II SA/Sz 308/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2024-10-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
żołnierz zawodowyzwolnienie ze służbyopinia służbowaabsencja chorobowadyspozycyjnośćinteres służbysłużba wojskowasądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę żołnierza zawodowego na decyzję o zwolnieniu ze służby, uznając, że jego długotrwała absencja chorobowa i niska ocena służbowa uzasadniają zwolnienie ze względu na ważny interes służby.

Skarżący, żołnierz zawodowy, zaskarżył decyzję o zwolnieniu ze służby, argumentując swoją trudną sytuacją rodzinną i zdrowotną, która spowodowała długotrwałe zwolnienia lekarskie. Organy wojskowe uznały jednak, że jego absencja, niska ocena służbowa oraz brak dyspozycyjności uzasadniają zwolnienie ze względu na ważny interes służby. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając uznaniowy charakter decyzji o zwolnieniu i prymat interesu Sił Zbrojnych nad interesem indywidualnym żołnierza.

Sprawa dotyczyła skargi żołnierza zawodowego S. D. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Podstawą zwolnienia była dostateczna ogólna ocena w opinii służbowej, a także długotrwała absencja chorobowa skarżącego (łącznie ponad 380 dni od początku służby). Skarżący podnosił argumenty natury rodzinnej i majątkowej, wskazując na trudną sytuację materialną i brak możliwości zapewnienia bytu rodzinie po zwolnieniu. Organy wojskowe uznały jednak, że jego postawa, niska ocena wyszkolenia, brak dyspozycyjności oraz lekceważący stosunek do obowiązków uzasadniają zwolnienie ze względu na ważny interes służby. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podkreślił, że przepis zezwalający na zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej w przypadku otrzymania dostatecznej oceny w opinii służbowej ma charakter uznaniowy, ale nie dowolny. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły, iż interes służby (Sił Zbrojnych) przeważa nad interesem skarżącego. Długotrwała absencja chorobowa, nawet wynikająca z wypadku, nie wyklucza możliwości zwolnienia, jeśli wpływa negatywnie na funkcjonowanie jednostki i morale innych żołnierzy. Sąd oddalił skargę, stwierdzając brak naruszeń prawa materialnego i proceduralnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, długotrwała absencja chorobowa, która wpływa na wykonywanie obowiązków służbowych i negatywnie oddziałuje na dyscyplinę oraz morale w jednostce, może stanowić uzasadnioną podstawę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, nawet jeśli wynika z nieszczęśliwego zbiegu okoliczności lub wypadku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis zezwalający na zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej z powodu dostatecznej oceny w opinii służbowej ma charakter uznaniowy, ale nie dowolny. Organy prawidłowo oceniły, że ważny interes służby (Sił Zbrojnych) przeważa nad interesem indywidualnym żołnierza, zwłaszcza gdy absencja chorobowa dezorganizuje służbę i obciąża innych żołnierzy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.o.o. art. 228 § 1

Ustawa o obronie Ojczyzny

Żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Przepis ma charakter uznaniowy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może utrzymać w mocy, uchylić lub zmienić decyzję organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

rozp. MON art. 7 § 1

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy

Określa skalę oceniania w opinii służbowej, gdzie ocena dostateczna mieści się w przedziale 38-59 punktów.

rozp. MON art. 12

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy

Reguluje sposób wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długotrwała absencja chorobowa żołnierza negatywnie wpływa na wykonywanie obowiązków służbowych i dyscyplinę. Ważny interes służby (Sił Zbrojnych) ma pierwszeństwo przed indywidualnym interesem żołnierza. Opinia służbowa z oceną dostateczną, nawet po odwołaniu, może stanowić podstawę do uznaniowego zwolnienia. Sąd administracyjny nie bada merytorycznej zasadności opinii służbowej.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja rodzinna i majątkowa żołnierza powinna być uwzględniona i stanowić przeszkodę do zwolnienia. Absencja chorobowa wynikająca z wypadku nie powinna prowadzić do zwolnienia. Organ odwoławczy nieprawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

przepis ma charakter uznaniowy, ale nie może być dowolny interes służby, który rozumie się jako interes Sił Zbrojnych merytoryczna treść opinii służbowej należy do autonomicznego obszaru wewnętrznej relacji żołnierz zawodowy - przełożony nie można podzielić zarzutu, że organ odwoławczy wadliwie utrzymał w mocy rozkaz personalny organu I instancji

Skład orzekający

Katarzyna Sokołowska

przewodniczący

Wiesław Drabik

sprawozdawca

Joanna Świerzko-Bukowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia żołnierzy zawodowych z uwagi na ocenę służbową i absencję chorobową, a także prymat interesu służby nad interesem indywidualnym."

Ograniczenia: Sprawa ma charakter indywidualny, a decyzja opiera się na uznaniu administracyjnym organu, co ogranicza jej uniwersalne zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje konflikt między indywidualnymi trudnościami żołnierza a wymogami służby wojskowej, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie wojskowym i administracyjnym.

Żołnierz zwolniony ze służby mimo choroby i problemów rodzinnych. Sąd: interes armii ważniejszy.

Sektor

obronność

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 308/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Wiesław Drabik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 228 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 3427 w Szczecinie z dnia 27 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w S. decyzją z dnia 27 lutego 2024 r. nr 11, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 123, art. 228 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 229 ust. 1, art. 231 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm.) oraz § 12 pkt 2, § 15 ust. 1 w zw. z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 433), w wyniku rozpoznania odwołania złożonego przez szeregowego S. D. (dalej: "skarżący", "strona"), uchylił rozkaz personalny nr 3 Dowódcy [...] Brygady Obrony Wybrzeża w S. (Jednostki Wojskowej Nr [...])
z dnia 5 stycznia 2024 r., w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oraz jednocześnie ustalił nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy na dzień 31 marca 2024 r., a także utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny w pozostałej części.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, w tym wskazał, że rozkazem personalnym Nr 3 z dnia 5 stycznia 2024 r. Dowódca [...] Brygady Obrony Wybrzeża w S. z dniem 31 stycznia 2024 r. zwolnił z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy szeregowego S. D. wskutek otrzymania przez niego dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 25 września 2023 r., uprawniony przełożony żołnierza, dowódca działonu kpr. M. G., wystawiła stronie ogólną ocenę dostateczną w opinii służbowej. Żołnierz skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia odwołania od tej opinii służbowej. W wyniku rozpoznania złożonego odwołania wyższy przełożony utrzymał w mocy zaskarżoną opinię, która tym samym stała się ostateczna.
Organ pierwszej instancji podkreślił, że skarżący pełni zawodową służbę wojskową od 14 grudnia 2022 r. i w tym okresie aż 205 dni przebywał na zwolnieniu lekarskim. W 2023 roku z egzaminu ze sprawności fizycznej otrzymał ocenę niedostateczną, a jego wyszkolenie ogólnowojskowe i specjalistyczne w bieżącym okresie opiniodawczym kształtowało się na poziomie dostatecznym.
Nadto podkreślono, że skarżący w związku z dostatecznymi wynikami w szkoleniu specjalistycznym oraz dużą absencją chorobową rozkazem personalnym z dnia 27 marca 2023 r. został wyznaczony na mniej wymagające w zakresie wiedzy specjalistycznej stanowisko służbowe w [...] Batalionie Zmechanizowanym w L.. W wyniku rozpoznania odwołania strony od wskazanego rozkazu Dowódca zmienił swoją decyzję i pozostawił skarżącego na zajmowanym stanowisku.
Następnie skarżący w okresie od 1 maja 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. przebywał w służbie łącznie 24 dni.
Podsumowując organ I instancji uznał, że postawa skarżącego nie daje rękojmi takiego wykonywania obowiązków służbowych, które pozwoli na właściwe funkcjonowanie struktury wojskowej. Skarżący, tylko w ograniczonym zakresie spełnia wymagania co do wywiązywania się z obowiązków lub zadań służbowych. Powyższe skutkuje gorszą jakością wykonywania obowiązków i postawionych zadań. Ograniczona dyspozycyjność, samodzielność oraz inicjatywa w znacznym stopniu wpływa na pracę na zajmowanym stanowisku służbowym, natomiast względy natury osobistej żołnierza - trudna sytuacja zdrowotna, rodzinna czy finansowa - nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia.
Nie zgadzając się z powołanym orzeczeniem S. D. wniósł od niego odwołanie, w którym przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz opisał swoją sytuację rodzinną oraz majątkową. Podniósł, że wraz z małżonką i dwójką małych dzieci (9 i 22 miesiące) mieszkają w kwaterze, którą otrzymali pod koniec czerwca od Agencji Mienia Wojskowego w G.. Zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej skutkowałoby opuszczeniem tej kwatery, a skarżący nie ma możliwości przeniesienia się wraz z rodziną do innego lokum. Ponadto wskazał, iż jego małżonka nie pracuje i zmaga się z chorobą. Natomiast skarżący jest jedynym żywicielem rodziny oraz ma zobowiązania kredytowe w wysokości około 2 100 zł miesięcznie.
Odwołujący się potwierdził, że rozkazem personalnym Dowódcy 7BOW nr 40 z dnia 27 marca 2023 r. został wyznaczony na inne stanowisko w [...] Batalionie Zmechanizowanym w L., od którego się odwołał ze względu na dużą odległość dojazdu z miejsca zamieszkania do tej jednostki oraz tym, że jego małżonka w tym czasie była w zaawansowanej ciąży, a roczna córka wymagała nieustannej opieki.
W dalszej części odwołania żołnierz wyjaśnił powody swojego długotrwałego zwolnienia lekarskiego, które związane było z wypadkiem w pracy, a później nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności, na które to zdarzenia skarżący nie miał wpływu. Przez dłuższy czas miał spore problemy z poruszaniem się, chodził w ortezie, jeździł też na zabiegi do przychodni fizjoterapeutycznej w U.. Z powodu zwolnienia lekarskiego nie mógł poprawić oceny ze sprawności fizycznej, nie mógł pojechać na poligon, pełnić służby dyżurnych czy też uczestniczyć w obronie wschodniej granicy państwa.
Skarżący podniósł, iż został opiniowany w czasie gdy przebywał na zwolnieniu lekarskim. Odnośnie wskazanej przez organ liczby dni zwolnienia lekarskiego (205 dni od 14 grudnia 2022 r.) wyjaśnił, że 14 dni przebywał na urlopie związanym z urodzeniem się jego syna oraz wykorzystał 14 dni opieki nad chorą żoną.
Nadto podkreślił, iż jego małżonka w dniu 27 grudnia 2023 r. napisała w jego obronie list do Dowódcy [...] w S., lecz do chwili obecnej pozostał on bez odpowiedzi.
Podsumowując odwołujący się podniósł, że nie uchyla się i nigdy nie uchylał się od pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania, powołaną na wstępie decyzją organ odwoławczy podał, że pismem z dnia 9 listopada 2023 r. zastępca dowódcy dywizjonu - szef sztabu dywizjonu przeciwlotniczego mjr R. J. złożył wniosek do Dowódcy [...] o zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej w trybie art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o Obronie Ojczyzny, w związku z otrzymaniem przez ww. żołnierza dostatecznej oceny w opinii służbowej. W opinii wskazano, że skarżący od początku służby dał się poznać jako żołnierz niezdyscyplinowany, nie posiadający żadnych predyspozycji, aby być żołnierzem zawodowym. W roku 2023 nie podszedł do egzaminu z w-f oraz posiada zaledwie kilka ocen dostatecznych z wyszkolenia specjalistycznego. Z opiniowania służbowego otrzymał ocenę dostateczną. Nie dba o wygląd zewnętrzny oraz nie przejawia chęci do samokształcenia. Od początku zawodowej służby wojskowej przebywał na zwolnieniach lekarskich 179 dni (w momencie składania wniosku o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej) i nadal przebywa na zwolnieniu lekarskim.
W dalszej części uzasadnienia decyzji zaznaczono, że żołnierz w dniu 6 grudnia 2023 r. zameldował się na rozmowę służbową z zastępcą dowódcy dywizjonu - szefem sztabu dywizjonu przeciwlotniczego R. J.. Z powyższej rozmowy sporządzono notatkę służbową ujętą w aktach postępowania administracyjnego. Skarżący oświadczył podczas rozmowy, że nadal chce służyć, nawet w innej jednostce wojskowej. Przyznał, że gdy był wyznaczany do służb, innych przedsięwzięć służbowych brał zwolnienia lekarskie. Na podniesiony podczas rozmowy brak zaangażowania oraz chęci do nauki regulaminów oraz innych przedmiotów programowych, przez co posiada same oceny dostateczne oraz ocenę niedostateczną z rocznego sprawdzianu sprawności fizycznej obiecał, że zacznie się uczyć. Zwolnienia lekarskie tłumaczył chorobą, później urazem stopy, nie potrafił natomiast wytłumaczyć zwolnień lekarskich, które występowały przed urazem. Skarżący podkreślił, że jest jedynym żywicielem rodziny i właśnie otrzymał mieszkanie służbowe.
Skarżący w piśmie z dnia 7 grudnia 2023 r. złożył oświadczenie odnośnie swojej dotychczasowej służby. Ponownie opisał swoją sytuację zdrowotną i rodzinną. Zapewniał, że nie uchyla się od służby wojskowej, a zbieg wydarzeń losowych, niezależnych od niego spowodował, że nie mógł w pełni wykazać się w Wojsku Polskim.
W dalszej części uzasadnienia organ II instancji podkreślił, że art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, stanowiący podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej - jest przepisem fakultatywnym, a podejmowane na jego podstawie rozstrzygnięcie jest uznaniowe.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji sprostał wymogom działania w granicach uznania administracyjnego i wyjaśnił przekonywująco, dlaczego uznał skarżącego za nieprzydatnego do dalszej służby, a zarzuty podniesione w tym zakresie w odwołaniu uznał za nie zasługujące na uwzględnienie.
Z opinii służbowej strony wynika, że skarżący spełnia jedynie w ograniczonym zakresie wymagania pod względem wyszkolenia, jakości i terminowości wykonywania obowiązków, zadań, dyspozycyjności, samodzielności i inicjatywy oraz sprawności fizycznej. W zakresie oceny kompetencji i predyspozycji odwołujący się nie spełnia wymagań pod względem odpowiedzialności, trafności i szybkości podejmowania decyzji. Natomiast pod względem odporności na stres i trudy służby, planowania i organizacji pracy, komunikatywności i umiejętności pracy w zespole, stosowanie się do przepisów norm i reguł, rozwoju własnego i podnoszenia kwalifikacji, dbałości o sprzęt i mienie oraz kultury osobistej i dbałości o wygląd zewnętrzny - spełnia jedynie w ograniczonym zakresie. O niedyspozycyjności odwołującego się świadczy jego wysoka absencja chorobowa (na zwolnieniach lekarskich przebywał on od początku pełnienia służby, tj. 14 grudnia 2022r. 205 dni).
Nadto w opinii wskazano, że skarżący lekceważąco podchodził do nauki dotyczącej sprzętu wojskowego, co negatywnie wpływało na funkcjonowanie działonu. Jako żołnierz na etacie "Obsługa" bardzo rzadko pracował przy [...], nie potrafił działać na sprzęcie, nie znał podstawowych elementów armaty [...] Otrzymywane z regulaminów, szkolenia ogniowego i pracy bojowej na sprzęcie oceny były dostateczne. Przełożona wielokrotnie zwracała uwagę żołnierzowi na temat wyglądu zewnętrznego, który nie reagował na prośby dotyczące zadbania o mundur jak i zmianę zachowania w stosunku do niej jak i innych żołnierzy. Skarżący wyznaczany do zadań służbowych tj. do kompanii honorowej z okazji święta Wojska Polskiego na drugi dzień był już na zwolnieniu lekarskim (09 sierpnia 2023 r.), po wyznaczeniu na służbę również był na zwolnieniu lekarskim (np. 11 kwietnia 2023 r. czy 25 maj 2023 r.). W opinii przełożonej postawa jaką reprezentuje żołnierz oraz jego zachowanie bardzo negatywnie wpływa na dyscyplinę oraz morale w drużynie.
Podniesione okoliczności w ocenie organu drugiej instancji przemawiają za zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej, gdyż nie jest on w stanie ponieść ciężaru służby.
Odwołując się do poglądu wyrażonego w orzecznictwie organ podkreślił, że długotrwała nieobecność żołnierza w służbie wynikająca z nieszczęśliwego wypadku, nie ma żadnego znaczenia dla możliwości zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w świetle poczynionych powyżej rozważań prawidłowe jest uznanie skarżącego za nieprzydatnego do dalszej służby, a zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej mieści się w granicach uznania administracyjnego. Jednocześnie zgodził się z twierdzeniem organu I instancji, że dbałość o interes służby (interes społeczny) leży w szeroko pojętym interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego przy podjęciu zaskarżonej decyzji interes ten musiał przeważyć nad interesem skarżącego wyrażającym się w chęci kontynuowania służby wojskowej. Organ II instancji uznał odwołanie za nie zasługujące na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, a jedynie ustalił nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, ponieważ nie może być on wcześniejszy niż data wydania ostatecznej decyzji w tym przedmiocie.
Kwestionując powołaną decyzję S. D. złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Zdaniem skarżącego, organ II instancji dopuścił się wielu nieprawidłowości. Bezprecedensowo przyznał rację organowi I instancji, nie biorąc pod uwagę i nie dając wiary argumentacji strony. Niesłusznie stwierdził, że skarżący nie jest w stanie ponieść ciężaru służby, w sytuacji gdy skarżący wielokrotnie podkreślał, że nie uchyla się od pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast jego absencja w pracy wynikała z nieszczęśliwego zbiegu wydarzeń, w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu będącym następstwem wypadków, którym uległ.
Skarżący ponownie opisał swoją sytuację rodzinną i majątkową. Wskazał, że jest jedynym żywicielem swojej rodziny i z dniem 31 marca 2024 roku przestanie być żołnierzem zawodowym, co wiązać się będzie z pozbawieniem go środków do życia
i kwatery przekazanej dnia 29 czerwca 2023 r. przez Agencję Mienia Wojskowego
w G., gdzie zamieszkuje wraz z małżonką, oraz dwójką małych dzieci.
W ocenie strony powołane fakty świadczą jednoznacznie o tym, że skarżący wraz z najbliższą rodziną został pozostawiony bez żadnej szansy na wsparcie ze strony Wojska Polskiego, któremu pragnął i nadal pragnie wiernie służyć.
W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w S. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej "p.p.s.a.").
Przedmiotem kontroli Sądu uczyniono rozstrzygnięcie Dowódcy Jednostki Wojskowej, mocą którego - na podstawie 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. - uchylono rozkaz personalny organu I instancji z dnia 5 stycznia 2024 r., w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oraz jednocześnie ustalono nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy na dzień 31 marca 2024 r., oraz utrzymano w mocy zaskarżony rozkaz personalny w pozostałej części.
Podstawą wydania rozstrzygnięcia o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej był art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowi, że żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Jak słusznie przyjął w wyroku z dnia 28 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. akt II SA/Ol 538/15), użycie słowa "można" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że decyzja taka może być dowolna. Organ administracji ma bowiem obowiązek dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny strony i słuszny interes obywateli. Stanowisko wyrażone przez ten Sąd podzielił też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
18 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3376/15, wskazując m.in., że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który może pozostawić żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Skorzystanie z tego uprawnienia wymaga jednak rozważenia słusznego interesu strony oraz interesu publicznego, tj. interesu Sił Zbrojnych RP.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, kwestia opiniowania służbowego żołnierzy podlega odrębnemu postępowaniu. Postępowanie to normowało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1462, dalej jako "rozporządzenie").
Przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że ogólną ocenę opiniowanego wystawia się na podstawie sumy punktów (...), według następującej skali:
1) wzorowa (6) - jeżeli uzyskał powyżej 92 punktów;
2) bardzo dobra (5) - jeżeli uzyskał od 77 do 92 punktów;
3) dobra (4) - jeżeli uzyskał od 60 do 76 punktów;
4) dostateczna (3) - jeżeli uzyskał od 38 do 59 punktów;
5) niedostateczna (2) - jeżeli uzyskał poniżej 38 punktów.
Przepis § 12 rozporządzenia normuje sposób wnoszenia odwołania od opinii służbowej oraz sposób rozpatrzenia odwołania przez wyższego przełożonego. Wyższy przełożony może opinię służbową utrzymać w mocy, może ją zmienić lub uzupełnić, uchylić i wydać nową, uchylić jeżeli brak było podstaw prawnych do jej sporządzenia. Opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna, chyba że żołnierz uzyskał ogólną ocenę niedostateczną.
Skarżący podczas opiniowania uzyskał 39 punktów i uzyskał ogólną ocenę dostateczną. Następnie wniósł odwołania od opinii służbowej, ale nie odniosło ono żadnego rezultatu.
Merytoryczna treść opinii służbowej należy do autonomicznego obszaru wewnętrznej relacji żołnierz zawodowy - przełożony, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Organ prowadzący postępowanie administracyjne dotyczące zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wojskowej nie jest uprawniony do badania zasadności tej opinii, w tym prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia prawidłowości i rzetelności ocen w niej sformułowanych. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
W postępowaniu, którego przedmiotem jest zwolnienie żołnierza ze służby wojskowej, zwolnienie to podlega uznaniu właściwego organu, który powinien rozważyć słuszny interes strony oraz interes publiczny. W niniejszej sprawie organy nie znalazły przesłanek przemawiąjących za pozostawieniem skarżącego w służbie.
Interes służby, który rozumie się jako interes Sił Zbrojnych przeważył, w ocenie organów, nad interesem skarżącego - chęcią pozostania w służbie. W decyzji wskazano, że skarżący naruszał dyscyplinę wojskową oraz był przewlekle niedyspozycyjny - przez okres objęty opiniowaniem przebywał od grudnia 2022 roku - 205 dni na zwolnieniu lekarskim, a do czasu zwolnienia - dodatkowo 179 dni. Absencja ta miała wpływ na wykonywanie przez niego obowiązków służbowych, a jego obowiązkami obciążono pozostałych żołnierzy. Wskazano też, że celem polityki kadrowej Sił Zbrojnych jest dążenie do tego, by zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze o jak najwyższych kwalifikacjach. Potrzeby Sił Zbrojnych i racjonalna polityka kadrowa jest wystarczającą okolicznością uzasadniającą zwolnienie ze służby żołnierza, który w okresowej opinii otrzymał ocenę dostateczną.
W ocenie Sądu stanowisko organu ma oparcie w przepisach prawa materialnego oraz nie narusza granic uznania administracyjnego. Skarżący uzyskał dostateczną ogólną ocenę w opinii służbowej, od której wniósł odwołanie, które okazało się nieskuteczne. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że na zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej miała wpływ nie tylko treść opinii służbowej, ale również inne okoliczności dotyczące sposobu wykonywania służby przez skarżącego. W sprawach dotyczących zwolnienia żołnierza ze służby organ uprawniony jest do oceny wpływu przebywania żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich na sposób wykonywania obowiązków służbowych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, że długotrwałe przebywanie skarżącego na zwolnieniach lekarskich świadczy o braku dyspozycyjności oraz ma wpływ na sposób wykonywania przez niego obowiązków służbowych. Na decyzję o zwolnieniu ma wpływ aktualna opinia, dotycząca ostatniego okresu służby.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że analizując sprawę organ uwzględnił interes służby, który w badanej sprawie jest tożsamy z potrzebami Sił Zbrojnych. W tym kontekście organ wskazał, że służbę wojskową powinni pełnić żołnierze wykazujący poważny i zaangażowany stosunek do wykonywanych zadań, w pełni dyspozycyjni i profesjonalni, wobec czego uznał, że interes skarżącego, polegający na pozostaniu w służbie, nie przeważa nad interesem publicznym.
Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Nie budzi wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, że postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby toczyło się na podstawie art. 228 ust.1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Przebywanie skarżącego na zwolnieniu lekarskim było jedną z okoliczności, która łącznie z innymi, wskazanymi w zaskarżonej decyzji stanowiły podstawę zwolnienia skarżącego ze względu na ważny interes służby. Ustawa o obronie Ojczyzny nie definiując pojęcia "ważnego interesu służby" nie uniemożliwia zastosowania owej normy wobec żołnierza, który zaprzestał długotrwale służby z powodu choroby. Zatem Dowódcy Jednostki przysługuje uprawnienie w zakresie decydowania o wyborze, przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy – podstawy prawnej zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Skarżący długotrwałą absencją w służbie powoduje dezorganizację służby, a także negatywnie wpływa na morale pozostałych żołnierzy, którzy w jego zastępstwie wykonują dodatkowe zadania. Służba w wojsku wymaga od żołnierza permanentnej dyspozycyjności i gotowości do podjęcia działań. Nie budzi wątpliwości, że te cechy skarżący utracił. A organ przede wszystkim na te okoliczności powołał się uzasadniając zwolnienie skarżącego ze służby ze względu na ważny interes służby. Ponadto, o czym zdaje się zapominać skarżący, organ powołał się na opinie bezpośrednich przełożonych, z których wynika, że jest żołnierzem niesolidnym i nieterminowym, niedającym gwarancji realizacji stawianych mu zadań w sposób rzetelny. Ponadto organy powołały się na znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy okoliczności, które obrazują lekceważący stosunek skarżącego do służby. W skardze tych okoliczności nie podważa się. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika zatem, że zaprzestanie przez skarżącego służby przez okres ponad kilkunastu miesięcy z powodu choroby, nie było jedyną przyczyną stanowiącą podstawę zwolnienia skarżącego ze służby, lecz także miały na to wpływ inne okoliczności, w tym wydana w sprawie opinia.
W ocenie Sądu przyczyny zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej posiadały odpowiednią rangę, o charakterze poważnym lub wręcz zagrażającym określonym dobrom, a wynikało to z opinii bezpośredniego przełożonego m.in. o braku dostatecznej wiedzy o obsługiwanym sprzęcie. Fakt ten stanowił okoliczność sprzeciwiającą się dobru służby, interesowi służby, natomiast interes żołnierza nie może być w takim przypadku chroniony. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zarzuty skargi natury finansowo-socjalnej nie mogą zostać uwzględnione ze względu na naruszone dobro służby.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie można podzielić zarzutu, że organ odwoławczy wadliwie utrzymał w mocy rozkaz personalny organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe Sąd, nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI