II SA/Sz 315/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która nigdy nie pracowała, mimo sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Skarżąca domagała się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, mimo że nigdy wcześniej nie pracowała. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki, ponieważ skarżąca nigdy nie podjęła zatrudnienia. WSA utrzymał w mocy decyzję organów, uznając, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utracone zarobki, a w przypadku osoby nigdy niepracującej taki związek nie istnieje.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego T. K., która sprawowała opiekę nad swoją niepełnosprawną matką. Organy administracji, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że skarżąca nigdy wcześniej nie pracowała i nie mogła zatem zrezygnować z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne ma charakter rekompensaty za utracone zarobki lub brak możliwości ich uzyskania z powodu konieczności sprawowania opieki. Skarżąca podnosiła, że opieka nad matką uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, niezależnie od tego, czy pracowała wcześniej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że kluczowym warunkiem przyznania świadczenia jest istnienie bezpośredniego związku między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki. W sytuacji, gdy skarżąca nigdy nie pracowała, nie można mówić o utraconych dochodach, które świadczenie miałoby rekompensować, ani o rezygnacji z pracy z powodu opieki. Sąd potwierdził również, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący momentu powstania niepełnosprawności nie miał zastosowania w tej sprawie, ponieważ główną przeszkodą było niepodjęcie zatrudnienia przez skarżącą.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne ma na celu rekompensatę za utracone zarobki lub brak możliwości ich podjęcia z powodu konieczności sprawowania opieki. W przypadku osoby, która nigdy nie pracowała, nie można mówić o utraconych dochodach, które świadczenie miałoby rekompensować, ani o rezygnacji z pracy z powodu opieki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie bezpośredniego i ścisłego związku między rezygnacją z pracy lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Skoro skarżąca nigdy nie pracowała, nie można ustalić utraty dochodów, które świadczenie miałoby zrekompensować, ani uznać, że opieka jest przyczyną niepodejmowania pracy, jeśli taka aktywność nigdy nie była podejmowana.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § ust. 1 i 2
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o. art. 128
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Odrzucone argumenty
Fakt, że skarżąca nigdy nie pracowała, nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli opieka uniemożliwia podjęcie pracy. Organ nie powinien badać przyczyn braku zatrudnienia, a jedynie ustalić, czy osoba jest zdolna do pracy i czy opieka jest wyłączną przyczyną niepodejmowania pracy.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem takiej osoby, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki, która aktywność zawodową uniemożliwia musi istnieć bezpośredni i ścisły związek.
Skład orzekający
Katarzyna Sokołowska
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
członek
Patrycja Joanna Suwaj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla osób, które nigdy nie pracowały, a sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby nigdy niepracującej. Nie rozstrzyga bezpośrednio kwestii związanych z momentem powstania niepełnosprawności, choć odnosi się do wyroku TK w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów o świadczeniach pielęgnacyjnych i ich zastosowaniem w sytuacjach życiowych, gdzie brak wcześniejszego zatrudnienia staje się przeszkodą.
“Nigdy nie pracowałaś? Nie dostaniesz świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli opiekujesz się matką.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 315/22 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2022-09-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-04-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Katarzyna Grzegorczyk-Meder Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/ Patrycja Joanna Suwaj Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 619/23 - Wyrok NSA z 2024-04-09 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 119 pkt 2, art. 120, art. 134 par. 1, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 137 art. 1 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 ust. 1, 5, 1b Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], Burmistrz I., odmówił przyznania T. K., dalej jako "skarżąca" świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że T. K. nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem niepełnosprawność u jej matki istnieje dopiero od 80-roku życia, a ponadto nie musiała ona rezygnować z pracy w celu sprawowania opieki nad matką, bowiem nigdy nie pracowała. T. K. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., podnosząc w nim, że kwestionowana decyzja jest niezgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt 38/113. Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn.zm.) w związku z art. 17 ust.1 pkt 4 oraz ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., 111 z późn.zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że problematyka będąca przedmiotem niniejszej sprawy uregulowana jest przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym art. 17 ust. 1, zgodnie z którym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może przysługiwać tylko osobie, na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny, przez co należy rozumieć obowiązek dostarczania środków utrzymania a w miarę potrzeby także środków wychowania, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania nad nią opieki. Stosownie natomiast do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej (dzieci) oraz rodzeństwo. Kolegium wyjaśniło, że jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, we wniosku, który wpłynął do organu I instancji w dniu [...] grudnia 2021 r., T. K. wskazała, że osobą nad którą sprawuje opiekę jest jej 86-letnia matka E. Z., która jest wdową. Z załączonego do wniosku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika, że E. Z. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] listopada 2015 r., tj. od 80 roku życia. Przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził okoliczność, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką. Natomiast z przedłożonego oświadczenia wynika, że wnioskodawczyni nie posiada żadnych dokumentów pracy zawodowej, ponieważ nigdy nie pracowała. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro wnioskodawczyni jest córką osoby niepełnosprawnej, która jest wdową, to należy ona do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki, a to z kolei oznacza, że T. K. jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Jednocześnie, Kolegium zauważyło, że z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem takiej osoby, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie osobistej, stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. W przedmiotowej sprawie, bezsporne jest, zdaniem Kolegium, że T. K. osobiście sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką. Odwołująca jednak nie pracuje i nie pracowała również wcześniej, bowiem w żaden sposób nie potwierdziła faktu wcześniejszego zatrudnienia. Stąd, w ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek polegający na tym, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką był powodem rezygnacji z zatrudnienia lub powodem niepodejmowania w tym czasie pracy zarobkowej. Stąd ewentualne przyznanie tego świadczenia nie stanowiłoby rekompensaty za rezygnację z pracy lub rezygnację z podjęcia pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, co jak wskazano wyżej jest warunkiem koniecznym do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie od powyższego, Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że z uwagi na fakt, że niepełnosprawność osoby niepełnosprawnej powstała w wieku 80-Iat, zostaje wykluczona - w świetle art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych - możliwość przyznania w takiej sytuacji świadczenia pielęgnacyjnego osobie spełniającej warunki do jego uzyskania, o których mowa w ww. ustawie. Organ zauważył bowiem, że w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wskazał również, że orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości te są rozstrzygane w kierunku uznania, że powyższy wyrok z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw spowodował, że przepis ten został pozbawiony niekonstytucyjnej treści normatywnej polegającej na niedopuszczalnym różnicowaniu sytuacji prawnej uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych w świetle kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby, nad którą uprawniony sprawuje opiekę. Innymi słowy brak jest przeciwwskazań do przyznania świadczenia w sytuacji powstania niepełnosprawności w wieku dorosłym. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi jednak związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją odwołującej z zatrudnienia lub niepodjęciem przez nią zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, bowiem wnioskodawczyni nigdy nie pracowała, stąd organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Pismem z dnia 14 marca 2022 r. T. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Kolegium, zarzucając jej naruszenie: - art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieprawidłowe dokonanie wykładni przepisu prawa w zakresie ustalenia zaistnienia negatywnej przesłanki tj. rezygnacji z pracy zarobkowej przez skarżącą, skutkujące błędnym uznaniem, iż choć bezspornie skarżąca sprawuje osobiście opiekę nad niepełnosprawną matką, to jednakże fakt, iż skarżąca nie pracuje i nigdy wcześniej nie pracowała nie powoduje, że osoba ta rezygnuje z pracy lub podjęcia pracy, podczas gdy w światłe przepisu prawa bez znaczenia jest ustalenie, czy opiekun we wcześniejszym okresie pracował i jaki był charakter jego zatrudnienia, istotne natomiast jest to, że jest zdolny do podjęcia pracy, ale nie może tego uczynić ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy czym zakres tej opieki uniemożliwia jakąkolwiek aktywność zawodową. - art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj.: - niewyjaśnienie w jaki sposób opieka sprawowana przez skarżącą nad niepełnosprawną matką jest wykonywana i czy skarżąca ze względu na zakres sprawowanej opieki może podjąć jakiekolwiek zatrudnienie, - niezbadanie sytuacji rodzinnej skarżącej i osoby niepełnosprawnej, w konsekwencji niewyjaśnienie, czy skarżąca ma obiektywną możliwość zatrudnienia bez uszczerbku dla zapewnienia matce należytej opieki. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że organ nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Jest on jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma natomiast znaczenia, od kiedy utrzymuje się taki stan rzeczy, a zatem rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką mogła nastąpić miesiąc, rok, a nawet kilka lat przed złożeniem wniosku o świadczenie, najważniejsze, aby oba te elementy pozostawały w związku przyczynowo-skutkowym. W niniejszym stanie faktycznym, zdaniem skarżącej, powyższe istnieje. Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, wobec konieczności zapewnienia swojej matce stałej, ciągłej i osobistej opieki. Stan zdrowia matki nie pozwala, aby zamieszkała ona sama. Skarżąca, wbrew uznaniu organów, przed 2015 r., kiedy to już odchowała swoje dzieci, starała się znaleźć zatrudnienie. Okazało się jednak, że choroba matki, jej podeszły wiek, niepełnosprawność wymagała od skarżącej całodziennego zaangażowania. Skarżąca podkreśliła, że świadczenie, o które się stara, jest w obecnej sytuacji bardzo jej potrzebne. Nie posiada ona żadnego dochodu, żyje praktycznie na " dwa domy". Gotuje obiady dla matki, brata, siebie samej i męża, z którym widuje się jedynie przez 2-3 godziny dziennie. Mąż skarżącej ponosi opłaty za utrzymanie mieszkania, w którym do 2015 r. wspólnie zamieszkiwała skarżąca, opłaty za utrzymanie mieszkania, w którym obecnie zamieszkuje skarżąca ponoszone są z dochodu matki skarżącej. Podobnie zakupy, lekarstwa itp. wydatkowane są wyłącznie z dwóch źródeł dochodu (męża skarżącej i matki). Skarżąca ledwo wiąże koniec z końcem. Dochód męża i matki nie jest zbyt duży (minimalne świadczenia). Na własne potrzeby skarżąca nie ma już środków. Sytuacja jest, w ocenie skarżącej, bardzo trudna, potrzeba jej wsparcia, które organy obu instancji odmówiły, czyniąc to w sposób błędny. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137 – j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji, według kryterium legalności wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Burmistrza I. odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Z kolei stosownie do art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że trafne jest stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, który skutkował tym, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności (o którym mowa we wskazanym przepisie), jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Stąd też art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, na co wskazuje ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych. Dalej wyjaśnić należy, że warunkami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są w świetle przytoczonych przepisów: posiadanie przez podopiecznego orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym, rezygnacja przez opiekuna z pracy zarobkowej, bądź niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, pozostawanie przez opiekuna w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej, wymagającej opieki. Wskazać także należy, że świadczenie pielęgnacyjne ma szczególny charakter, bowiem stanowi swego rodzaju rekompensatę za utracone na skutek podjęcia opieki wynagrodzenie, bądź za brak możliwości podjęcia zatrudnienia. Jest ono więc przyznawane nie za samo sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika to z prawnego i moralnego obowiązku wobec najbliższych, ale za pozbawienie możliwości uzyskiwania dochodów w czasie, gdy opieka ta jest sprawowana. Oznacza to, że pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki, która aktywność zawodową uniemożliwia musi istnieć bezpośredni i ścisły związek. Nie ma zatem racji skarżąca wywodząc, że organ nie ma prawa badać, czy w przeszłości pracowała i jedynym jego obowiązkiem jest ustalenie, czy jest zdolna do pracy, a powodem jej niepodejmowania jest konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Należy bowiem podkreślić, że wynikającą z przepisów procedury administracyjnej powinnością organu jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.), a także zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). W tak zakreślonych ramach mieści się ustalenie, czy rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia mają bezpośredni i ścisły związek z koniecznością sprawowania opieki. Na gruncie badanej sprawy poczynione przez organ w tym zakresie ustalenia były prawidłowe, podobnie jak prawidłowo została dokonana ocena tych ustaleń przez organ. Z akt sprawy wynika bowiem, że opiekę nad niepełnosprawną matką sprawował syn, który pobierał również w związku z tym świadczenie pielęgnacyjne. Decyzja o przyznaniu świadczenia na jego rzecz została przez organ uchylona w związku ze stwierdzeniem, iż nie wywiązuje się on prawidłowo z obowiązku opieki nad matką. Wówczas opiekę przejęła skarżąca, która wystąpiła o przyznanie świadczenia. Jak wynika z jej oświadczenia, znajdującego się w aktach sprawy, nie posiada żadnych dokumentów z przebiegu zatrudnienia, ponieważ nigdy nie pracowała. Zasadnie zatem uznał organ, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia nie ma związku koniecznością sprawowania opieki nad matką. Skoro skarżąca nigdy nie pracowała i nie osiągała dochodów z tego tytułu, to trudno ustalić, utratę jakich dochodów świadczenie pielęgnacyjne miałoby w tym wypadku zrekompensować. Trudno również uznać, że skarżąca chciałaby podjąć aktywność zawodową z momentem podjęcia opieki nad matką, jeżeli takiej aktywności przez całe swoje życie nie wykazywała. Zasadnie zatem organy obu instancji przyjęły, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką pomimo tego, że jak wynika z akt sprawy opieka ta jest faktycznie sprawowana i organ nie ma do niej zastrzeżeń. Z tych względów Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które musiałyby skutkować uchyleniem bądź stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, stąd też, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI