II SA/Sz 322/22

II SA/Sz 322/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 10 par. 1, art. 40 par. 1, art. 41 par. 1, par. 2, art. 44, art. 58 par. 1, art. 7, art. 77, art. 80 , art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżącej A. G. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lutego 2022 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej: [...]WINB), odmówił A. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...], nakazującej rozbiórkę pawilonu handlowego, położonego na nieruchomości przy ul. [...] w m. M. , gm. T., na terenie działki oznaczonej nr ew. [...].
Jak wskazał organ odwoławczy, w badanej sprawie był on związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2959/20. Na mocy powyższego wyroku NSA uchylił postanowienie [...]WINB dnia [...] lutego 2020 r. którym odmówiono wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 451/20, którym oddalona została skarga na powyższe postanowienie [...]WINB.
Dokonując ponownej merytorycznej oceny wniesionego na ręce organu odwoławczego wniosku o przywrócenie terminu [...]WINB wskazał, iż A. G., reprezentowana przez adwokata E. S. wystąpiła za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z odwołaniem od decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2019 r. Jednocześnie wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wnioskodawczyni podnosił, iż strona nie brała udziału w żadnym stadium postępowania, w szczególności nie uczestniczyła w oględzinach budynku i nie miała wpływu na sporządzony protokół z tych oględzin. Został więc naruszony art. 10 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organy administracji publicznej do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Ten sam przepis nakazuje również, aby przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pełnomocnik wnioskodawczyni podnosił ponadto, iż organ administracyjny usiłował w sposób nieudolny spełnić wymagania proceduralne, jednakże przesyłki z pismami kierował pod niewłaściwe adresy, tj. w miejsca, w których wnosząca odwołanie nie przebywała. Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a jeśli strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. A. G. od 3 lat mieszka w G. pod adresem ul. [...]. [...] [...], albowiem opiekuje się swoją obłożnie chorą matką, która wymaga stałej, całodobowej opieki. Nie było żadnych przeszkód, aby pisma osobie fizycznej doręczyć w miejscu jej faktycznego pobytu. Na poparcie swoich twierdzeń pełnomocnik wnioskodawczyni przedłożył 2 zaświadczenia lekarskie dotyczące stanu zdrowia A. L. (matki A. G.) oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2015 r., znak: [...]
Jak oświadczał pełnomocnik Skarżącej o objętej odwołaniem decyzji i o toczącym się postępowaniu A. G. powzięła informację w dniu [...] stycznia 2020 r. Tym samym w jego ocenie nie minął jeszcze 14 dniowy termin do wniesienia odwołania. Jednakże z najdalej idącej ostrożności pełnomocnik strony oświadczył, iż składa wniosek w o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w trybie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., albowiem uchybienie nastąpiło bez jej winy.
Po obszernym zacytowaniu uzasadnienia wyroku NSA z 19 lutego 2021 r., sygn. akt. II OSK 2959/20, [...]WINB wskazał, iż wobec treści art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 1 i § 2 k.p.a., warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia jest łączne spełnienie następujących warunków:
1. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu,
2. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu,
3. dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu,
4. dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której termin był ustanowiony.
[...]WINB odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika wnioskodawczyni, iż organ powiatowy przesyłki z pismami kierował pod niewłaściwe adresy, tj. w miejsca w których wnosząca odwołanie nie przebywała stwierdził, iż wystosowane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. zawiadomienie z dnia [...] sierpnia 2019 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w ww. sprawie przesłane na adres korespondencyjny ul. [...]; [...] zostało tamże skutecznie doręczone A. G. w dniu [...] sierpnia 2019 r. Organ zwrócił uwagę, iż zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłka powyższa została podjęta osobiście przez A. G., przy czym w doręczonym zawiadomieniu została ona poinformowana o treści art. 41 § 1 k.p.a. tj. o obowiązku zawiadamiania organu administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu a także o tym, iż w razie zaniedbania powyższego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.
Organ ustalił ponadto, iż w aktach sprawy brak jest informacji o zmianie adresu do doręczeń A. G., o której to okoliczności mowa jest dopiero w rozpatrywanym wniosku o przywrócenie terminu.
Jak ustalił [...]WINB, kontynuując zainicjowane opisanym wyżej zawiadomieniem postępowanie administracyjne, PINB w G. wydał postanowienie z dnia [...] września 2019 r., które dwukrotnie awizowane, zostało zwrócone temu organowi w dniu [...] września 2019 r., jako nie podjęte przez adresata. Następnie PINB w G., pismem z dnia [...] października 2019 r., zawiadomił A. G. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji na podstawie art. 9 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawiadomienie to, adresowane na adres: ul. [...], [...], zostało skutecznie doręczone stronie, tj. zostało podjęte osobiście przez wnioskodawczynię w dniu [...] października 2019 r.
Z powyższego, w ocenie organu wynika, iż A. G., odbierała osobiście część korespondencji, tj. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, kierowane na ww. adres, czyli posiadała wiedzę o toczącym się postępowaniu oraz o obowiązku wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a.
Jak wyjaśnił [...]WINB, skoro wnioskodawczyni miała wiedzę, iż przez pewien czas będzie przebywać poza miejscem zamieszkania, mogła poinformować organ o tym, aby czasowo kierował korespondencję pod inny, wskazany adres. Skoro skarżąca tego obowiązku nie dopełniła należy uznać, iż organ I instancji właściwie adresował korespondencję na adres zamieszkania A. G., co jest zgodne z treścią art. 41 § 2 k.p.a.
Wobec powyższego przyjęto, że zaskarżona decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2019 r., została zasadnie wysłana skarżącej, za pośrednictwem Poczty Polskiej, na adres korespondencyjny: ul. [...]; [...]. Przesyłka z ww. decyzją dwukrotnie awizowana przez Pocztę [...], tj.: w dniu [...] grudnia 2019 r. oraz w dniu [...] grudnia 2019 r., została zwrócona organowi powiatowemu w G. w dniu [...] stycznia 2020 r., jako przesyłka niepodjęta przez adresata. Z powyższego wynika, że decyzja została A. G. skutecznie doręczona w dniu [...] grudnia 2019 r., tj. zgodnie z art. 44 k.p.a.
Zatem termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. upłynął w dniu [...] stycznia 2020 r. Skarżąca w tym terminie nie złożyła odwołania.
Wniosek o przywrócenie terminu, zawierający argumentację dotyczącą sprawy rozpatrzonej decyzją PINB w G., skarżąca nadała w dniu [...] stycznia 2020 r. (wraz z odwołaniem od tej decyzji) w urzędzie pocztowym w K..
Organ dostrzegł, iż jak wskazał w zapadłym w toku sprawy wyroku NSA - za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania należy przyjąć [...] stycznia 2020 r. Zatem z tym dniem rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, który upłynął w dniu [...] lutego 2020 r. Wynika z powyższego, iż wnioskodawczyni dochowała ustawowego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, został on bowiem nadany w dniu [...] stycznia 2020 r.
Zatem prośbę o przywrócenie terminu wniesiono w badanej sprawie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Jako kolejną przesłankę niezbędną do rozważania organ wskazał obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony.
Po obszernym zacytowaniu orzeczeń sądów administracyjnych organ wskazał, iż z treści rozpatrywanego wniosku A. G. wynika, że uchybienie nie nastąpiło z jej winy, albowiem nie przebywała ona pod adresem na który to adres wysyłana była korespondencja, albowiem z powodu opieki nad matką przebywała ona w G. pod adresem ul. [...]. [...] [...], gdzie jak oświadczył pełnomocnik wnioskodawczyni, A. G. mieszka od 3 lat opiekując się swoją obłożnie chorą matką, która wymaga stałej, całodobowej opieki. Na dowód załączono do ww. wniosku dwa zaświadczenia lekarskie dotyczące stanu zdrowia matki.
Ustosunkowując się do powyższego organ stwierdził, iż decyzja PINB w G. została doręczona w trybie określonym w art.44 k.p.a. w dniu [...] grudnia 2019 r., po uprzednim dwukrotnym awizowaniu przesyłki poleconej zawierającej tę decyzję. Pod tym adresem A. G. odbierała osobiście część korespondencji, tj. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, zatem posiadała wiedzę o toczącym się postępowaniu oraz o obowiązku wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a.
Jak wywiódł dalej organ, skoro skarżąca miała wiedzę, iż przez pewien czas będzie przebywać poza miejscem zamieszkania, mogła zatem poinformować organ o tym, aby czasowo kierował korespondencję pod inny wskazany adres, którego to obowiązku nie dopełniła mimo pouczenia. Organ wskazał też, że skoro zamieszkiwanie przez skarżącą pod innym adresem niż adres zamieszkania, związane z koniecznością stałej opieki nad osobą bliską, nie stanowiło przeszkody do osobistego odbioru przez skarżącą niektórych przesyłek PINB to nie można jednocześnie przyjąć, iż stanowiło przeszkodę do powiadomienia organu powiatowego w toku prowadzonego postępowania, o zmianie adresu korespondencyjnego, jak również do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2019 r. z zachowaniem terminu. Zatem podane przez stronę okoliczności, uzupełnione o zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia A. L., matki A. G., w ocenie organu, nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu przez wnioskującą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Pismem z [...] marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na powyższe postanowienie zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że wnosząca skargę nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy w sytuacji gdy A. G. uprawdopodobniła brak swojej winy, a nadto wykazała, że przez niepouczenie jej, że organ administracyjny uznał decyzję za doręczoną z datą [...] grudnia 2019 r., a tym samym, że w chwili faktycznego doręczenia decyzji w dniu [...] stycznia 2020 r. minął już termin do wniesienia odwołania, a więc organ administracyjny nie wykonał obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych I prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
2. Naruszenie art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia wykładni prawa ustalonej w tej sprawie przez Naczelny Sądu Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2959/20, w szczególności co do naruszenia przepisu art. 9 k.p.a., przez niepoinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji II instancji oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentu dołączonego do skargi tj. aktu zgonu A. L., która zmarła w grudniu 2020 r.
Jak wywiedziono w uzasadnieniu skargi, zgon matki skarżącej w znacznym stopniu uprawdopodabnia twierdzenia podnoszone przez A. G., że jej matka była w krytycznym stanie, wymagała całodobowej opieki, co uniemożliwiało podjęcie działań w niniejszej sprawie.
Nadto zdaniem pełnomocnika skarżącej, we wniosku o przywrócenie terminu A. G. uprawdopodobniła brak winy twierdząc, że nie dochowała terminu z przyczyn od niej całkowicie niezależnych, gdyż spowodowanych ciężką chorobą matki i obowiązkiem całodobowej nad nią opieki bez jakichkolwiek przerw. A. G. nie mogła liczyć na jakąkolwiek pomoc innych osób. W dniu [...] stycznia 2020 r. uprosiła ona sąsiadkę, aby na pół godziny zastąpiła ją i dozorowała A. L., która akurat zasnęła. Ta półgodzinna przerwa pozwoliła jej odebrać decyzję z nadzoru budowlanego w G.. Udając się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. wnosząca skargę chciała dowiedzieć się o toczącym postępowaniu i nie miała jakiejkolwiek wiedzy, iż zapadła w dniu [...] grudnia 2019 r. decyzja. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, A. G. uprawdopodobniła konieczność przebywania poza miejscem stałego zamieszkania przedstawiając niebudzące wątpliwości dokumenty, w postaci 2 zaświadczeń lekarskich, potwierdzających konieczność całodobowej opieki. Dokumenty te w toku postępowania administracyjnego nie zostały zakwestionowane, ani też nie wykazano, aby A. G. wiedziała o podjętej decyzji przed jej doręczeniem w dniu [...] stycznia 2020 r. Konieczność opieki nad ciężko chorą matką jest zdarzeniem nagłym i niewątpliwie usprawiedliwia czasową nieobecność A. G. w jej stałym miejscu zamieszkania w okresie od [...] grudnia 2019 do [...] stycznia 2020 r., a w szczególności usprawiedliwia brak reakcji na awizowanie przesyłki. Dodać należy, że w stałym miejscu zamieszkania w M. w tym czasie nie przebywał żaden domownik. Okoliczności sprawy wskazują więc, że A. G. nie dopełniła w ustawowym terminie czynności procesowej w postaci złożenia odwołania z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia tj. takiej której nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Niewątpliwie ciężka choroba matki strony i niemożność opuszczania mieszkania matki w G. w okresie od [...] grudnia 2019 r. do [...] stycznia 2020 r. była tą przyczyną, wyłączającą winę A. G.. Niewątpliwie A. G. uprawdopodobniła okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Okoliczności te były niezależne od jej woli i uniemożliwiały jej dopełnienie czynności. A. G. podjęła działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminowi, gdyż udała się osobiście do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. w dniu [...] stycznia 2020 r., aby uzyskać informację (której faktycznie nie otrzymała, gdyż naruszono art. 9 k.p.a.) oraz zwróciła się do adwokata w dniu [...] stycznia 2020 r. o poradę oraz w celu wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Sprawa jako dotycząca wydanego w postępowaniu administracyjnym postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i obejmuje również orzekanie m.in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym (vide: art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w sprawie zapadł już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie zaś do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przedmiotem postępowania jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji powiatowego organu nadzoru budowalnego nakazującej wnioskodawczyni rozbiórkę pawilonu handlowego.
Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Wobec powyższego organ trafnie przyjął, iż termin do wniesienia odwołania należy przywrócić, jeśli są spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu,
2. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu,
3. dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu,
4. dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której termin był ustanowiony.
W badanej sprawie nie jest sporne, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony wraz z odwołaniem. Zostało bowiem prawomocnie przesądzone przez Naczelny Sąd Administracyjny od jakiej daty należy liczyć siedmiodniowy termin do zgłoszenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Jak orzekło NSA, termin ten należy liczyć od dnia [...] stycznia 2020 r. - tym samym o przywrócenie terminu wystąpiono zaledwie 3 dni od powyższej daty.
W świetle wskazań zawartych w wyroku NSA nie może też aktualnie budzić wątpliwości, że stronie decyzja pierwszoinstancyjna została skutecznie doręczona w trybie określonym w art. 44 k.p.a. poprzez dwukrotne awizowanie przesyłki a termin do złożenia odwołania upływał w dniu [...] stycznia 2020r.
Kluczowe w badanej sprawie jest zatem zweryfikowanie przez Sąd czy organ prawidłowo zastosował się do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylając uprzednio zapadłe w sprawie: wyrok WSA oraz postanowienie [...]WINB wyraźnie wskazał na obowiązek rozważenia czy została spełniona przesłanka dotycząca uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony.
Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 1035/21).
W ocenie Sądu, mając na uwadze treść uzasadnienia skarżonego postanowienia brak jest podstaw do uznania, aby organ należycie wywiązał się z powyższego obowiązku. Organ trafnie wprawdzie ustalił, iż skoro skarżąca została poinformowana o treści art. 44 k.p.a., doręczenia dokonywane pod adres jej zamieszkania były skuteczne. Nie jest też sporne, iż skarżąca miała obowiązek zawiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania. Niemniej jednak nie sposób uznać z prawidłowe ograniczenie się przez organ do stwierdzenia , iż skoro zamieszkiwanie przez skarżącą pod innym adresem niż adres zamieszkania, związane z koniecznością stałej opieki nad osobą bliską, nie stanowiło przeszkody do osobistego odbioru przez skarżącą niektórych przesyłek PINB (dwóch zawiadomień) to nie można jednocześnie przyjąć, iż stanowiło przeszkodę do powiadomienia organu powiatowego w toku prowadzonego postępowania, o zmianie adresu korespondencyjnego, jak również do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2019 r. z zachowaniem terminu.
Prawidłowa ocena czy skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania winna była opierać się na ocenie, czy przedłożone przez skarżącą dowody wraz z przestawioną argumentacją dają podstawy do stwierdzenia, iż w okresie wydania i doręczenia decyzji nie zamieszkiwała ona pod adresem zamieszkania znanym organowi z uwagi na wywodzoną konieczność sprawowania stałej opieki nad chorą matką. Przy czym, aby stwierdzić, że taka opieka stanowiła przeszkodę uzasadniającą przywrócenie terminu do odwołania konieczne byłoby stwierdzenie, że miała ona charakter przeszkody nagłej a podjęcie czynności niezbędnych do terminowego wniesienia odwołania, np. z uwagi na zakres sprawowanej opieki, miały taki wymiar, iż stanowiły przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W tym zakresie należytej oceny wymagała treść kopi dwóch zaświadczeń o stanie zdrowia A. L.. Jak wynika z treści zaświadczenia z [...] stycznia 2020 r. u chorej, zamieszkałej w G., stwierdzono liczne schorzenia, przy czym pierwsze obawy ograniczające jej samodzielność pojawiły się "około 10 lat temu". Natomiast poważniejsze kłopoty miały wystąpić z końcem 2015 r. Jak wskazał lekarz, narastające zaburzenia pamięci zaczęły powodować problem w funkcjonowaniu chorej a "w ostatnim czasie" zaburzenia powodowały konieczność całodobowej opieki nad chorą. Natomiast w zaświadczeniu lekarskim z [...] października 2018 r. stwierdzono potrzebę opieki drugiej osoby i brak zdolności do samodzielnej egzystencji.
Odnosząc się natomiast do argumentacji pełnomocnika skarżącej zawartej w skardze oraz dowodu w formie aktu zgonu, nie sposób nie dostrzegać, iż jeśli miały one stanowić podstawę orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu, winny one były zostać przedstawione organowi, do którego wystąpiono z wnioskiem. Jak wynika bowiem wprost z art. 58 § 1 k.p.a. obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu ciąży na wnioskodawcy. Stąd część całkowicie nowej argumentacji pełnomocnika skarżącej przedstawionej dopiero w skardze nie mogła być dotychczas poddana ocenie organu jako przesłanka uzasadniająca ingerencję w zasadę trwałości decyzji ostatecznych.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu nie dokonując należycie wnikliwej oceny przedkładanych dokumentów i poprzestając na pobieżnej i nadmiernie lakonicznej oraz nie poddającej się kontroli ocenie argumentacji strony mającej uprawdopodobnić brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, organ naruszył art. 153 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji orzeczenia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
W dalszym toku czynności organ winien dokonać stosownej oceny przedłożonych mu przez wnioskodawczynię dowodów oraz przedstawionej argumentacji zmierzającej do wykazania braku winy w uchybieniu terminu a swoje stanowisko w tym zakresie należycie uzasadnić, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.
Powołane wyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.