II SA/Sz 305/25

II SA/Sz 305/25 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par.1 pkt 5a, art. 58 par.3, art. 232 par.1 pkt 1, art. 232 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101 ust.1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 737
art. 89 ust.1, art. 89 ust.3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi J. G. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 26 lutego 2025 r. nr XIII/92/2025 w przedmiocie zamiaru likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w [...] postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić stronie skarżącej uiszczoną kwotę wpisu sądowego w wysokości [...] zł ([...]
Uzasadnienie
W dniu 26 lutego 2025 r. Rada Gminy S., wskazując jako podstawę prawną art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.- dalej "u.s.g.") oraz art. 29 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust.1 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.- dalej "u.p.o."), podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w O. o następującej treści:
"§ 1. Podejmuje się zamiar likwidacji z dniem 31 sierpnia 2025 r. Publicznej Szkoły Podstawowej w O. z siedzibą w O. .
§ 2. Uczniom likwidowanej Publicznej Szkoły Podstawowej w O. zapewnia się możliwość kontynuowania nauki i bezpłatny dowóz do Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w L. .
§ 3. Zobowiązuje się i upoważnia Wójta Gminy S. do dokonania czynności niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji, a w szczególności do zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, imiennie każdego z rodziców uczniów tej szkoły i Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w celu uzyskania opinii w sprawie likwidacji szkoły.
§ 4. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy S..
§ 5. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia".
Pismem z dnia 28 marca 2025 r. J. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ww. uchwałę Rady Gminy z dnia 26 lutego
2025 r. wnosząc m.in. o:
- jej uchylenie lub ewentualnie zmianę poprzez odmowę likwidacji szkoły lub odroczenie terminu likwidacji tej placówki,
- wstrzymanie wykonania skarżonej uchwały.
W uzasadnieniu skargi jej autor wyjaśnił, że posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały, albowiem jego córka – małoletnia A. G. realizuje prawny obowiązek szkolny w Szkole w O. . Skarżący wyraził wolę, aby jego córka nadal uczęszczała do Szkoły w O. . Ponadto zaznaczył, że jako osoba zaangażowana w sprawy lokalne, chce aby w O. była szkoła, która stanowi ważny ośrodek życia społeczno-kulturowego O. .
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy S., reprezentowana przez Wójta Gminy S., wniosła o odrzucenie z uwagi na brak interesu prawnego wnoszącego skargę, ewentualnie oddalenie skargi wobec jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Uchwała rady gminy w sprawie zamiaru likwidacji szkoły publicznej stanowi określony w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., inny niż akt prawa miejscowego, akt organu jednostki samorządu terytorialnego podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej,
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Takim unormowaniem szczególnym jest art. 101 ust. 1 u.s.g. zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem. O istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa powszechnie obowiązującego, zaś o dopuszczalności skargi przesądza wykazanie przez stronę naruszenia zaskarżonym aktem konkretnej normy prawnej, wpływającej negatywnie na jej sytuację prawną. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy musi być bezpośredni, indywidualny, realny i aktualny oraz wynikać z normy prawa kształtującej sytuację prawną tego podmiotu, a zatem odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego dany akt i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu.
Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący.
Skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma zatem charakteru actio popularis i do wniesienia jej nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Oznacza to, że nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego.
W niniejszej sprawie skarżący upatruje swej legitymacji do zaskarżenia uchwały w fakcie bycia rodzicem dziecka uczęszczającego do szkoły, której dotyczy uchwała oraz w okoliczności zaangażowania się w sprawy lokalne.
W tej sytuacji oceny naruszenia interesu prawnego skarżącego nie można poczynić bez odwołania się do charakteru prawnego zaskarżonej uchwały, podjętej na podstawie ww. art. 89 ust 1 i 3 u.p.o.
Zgodnie z tym przepisem szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu (ust.1).
Stosownie zaś do ust. 3 szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, a w przypadku publicznej szkoły artystycznej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - po uzyskaniu pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną może zostać zlikwidowana za zgodą organu, który udzielił zezwolenia na jej założenie.
Z powyższych przepisów wynika, że likwidacja publicznych szkół i placówek oświatowych następuje w szczególnym trybie, składającym się z dwóch etapów. Pierwszym etapem jest podjęcie uchwały o zamiarze likwidacji określonej szkoły lub placówki, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a drugim - podjęcie uchwały o likwidacji szkoły. Niewątpliwie ta pierwsza uchwała (tj. w sprawie zamiaru likwidacji szkoły/placówki) stanowi podstawę do podejmowania przez organ wykonawczy dalszych, ustawowo określonych czynności mających ostatecznie na celu likwidację szkoły lub placówki. Jednakże jej przedmiotem jest wyłącznie informacja o istnieniu określonego zamiaru podjęcia w przyszłości działań, które to dopiero będą miały charakter zewnętrzny. Choć wskazuje, która konkretnie szkoła może ulec likwidacji, tym niemniej wyłącznie otwiera drogę do jej likwidacji nie przesądzając ostatecznie w żaden sposób tej kwestii.
Jest to zatem uchwała intencyjna, która ze swej istoty nie wywołuje żadnych skutków materialnoprawnych, gdyż nie kształtuje sytuacji prawnej podmiotów spoza systemu administracji publicznej. Informuje bowiem wyłącznie, że w przyszłości może zostać wydana odrębna uchwała o likwidacji szkoły, przy czym kwestię tą rozstrzyga w ramach wewnętrznej organizacji jednostki systemu oświaty. Uchwała nie jest zatem skierowana do ogółu mieszkańców gminy, tak jak ma to miejsce w przypadku aktów prawa miejscowego i nie wpływa na ich sytuację prawną. Nie zmienia ani statusu placówki, ani też nie rozstrzyga o nawiązaniu, zmianie lub rozwiązaniu stosunku prawnego osób związanych z tą placówką (uczniów, nauczycieli, dyrektora). Jej zakres obowiązywania nie wpływa na sytuację prawną żadnego z mieszkańców gminy, ani też nie wywołuje zmian w stosunkach pracowniczych lub zakładowych. Sama uchwała o zamiarze likwidacji szkoły nie wywołuje w stosunku do podmiotów trzecich konkretnych skutków prawnych, w przeciwieństwie do uchwały o likwidacji szkoły.
W konsekwencji uznać należy, że uchwała o zamiarze likwidacji szkoły z uwagi na jej jedynie intencyjny i inicjalny charakter, nie może naruszać czyichkolwiek interesów prawnych w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., a w szczególności interesów prawnych rodziców uczniów, ani samych uczniów tej szkoły (por. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 262/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 230/19, dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stąd powołany przez skarżącego fakt bycia rodzicem ucznia tej szkoły nie może przesądzać o posiadaniu legitymacji skargowej.
Również podniesiona okoliczność zaangażowania się przez skarżącego w sprawy lokalne nie świadczy o istnieniu indywidualnego interesu prawnego, wskazuje co najwyżej na występowanie w obronie interesu ogólnego, który nie może uzasadniać zaskarżenia uchwały w sprawie zamiaru likwidacji szkoły.
Podsumowując stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał naruszenia zaskarżoną uchwałą jego interesu prawnego lub uprawnienia. Z kolei brak legitymacji skargowej, będący konsekwencją niewykazania przez stronę skarżącą naruszenia indywidualnego interesu prawnego postanowieniami kwestionowanej uchwały, uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny zgodności z prawem postanowień uchwały i odniesienia się do zarzutów skargi.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę i stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu.
Odnośnie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały wyjaśnić trzeba, że wywołuje on skutek i podlega rozpoznaniu dopiero wówczas, gdy skarga jest skutecznie wniesiona, tj. nie podlega odrzuceniu z przyczyn podanych w art. 58 § 1 p.p.s.a. Zatem w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do rozpoznania zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.