II SA/Sz 306/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o utracie statusu osoby bezrobotnej, uznając, że bezwzględne stosowanie przepisów o promocji zatrudnienia narusza zasadę proporcjonalności w przypadku krótkotrwałego podjęcia pracy zarobkowej i długotrwałego postępowania administracyjnego.
Sprawa dotyczyła utraty statusu osoby bezrobotnej przez skarżącą z powodu podjęcia krótkotrwałej pracy na umowę zlecenie. Organy administracji dwukrotnie orzekały o utracie statusu, mimo że praca była wykonywana przez zaledwie dwa dni. WSA w Szczecinie uchylił zaskarżone decyzje, wskazując na naruszenie zasady proporcjonalności wynikające z bezwzględnego stosowania przepisów ustawy o promocji zatrudnienia oraz długotrwałego postępowania administracyjnego.
Skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej od dnia 19 sierpnia 2022 r. z powodu podjęcia zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia na okres dwóch dni (19-20 sierpnia 2022 r.). Organy administracji, mimo wcześniejszych uchyleń decyzji przez organ odwoławczy i WSA, konsekwentnie utrzymywały stanowisko o utracie statusu bezrobotnego. Kluczowym elementem sporu było ustalenie, czy zawarcie krótkotrwałej umowy zlecenia, nawet jeśli wiązało się z podleganiem ubezpieczeniom społecznym, powinno skutkować definitywną utratą statusu osoby bezrobotnej. WSA w Szczecinie, opierając się na orzecznictwie NSA i zasadzie proporcjonalności wynikającej z Konstytucji RP, uznał, że bezwzględne stosowanie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia w tej konkretnej sprawie prowadziłoby do nieproporcjonalnych skutków. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że umowa była zawarta na bardzo krótki okres, a postępowanie administracyjne trwało nadmiernie długo (ponad 18 miesięcy od momentu uzyskania przez organ wiedzy o pracy zarobkowej do wydania decyzji), co skutkowałoby pozbawieniem skarżącej statusu osoby bezrobotnej z mocą wsteczną za okres prawie 2,5 roku, wpływając również na prawo do ubezpieczenia zdrowotnego. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, bezwzględne stosowanie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia w takich przypadkach może naruszać zasadę proporcjonalności, zwłaszcza gdy postępowanie administracyjne jest długotrwałe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć definicja 'innej pracy zarobkowej' jest szeroka, to jej literalne stosowanie bez uwzględnienia zasady proporcjonalności, zwłaszcza w kontekście krótkotrwałego charakteru pracy i długiego okresu postępowania administracyjnego, prowadzi do nieproporcjonalnych skutków dla jednostki, w tym utraty prawa do ubezpieczenia zdrowotnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.i.r.p. art. 2 § 1 pkt 2
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z.i.r.p. art. 2 § 1 pkt 11
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z.i.r.p. art. 33 § 4 pkt 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Pomocnicze
u.u.s.a. art. 1
Ustawa o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady proporcjonalności poprzez bezwzględne stosowanie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia w indywidualnym przypadku. Długotrwałość postępowania administracyjnego, która doprowadziła do nieproporcjonalnie wstecznych skutków pozbawienia statusu bezrobotnego.
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej o braku świadomości, że obowiązek zawiadomienia dotyczy jednorazowej umowy zlecenia. Argument o niewielkiej wysokości uzyskanego dochodu z umowy zlecenia.
Godne uwagi sformułowania
nie można pomijać, iż skarżąca zawarła umowę zlecenia w istocie na jedną noc skutkiem tak długiego procedowania przez organy administracji byłoby zatem pobawienie skarżącej statusu osoby bezrobotnej z datą wsteczną, ze skutkiem od 19 sierpnia 2022 r., a więc za okres obejmujący łącznie prawie 2,5 roku w bezrefleksyjne zastosowanie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wywołałoby zatem działające z mocą wsteczną skutki nie dające się pogodzić z opisaną powyżej zasadą proporcjonalności nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie fakt, że strona podpisała umowę na krótki okres czasu
Skład orzekający
Wiesław Drabik
przewodniczący
Marzena Iwankiewicz
członek
Krzysztof Szydłowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność zasady proporcjonalności w stosowaniu przepisów dotyczących statusu bezrobotnego, zwłaszcza w kontekście krótkotrwałej pracy zarobkowej i długotrwałości postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy (krótki okres pracy, długie postępowanie) i wykładni prokonstytucyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zasada proporcjonalności może ograniczyć literalne stosowanie przepisów, chroniąc jednostkę przed nieproporcjonalnymi skutkami długotrwałych postępowań administracyjnych i krótkotrwałych umów.
“Czy praca na jedną noc pozbawi Cię statusu bezrobotnego na lata? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 306/25 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2025-06-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-05-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/ Marzena Iwankiewicz Wiesław Drabik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6330 Status bezrobotnego Hasła tematyczne Bezrobocie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzje I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1267 art. 1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 3, art. 134, art. 145 par. 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2025 poz 214 art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 12 marca 2025 r. nr WZPS-1.8640.1.29.2025.DB w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia 28 stycznia 2025r. Nr PUP-P-II-5240-2/2025/EG, II. umarza postepowanie administracyjne, III. zasądza od Wojewody Zachodniopomorskiego na rzecz skarżącej A. D. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z 12 marca 2025 r. nr [...], Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. D. (dalej jako: strona lub skarżąca), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia 28 stycznia 2025 r. nr [...], w której orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 19 sierpnia 2022 r., z uwagi na podjęcie zatrudnienia. Jak ustalił organ odwoławczy strona zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu 9 maja 2022 r. W dniu rejestracji złożyła między innymi oświadczenie, że została pouczona o obowiązku zawiadomienia o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej w ciągu 7 dni od daty podjęcia pracy Decyzją z dnia 9 maja 2022 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o uznaniu strony za osobę bezrobotną od dnia 9 maja 2022 r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji z uwagi na to, że w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązała stosunek pracy na mocy porozumienia stron. Następnie, w dniu 1 września 2022 r., Starosta [...] wydał decyzję nr [...], w której orzekł o przyznaniu stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 7 sierpnia 2022 r. do dnia 8 maja 2023 r. Z dniem 9 maja 2023 r. strona utraciła prawo do zasiłku z uwagi na upływ maksymalnego okresu jego pobierania, na mocy decyzji z dnia 1 czerwca 2023 r. nr [...] W dniu 7 lipca 2023 r. powiatowy urząd pracy wygenerował raport ZUS-U2, z którego wynikało, że strona świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia w dniach 19-20 sierpnia 2022 r. W związku z powyższym organ I instancji zawiadomieniem z dnia 13 lipca 2023 r. poinformował stronę, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od dnia 19 sierpnia 2023 r. W dniu 31 lipca 2023 r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...] orzekającą o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od dnia 19 sierpnia 2022 r. z powodu podjęcia zatrudnienia zgodnie z art. 33 ust 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie w dniu 10 sierpnia 2023 r. W wyniku wniesionego przez stronę odwołania Wojewoda decyzją z dnia 14 września 2023 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 31 lipca 2023 r. nr [...] z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy wskazał m.in. na konieczność przeprowadzenia przez Starostę [...] postępowania we wskazanym zakresie i konieczność oceny zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a. Organ I instancji zastosował się do zaleceń organu odwoławczego i wznowił postępowanie w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych wydając postanowienie na podstawie art. 149 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kolejno, w dniu 26 października 2023 r., wydał decyzję nr [...] na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzekającą o: - uchyleniu decyzji nr [...] z dnia 1 czerwca 2023 r. o utracie przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 maja 2023 r., - utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 19 sierpnia 2022 r. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie w dniu 10 listopada 2023 r. Rozpatrujący odwołanie organ II instancji decyzją z dnia 1 grudnia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia. Od powyższej decyzji strona wniosła skargę w dniu 3 stycznia 2024 r. Na mocy wyroku WSA z dnia 10 października 2024 r. uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody i decyzję Starosty [...]. Po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy organ I instancji w dniu 28 stycznia 2025 r. wydał decyzję nr [...] o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 19 sierpnia 2022 r. Od powyższej decyzji strona w dniu 4 lutego 2025 r. wniosła odwołanie. Dokonując oceny zasadności odwołania Wojewoda wyjaśnił, iż w myśl art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta pozbawia statusu bezrobotnego tego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stosownie do ww. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, bezrobotnym w rozumieniu tej ustawy jest m.in. osoba, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, która ponadto spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie. Tym samym w ustawowej definicji bezrobotnego uczyniono wyraźne zastrzeżenie, że z tego statusu mogą korzystać tylko osoby pozostające poza zatrudnieniem lub niewykonujące innej pracy zarobkowej. Powyższe oznacza, że jakakolwiek aktywność mająca na celu uzyskiwanie zarobków, mieszcząca się w ramach tego, co uznawane jest w ustawie jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, skutkuje albo niemożliwością zarejestrowania tlę w charakterze bezrobotnego, albo też stanowi przesłankę do utraty statusu bezrobotnego. Zgodnie zaś z ustawową definicją innej pracy zarobkowej, może ona być wykonywana również na podstawie umów cywilnoprawnych (np. umowy zlecenia, o dzieło), przy czym nie chodzi jedynie o rzeczywiste wykonywanie pracy, ale o pozostawanie w stosunku prawnym, z którego wynika uzyskiwanie dochodów (niezależnie czy rzeczywiście one były uzyskiwane w danym okresie) oraz podleganie ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym. Oznacza to, że nie ma znaczenia przez jaki czas była świadczona praca, ponieważ sam fakt podjęcia przez bezrobotnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką do pozbawienia go statusu bezrobotnego. Jak wynika z akt sprawy w dniu rejestracji w urzędzie pracy, strona potwierdziła, że znane są jej prawa i obowiązki osoby zarejestrowanej w PUP Powyższe strona potwierdza również w odwołaniu od decyzji wskazując, iż w dniu rejestracji podpisała oświadczenie, że została pouczona o obowiązku zawiadamiania o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej w ciągu 7 dni. Natomiast dalsze twierdzenie strony, że nie była świadoma, że obowiązek ten dotyczy też jednorazowego wykonania usługi w ramach umowy zlecenia stoi w sprzeczności ze złożonym przez nią w dniu 9 maja 2022 r. oświadczeniem, gdzie w pkt 1 zadeklarowała, że nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Nie jest tym samym możliwe skuteczne branie pod uwagę tego, że strona nie miała świadomości, że podpisanie umowy spowoduje skutek w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Również podnoszona przez odwołującą niewielka wysokość uzyskanego dochodu nie może stanowić argumentu w przedmiotowej sprawie. W przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej dla pozbawiania statusu bezrobotnego wystarczające jest samo podjęcie zatrudnienia, niezależnie od osiąganych z tego tytułu przychodów, gdyż w żaden sposób przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie odwołuje się do kryterium dochodowego, a jedynie do faktu podjęcia pracy zarobkowej lub zatrudnienia (dodatkowo organ wskazuje na obowiązek zgłoszenia każdego dochodu do ubezpieczenia). Zdaniem organu przyjęcie przez ustawodawcę w art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy konstrukcji, w której termin utraty statusu osoby bezrobotnej określony został poprzez odesłanie do momentu niespełniania warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, powoduje, że nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie fakt, że strona podpisała umowę na krótki okres czasu. Wydanie decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej nie jest uzależnione od "zatrudnienia incydentalnego" ani od winy (zachowania) osoby, co do której orzeczono utratę statusu bezrobotnego. W analizowanej sprawie doszło do zawarcia przez stronę w dniu 19 sierpnia 2022 r. umowy, na mocy której zobowiązała się ona do świadczenia usługi w formie umowy zlecenia w okresie od 19 sierpnia 2022 r. do dnia 20 sierpnia 2022 r. za co otrzymała wynagrodzenie, czemu sama nie zaprzecza. Przyjęcie przez ustawodawcę w art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy konstrukcji, w której termin utraty statusu osoby bezrobotnej określony został poprzez odesłanie do momentu niespełniania warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, powoduje, że nie ma znaczenia z rozpoznawanej sprawie fakt, że strona podpisała umowę na krótki okres czasu. Uznano zatem, że skoro strona w okresie od dnia 19 sierpnia 2022 r. do dnia 20 sierpnia 2022 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy w ramach umowy zlecenia, to w dniu 19 sierpnia 2022 r. strona nie spełniała warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej i została pozbawiona statusu bezrobotnego z tytułu wykonywania innej pracy zarobkowej. Pismem 10 kwietnia 2025 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie dokumentów wskazywanych przez skarżącą, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnia i instytucjach rynku pracy, co w konsekwencji doprowadziło do utraty statusu osoby bezrobotnej przez skarżącą. Wskazując na powyższe zawnioskowano o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazano w szczególności, że skarżącej przysługiwał status osoby bezrobotnej, bowiem spełniła wszelkie wymagane prawem przesłanki. Kwestie, na które powołuje się z kolei organ nie mogą stanowić - w kontekście zaistniałych okoliczności faktycznych - charakteru przesądzającego o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie skrząca podtrzymała swoje stanowisko oraz wyjaśniła, iż umowa zlecenia z dnia 19 sierpnia 2022 r. była doraźna i polegała na jednorazowej pomocy przy wykładaniu towaru w nocy. Wskazała, że była w tym czasie bez dochodu i bez prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody z 12 marca 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty orzekającą o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 19 sierpnia 2022 r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej. W sprawie nie jest sporne, iż skarżąca zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu 9 maja 2022 r. i w tej samej dacie wydano decyzję o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji z uwagi na to, że w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązała stosunek pracy na mocy porozumienia stron. Nie jest też kwestionowane przez żadną ze stron, że skarżąca w dniu 19 sierpnia 2022 r. zawarła umowę zlecenie ze spółką C. z siedziba w P. na okres od 19 sierpnia 2022 r. do 20 sierpnia 2022 r. na mocy, której miała wykonywać "prace pomocnicze w jednostce handlowej". Strony umowy określiły stawkę godzinową w wysokości [...] zł brutto za 1 godzinę pracy. Powyższe wynagrodzenie odpowiada minimalnej stawce godzinowej za pracę określonej w §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2021 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2022 r. (Dz. U. poz. 1690). Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej na rozprawie, praca powyższa polegała na wykładaniu towaru w sklepie w nocy. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do tego, jakie skutki prawne wywołało zawarcie umowy zlecenia opisanej powyżej umowy zlecenia na gruncie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, tj. czy skarżąca winna z tej przyczyny utracić status osoby bezrobotnej z dniem 19 sierpnia 2022 r. Nadto skarżąca kwestionuje prawidłowość pouczenia o obowiązku zawiadamiania organu administracji o tego rodzaju pracy zarobkowej. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 214 z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nadto, spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 11 powyższej ustawy przez inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pomocy przy zbiorach w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo wykonywanie pracy w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich, wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część, zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Jednocześnie status bezrobotnego nie ma charakteru uznaniowego, gdyż brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne. W niniejszej sprawie skarżąca była prawidłowo pouczona o obowiązku powiadomienia urzędu pracy w ciągu 7 dni urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (k. 1 verte akt administracyjnych). Powyższe pouczenie jest typowym używanym przez organy pracy i jego zrozumienie nie nastręcza problemów. Przy czym warto też dostrzegać, iż skarżąca rejestrując się w urzędzie pracy składała też, uprzedzona o rygorze odpowiedzialności karnej, oświadczenie między innymi dotyczące tego, że nie wykonuje pracy i nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym pracy na umowę zlecenie (zob. pkt 1 oświadczenia na k.1 akt. administracyjnych). Nie sposób uznać jak podnoszone jest w skardze, że osoba podpisująca tego rodzaju oświadczenia i uzyskująca stosowne pouczenia nie została prawidłowo pouczona o obowiązku w zakresie informowaniu organu o podjęciu każdej pracy zarobkowej. Co więcej, jeśli osoba bezrobotna ma wątpliwości w tym zakresie może zwrócić się przed zawarciem umowy o stosowne informacje do urzędu pracy. Natomiast brak aktywności bezrobotnego w tym zakresie naraża go na konsekwencje w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej. W zakresie pozostałych zarzutów skargi, jak dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 2149/24, użycie na gruncie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia legalnej definicji pojęcia "innej pracy zarobkowej" nie pozwala uwzględnić incydentalności owej pracy, która nie stanowi utraty gotowości skarżącej do podjęcia zatrudnienia. Skoro celem przepisów ustawy o promocji zatrudnienia było uznanie za bezrobotną osoby, która jest niezatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, to za przyczynę utraty statusu osoby bezrobotnej wypada uznać pozostawanie wyłącznie w takim stosunku cywilnoprawnym, który koliduje z gotowością podjęcia pracy. Istotnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej jest bowiem pozostawanie w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia przejawiającej się w nieaktywności w sferze pracy, a podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od jej wymiaru czasowego, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów stanowi przesłankę utraty statusu bezrobotnego. Skarżąca podejmując pracę w oparciu o umowę cywilnoprawną przestała spełniać warunek pozostawania w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Jak jednak trafnie zauważył NSA w przywołanym wyżej wyroku, stosując powyższy przepis należy uwzględnić zasady proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego NSA wywiódł bowiem, że zasada ta nakłada wymóg stosowania takich środków prawnych, które będą skuteczne dla realizacji zamierzonych celów, a jednocześnie będą niezbędne dla ochrony określonych wartości w sposób, albo w stopniu, który nie mógłby być osiągnięty przy zastosowaniu innych środków. Niezbędność ta, to także korzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa i wolności ulegną ograniczeniu. Ingerencja w sferę statusu jednostki winna zatem pozostawać w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie. Status bezrobotnego nie zależy od uznania organów orzekających, bowiem brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia jest kategoryczne i żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć znaczenia przy określaniu tego statusu. Powyższe nie przekreśla jednak możliwości naruszenia zasady proporcjonalności przy pozbawianiu statusu bezrobotnego, ale może to mieć miejsce w realiach zindywidualizowanego stanu sprawy, z którego wynika, iż ingerencja w sferę praw jednostki nie pozostaje w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie praw. Sąd podzielając w pełni powyższe stanowisko, w rozpatrywanej sprawie dopatrzył się okoliczności nakazujących przyjęcie w realiach zindywidualizowanego stanu sprawy, iż zastosowanie przepisów przez organy obu instancji w rozpatrywanym przypadku nie daje się pogodzić z opisaną wyżej konstytucyjną zasadą proporcjonalności. W realiach badanej sprawy nie można pomijać, iż skarżąca zawarła umowę zlecenia w istocie na jedną noc i jak wynika z umowy, przystąpiła do jej realizacji od razu po podpisaniu. Nie można tez pomijać, iż organ powziął wiedzę o wykonywaniu innej pracy zarobkowej przez skarżącą na podstawie raportu ZUS wygenerowanego z systemu 7 lipca 2023 r. (k. 17 akt administracyjnych). Natomiast skarżona decyzja organu o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej została wydana w I instancji dopiero w dniu 28 stycznia 2025 r., a więc po przeszło 18 miesiącach od powzięcia wiedzy o wykonywaniu przez skarżącą innej pracy zarobkowej. Skutkiem tak długiego procedowania przez organy administracji byłoby zatem pobawienie skarżącej statusu osoby bezrobotnej z datą wsteczną, ze skutkiem od 19 sierpnia 2022 r., a więc za okres obejmujący łącznie prawie 2,5 roku. Przy czym nie można tracić z pola widzenia, że status osoby bezrobotnej uprawnia nie tylko do korzystania z usług rynku pracy, ubiegania się o zasiłek i wsparcie finansowe czy możliwości skorzystania ze szkoleń i innych form aktywizacji zawodowej, ale jest też związany z prawem do ubezpieczenia zdrowotnego. W realiach badanej sprawy opisany skutek pobarwienia statutu osoby bezrobotnej byłby efektem nie tylko zaniechań samej skarżącej w zakresie informowania organu o podjęciu innej pracy zarobkowej, ale - nawet w większym zakresie - wynikiem wadliwego działania najpierw organu I instancji stwierdzonej przez organ odwoławczy, a następnie wadliwości działania organów obu instancji stwierdzonej prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie. W ocenie Sądu w bezrefleksyjne zastosowanie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wywołałoby zatem działające z mocą wsteczną skutki nie dające się pogodzić z opisaną powyżej zasadą proporcjonalności. Tym samym indywidualna ocena rozpatrywanego przypadku skarżącej nakazuje odstąpić od literalnego stosowania przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i rynkach pracy oraz czyni koniecznym zastosowanie prokonstytucyjnej wykładani mających zastosowanie w sprawie przepisów. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji oraz o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. Mając powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI