II SA/Sz 323/04

II SA/Sz 323/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-06-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Makowska
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Mirosława Włodarczak-Siuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - P.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder /spr./ Protokolant Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia [...] sztuk drzew I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. Nr [...], II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 47 k, ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2001r Nr 99, poz. 1079 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew /Dz. U z 2003r nr 99 poz. 907/ i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2003r w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów /Dz. U. z 2003r Nr Il3, poz. 1074/, orzekł o wymierzeniu M. S. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew gatunek [...] rosnących na działce nr [...] w obrębie [...]
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
W dniu [...] r. Komisja Rolnictwa Leśnictwa i Ochrony Środowiska Rady Miejskiej złożyła wniosek o zbadanie legalności wycinki drzew na działce stanowiącej własność M. S.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] r. wymierzył M. S. karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia [...] drzew gatunek [...], rosnących na działce nr [...] obręb [...].
M. S. w dniu [...] r wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Kolegium decyzją z dnia [...] r uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało ją do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji zarzucając brak w aktach sprawy materiałów dowodowych tj. mapy ewidencyjnej gruntów działki nr [...] obręb [...], niezbędnej do ustalenia terenu na którym te drzewa rosły, wypisu z rejestru gruntów pozwalającego ustalić właściciela oraz ekspertyzy w zakresie wieku i zdrowotności wyciętych drzew.
Burmistrz decyzją z dnia [...] r. ponownie wymierzył M. S. karę pieniężną w kwocie [...] zł za wycięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia.
Od tej decyzji strona ponownie w dniu [...] r wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Kolegium decyzją z dnia [...] r uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza z dnia [...] r i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia nakazując ustosunkowanie się do zarzutów wniesionych w odwołaniu z dnia [...] r i wykonanie następujących czynności tj. przesłuchania świadków wskazanych przez stronę w odwołaniu, zmianę podstawy prawnej, gdyż na dzień wydania decyzji tj. [...] r obowiązywały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew ( Dz. U Nr 99, poz. 907) , a nie jak powołano w decyzji przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162,poz. 1138).
Burmistrz decyzją z dnia [...] r. wymierzył M. S. karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia w wysokości [...] zł
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. S., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 47 k, art. 47 l ust. 4 ustawy z dnia 16 października 2001 r. o ochronie przyrody (Dz, U. Nr 99, poz. 1079 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz, U. 99, poz. 907) i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew i krzewów (Dz. U, nr 113, poz. 1074), utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.
W ocenie Kolegium, odwołanie M. S. nie zasługiwało na uwzględnienie.
Z przepisów mających zastosowanie w sprawie wynika, że usunięcie drzewa może mieć miejsce za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, wydanym na wniosek władającego nieruchomością.
Zgodnie z art. 47 k powołanej ustawy zniszczenie terenów zieleni albo drzew i krzewów, spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystywaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności oraz usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia a także za zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza jednostkową administracyjną karę pieniężną.
Samowolne wycięcie drzew stanowi materię, którą organ musi rozstrzygnąć wydaniem decyzji.
Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że odwołujący się jest odpowiedzialny za dokonanie wycięcia [...] drzew rosnących na nieruchomości, której jest właścicielem.
Podnoszone w odwołaniu zarzuty co do braku ustaleń, kto dokonał faktycznej wycinki drzew zostały ponownie rozpoznane i wyjaśnione w postępowaniu administracyjnym.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że to odwołujący się dokonywał w dniu [...] r. wycinki drzew piłą motorową ze swoimi pracownikami. Fakt ten potwierdzili świadkowie: Z. K. i M. Ł.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołującego Kolegium stwierdziło, że nie mogą one stanowić podstawy do zmiany decyzji, bowiem nie zostały przedłożone żadne dowody na ich poparcie.
Zarzut podniesiony w odwołaniu, że to organ powinien dokonać zgłoszenia organom ścigania usunięcie drzew przez nieznanych sprawców jest nieuzasadniony. Skoro zainteresowany twierdzi, że dokonano kradzieży drzew, to po dokonaniu wycinki drzew powinien dokonać takiego zgłoszenia organom ścigania. Żaden przepis prawa nie nakłada takiego obowiązku na organ. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu o zgłoszeniu kradzieży ze strony odwołującego się.
Znajdującego się w aktach sprawy szkicu nie można określić, jak to sugeruje odwołujący się , jako falsyfikat, bowiem szkic ten określa jedynie miejsce lokalizacji drzew, zaś stan prawny nieruchomości, na której rosły drzewa określa wypis z ewidencji gruntów.
Dla wymierzenia kary pieniężnej za dokonanie wycinki drzew nie ma znaczenia powołana w odwołaniu okoliczność, że świadkowie zeznali, iż dowiedzieli się od zainteresowanego o wycięciu drzew na jego działce, bowiem to zainteresowany w myśl art. 47 e. ust. 1 ustawy o ochronie przyrody jest zobowiązany do utrzymywania i ochrony drzew rosnących na jego nieruchomości. Przy czym podnoszone zarzuty powinny być udowodnione. Zainteresowany żadnych dowodów w tym przedmiocie nie przedłożył.
Nie ma też znaczenia powoływanie się na to, że dla ogrzania się bezdomni dokonują częstej wycinki drzew.
Kolegium nie zgodziło się nadto z zarzutem M. S., że na jego działce nr [...] nie było nigdy nieużytku i oczka wodnego i nigdy nie rosły i nie zostały wycięte drzewa a prowadzone postępowanie nie dotyczy jego nieruchomości.
Przesłany przez odwołującego się wypis z ewidencji gruntów dotyczy stanu faktycznego na dzień [...] roku i to w sytuacji, gdy w aktach sprawy jest mapa i wypis z ewidencji gruntów dotyczący właśnie prawa władania działką nr [...] przez odwołującego się. To, że faktycznie numery działek są takie same (dla poprzedniego właściciela i obecnego) nie świadczy o tym, że na działce zainteresowanego nie rosły drzewa. Numeracja działek, w ocenie Kolegium, została wyjaśniona w zebranym w sprawie materiale dowodowym z którego wynika, że nastąpiła zmiana właścicieli działek. Wyjaśniając kwestię poruszonego w piśmie oczka wodnego i nieużytku organ odwoławczy stwierdził, że żadne uzasadnienie decyzji nie zawiera takiego twierdzenia. To, że oczko było widoczne przez osoby, które widziały jak zainteresowany wraz z innymi osobami wycinał drzewa wokół obok oczka wodnego (dowód: karta [...] i karta [...]) jest uzasadnione tym, że tuż przy drodze na granicy z działką zainteresowanego jest oczko wodne i nieużytek i właśnie obok tego już na terenie nieruchomości zainteresowanego wycięte drzewa rosły.
M. S. wywiódł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
2/ naruszenie przepisów procedury administracyjnej,
3/ sprzeczność ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego z zebranym materiałem dowodowym,
Skarżący wniósł o:
1/ stwierdzenie nieważności decyzji w związku z zaistnieniem przyczyny określonej wart. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, ewentualnie o
2/ o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,
Nadto wniósł przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie o:
- wstrzymanie wykonania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie określonym w art. 61 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi,
- w razie nieuwzględnienia wniosku, określonego w punkcie 4 o wydanie postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji
W uzasadnieniu skargi M. S. zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie tylko dokonało w decyzji błędnego rozstrzygnięcie ale całkowicie błędnie dokonało oceny stanu faktycznego, co w oczywisty sposób miało to wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego nieprawidłowo ustaliło, że to organ, czyli Burmistrz Miasta i Gminy w dniu [...] r. przeprowadzał kontrolę- wizję w terenie. Takiej kontroli nie przeprowadzał ani organ, ani nawet pracownicy organu, czyli pracownicy Urzędu Miasta i Gminy w [...]. Skarżący nie przeczy, że widział w [...] r. w [...] trzech mężczyzn - radnych: K., Ł. i S., lecz na pewno wizyta ta nie może stanowić dowodu w sprawie, gdyż wcześniej nie został powiadomiony o tym, że takie oględziny będą przeprowadzane, oględziny nie i były prowadzone z jego udziałem, oględziny przeprowadzono jeszcze przed wszczęciem postępowania i nadto nie sporządzono z tych oględzin protokołu na miejscu oględzin ani też nie dano mi tego protokołu do podpisania. Czynność ta została więc przeprowadzona z naruszeniem art. 68 Kpa. W szczególności oględziny nie były przeprowadzone przez organ tylko przez radnych, którzy nie byli uprawnieni do prowadzenie postępowania w imieniu organu.
Spisane później protokoły zdaniem skarżącego są sfingowane. Świadczy o tym m.in. to, że chociaż protokoły z zeznań świadków: Z. K. i M. Ł. były rzekomo sporządzane w różnym czasie i są zeznaniami rożnych osób, to posiadają takie same zdania i sformułowania i słowa - co przecież jest niemożliwe, by dwie osoby używały takich samych słów i określeń. Tę okoliczność skarżący podnosił już w odwołaniu, lecz Kolegium wcale nie badało tej okoliczności i nie ustosunkowało się do tego zarzutu w żadnej z wydanych przez siebie decyzji - wręcz odwrotnie zeznania te stały się podstawą wydania zaskarżonych rozstrzygnięć.
Skarżący zarzuca również że pomimo, iż wnosił o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka S., to organy orzekające w sprawie tego nie uczyniły.
Organ drugiej instancji nawet stwierdził, że powołanie S. jest niemożliwe ,bowiem "...świadek ten nie chciał złożyć podpisu pod protokołem...".
Zdaniem skarżącego, naruszono tutaj regułę wynikającą z art. 75 Kpa, bowiem nie przeprowadzono ani w postępowaniu przed organem I instancji ani przed organem II instancji dowodu, o który wnosiła strona, a który mógł z pewnością przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności wskazać mógł, że zeznania świadków K. i Ł. nie są prawdziwe. Kolegium całkowicie pominęło zeznania innych świadków tj. T. O. i E. S., które to zeznania są bardzo ważne, bowiem zostały złożone przez osoby, które były na miejscu wycięcia drzew i wyraźnie stwierdziły, iż to nie skarżący i dokonał wycięcia drzewa, a jedynie sprzątał gałęzie, po tym jak nieznana osoba dokonała kradzieży drzewa.
Kolegium nie wyjaśniło wcale powodów dla których opierało się na zeznaniach tylko dwóch świadków, pomijając inne dowody.
Organ odwoławczy swoje rozstrzygnięcie opiera jedynie na założeniu, że na pewno skarżący dokonał wycinki nie mając do tego podstaw. Nie przeprowadzono jednak dochodzenia i nie ustalono sprawcy wycinki drzew, a Kodeks karny obowiązek powiadomienia nakłada na wszystkich, którzy dowiedzieli się o popełnieniu przestępstwa.
Zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy dotknięta jest wadą nieważności, bowiem została skierowana do osoby nie będącej stroną w postępowaniu administracyjnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Kolegium przytoczyło obszerną argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz podniosło dodatkowo, że nie może zasługiwać na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut, że skarżący nie jest właścicielem pola, na którym rosły przedmiotowe drzewa.
Z dokumentów w sprawie wyraźnie wynika, że działka, na której wycięto drzewa stanowi własność E. i M. S.
To, że poprzednio właścicielem nieruchomości był J. K. nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro na dzień [...] r. (dowód: wypis z ewidencji gruntów) jako właściciel wpisany był skarżący.
Sam fakt posiadania własności przez skarżącego oraz fakt władania terenem w momencie dokonywania wycinki omawianych drzew stanowi o właściwie prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Przedmiotem kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) jest kontrola działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest – stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) – pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej
Zarzuty i argumenty skargi podważają legalność zaskarżonej decyzji i z tych powodów Sąd skargę M. S. uwzględnił.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią art. 47 k i art. 47 l ust. 4 ustawy z dnia 16 października 2001 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 99, poz. 1079 ze zm.).
Art. 47 k stanowi, iż za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów, powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności oraz za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a także za zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną.
Art. 47 l ust. 4 stanowi natomiast upoważnienie ustawowe dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia w sprawie jednostkowych kar za usuwanie drzew.
Powołane wyżej przepisy nie mogą być jednak stosowane w oderwaniu od innych uregulowań normatywnych odnoszących się w szczególności do wskazania, komu przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie, wskazania podmiotu, w stosunku do którego mogło być wszczęte i prowadzone postępowanie administracyjne.
Okolicznością w sprawie bezsporną jest, iż organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w przedmiocie usunięcia drzew bez zezwolenia oraz wymierzenia kary pieniężnej w stosunku do M. S., właściciela działki [...] położonej w [...], albowiem ustaliły, iż zdarzenie, które zainicjowało postępowanie administracyjne- usunięcie drzew bez zezwolenia, miało miejsce na tej właśnie nieruchomości.
Skarżący przeczył tym ustaleniom w toku postępowania przed organami obu instancji, czynił to jednak mało udolnie, a organy orzekające w sprawie nie podjęły żadnych czynności zmierzających do ustalenia czy nieruchomość, na której dokonano wycinki drzew bez wymaganego prawem zezwolenia jest we władaniu M. S., czy też należy do innej osoby.
Skarżący sprecyzował swoje twierdzenia dopiero na etapie postępowania sądowego domagając się w skardze stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na to, ze została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Na rozprawie M. S. przedłożył pismo procesowe z datą [...] r., w którym podniósł, że wycinki drzew bez zezwolenia dokonano na działce nr [...] położonej w [...] stanowiącej własność ojca skarżącego – E. S. , a nie jak to ustaliły organy orzekające w sprawie oraz biegły na działce nr [...] stanowiącej własność skarżącego.
M. S. podniósł nadto, że na działce [...] nigdy nie było żadnego oczka wodnego i nikt nie dokonywał tam wycinki drzew.
W świetle tych okoliczności Sąd stwierdził, że organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie winny zweryfikować w postępowaniu dowodowym twierdzenia skarżącego, albowiem prawdziwość tychże oznacza, iż kara pieniężna została nałożona na osobę, która w świetle art. 47e ustawy o ochronie przyrody nie jest zobowiązana do uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew, a tym bardziej do uiszczenia kar za drzewa, które wycięto na nieruchomości nie będącej jej własnością.
Skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji. Sąd nie orzekł jednak w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, albowiem obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania w oparciu o wszechstronnie wyjaśnione okoliczności spawy decyzji administracyjnej spoczywa na organach administracji publicznej.
Na okoliczność twierdzeń skarżącego organy orzekające w sprawie winny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające przy użyciu pełnego katalogu środków dowodowych dostępnych w procedurze administracyjnej.
Dodać również należy, że Sąd rozpoznając sprawę ograniczył się do oceny legalności kwestii proceduralnych, albowiem zbadanie przesłanek merytorycznych z wyżej podanych przyczyn w aktualnym stanie sprawy nie znajduje uzasadnienia
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.