II SA/Sz 330/25

II SA/Sz 330/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 248
art. 228 ust.1, pkt 4,
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Dowódcy 12 Dywizji Zmechanizowanej w Szczecinie z dnia 24 lutego 2025 r. nr 10 w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy oddala skargę.
Uzasadnienie
Rozkazem personalnym z 3 grudnia 2024 r., nr 90, Dowódca [...] P. , na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 - dalej "k.p.a.") w zw. z art. 228 ust. 1 pkt. 4, art. 229 ust. 1 i 4 ustawy o obronie Ojczyzny z dnia 11 marca 2022 r. (Dz. U. 2024 r. poz. 248 z późn. zm. - dalej "u.o.o.") oraz § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 marca 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. poz. 433 - dalej "rozporządzenie"), orzekł o zwolnieniu szer. N. K. (dalej " strona", "skarżący") z dniem 31 grudnia 2024 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy pasywnej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Organ I instancji wskazał, że podczas opiniowania służbowego za rok 2024, przełożony żołnierza - dowódca drużyny wystawił skarżącemu ocenę dostateczną z opiniowania służbowego. Skarżący zapoznał się z opinią służbową, ale nie skorzystał z przysługującego mu prawa do odwołania się od niej. W związku z powyższym na wniosek dowódcy kompanii zaopatrzenia z dniem 23 października 2024 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. W toku tego postępowania organ ustalił, że skarżący został powołany do zawodowej służby wojskowej w dniu 22 listopada 2022 r. Od tego czasu u żołnierza wielokrotnie przejawiało się nieregulaminowe zachowanie, czego dowodem są meldunki o naruszeniu przez niego dyscypliny wojskowej. Pomimo wielokrotnych rozmów dyscyplinujących, żołnierz nie poprawił swojego zachowania, co w ocenie bezpośrednich przełożonych nie rokuje na dalsze regulaminowe pełnienie zawodowej służby wojskowej.
Skarżący wniósł odwołanie od wydanego rozkazu personalnego wskazując na naruszenie:
- art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym zwolnieniem strony z zawodowej służby wojskowej, wobec nieuwzględnienia wszystkich posiadanych przez żołnierza kwalifikacji pozwalających na pełne wykorzystanie jego predyspozycji i możliwości w dalszej służbie wojskowej,
- art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o., bowiem organ I instancji pomimo ciążącego na nim obowiązku, w świetle fakultatywnego charakteru dyspozycji zawartej w niniejszym przepisie "żołnierza zawodowego można zwolnić ", błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, w tym rzeczywiste stanowiska wyższych przełożonych strony w niniejszej sprawie oraz nieuwzględnienie faktu, że pomimo otrzymywania ogólnych ocen dostatecznych w opiniach służbowych wielu żołnierzy zawodowych nadal pełni zawodową służbę wojskową, a strona w dotychczasowej służbie nie dała podstaw do podjęcia takiego rozstrzygnięcia,
- art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności braku wymaganej aktywności organu wojskowego w niniejszej sprawie, co skutkowało podjęciem wydanej decyzji wyłącznie o wybiórcze dowody zebrane w przeprowadzonym postępowaniu i nie wyjaśnieniu podjętej decyzji w kontekście interesu społecznego, jaki przemawiał przeciwko załatwieniu sprawy zgodnie z interesem strony, w świetle zaangażowania strony w realizację licznych zadań poza macierzystą jednostką wojskową,
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i pominięcie wszystkich dowodów oraz okoliczności przemawiających na korzyść żołnierza, zaś organ na potwierdzenie swojej tezy w uzasadnieniu decyzji ograniczył się wyłącznie do próby podważenia kompetencji i zasług żołnierza, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zasadności, w szczególności niewyjaśnienie faktycznych przesłanek zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej, co uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonego rozkazu personalnego pod kątem jego zasadności i kierowania się przy jego podejmowaniu przez organ wojskowy zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcia wszystkich, niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,
- art. 11 k.p.a., poprzez uchybienie zasadzie przekonywania, a mianowicie niewyjaśnienie jakimi przesłankami kierował się organ wojskowy przy załatwieniu sprawy, w tym pominięcie decydującego elementu decyzji administracyjnej jakim jest należyte uzasadnienie przyczyn wydania fakultatywnej decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Dowódca [...] Dywizji [...] w S. , rozkazem personalnym z dnia 24 lutego 2025 r. nr 10, w oparciu o art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 268a k.p.a., art. 123, art. 228 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 229 u.o.o., § 12 pkt 2, § 15 ust. 1 w zw. z § 16 ust. 1 rozporządzenia, uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej terminu zwolnienia z dniem 31 grudnia 2024 r. skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej i ustalił nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy na dzień 31 marzec 2025 r., zaś pozostałej części utrzymał w mocy ww. rozkaz personalny.
W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji podał, że materialnoprawną podstawą toczącego się postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej jest norma art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o., zgodnie z którą żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Wyjaśnił, że w świetle zgromadzonej dokumentacji, żołnierz został poddany corocznemu procesowi opiniowania służbowego za rok 2024, w wyniku którego otrzymał ogólną ocenę dostateczną. Opinia została sporządzona w dniu 22 sierpnia 2024 r. przez bezpośredniego przełożonego opiniowanego, z której treścią w tym samym dniu został zapoznany, jednakże nie skorzystał z przewidzianej w art. 127 ust. 6 u.o.o. możliwości złożenia odwołania do wyższego przełożonego, co spowodowało, iż z dniem 5 sierpnia 2024 r. opinia ta stała się ostateczna.
Organ odwoławczy podkreślił, że zastosowanie procedury fakultatywnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. jest pozostawione uznaniu właściwego organu. W konsekwencji zatem właściwy organ może rozważyć pozostawienie żołnierza w dalszej służbie, pomimo niskiej oceny. Jest to uprawnienie organu, z którego może skorzystać. Wyłącznym kryterium, którym powinien kierować się organ w toku podejmowania decyzji jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jedynym warunkiem, jaki właściwy organ jest zobowiązany zweryfikować, jest istnienie ostatecznej opinii służbowej. Ocenia on wyłącznie, czy opinia została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ogólną ocenę o opiniowanym. Sprawdza się to w istocie do ustalenia, czy opinia służbowa spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym, czy można jej przypisać walor dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej.
Zdaniem organu odwoławczego, w związku z przeprowadzonym w stosunku do skarżącego procesem opiniowania służbowego za rok 2024 zostały rozważone, jak również w konsekwencji należycie ocenione wszystkie elementy uwzględniane w toku procesu opiniowania. Organ zwrócił uwagę na bardzo niską ocenę w zakresie wywiązywania się z obowiązków lub zadań, gdzie w zakresie sprawności fizycznej opiniowany został oceniony jako nie spełniający kryteriów nawet w minimalnym zakresie, co dyskwalifikuje go jako żołnierza zawodowego. Strona pełni zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym o stopniu etatowym STE: szeregowy, na którym głównym wymogiem w stosunku do żołnierza jest utrzymywanie wysokiej sprawności fizycznej, ze względu na stawiane przed nim zadania, związane z realizacją czynności służbowych w ramach ćwiczeń poligonowych, bądź jak w przedmiotowej sprawie, uczestnictwie w zabezpieczeniu dyżuru bojowego w ramach wzmocnienia Systemu Obrony Powietrznej RP. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest absencja skarżącego na przeprowadzanym w terminie zasadniczym, tj. do końca czerwca 2024 r. rocznym egzaminie z wychowania fizycznego. Natomiast w zakresie jakości i terminowości wykonywania obowiązków lub zadań służbowych, jak również samodzielności i inicjatywy strona została oceniona jako spełniająca wymagania w ograniczonym zakresie.
Organ odwoławczy odnotowując także fakt uzyskania przez skarżącego w opinii służbowej za rok 2023 bardzo dobrej ogólnej oceny, zaakcentował, że w zakresie swoich kompetencji, w związku z przeprowadzonym procesem opiniowania, po rozważeniu wszelkich okoliczności, Dowódca nie uznał za stosowne rozważenie możliwości pozostawienia skarżącego w dalszej służbie.
W ocenie organu odwoławczego, podniesiona w odwołaniu okoliczność posiadanych przez skarżącego kwalifikacji i predyspozycji do dalszej służby wojskowej, nie mogła być rozważana w kategoriach przemawiających przeciwko zastosowaniu procedury przewidzianej w art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. To od żołnierza w dużej mierze jest uzależnione, czy jego kwalifikacje, predyspozycje oraz praktyczne umiejętności zostaną w sposób właściwy, a co za tym idzie przez niego oczekiwany, zdyskontowane i przyniosą wymierny efekt w satysfakcjonującym dla niego przebiegu służby wojskowej. Takiej możliwości, skarżący się pozbawił. Z kolei podniesiona kwestia dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej przez innych żołnierzy ocenionych analogicznie jak skarżący, wskazuje na elementarny brak znajomości fundamentalnej zasady indywidualnego rozpatrywania przez organ istoty sprawy, bez analogii bądź odwoływania się do bliżej nieokreślonej zbiorowości.
Według organu II instancji, w toku przeprowadzonego postępowania zostały uwzględnione i w sposób właściwy przeprowadzone wszystkie dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty sprawy, a zarzucany brak uwzględnienia indywidualnego interesu skarżącego wynika z oczywistego i nie ulegającego wątpliwości prymatu w analizowanej materii potrzeb Sił Zbrojnych, jak również potrzeb racjonalnej polityki kadrowej. Poza tym w sposób jasny, czytelny i nie budzący najmniejszych wątpliwości zostały wyartykułowane wszystkie przesłanki, którymi kierował się organ I instancji wydając decyzję. Wskazane przesłanki bazowały na przeprowadzonym w stosunku do skarżącego procesie opiniowania służbowego, a w konsekwencji na uzyskanej w jego trakcie finalnej ogólnej ocenie. Z kolei odnosząc się do wskazanego w odwołaniu braku nałożonych kar dyscyplinarnych, w związku z popełnionymi przez skarżącego przewinieniami dyscyplinarnymi, zaznaczono, że choć zastosowanie najmniej dolegliwego instrumentu, tj. przeprowadzanie rozmów dyscyplinujących, z całą pewnością było rozwiązaniem korzystnym dla skarżącego, tym nie mniej aspekt został zapewne uwzględniony przez Dowódcę [...] P. w toku rozważań przed wydaniem merytorycznej decyzji. Jednocześnie dodano, że dla potrzeb niniejszego postępowania pozyskano zaświadczenie z Ośrodka Rehabilitacyjno - Postresocjalizacyjnego w D. z dnia 13 stycznia 2024 r., stwierdzające pobyt strony na [...], której termin zakończenia planowany jest na grudzień 2025 r.
Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy uznał wydany przez organ I instancji, w wyniku przeprowadzonego postępowania, rozkaz personalny za prawidłowy, zgodny z obowiązującymi co do istoty sprawy przepisami zarówno prawa materialnego, jak również mającymi zastosowanie w sprawie przepisami prawa procesowego.
Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję organu odwoławczego, zarzucając naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym zwolnieniem strony z zawodowej służby wojskowej, tak jak przepisu ustanawiającego obligatoryjną przesłankę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, tj. bez konieczności wykazania sprecyzowanych okoliczności faktycznych (leżących poza przeprowadzonym wobec żołnierza procesem opiniowania służbowego i wystawionej ogólnej oceny dostatecznej) i bez przełożenia ich na konkretne
powody wskazujące na zasadność zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, chociaż prawidłowe zastosowanie przepisu art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. wymaga ustalenia takich okoliczności faktycznych i ich analizy w aspekcie uznania administracyjnego, albowiem otrzymanie dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej albowiem - jako fakultatywna przesłanka tego zwolnienia wymaga rozważenia tego zwolnienia w aspekcie chociażby interesu społecznego i słusznego interesu strony;
2) przepisów prawa procesowego, a mianowicie:
- art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności braku wymaganej aktywności organu wojskowego w niniejszej sprawie, co zaakceptował organ II instancji i który nie podjął się ponownego rozpatrzenia sprawy, co skutkowało oparciem podjętej decyzji wyłącznie o wybiórcze dowody zebrane w "przeprowadzonym" postępowaniu i nie wyjaśnieniu podjętej decyzji w kontekście interesu społecznego, jaki przemawiał przeciwko załatwieniu sprawy z uwzględnieniem również interesu strony, w świetle zaangażowania strony przed zwolnieniem w realizację licznych dodatkowych zadań, w tym wykonywanych poza macierzystą jednostką wojskową,
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i pominięcie wszelkich dowodów oraz okoliczności przemawiających na korzyść żołnierza, zaś organ I instancji na potwierdzenie swojej tezy w uzasadnieniu decyzji ograniczał się wyłącznie do próby podważenia kompetencji i zasług żołnierza, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zasadności, w szczególności niewyjaśnienie faktycznych przesłanek zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej, co uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zasadności i kierowania się przy jej podejmowaniu zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania,
- art.7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszystkich, niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,
- art. 11 k.p.a., poprzez uchybienie zasadzie przekonywania, a mianowicie niewyjaśnienie jakimi przesłankami organ wojskowy kierował się przy załatwieniu sprawy, w tym pominięcie decydującego elementu decyzji administracyjnej jakim jest należyte uzasadnienie przyczyn wydania fakultatywnej decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej,
- art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i nierozpoznanie sprawy po raz drugi,
- art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w żadnym stadium postępowania i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.
Skarżący wyjaśnił, że choć z opiniowania służbowego w 2024 r. otrzymał ocenę ogólną dostateczną, to od otrzymanej oceny nie odwołał się do wyższego przełożonego, ponieważ z rozmów z jego przełożonymi wynikało, że pomimo wystawionej stosunkowo niskiej oceny w opinii służbowej będzie mógł dalej pełnić zawodową służbę wojskową oraz czynić starania lepszego wykonywania swoich obowiązków służbowych i uzyskania w kolejnym roku wyższej oceny z opiniowania służbowego, tym bardziej, że w poprzednim roku otrzymał ocenę ogólną bardzo dobrą. Zaznaczył, że w ostatnim czasie dwukrotnie był wyznaczony na szkolenie poligonowe do pełnienia funkcji pomocy kuchennej, co wykraczało poza jego obowiązki na stanowisku operatora - radiotelefonisty.
Dodatkowo od stycznia do czerwca 2024 r. był wyznaczony i pełnił ponad 30 służb wewnętrznych, do których nie było uwag przełożonych, a które wymagały od strony właściwego przygotowania się oraz wysiłku. Natomiast w miesiącach lipiec-sierpień 2024 r. przebywał około 45 dni pełniąc służbę w ramach pełnionego dyżuru bojowego w ramach wzmocnienia Systemu Obrony Powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej, podczas którego skarżący zadania wykonywał również właściwie. Nigdy nie był karany dyscyplinarnie, pomimo twierdzeń organów, że skarżący wielokrotnie przejawiał nieregulaminowe zachowanie. Powyższy dorobek i zaangażowanie strony w pełnienie zawodowej służby wojskowej zostały pominięte przez organy wojskowe i zdaniem skarżącego nie jest zrozumiałym to, aby jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej (żołnierza wyszkolonego i z pewnym już dorobkiem doświadczenia) faktycznie leżało w interesie Sił Zbrojnych. Przy czym poprzednie dobre opinie czy nagrody i pochwały mogą dawać wskazówkę dla zastosowania innego środka, niż najbardziej dotkliwego dla strony, tj. zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Dlatego też do wydania decyzji o zwolnieniu w ogóle dojść nie powinno.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Wskazał, że do chwili zwolnienia ze służby skarżący nie odbył sprawdzianu z WF, nie wie z jakich przyczyn. Wyjaśnił, że nie ma wiedzy na temat tego, czy skarżący leczy się w związku z uzależnieniem.
Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Jej przedmiotem uczyniono decyzję utrzymującą w mocy rozkaz personalny zwalniający skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przenoszący do rezerwy pasywnej oraz zmieniającą termin zwolnienia ze służby. Przyczyną zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej było uzyskanie dostatecznej oceny w opinii służbowej.
Na podstawie art. 228 ust. 1 u.o.o. żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek:
1) skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania albo karę aresztu wojskowego bez warunkowego zawieszenia jej wykonania albo z warunkowym zawieszeniem jej wykonania;
2) odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa;
3) niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję;
4) otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej;
5) zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych - za pisemną zgodą żołnierza;
6) (uchylony);
7) skreślenia żołnierza zawodowego w trakcie kształcenia, o którym mowa w art. 95 ust. 4, z listy kształconych z uwagi na niespełnienie wymogów określonych w regulaminie nauki lub studiów;
8) zachowania naruszającego godność lub honor żołnierza lub nielicującego z powagą służby oraz godzącego w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych;
9) upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia;
10) popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie;
11) upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania pełnienia służby z powodu choroby lub pobytu w szpitalu albo innym podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne oraz niewystępowanie przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501).
Wymienione w treści tego przepisu przesłanki zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej mają charakter fakultatywny, co oznacza, że decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Organ, w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek z art. 228 ust. 1 u.o.o. może, ale nie musi podjąć decyzję o zwolnieniu ze służby. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ działa w ramach tzw. luzu decyzyjnego, nie oznacza jednak dowolności. Od organu wymagana jest zatem szczególna rozwaga przy podejmowaniu takich decyzji, które muszą być należycie umotywowane, i z których uzasadnienia powinno wynikać jakimi względami kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie o określonej treści.
Ponieważ decyzja stanowiąca przedmiot skargi dotyczy żołnierza zawodowego, a materialnoprawną podstawę jej wydania stanowił art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. wyjaśnić należy, że w odniesieniu do żołnierzy zawodowych ustawodawca stawia szczególne wymagania dotyczące warunków jakie osoby te powinny spełniać ubiegając się o powołanie do służby wojskowej (art. 83 i nast. u.o.o.). Dotyczą one między innymi przymiotów osobistych, ale również sprawności fizycznej (art. 332 u.o.p.).
Z kolei od żołnierza pełniącego zawodową służbę wojskową wymaga się stałego utrzymywania sprawności bojowej, sprawności fizycznej, podnoszenia kwalifikacji, dyspozycyjności i odporności na stres oraz trudy pełnienia służby.
Jednym z narzędzi, służących ocenie wywiązywania się przez żołnierza z jego obowiązków jest opinia służbowa. Dokument ten stanowi podstawę do oceny żołnierza w kontekście wywiązywania się przez żołnierza z jego obowiązków i powierzonych mu zadań. Przy czym wskazać należy, że opiniowanie żołnierzy odbywa się według odrębnej procedury, a opiniowanemu żołnierzowi służy prawo wniesienia odwołania od opinii służbowej, o czym skarżący został pouczony. Ostateczna opinia wiąże organ, który na jej podstawie, w przypadku uzyskania oceny dostatecznej, może zdecydować o pozostawieniu żołnierza w służbie, bądź o jego zwolnieniu.
W badanej sprawie skarżący od opinii służbowej się nie odwołał. Bez znaczenia dla niniejszego postępowania pozostają przyczyny, dla których skarżący nie złożył odwołania od opinii służbowej pomimo tego, że został prawidłowo pouczony o swoich prawach w tym zakresie. Nie ma również znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż ustnie obiecano mu, że pomimo dostatecznej oceny nie zostanie zwolniony. Skarżący jako żołnierz zawodowy powinien wiedzieć jakie są jego uprawnienia i obowiązki, a także wiedzieć jakie konsekwencje wiążą się z oceną dostateczną. Jeżeli uważał, że wystawiona ocena i wnioski wynikające z opinii są dla niego krzywdzące mógł i powinien był złożyć odwołanie, a skoro tego nie uczynił, opinia stała się ostateczna i mogła stanowić podstawę do zwolnienia go ze służby.
Decyzja w tym zakresie, jakkolwiek uznaniowa, nie może mieć jednak charakteru dowolnego i – jak wyżej wskazano, powinna zostać szczegółowo uzasadniona. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola decyzji uznaniowych ma ograniczony zakres, gdyż kontroli tej nie podlega uznanie samo w sobie, ale to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego oraz to, czy swobodne uznanie organu nie przekształciło się w uznanie dowolne. Sąd kontroluje zatem, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że przyznanie prymatu dobra służby nad interesem skarżącego nie musi oznaczać przekroczenia granic uznania administracyjnego. W przypadku bowiem służb mundurowych, a zwłaszcza żołnierzy zawodowych, istotna jest konieczność zapewnienia wykonywania zadań z zakresu obronności państwa. W tego typu sprawach najważniejszym kryterium szczególnym jest dobro służby. Ma ono niejako prymat nad dobrem jednostki. Osoby pełniące służbę, w odróżnieniu od osób podejmujących pracę na podstawie stosunku pracy, pozostają z władzą służbową w takim stosunku podporządkowania, który charakteryzuje się m.in. wysoką dyspozycyjnością, zarówno co do sposobu wykonywania służby, w tym pod względem pory i miejsca świadczenia pracy, jak i innych warunków należących do treści tego stosunku prawnego. Pracodawca ma tu szeroką możliwość jednostronnego kształtowania treści tego stosunku i doboru funkcjonariuszy. Jest to praca jednostronnie wyznaczana, w odróżnieniu od pracy umownie podporządkowanej, podlegającej przepisom kodeksu pracy. Jednakowoż ograniczenia równoważone są pewnymi przywilejami, do których m.in. zalicza się dodatkowe elementy uposażenia, dodatki, urlopy, czy trwałość stosunku służbowego gwarantowaną też enumeratywnie wyliczonymi przyczynami zwolnienia ze służby. W tej materii kognicja sądów administracyjnych jest ograniczona. Niepodobna wkraczać sądom kontrolującym legalność tego rodzaju aktów na grunt doboru członków danego korpusu, poza przypadkami, w których jest to dopuszczone na mocy wyraźnego przepisu prawa (por. wyroki NSA z 26 września 2024 r., sygn. akt III OSK 227/24 i 1 grudnia 2016 r.,, sygn. akt I OSK 2243/15, dostępne w CBOSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analiza przedłożonych Sądowi akt postępowania prowadzi do wniosku, że organ granic uznania administracyjnego nie przekroczył. W realiach rozpoznawanej sprawy, konieczność zwolnienia skarżącego umotywowano tym, że nie stawił się on w służbie bez usprawiedliwienia i nie przystąpił do sprawdzianu z WF. Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, na okoliczność, iż skarżący podjął leczenie z [...].
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem organ prawidłowo uznał, że wskazane wyżej okoliczności, związane z przebiegiem służby skarżącego uniemożliwiają pozostawienie go w zasadniczej służbie wojskowej.
Z przedłożonych Sądowi dokumentów wynika niezbicie, że skarżący w dniu 24 czerwca 2024 r. nie stawił się w miejscu pełnienia służby, nie powiadomił przełożonego o niemożności stawienia się i przyczynach absencji, nie odbierał telefonów.
Nie ulega również wątpliwości, że skarżący uchybił obowiązkowi stawienia się na sprawdzianie WF, przy czym przyczyna niestawienia się nie jest znana - nie została przez skarżącego w żaden sposób wyjaśniona.
Świadczy to, w ocenie Sądu, o lekceważącym stosunku skarżącego do obowiązków służbowych i w pełni uzasadnia przekonanie organu, iż dalsze pozostawanie skarżącego w służbie nie leży w interesie sił zbrojnych RP.
Oceny tej nie podważa podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż w przeszłości skarżący był opiniowany pozytywnie, jak również fakt, iż był wyznaczany do zadań przekraczających jego obowiązki i wywiązywał się z nich właściwie. Należy bowiem podkreślić, że znaczenie dla oceny zasadności pozostawienia żołnierza w służbie ma ocena ostatnia. Fakt, że skarżący był pozytywnie oceniany przez innych żołnierzy nie może mieć wpływu na ogólną ocenę jego przydatności do służby, skoro skarżący uchybił swoim podstawowym powinnościom.
Nie bez znaczenia pozostaje, iż skarżący – jak wynika z akt sprawy leczy się z [...], co stawia pod znakiem zapytania zasadność pozostawienia go w zawodowej służbie wojskowej, w której wymaga się od żołnierza utrzymywania sprawności fizycznej, dyspozycyjności, decyzyjności i odporności na stres. W tym wypadku, wbrew wywodom skargi, nad indywidualnym interesem skarżącego przeważa interes służby. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że pozostawienie w służbie skarżącego, pomimo poważnych zastrzeżeń do jego postępowania miałoby demoralizujący wpływ na pozostałych żołnierzy.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona, a wskazywane uchybienia proceduralne nie miały wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.