jak wynika ze skargi oraz odwołania, pełnomocnik skarżącej upatruje wadliwości skarżonego rozstrzygnięcia w tym, iż sąd wieczystoksięgowy "pozostaje konsekwentny w swoim stanowisku co do tego, że oznaczenie nieruchomości objętej KW nr [...] pozostaje prawidłowe", zatem to organ administracji powinien skorygować oznaczenie nieruchomości tak aby odpowiadało one zapisom w księdze wieczystej. Ma to wynikać z art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, stanowiącym, iż aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie m.in. właśnie wpisów w księgach wieczystych (ppkt 1 lit. b)).
W zakresie powyższego stanowiska należy dostrzec, iż jak trafnie dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1037/23, zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. Natomiast art. 27 ust. 1 tej ustawy stanowi, że w razie niezgodności danych ewidencji gruntów z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych ewidencji gruntów. Regulacja ta oznacza, że dane dotyczące nieruchomości - ich położenia, granic, powierzchni, nie mogą być ujawniane w ewidencji na podstawie danych zawartych w księdze wieczystej. Relacja jest odwrotna - to ewidencja stanowi kryterium poprawności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej i podstawę wpisów danych dotyczących gruntu do księgi wieczystej.
Zatem wbrew stanowisku skarżącej, księga wieczysta nie może być podstawą dokonywania wpisów dotyczących oznaczenia działek w ewidencji gruntów. Przy czym w realiach badanej sprawy nie sposób nie dostrzegać, iż skoro nie jest w istocie sporne pomiędzy organem i skarżącą, iż to przy założeniu KW [...] popełniono błąd, gdyż zamiast działki nr [...] do zakładanej księgi wpisano działkę [...], a zamiast działki nr [...] wpisano działkę [...], korekcie powinny podlegać dane ujawnione w księdze wieczystej nie zaś w ewidencji gruntów.
Skoro zatem skarżąca domagała się dokonania zmiany oznaczenia działek w ewidencji gruntów w oparciu o stosowne zapisy księgi wieczystej, organ na zasadzie art. 24 ust. 2c ustawy Pgik nie będący uprawnionym do dokopania żądanej zmiany w prowadzonym przez siebie rejestrze był zobowiązany do wydania decyzji odmownej, bowiem jak stanowi powyższy przepis odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Jeśli chodzi, o twierdzenia skargi dotyczące zasad korygowania danych w księgach wieczystych, stosownie do art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości. Sprostowanie, o którym mowa w ust. 1, może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości.
Skoro starosta w roku 2008 i 2009 (dwukrotnie) wnioskował do Sądu Rejonowego w K. Wydziału Ksiąg Wieczystych o sprostowanie stwierdzonego błędu pisarskiego, nie sposób uznać za uprawnione twierdzenia pełnomocnika skarżącej o wadliwości działania tego organu. Warto zaakcentować, iż zgodnie z przywołanym wyżej przepisem rolą organu prowadzącego kataster nieruchomości jest zawiadamianie sądu o rozbieżności danych w rejestrach. Rolą organu ewidencyjnego jest zatem co do zasady przesłanie sądowi wieczystoksięgowemu stosownej sygnalizacji, nie zaś wnioskowanie o dokonanie zmian w zastępstwie właściciela czy użytkownika wieczystego nieruchomości.
Jak trafnie uznał organ ciężar aktualizacji wpisów w księdze wieczystej spoczywa na właścicielu danej nieruchomości. To właściciel - a nie organ ewidencyjny - dysponuje możliwością uzupełniania czy też korygowania oczekiwanej przez sąd wieczystoksięgowy dokumentacji dotyczącej nabywania poszczególnych działek gruntu. Brak skutecznych działań właściciela przez sądem wieczystoksięgowym nie daje podstawy do domagania się "korygowania" danych w ewidencji dotyczących oznaczenia nieruchomości. Tego rodzaju działanie mogłoby w szczególności prowadzić do zaistnienia w obrocie prawnym działek o tożsamych oznaczeniach, co z punktu widzenia celów ewidencji byłoby oczywiście wadliwe. Warto też podkreślić, że organ administracji nie sprawuje nadzoru nad sądem wieczystoksięgowym.
W zakresie zarzutu, iż organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywatela, nie sposób stwierdzić jakie zdaniem pełnomocnika skarżącej organ miałby podjąć jeszcze inne działania w zakresie aktualizacji prowadzonej przez siebie ewidencji. Jak już wskazano, rozbieżności w zakresie danych w ewidencji i księgach co do oznaczenia nieruchomości są w badanej sprawie niesporne, jednak brak było podstaw do ich zmiany w oparciu o zapisy ksiąg wieczystych dotyczące oznaczeń poszczególnych działek ewidencyjnych.
Organ ewidencyjny mógł załatwić wniosek skarżącej albo poprzez dokonanie czynności materialno-technicznej i skorygowanie zapisów w prowadzonej przez siebie ewidencji w razie potwierdzenia ich wadliwości lub odmówić decyzją takiego działania w przypadku, gdy podstaw do takiego działania nie stwierdził. W rozpatrywanym przypadku organ prawidłowo wydał stosowną decyzję administracyjna.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI