II SA/SZ 33/25

II SA/Sz 33/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32 ust. 1,art. 67 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58 § 1,§ 2, § 3,art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...]/24 Starosta [...] orzekł
o utracie przez W. J. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] sierpnia 2024 r. z uwagi na niestawiennictwo
w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy. Decyzja doręczona została Skarżącemu 4 września 2024 r.
2. Pismem z dnia 22 października 2024 r. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji .
W uzasadnieniu wskazał, iż jest osobą niepełnosprawną umysłowo i leczy się psychiatrycznie, boryka się z wieloma trudnościami zdrowotnymi. Z powodu tych dolegliwości nie rozumie procedur, przepisów. Skarżący wskazał także, że o terminach stawiennictwa w PUP zawsze przypomina mu jego koleżanka A. P., lecz
z uwagi na to, że ona sama także się też rozchorowała w sierpniu, to nie miał z nią żadnego kontaktu, gdyż miewa właśnie takie dni, że przez wiele dni z nikim nie rozmawia. Skarżący podniósł także, że choroba koleżanki w sierpniu spowodowała, że nie była ona w stanie mu tym razem pomóc.
Dalej wyjaśnił, że nie pamięta kiedy odebrał decyzję Starosty [...]
i nie miał wiedzy, że należało się od niej odwołać. Dopiero po ponownym spotkaniu
z A. P. w dniu 18 października 2024 r. powiedział jej o wyrejestrowaniu
z Urzędu Pracy i otrzymaniu decyzji.
3. Wraz z odwołaniem Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, w którym wskazał, że z uwagi na swoją chorobę (choroba afektywna dwubiegunowa oraz upośledzenie umysłowe) nie zrozumiał, że ma 14 dni na wniesienie odwołania oraz, że jego choroba objawia się tym, że zamyka się w sobie, zamyka w pokoju, co oznacza, że nie ma z nim żadnego kontaktu. Do pisma
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz do odwołania Skarżący przedłożył zaświadczenia lekarskie od lekarza rodzinnego z roku 2017 i 2021, opinie dwóch lekarzy psychiatrów wydane dla potrzeb zespołu do spraw orzekania
o niepełnosprawności z roku 2023 i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydanego w roku 2002.
4. Wojewoda (dalej: "Organ odwoławczy") zwrócił się z pismem do Skarżącego o przedłożenie najbardziej aktualnych dowodów (zaświadczeń) potwierdzających, że jego stan zdrowia całkowicie uniemożliwił mu wniesienie odwołania od otrzymanej decyzji w dniu 4 września 2024 r.
5. W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżący podał, że najbardziej jest aktualne zaświadczenie od lekarza psychiatry z roku 2023. Wyjaśnił również, że w trakcie trwającego zdarzenia (czyli przez cały sierpień, wrzesień i październik) nie korzystał z porad lekarskich ponieważ "leżał jak nieprzytomny" oraz pod wpływem leków psychotropowych i nie było z nim "żadnego "kontaktu" przez te cale trzy miesiące. Skarżący podał także, że o tej sytuacji nie wiedziała również jego koleżanka, nikt nie mógł go tym samym dopilnować i przypomnieć o terminie stawiennictwa w PUP oraz by wnieść odwołanie; o tych okolicznościach poinformował koleżankę dopiero 18 października 2024 r., która pomogła mu napisać pismo. Skarżący podał także, że dołącza do niniejszego pisma zaświadczenia/dowody, że jego koleżanka była chora w tym okresie, a tym samym ich choroby powodują, że razem oboje nie radzą sobie w życiu, dotrzymywanie terminów w ich chorobach jest uciążliwe i często staje się niemożliwe.
6. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wojewoda, postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 roku nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając odmowę Organ odwoławczy wskazał, iż Skarżący nie spełnił dwóch przesłanek (z trzech wymaganych), o których mowa w ww. art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a"), tj. nie złożył wniosku (prośby) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jak też nie uprawdopodobnił, że w jego przypadku nastąpił brak winy w uchybieniu przez nią terminu do wniesienia odwołania.
Zdaniem Wojewody Skarżący nie złożył wniosku (prośby) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a bieg tego terminu sam Skarżący wywodzi z daty określonej na
18 października 2024 r., tj. z momentu, w którym powiedział swojej koleżance o tym, że z dniem 8 sierpnia 2024 r. utracił status osoby bezrobotnej. Z takim stanowiskiem Skarżącego organ odwoławczy się nie zgodził, gdyż w jego ocenie okolicznością najistotniejszą było to, że decyzja Starosty [...] została doręczona osobiście Skarżącemu w dniu 4 września 2024 r. (podpis własnoręczny na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji administracyjnej). Zdaniem Organu odwoławczego Skarżący nie dowiódł w żaden sposób, iż w okresie 14 dni licząc od 5 września 2024 r. do 18 września 2024 r. nie mógł dokonać tej czynności - tj. wnieść odwołania. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, ani nie powołał żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać taką tezę, że po otrzymaniu decyzji w dniu 4 września 2024 r. i przez kolejne 14 dni po tej dacie jego stan zdrowia uniemożliwił mu jakiekolwiek działanie.
W ocenie Organu odwoławczego Skarżący oparł swoją argumentację na chorobie koleżanki w miesiącu sierpniu (i od tego było uzależnione także jego niestawiennictwo w PUP - tj. 8 sierpnia 2024 r. i brak wniesienia w terminie odwołania od otrzymanej decyzji w dniu 4 września 2024 r.), jednak nie przedłożył na tę okoliczność żadnych dowodów.
Dalej Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący mógł zadbać o własne interesy i z uwagi na tak zły stan zdrowia tym bardziej zgłosić się do lekarza. Stanowiłoby to okoliczność dla organów administracji do ewentualnego uwzględnienia jego niestawiennictwa w dniu 8 sierpnia 2024 r. jak też niemożności - po doręczeniu decyzji w dniu 4 września 2024 r.- wniesienia odwołania. Twierdzenia Skarżącego, że w całym tym okresie leżał jak nieprzytomny i był otumaniony lekami, prowadzą bowiem do wniosków, że w całym tym okresie był pozbawiony dostępu do podstawowych dla siebie czynności jak np. żywienie, nawadnianie się, zakupy, itp. Niewykonywanie jednak tych czynności przez tak długi okres (łącznie prawie 3 miesiące) oznacza - mając na uwadze zwykłą powszechną i ogólną wiedzę- że taka osoba wymaga pilnej hospitalizacji z uwagi na niewątpliwie stan zagrażający jej życiu i zdrowiu. Takich okoliczności Skarżący nie uprawdopodobnił.
Organ odwoławczy wskazał, że jako dowód w swojej sprawie Skarżący przedłożył dwa zaświadczenia od lekarzy wydane dla potrzeb zespołu ds. orzekania
o niepełnosprawności, tj. z datą 10 października 2023 r. jak i 14 listopada 2023 r. Jak wynika z obu tych zaświadczeń Skarżący nie był leczony, nie przyjmuje żadnych leków, zaniedbał leczenie "gdyż nie widzi takiej potrzeby".
W ocenie Organu odwoławczego nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału
w realizacji tego obowiązku. Zatem sam Skarżący powinien przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jego stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jego zdaniem, znaczenie w sprawie. Żadnych dokumentów z roku 2024 r. które by wskazywały na taką chronologię sytuacji zdrowotnej Skarżącego na przestrzeni tych 3 miesięcy Skarżący nie przedłożył.
Organ odwoławczy uznał również, że nie został przez Skarżącego uprawdopodobniony także fakt (druga przesłanka) braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, skoro w dniu 4 września 2024 r. Skarżący będąc w posiadaniu decyzji Starosty [...], mógł bez żadnych przeszkód wnieść odwołanie (termin ten upływał w dniu 18 września 2024 r.).
Skarżący wskazał bowiem w swoich wyjaśnieniach, że z uwagi na swoją chorobę nie zrozumiał, że ma 14 dni na wniesienie odwołania a także, że w miesiącu sierpniu 2024 r. jego koleżanka była chora i nie przypomniała mu o tym obowiązku.
Skarżący posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim
a z orzeczenia tego nie wynika, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, że wymaga opieki osób trzecich. Z orzeczenia wynika, że może być zatrudniony do prostych prac/przyuczenia do stanowiska pracy oraz, że nie wymaga pomocy w celu pełnienia ról społecznych. Ponadto z informacji przekazanych Organowi odwoławczemu w dniu 7 listopada 2024 r., Skarżący na wyznaczane jej terminy wizyt w Urzędzie Pracy zgłaszał się zawsze sam (bez pomocy osoby trzeciej), dokonywał własnoręcznych podpisów przy datach wyznaczanych do kolejnych stawiennictw, zapamiętywał te terminy i pozostawał w kontakcie z pośrednikiem pracy odpowiadającym za jego obsługę.
Ponadto Organ odwoławczy wskazał, że z przekazanych także informacji przez PUP K. wynika m.in., że Skarżącemu wydawane były skierowania do prac społecznie-użytecznych, Skarżący podpisywał się pod ich odbiorem i z tak otrzymanych skierowań Skarżący się rozliczał, tj. potwierdzał ich otrzymanie w tym wpisywał własnoręcznie daty otrzymania skierowania, zgłaszał się do pracodawców, w tym podjął pracę w ramach tych prac. W ocenie Organu odwoławczego powyższe działania pozwalają dojść do wniosku, że Skarżący dba o własne sprawy, w tym
o sprawy prywatne jak i urzędowe.
W ocenie Organu odwoławczego Skarżący nie spełnił zatem przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, jak również nie zgodził się ze Skarżącym, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy.
7. Pismem z dnia [...] grudnia 2024 r. Skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego, w której wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] nr [...]/[...]. W skardze Skarżący przedstawił podobne argumenty jak w odwołaniu oraz wniosku o przywrócenie terminu tj. o swoim ciężkim stanie zdrowia oraz o ciężkim stanie zdrowie koleżanki, która się nim opiekuje. Wskazał, że nie jest w stanie przedstawić jeszcze bardziej aktualnej dokumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia. Jego stan zdrowia nie ulega zmianie, chorób tych nie można już wyleczyć. Ponadto aktualnych zaświadczeń lekarskich nie jest w stanie przedłożyć, gdyż tracąc status osoby bezrobotnej, nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego a ponadto na wizyty lekarskie są odległe terminy. Na prywatną opiekę lekarską go nie stać.
8. Organ administracji odpowiadając na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
9. Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a.").
10. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a, sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Kierując się powyższym Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.
11. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zapadłe po stwierdzeniu przez Organ odwoławczy, że Skarżący nie złożył wniosku (prośby) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz że Skarżący nie uprawdopodobnił, iż do uchybienia terminu doszło bez jego winy.
12. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Materialnoprawną podstawę skarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – k.p.a.), który przewiduje możliwość wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania konkretnej czynności przed organem administracji publicznej, w tym do wniesienia odwołania. Strona zwracająca się z takim wnioskiem musi jednak uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Przy czym co do zasady wniosek o przywrócenie terminu składa się w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej wcześniejsze dokonanie danej czynności i wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy dokonać czynność.
Aby móc rozstrzygać o przesłankach przywrócenia terminu, należy najpierw ustalić, iż do uchybienia terminowi doszło (por. wyrok NSA z 7 maja 2020 r., sygn. akt. I OSK 1696/19). Tym samym punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie. Wniosek o przywrócenie terminu złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bowiem niedopuszczalny. W sytuacji, gdy termin do dokonania czynności (wniesienia odwołania) w ogóle nie rozpoczął swojego biegu nie może być mowy o jego uchybieniu. Wobec tego w rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności rozważenia wymaga prawidłowość doręczenia Skarżącemu decyzji z dnia [...] sierpnia 2024 r.
Jak wynika z akt postępowania decyzja została prawidłowo doręczona Skarżącemu w dniu 4 września 2024 r. Natomiast odwołanie od decyzji z dnia 30 sierpnia 2024 r. zostało złożone 23 października 2024 r. Zatem w ocenie Sądu doszło do uchybienia terminowi.
13. Podstawą do przywrócenia terminu art. 58 § 1 k.p.a. jest spełnienie przez wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu wszystkich warunków tj. złożenie takiej prośby w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której określony był termin, a w końcu uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy wnoszącego prośbę.
Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest niewątpliwie pierwotna w stosunku do pozostałych warunków uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 k.p.a.). Oznacza to, że niespełnienie tego warunku, uniemożliwia przywrócenie terminu, nawet gdy spełnione są pozostałe, spośród trzech wyżej wymienionych warunków. Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby
o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu.
Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby
o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym.
14. Z okoliczności kontrolowanej sprawy wynika, że Skarżący odebrał fizycznie decyzję w dniu 4 września 2024 r., natomiast ze względu na stan zdrowia nie zdawał sobie sprawy, że powinien złożyć od niej odwołanie. Kwestie urzędowe zawsze załatwiała za niego koleżanka A. P.. Jednakże w tym czasie sama miała problemy zdrowotne. Nie przypomniała Skarżącemu o podpisaniu listy i wizycie
w Urzędzie Pracy. Skarżący nie powiedział jej również w odpowiednim czasie
o odebraniu przez niego decyzji z dnia [...] sierpnia 2024 r. Dowiedziała się ona o tym dopiero 18 października 2024 r.
Zdaniem Sądu z okoliczności tej sprawy należy przyjąć, że Skarżący
o uchybieniu terminu dowiedział się w dniu 18 października 2024 r. Dopiero od tej daty należałoby liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Niezrozumiała jest dla Sądu taka ocena sytuacji Skarżącego
przez Organ odwoławczy, w której Organ nie dając wiary licznym dokumentom o stanie zdrowia Skarżącego, wzywa go do ich aktualizacji, nie odnosząc się do realiów badanej sprawy tj. nie biorąc pod uwagę jego historii choroby.
Organ odwoławczy dokonując weryfikacji powinien wziąć pod uwagę, iż analogiczna sprawa Skarżącego w przedmiocie decyzji pozbawiającej statusu osoby bezrobotnej była już przedmiotem rozpoznania przez Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1438/17, gdzie w ocenie Sądu nie budziła wątpliwości okoliczność, że Skarżący był osobą o obniżonej sprawności intelektualnej, wymagał pomocy osoby trzeciej w codziennym funkcjonowaniu, ponieważ nie do końca rozumiał przepisy prawa i procedury. Sąd uchylił wówczas decyzję Starosty [...], wskazując, iż organom nie może umykać z pola widzenia okoliczność, iż w przypadku Skarżącego wymaganie staranności w prowadzeniu swoich spraw powinno być dostosowane do jego poziomu percepcji i rozumienia obowiązujących norm i procedur, zwłaszcza zważywszy na skutki pozbawienia statusu osoby bezrobotnej.
W ocenie Sądu w tej sprawie Organ odwoławczy nie zbadał czy Skarżący miał świadomość tego, że odebranie decyzji przez niego będzie skutkowało przyjęciem, iż została doręczona prawidłowo. Nieprawidłowo przyjął zatem datę doręczenia decyzji jako datę ustania przyczyny uchybienia terminowi. Uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, za datę taką należało przyjąć datę 18 października 2024 r., kiedy to o doręczeniu decyzji i o braku złożenia odwołania dowiedziała się opiekunka Skarżącego A. P.. Złożenie zatem wniosku o przywrócenie terminu w dniu 23 października 2024 r. należało zatem uznać jako złożone w terminie.
15. W tym miejscu należy zauważyć, że w art. 58 k.p.a. ustawa wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. [...] Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu". Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (Postępowanie cywilne, 2000, s. 277).
W ocenie Sądu Organ odwoławczy nie zauważył różnicy pomiędzy tymi pojęciami. Nie dostrzegł, że ustawodawca nie wymaga udowodnienia okoliczności, tylko ich uprawdopodobnienia. Należy zauważyć, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentuje argumentację uprawdopodobniającą brak swojej winy w niedochowaniu terminu, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna niedochowania terminu istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o jego przywrócenie. Wymaganie uprawdopodobnienia zamiast udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu świadczy o intencji ustawodawcy odformalizowania i uproszczenia postępowania w tym przedmiocie, tak aby ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji i na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie zbyt pochopnie drogi do obrony jej praw. Tym niemniej przywrócenie terminu uzasadnia tylko podanie przez wnioskodawcę takich obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które wskazują na to, że nawet pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, nie mógł dokonać czynności w terminie. O zaistnieniu przesłanki "należytej staranności w dochowaniu terminu" można zasadnie mówić wówczas, gdy wnioskodawca uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jakiejkolwiek jej winy, choćby w postaci niedbalstwa, w uchybieniu terminu - a zatem, gdy przedstawi okoliczności wskazujące, że nie miał możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają bowiem wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 13 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 342/24).
W ocenie Sądu Skarżący wystarczająco uprawdopodobnił okoliczności niezłożenia odwołania w terminie. Przede wszystkim przedłożył stosowną dokumentację dotyczącą choroby i swojego stanu zdrowia. Skarżący wskazał, że do dnia 18 października 2024 r. nie widział się z A. P. a to ona zajmowała się urzędowymi kwestiami. Biorąc pod uwagę przedłożoną dokumentację Skarżącego, jego historię choroby a także to, iż miał on zaufanie do osoby się nim opiekującej, nie można stwierdzać, że nie złożył odwołania przez zwykłe niedbalstwo.
Jakkolwiek w orzecznictwie przyjmuje się, że choroba sama w sobie wystarczająco nie uzasadnia uwzględnienia prośby o przywrócenie terminu, gdyż konieczne jest wykazanie, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1004/14), to jednak doświadczenie życiowe wskazuje, że schorzenia natury psychicznej niewątpliwie, już z samej swojej istoty, mogą uniemożliwić załatwianie spraw życia codziennego czy też prowadzenie spraw administracyjnych i sądowych. Zaburzenia psychiczne mogą znacząco utrudniać lub uniemożliwiać całkowicie podejmowanie racjonalnych decyzji oraz działanie, w tym w szczególności formułowanie pism procesowych i dostarczenie ich do organu w ustawowym terminie bez pomocy innych osób.
W ocenie Sądu zły stan zdrowia psychicznego może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W wyroku z dnia 21 lipca
2016 r. (sygn. akt II FSK 1783/14) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał natomiast, że "prawdopodobieństwo inaczej niż udowodnienie jest środkiem dowodowym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko uwiarygodniać twierdzenia o jakiejś okoliczności faktycznej, a zatem jeżeli strona powołuje się na zły stan zdrowia związany
z przewlekłą chorobą psychiczną, potwierdzoną zaświadczeniami wydanymi przez lekarzy specjalistów, psychologa oraz orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy to można przyjąć, że uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu dla dokonania czynności procesowej. Zły stan zdrowia psychicznego skarżącego może być wystarczającą przesłanką do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu".
W ocenie Sądu, skoro Skarżący choruje już od wielu lat na nieuleczalną chorobę niezasadne było wzywanie go o aktualne zaświadczenia lekarskie. Jednocześnie z akt sprawy wynika również, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Skarżącemu przyznano status osoby bezrobotnej w ciągłości od dnia 10 stycznia 2013 r. W okresie tych 7 lat Skarżący podjął czasową pracę oraz prowadził swoje sprawy na bieżąco. Zatem nie można też stwierdzić, że Skarżący notorycznie nie przestrzega terminów i procedury Urzędu Pracy. Razem ze swoją opiekunką starają się mimo choroby załatwiać wszystkie sprawy urzędowe zgodnie z przepisami.
Jednocześnie nie należy wykluczać iż w tej sprawie okoliczności choroby opiekunki miały kluczowe znaczenie i powinny być wzięte pod uwagę przez Organ, zwłaszcza że została przedstawiona dokumentacja odnośnie do jej problemów zdrowotnych.
16. Zgodnie z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa (rzecz jasna w jej materialnym ujęciu), jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej należałoby zastosować w niniejszej sprawie zobiektywizowane kryterium.
Ponadto ustrojodawca w art. 67 ust. 1 Konstytucji pozostawił ustawodawcy szeroką swobodę dla urzeczywistniania prawa do zabezpieczenia społecznego. Do ustawodawcy należy wybór rozwiązań, które uważa za optymalne z punktu widzenia potrzeb obywateli oraz wymogów rozwoju gospodarczego kraju.
Sąd zauważa, że Skarżący jest osobą o szczególnych potrzebach, natomiast
z akt sprawy nie wynika czy objęty jest wystarczającą pomocą państwa w zakresie opieki społecznej. Sąd wskazuje do rozważenia przez Organ odwoławczy, czy nie wskazane byłoby zwrócić się do odpowiednich organów np. Prokuratora w ramach współpracy, czy sygnalizacji, w celu ustalenia zakresu pomocy dla Skarżącego aby w przyszłości uniknąć takich sytuacji, a jednocześnie pomóc osobie, która w zderzeniu z silniejszą stroną (organem czy szeroko rozumianym państwem) zawsze będzie stroną słabszą.
W ocenie Sądu odmawiając przywrócenia terminu do złożenia odwołania, Organ odwoławczy pozbawił obywatela niepełnosprawnego i niezdolnego do samodzielnego działania w wielu sprawach, możliwości obrony swoich praw podczas gdy Konstytucja przyznaje takiemu obywatelowi szczególną ochronę państwa.
17. Analizując zaskarżone postanowienie należy stwierdzić, że Organ odwoławczy nieprawidłowo rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, zgodnie z art. 58 k.p.a., a tym samym uchybił przepisom postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, w związku z art. 58 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
18. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Orzeczenia sądów administracyjnych cytowane powyżej są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
00