II SA/Sz 302/24

II SA/Sz 302/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Katarzyna Sokołowska
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 2679/24 - Wyrok NSA z 2025-07-03
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 728
art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 735
art. 7, art. 35, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, artp. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska,, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...[ r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. G. kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr WITD.DI.0152.XVII1440/11/22, Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.) nałożył na A. G. i P. G. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą G. Spółka Cywilna A. G., P. G. karę pieniężną w kwocie [...]zł za naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i nie mniej niż 20 %, opisane w l.p. 10.2.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Jak wynika z uzasadnienia opisanej wyżej decyzji, w dniu 17 września 2022 r. około godz. 9.44, na ul. [...] w S. został zatrzymany do kontroli przez umundurowanych inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, 4-osiowy samochód ciężarowy marki M. o nr rej. [...] i doprowadzony na punkt kontrolny, znajdujący się przy ul. [...] w S. (droga krajowa nr [...]) w celu sprawdzenia szczegółowych parametrów pojazdu. W trakcie kontroli wykonywano krajowy transport drogowy ładunku podzielonego w postaci kostki kamiennej z ul. [...] na ul. [...] w S. – na podstawie zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, udzielonego wspomnianemu wyżej przedsiębiorcy.
W związku z przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów kontrolowanego środka transportu z ładunkiem wykonano pomiary jego wymiarów zewnętrznych, nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej, na stanowisku pomiarowym mieszczącym się przy ul. [...] w S.. Pomiarów dokonano przy użyciu przenośnych wag do pomiarów dynamicznych (nr fabryczny METEOR -E-056), posiadających ważną legalizację, w miejscu wyposażonym we wnękę do umieszczenia w niej platform wagowych, zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę. W wyniku wspomnianych pomiarów stwierdzono długość, szerokość i wysokość mieszczące się w wartościach dopuszczalnych (normatywne), a także nacisk przedniej grupy dwóch osi napędowych samochodu ciężarowego mieszczący się w wartości dopuszczalnej dla danej drogi (normatywny). Ponadto stwierdzono nacisk tylnej podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego wynoszący 24,60 t, zatem przekraczający wartość dopuszczalną tego parametru (19 t), o wartość 5,6 t, tj. 29,47 % jak również rzeczywistą masę całkowitą wynoszącą 39,35 t, zatem przekraczającą wartość dopuszczalną (34 t) o wartość 5,35 t, tj. 15,74 %.
Organ zacytował przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia - dotyczące dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ciężarowego podrodzaju wywrotka a także dopuszczalnego nacisku osi tego typu pojazdów, a nadto przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym dotyczące pojazdów nienormatywnych. Nie zgodził się z argumentacją strony zawartą w piśmie z dnia 24 marca 2022 r., zgodnie z którą, pojazd został zatrzymany do kontroli na placu budowy nie zaś na drodze publicznej. Zdaniem organu, załadunek przewożonego ładunku nastąpił na terenie budowy M. w S., a następnie kierowca załadowanym pojazdem wyjechał na drogę publiczną, tj. na ul. [...] w S., gdzie umundurowani funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego oznakowanym pojazdem dokonali zatrzymania ww. samochodu ciężarowego. W związku ze stwierdzonym prawdopodobieństwem przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu doprowadzono pojazd z ul. [...] w S. na punkt kontrolny, znajdujący się przy ul. [...] w S., w ciągu drogi krajowej nr [...]. Odnosząc się do wątpliwości strony co do dokumentacji wagi METEOR, która może być niezgodna z wagą użytą do pomiaru kontrolowanego pojazdu, organ wyjaśnił, że w trakcie kontroli kierowca K. Z. został zapoznany ze "Świadectwem legalizacji pierwotnej" użytej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, którego kopia została dołączona do akt sprawy. Kierowca nie kwestionował pomiarów ani przedstawionej dokumentacji dotyczącej wagi. Organ dodał, ze wbrew twierdzeniom pełnomocnika jest to waga produkcji polskiej.
Odpowiadając na zarzuty strony, że działanie organu jest sprzeczne z przepisami prawa, ponieważ w ramach jednej kontroli drogowej wszczyna dwa odrębne postępowania administracyjne na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw (ustawy o transporcie drogowym i ustawy – Prawo o ruchu drogowym), organ przytoczył orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujące, że w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje.
Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że zachodzą przesłanki pozwalające na wyłączenie odpowiedzialności strony za powstałe naruszenie. Przewoźnik nie dokonał ważenia załadowanego ładunku, czego wymagają zasady staranności przy organizowaniu przewozu. To przede wszystkim na przewoźniku spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności, by ładunek nie stwarzał zagrożenia na drodze oraz by nie przekraczał dopuszczalnych norm. Tymczasem w niniejszej sprawie bezsprzecznym jest, że przewoźnik miał pełną świadomość wykonywania przewozu pojazdem, który naruszał przepisy regulujące wykonywanie transportu po drogach publicznych. Nie podjął skutecznych czynności mogących zapobiec powstaniu stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia przepisów ruchu drogowego, w związku z czym organ nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania w zakresie naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej w oparciu o przepis art. 92c ustawy o transporcie drogowym.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie oraz "ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego".
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. rażące naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez odrzucenie żądania strony w zakresie przeprowadzenia dowodu mającego istotne znaczenia dla sprawy bez uzasadnionej przyczyny,
2. naruszenie obowiązków wynikających z art. 77 § 1 w zw. z art. 10 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w decyzji do zarzutu wadliwego przystosowania punktu kontrolnego do rodzaju (modelu) użytej do kontroli nacisków osi i masy całkowitej wagi,
3. naruszenie przez organ zasad pomiaru i interpretacji wyników pomiaru określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych,
4. naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z warunkami użytkowania wagi przenośnej do pomiarów dynamicznych określonymi przez producenta wagi w instrukcji obsługi wagi METEOR,
5. naruszenie treści art. 7 – 9 k.p.a. poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności poprzez niewłaściwe określenie masy całkowitej zespołu pojazdów, co miało znaczący wpływ na wadliwość zaskarżonej decyzji,
6. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym.
W uzasadnieniu odwołania strona odnosząc się do argumentacji organu wskazała, że nie ma możliwości, aby załadunek pojazdu był zrealizowany na terenie budowy M. , ponieważ taka lokalizacja na terenie S. nie istnieje. Zgodnie z informacjami zawartymi na stronach BIP [...] Magistratu budowa M. rozpocznie się najwcześniej w roku 2023, zatem informacje ZWITD w tym zakresie są wadliwe. Co istotne, organ przyznał, że zatrzymał kontrolowany pojazd na ul. [...] objętej placem budowy w zakresie rewitalizacji dróg portowych, około 30 metrów od miejsca załadunku. Powyższe ustalenia są zgodne ze stanowiskiem strony, wyrażonym w trakcie postępowania administracyjnego.
Powołując się na informacje uzyskane od kierującego pojazdem zatrzymanym do kontroli, strona podniosła, że dokumentacja wagi określała, iż jest ona produktem krajowym, zaś na każdym elemencie wagi użytej w trakcie spornego pomiaru zawarte było oznaczenie wskazujące, że jest to waga produkcji włoskiej model WWS. Z tego względu strona wniosła o zorganizowanie oględzin wagi METEOR E056 w siedzibie ZWITD oraz dopuszczenie jej pełnomocnika do tych czynności w celu ustalenia cech metrologicznych wagi użytej do pomiarów. Organ nie odniósł się jednak do powyższego wniosku dowodowego, co stanowi kwalifikowaną wadę postępowania. Ponadto, zawarł w treści decyzji informację sprzeczną ze stanem faktycznym stwierdzając, że wagi użyte do pomiaru są produkcji polskiej. Tymczasem strona we własnym zakresie uzyskała fotografie urządzenia wskazujące, że twierdzenie co do krajowej produkcji sprzętu pomiarowego jest fałszywe. Waga użyta do pomiarów nie jest, jak wskazuje świadectwo legalizacji okazane kierowcy w momencie kontroli drogowej, wyprodukowana przez EWP, lecz w całości przez Dini Argeo S.R.L. Jedynym elementem dodanym przez EWP jest wyłącznie nalepka w języku polskim.
Zdaniem strony, argumentacja organu zmierzająca do wykazania, że nie doszło do naruszenia zakazu podwójnego karania i zasady proporcjonalności – prowadzi do konkluzji, że organ całkowicie błędnie odczytał intencje strony w wysuniętych w trakcie postępowania zarzutach dotyczących prowadzenia dwóch odrębnych postępowań administracyjnych w efekcie tej samej kontroli drogowej. Strona zwracała uwagę przede wszystkim na fakt, że zgodnie z regulacją art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych nałożonych w wyniku jednej kontroli drogowej nie powinna przekraczać kwoty 12000 zł. Jedna kontrola drogowa zaś obejmuje wszystkie regulacje określone w art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ cały katalog ewentualnych naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej mieści się w zakresie definicji "warunki i obowiązki przewozu drogowego", określonej we wskazanej regulacji.
Decyzją z dnia 14 marca 2024 r., nr BP.501.958.2022.2065.SZ16.543210, Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 pkt 15 i 22 lit. l), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d), art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.) a także lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 2 pkt 35a, art.64 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W ocenie organu odwoławczego, zgodnie z przepisami prawa następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia. W takim przypadku wszczyna się dwa niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego kwestii producenta urządzeń wykorzystanych podczas ważenia w dniu kontroli i ich legalizacji, organ wyjaśnił, że oferowane przez producenta Elektroniczne Wagi Przemysłowe Sp. z o.o. Sp. k. wagi przenośne posiadają podwójną certyfikację jako: 1) wagi statyczne WWS, gdzie producentem oraz właścicielem aprobaty typu UK 2992 jest włoska firma Dini Argeo S.R.L., 2) wagi dynamiczne do ważenia pojazdów w ruchu WWS gdzie producentem oraz właścicielem aprobaty PLT 161 jest firma EWP Sp. z o.o. Sp.k. W związku z powyższym posiadają podwójną certyfikację a w świadectwach legalizacji jednostki Głównego Urzędu Miar wskazanych jest dwóch producentów oraz dwa jej oznaczenia handlowe. Elementy mechaniczne wyprodukowane zostały przez włoskie przedsiębiorstwo DINI ARGEO S.R.L. Są to jednak jedynie elementy składowe, z których można budować wagi różnego przeznaczenia i o różnej funkcjonalności. Dodatkowo, poprzez dodanie autorskiego oprogramowania i zgodnie z aprobatą nr PLT 161 wagi są certyfikowane jako wagi dynamiczne do ważenia pojazdów w ruchu, gdzie producentem zgodnie z dynamiczną aprobatą typu jest firma EWP Sp. z o.o. Sp.k. Organ zaznaczył, że formalnym producentem wagi nie jest ten podmiot, który wyprodukuje poszczególne jej elementy składowe, lecz podmiot, który widnieje jako właściciel aprobaty typu, na podstawie której waga jako produkt końcowy została wprowadzona na rynek. Takimi producentami są więc: DINI ARGEO S.R.L. – w przypadku wagi statycznej WWS, a także Elektroniczne Wagi Przemysłowe Sp. z o.o. Sp.k. - w przypadku wagi dynamicznej WWS.
Organ odwoławczy rozpatrując sprawę nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Strona w toku postępowania przed organem I instancji nie złożyła wyjaśnień, które stanowiłyby dowody wskazujące, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Z zeznań kierowcy złożonych do protokołu przesłuchania świadka wynika, że w dniu kontroli drogowej pojazd został załadowany "na oko", nie został po załadowaniu zważony, kierowca nie był informowany o tym ile ładunku przewozi, pojazd nie jest wyposażony we wskaźniki nacisku na osie.
Organ nie zgodził się z zarzutem strony, dotyczącym naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. (odrzucenie żądania strony przeprowadzenia dowodu mającego istotne znaczenie dla sprawy bez uzasadnienia przyczyny). W jego ocenie, zebrany w sprawie materiał dowodowy jasno wskazuje, że zaistniały stan faktyczny nie wymaga dalszego badania. Organ nie jest przy tym zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności.
Analizując całość materiału dowodowego organ nie stwierdził też istnienia okoliczności pozwalających na zastosowanie art. 92b oraz art. 92c ustawy o transporcie drogowym.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, P. G. zarzucił jej:
1. naruszenie przepisów procesowych (art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez uznanie, że "naruszenie Zachodniopomorskiego WITD wymogów określonych w art. 78 § 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym odrzuceniu wniosku strony o przeprowadzenie dowodu mającego istotne znaczenie dla sprawy nie miało realnego",
2. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym,
3. naruszenie norm materialnych wyrażonych w art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej po upływie okresu przedawnienia karalności,
4. naruszenie przepisów art. 35 § 1 – 3 k.p.a. poprzez bezzasadne wydłużenie czasu trwania postępowania administracyjnego w ramach II instancji z ustawowego miesiąca do 24 miesięcy.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że ustawodawca przewidział możliwość sankcjonowania naruszeń w transporcie drogowym przez maksymalny okres 2 lat od daty kontroli drogowej ("ujawnienia naruszenia"). W niniejszej sprawie ujawnienie naruszenia nastąpiło w dniu 17 marca 2024 r. Zdaniem skarżącego, w tym przypadku podstawą uznania zasadności nałożenia kary pieniężnej jest wejście w życie decyzji przed nastaniem okresu przedawnienia karalności naruszenia. Organ wydał bowiem decyzję 14 marca 2024 r. (czyli 3 dni przed przedawnieniem), jednak decyzja została doręczona stronie już w dniu 20 marca 2024 r. (czyli 3 dni po przedawnieniu). Jednocześnie o skuteczności wydania decyzji decyduje doręczenie jej stronie, nie zaś jej sporządzenie, czy choćby nawet wyekspediowanie (wysłanie). O ile bowiem przepis prawa nie stanowi wyraźnie inaczej, to uzewnętrznienie i zakomunikowanie czynności organu stronie jest warunkiem niezbędnym do stwierdzenia, że wywołała w stosunku do tej strony skutki prawne, zwłaszcza wówczas gdy te ostatnie wiążą się z ukształtowaniem materialnych praw lub obowiązków jednostki.
Strona zwróciła ponadto uwagę na szczególny tryb realizacji zadań przewozowych – na terenie budowy i związaną z tym organizację pracy, która powinna zostać uwzględniona przy ocenie niniejszej sprawy. Jak wynika z treści opisu kontroli zawartego w załączniku do protokołu, zatrzymania dokonano na terenie budowy drogi, czyli w miejscu ciągłych potoków technologicznych związanych z przemieszczaniem materiałów budowlanych w obrębie placu budowy oraz na przygotowywanej drodze, na której nie była położona nawet warstwa ścieralna nawierzchni (droga nie była gotowa do użytku). Wspomniana droga była w momencie kontroli drogowej budowana, zaś znaczna część pasa drogowego nie została dopuszczona w ogóle do eksploatacji, przy czym wymiary pozostawione do ruchu drogowego w ogóle nie spełniały kryteriów zaliczenia do dróg publicznych określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Z tego względu nie było możliwości zastosowania w tym zakresie przepisów ustawy o drogach publicznych.
Zdaniem skarżącego, procedura kontrolna i decyzja nie spełniają wymogów, o których mowa w art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. ponieważ cała dokumentacja wagi użytej do pomiarów nacisków osi i masy całkowitej pojazdu jest niespójna z dokumentacją kontrolną.
Jak wynika z treści uzasadnienia, zdaniem strony, zakończone postępowanie dalekie jest od podstawowych zasad praworządności i obiektywności a potwierdzeniem tego jest okoliczność, że organ odwoławczy prowadził postępowanie niemal przez 23 miesiące bez poinformowania o przyczynach tak znacznej opieszałości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a.") sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 29 kwietnia 2022 r. naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł, za naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania transportu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o odpuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 r, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i nie mniej niż 20 %.
Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 728).
Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 tej ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie i wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz waga naruszenia zawarty został w załączniku nr 3 do wspomnianej ustawy.
W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że w dniu 17 marca 2022 r. został zatrzymany do kontroli przez umundurowanego funkcjonariusza Inspekcji Transportu Drogowego 4-osiowy samochód ciężarowy marki M. , którym kierował K. Z.. Pojazdem miał być wykonywany przewóz drogowy ładunku podzielnego (kostka kamienna) z ul. [...] w S. na ul. [...] w S..
Jak wynika z załącznika do protokołu kontroli z dnia 17 marca 2024 r., zatrzymania pojazdu dokonano "w miejscowości S., ul. [...] (teren budowy drogi)", natomiast ważenia pojazdu dokonano w punkcie kontrolnym, znajdującym się przy ul. [...] w S. (droga krajowa nr [...]). W wyniku ważenia stwierdzono, nacisk tylnej podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego wynoszący 24,60 t, zatem przekraczający wartość dopuszczalną tego parametru (19 t), o wartość 5,6 t, tj. o 29,47 %, a także rzeczywistą masę całkowitą wynoszącą 39,35 t, zatem przekraczającą wartość dopuszczalną (34 t) o wartość 5,35 t, tj. o 15,74 %.
W ocenie strony okoliczność, że zatrzymania dokonano nie na drodze publicznej lecz na terenie budowy drogi, powoduje, że nie mają w tym przypadku zastosowania przepisy ustawy o drogach publicznych. Dodatkowo organ uniemożliwił kierowcy dojazd do miejsca ważenia na terenie budowy zatrzymując go wcześniej i doprowadzając do punktu kontrolnego znajdującego się przy ul. [...]. Tym samym organ nie uwzględnił organizacji pracy przewoźnika w szczególnym trybie realizacji zadań przewozowych – na terenie budowy.
Natomiast, zdaniem organu I instancji, załadunek nastąpił na terenie budowy M. w S., a następnie kierowca załadowanym pojazdem wyjechał na drogę publiczną, tj. [...] w S., gdzie został zatrzymany przez funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego.
Organ odwoławczy w omawianym zakresie ustalił jedynie, że w dniu 17 marca 2022 r. "w S. DK [...] (S. ), przeprowadzono kontrolę drogową 4-osiowego samochodu ciężarowego marki M. ". Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji z dnia 29 kwietnia 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego pominął wskazywane przez stronę argumenty związane z miejscem zatrzymania pojazdu do kontroli.
W ocenie Sądu, za słuszny należy uznać podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niepełnym i niejednoznacznym materiale dowodowym. W sprawie doszło także do naruszenia art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Jest faktem powszechnie znanym, że w 2022 r. (kiedy miała miejsce kontrola pojazdu), w S. prowadzona była budowa drogi ul. [...], natomiast nie rozpoczęto budowy M. . W tej sytuacji pojazd przewoźnika działającego pod firmą G. Spółka Cywilna A. G., P. G. z siedzibą w G. nie mógł w chwili kontroli wyjeżdżać z terenu budowy M. na ul. [...] w S., zwłaszcza, że ulica ta była w istocie placem budowy.
Powyższa kwestia ma dla sprawy kluczowe znaczenie bowiem naruszenie, za które nałożono na skarżącego karę pieniężna - opisane w l.p. 10.2.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - polega na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona: co najmniej 10% i mniej niż 20%.
Jak wyjaśnia strona, na terenie budowy drogi istnieją specyficzne zasady organizacji ruchu i sposób przemieszczania materiałów po terenie budowy uniemożliwia ich natychmiastową kontrolę i pomiar. Wielokrotnie pojazd po załadunku jest sprawdzany i zabezpieczany dopiero przy wyjeździe z terenu budowy, na którym znajduje się waga. Kierowca po załadunku na terenie budowy drogi nie zdążył dojechać do miejsca ważenia na terenie budowy, ponieważ wcześniej został zatrzymany przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, a następnie doprowadzony na punkt kontrolny znajdujący się przy ul. [...]. Powyższe twierdzenie zbieżne jest przy tym z zeznaniami świadka K. Z., który oświadczył, że pojazd nie był ważony po załadunku, nie wiedział jaka jest rzeczywista masa załadowanej kostki kamiennej, a pojazd był ważony "na oko".
W trakcie przesłuchania, świadka nie zapytano o to jakie czynności miał do wykonania po załadunku, w szczególności, czy miał skierować się na wagę przed wyjazdem z budowy. Nie sprawdzono także czy faktycznie na terenie budowy taka waga była i czy była używana do ważenia pojazdów po załadunku. Poprzestano na uzyskaniu informacji, że w chwili samego załadunku nie było możliwe sprawdzenie jaka jest masa załadowanej kostki kamiennej. Z powyższego nie wynika jednak, czy ładunek miał być zważony przed opuszczeniem placu budowy.
Z tych względów należy uznać, że organy obu instancji naruszyły wskazane wcześniej przepisy nie podejmując czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes skarżącego. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest w omawianym zakresie ogólnikowe i schematyczne, jedynie zdawkowo odnosi się do istotnej w sprawie kwestii, czyli ustalenia czy skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia i czy przy dochowaniu należytej staranności mógł temu naruszeniu zapobiec.
Natomiast nietrafna okazała się argumentacja strony dotycząca naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, poprzez nałożenie kary pieniężnej po upływie okresu przedawnienia karalności.
Zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, że od chwili ujawnienia naruszenia – tj. 17 marca 2022 r. do chwili wydania zaskarżonej decyzji – tj. 14 marca 2024 r. nie upłynęły jeszcze 2 lata. Nie ma też racji skarżący, że wspomniany okres 2 lat należy liczyć nie do daty wydania decyzji lecz do daty jej doręczenia stronie.
Decyzja istnieje w sensie prawnym od dnia jej podpisania przez upoważnioną osobę i tylko istniejąca decyzja może być skutecznie doręczona. Taka decyzja jest decyzją, którą organ wydał; jest on związany tą wydaną decyzją od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia, "o ile kodeks nie stanowi inaczej", czyli że związanie od chwili doręczenia lub ogłoszenia nie jest związaniem bezwzględnym. Wszystkie skutki doręczenia lub ogłoszenia decyzji mogą dotyczyć tylko decyzji uprzednio istniejącej, tj. takiej, która nie tylko została sporządzona, lecz także podpisana. Data podpisania decyzji jest miarodajna dla oceny podstawy prawnej i faktycznej decyzji. Przepisy k.p.a. nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem. Decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia, doręczenie zaś ma na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia.
To nie data doręczenia decyzji, lecz data jej wydania decyduje o dacie załatwienia sprawy administracyjnej w kontekście biegu dwuletniego okresu przedawnienia (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 3212/17).
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut dotyczący "bezzasadnego odrzucenia wniosku strony o przeprowadzenie dowodu mającego istotne znaczenie dla sprawy".
Jak wynika z pisma skarżącego z dnia 24 marca 2022 r. zatytułowanego "Stanowisko strony", zawarł on w jego treści wniosek o "zorganizowanie oględzin wagi METEOR E056 w siedzibie ZWIDT oraz dopuszczenie pełnomocnika do tych czynności w celu ustalenia cech metrologicznych wagi użytej do pomiaru nacisków osi i masy pojazdu [...]".
Podnoszone przez stronę wątpliwości dotyczące spełnienia wymogów metrologicznych w odniesieniu do wagi METEOR E056 wynikały z różnic pomiędzy jej dokumentacją – określającą, że jest ona produktem krajowym, a oznaczeniami na poszczególnych elementach wagi, wskazujących, że jest ona produktem włoskim.
W ocenie Sądu, w świetle argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, same oględziny wagi wątpliwości strony skarżącej nie rozwiałyby. Organ nie kwestionuje bowiem opisanych powyżej różnic, przyznając, że wagi tego typu (poprzez dodanie autorskiego oprogramowania i zgodnie z aprobatą nr PLT 161) są certyfikowane jako wagi dynamiczne do ważenia pojazdów w ruchu, gdzie producentem zgodnie z dynamiczną aprobatą typu jest firma EWP Sp. z o.o. Sp.k. Organ przyznał jednak także, że producentem elementów mechanicznych jest włoskie przedsiębiorstwo DINI ARGEO S.R.L. Jak wynika z wyjaśnień organu - są to jedynie elementy składowe, z których można budować wagi różnego przeznaczenia i o różnej funkcjonalności. Formalnym producentem wagi nie jest ten podmiot, który wyprodukuje jej poszczególne elementy składowe, lecz podmiot, który widnieje jako właściciel aprobaty typu, na podstawie której waga jako produkt końcowy została wprowadzona na rynek.
Co istotne, przedmiotowa waga została dopuszczona do obrotu, a tym samym ważenia pojazdów w ruchu - decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar nr ZT 1/2016 z dnia 5 stycznia 2016 r., zmienioną następnie decyzją nr ZZT 6/2019 z dnia 26 czerwca 2019 r.
W świetle powyższego, nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie doszło do wskazywanego przez niego naruszenia art. 78 § 1 k.p.a.
Natomiast słusznie podnosi strona, że brak jest jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wydłużenie czasu trwania postępowania przed organem odwoławczym do blisko dwóch lat. Jak wynika z dokumentów dołączonych do akt sprawy, odwołanie wniesione przez stronę od decyzji z dnia 29 kwietnia 2022 r. zostało przekazane Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego w dniu 24 maja 2022 r., natomiast decyzja drugoinstancyjna zapadła w dniu 14 marca 2024 r.
Powyższa okoliczność pozostaje jednak bez wpływu na poczynioną powyżej ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zarzut dotyczący naruszenia art. 35 k.p.a. mógłby wywrzeć zamierzony skutek, ale wyłącznie w postępowaniu ze skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez GITD.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, ale jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami wkraczać w sprawę inną niż ta, w której wniesiono skargę, która była przedmiotem postępowania administracyjnego i wydanych decyzji. Przedmiotem decyzji była decyzja nakładająca na stronę karę pieniężną, a nie kwestia bezczynności. Podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2021 r. (sygn. akt I OSK 755/21), należy wskazać, że na etapie skargi na decyzję kończącą postępowanie kwestie te nie wchodzą w zakres kontroli sądu.
Powyższe nie zmienia jednak okoliczności, że zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z takim naruszeniem wskazanych wcześniej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji również uzasadnienia decyzji nie odpowiadają normie wynikającej z art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić rozważania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w tym w szczególności odnoszące się do konieczności prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, mając jednak na uwadze także treści art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym.
Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200
i art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną na rzecz skarżącego kwotę składa się uiszczony przez nią wpis od skargi w kwocie 200 zł.