II SA/SZ 297/25

II SA/Sz 297/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 728
art. 92b ust 1, art. 92b lub 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 19 marca 2025 r. nr BP.501.396.2025.2250.SZ16 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę .
Uzasadnienie
Decyzją z 26 lipca 2024 r., Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (ZWITD), nałożył na S. F., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą F. , dalej jako "skarżący", karę pieniężną w wysokości 6400 zł za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 728 – j.t.), dalej jako "u.t.d.".
Decyzja ta została następnie – decyzją z 10 grudnia 2024 r., uchylona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy zwrócił bowiem uwagę na to, że pomimo wynikającego z materiału dowodowego naruszenia u.t.d., polegającego na posługiwaniu się przez poddanego kontroli kierowcę, kartą należącą do innego kierowcy, organ I instancji nie stwierdził naruszenia l.p. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.
Decyzją z 31 stycznia 2025 r., na podstawie art. 104 § 1, 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako "k.p.a.", art. 4 lit. d, g, k, art. 6 ust. 1, art. 7, art. 8 ust. 1- 5 oraz art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 102, str. 1 z późn. zm.); art. 26 ust. 1, 5-7, art. 27, art. 32 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 60, str. 1 z późn. zm.); art. 81 ust. 1-5, art. 82 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251) w związku z lp. 5.2.3, lp. 5.6.2, lp. 5.6.3, lp. 5.7.2, lp. 5.7.3, 5.11.3,lp. 6.3.3, lp. 9.1 załącznika nr 3 u.t.d., Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego kare pieniężną w wysokości 6400 zł za:
- przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone:
1) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin (9 x 250,00 zł = 2250,00 zł; lp. 5.2 zał. nr 3 do u.t.d.);
- niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku:
2) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin (lx 200,00 zł),
3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin (1x350,00 zł; lp.5.6.2 i lp. 5.6.3 zał. nr 3 do u.t.d.);
- skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej:
4) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin (2 x 350,00 zł = 700,00 zł),
5) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin (1 X 550,00 zł; lp. 5.7.2 i 5.7.3 zał. nr 3 do u.t.d.);
- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:
6) za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut (1 x 350,00 zł; lp. 5.11.3 zał. nr 3 do u.t.d.);
- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd (2000,00 zł; lp. 9.1 zał. nr 3 do u.t.d.).
Ponadto organ umorzył postępowanie w zakresie naruszenia polegającego - na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą - lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 22 września 2023 r. o godz. 09:48, na drodze krajowej [...] w S. (ul. [...] -10 km), zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów: ciągnik siodłowy marki [...] o rej.: [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej[...], kierowany przez M. K., dalej jako "kierowca".
W toku przeprowadzonych czynności kontrolnych, na podstawie okazanych dokumentów oraz oświadczenia kierowcy ustalono, iż w chwili kontroli wykonywano krajowy przewóz drogowy, tj. transport drogowy kostki brukowej z G. do S. . Przedmiotowy przewóz drogowy wykonywany był w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy S. F. F. z siedzibą w S. .
Do kontroli kierowca okazał wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej ww. przedsiębiorcy, jak również inne wymagane dokumenty. W wyniku analizy okazanych dokumentów przewozowych oraz danych zawartych w cyfrowym urządzeniu rejestrującym zainstalowanym w pojeździe marki [...] o rej. [...] ustalono, iż kierowca w kontrolowanym okresie użytkował w nieuprawniony sposób kartę kierowcy o nr [...] nalężącą do innej osoby, którą ujawniono podczas przeprowadzonej kontroli drogowej. W wyniku analizy danych zawartych na obu kartach kierowców, jak również danych zawartych w cyfrowym urządzeniu rejestrującym zainstalowanym w kontrolowany pojeździe oraz innych okazanych dokumentów - stwierdzono następujące naruszenia:
- przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone:
1) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin (9 x 250,00 zł = 2250,00 zł; lp. 5.2 zał. nr 3 do u.t.d.);
- niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku:
2) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin (1 x 200,00 zł),
3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin (1x350,00 zł; lp.5.6.2 i lp. 5.6.3 zał. nr 3 do u.t.d.);
- skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej:
4) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin (2 x 350,00 zł = 700,00 zł),
5) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin (1 X 550,00 zł; lp. 5.7.2 i 5.7.3 zał. nr 3 do ut.d.);
- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:
6) za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut (1 x 350,00 zł; lp. 5.11.3 zał. nr 3 do u.t.d.);
- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd (2000,00 zł; lp. 9.1 zał. nr 3 do u.t.d.).
Organ I instancji opisał następnie szczegółowo na czym polegały wskazane wyżej naruszenia ustawy o transporcie drogowym.
Odnośnie do naruszenia lp. 6.3.3 załącznika nr do ustawy o transporcie drogowym - posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą, organ wyjaśnił, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała, iż kierowca używał tej karty w dniu 30 sierpnia.2023 r., w dniach 5 i 12 września 2023 r. na terenie Włoch, w dniu 31 sierpnia 2023 r. na terenie Austrii, w dniach 7 i 21 września 2023 r. na terenie Niemiec. Z zeznań kierowcy wynika, że użytkował tę kartę od około dwóch, trzech miesięcy, by realizować powierzone mu zadania przewozowe, gdy nie mógł użytkować swojej karty, z uwagi na to, że kończył mu się czas pracy lub jazdy.
Dokonując oceny tych naruszeń, organ wyjaśnił, że w związku z faktem, iż doszło do nich przed zmianą przepisów – art. 19 ust. 2 rozporządzenia 561/2006, który pozwolił na karanie za naruszenia popełnione przez kierowców za granicą, ukaranie przedsiębiorcy w tym zakresie jest niemożliwe.
Organ nie podzielił argumentacji przedstawionej przez pełnomocnika, w pismach z 20 października 2023 r. i 9 sierpnia 2024 r. wskazując, że dołączona do wyjaśnień przez pełnomocnika strony dokumentacja, dotycząca czasu pracy kierowcy została wygenerowana 10 października 2023 r. i odnosi się ona jedynie do danych pobranych z karty kierowcy, a nie z urządzenia rejestrującego. Oczywistym jest, że z danych tych nie wynika, iż kierowca posiłkował się drugą kartą, nie jest również widoczna skala naruszeń dotyczących czasu pracy, ujawniona w trakcie kontroli.
Organ nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, o którym owa w art. 92b u.t.d. i umorzenia postępowania na podstawie art. 92c tej ustawy.
Organ zwrócił uwagę na to, że załączone przez skarżącego dokumenty potwierdzające przeszkolenie kierowcy w zakresie wykonywania jego obowiązków i zaznajomienie go z obowiązującymi przepisami prawa, stanowią oświadczenia składane przy zawarciu umowy o pracę. Nie jest to jednak równoznaczne z przeprowadzeniem szkoleń we wspomnianym zakresie.
Organ podkreślił, że kierowca przesłuchany w charakterze świadka, zeznał iż nie został przeszkolony przez przedsiębiorcę z czasu pracy, ani obsługi tachografu. Wskazano, że z zeznań kierowcy wynika, iż drugiej karty używał od 2-3 miesięcy i pomimo tego, że dane z tachografu były pobrane 21 września 2023 r. nikt ze strony przedsiębiorcy nie próbował wyjaśnić użycia karty innego kierowcy, który nie był nawet pracownikiem przedsiębiorcy.
W ocenie organu skarżący nie wykazał, aby dołożył należytej staranności przy organizacji pracy kierowcy, o czym świadczą ujawnione znaczne naruszenia czasu pracy.
Organ podkreślił, że odpowiedzialność ukształtowana na podstawie ustawy o transporcie drogowym i związanych z tą ustawą przepisów ma charakter obiektywny i jest niezależna od winy przedsiębiorcy. Niedopuszczalnym jest brak dbałości o nadzór na czasem pracy pracowników, brak analizy danych pobieranych z karty kierowcy i tachografu, a także wykonywanie przewozów drogowych pojazdem nie poddanym okresowemu badaniu technicznemu. Naruszenia te potwierdzają brak dyscypliny pracy w przedmiotowym przedsiębiorstwie oraz brak stosownego nadzoru ze strony przedsiębiorcy.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego podnosząc zarzuty naruszenia:
1) przepisów prawa materialnego art. 92a ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001r. (Dz.U. z 2021r., poz. 919 ze zm.), polegającego na nałożeniu kary porządkowej na skarżącego, podczas gdy brak podstaw do uznania, iż podmiot miał wpływ lub godził się na powstanie naruszeń określonych w art.92a ustawy;
2) przepisów prawa materialnego art. 92c ust 1 w zw. z art. 92b ust 1 ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001r. (Dz.U. z 2021r., poz. 919 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wstąpiły w sprawie przesłanki uzasadniające jego zastosowanie, tj. w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć,
3) prawa procesowego w tym w szczególności art. 7, 8, 77, 78, 80 k.p.a.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z 19 marca 2025 r., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji w zakresie ujawnionych naruszeń przepisów u.t.d. i ich kwalifikacji. Organ ten za zasadne uznał nałożenie na skarżącego kar za poszczególne naruszenia, w wysokościach wskazanych w zaskarżonej decyzji.
GITD wyjaśnił, że że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. wskazując, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1.
Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k. p.a.pa daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Organ, odnosząc się do dokumentów przedstawionych przez skarżącego stwierdził, iż dotyczą one wyłącznie przebytych przez kierowcę kilometrów czy dat i godzin załadunków. Nie świadczą natomiast w żadnych stopniu o tym, że praca kierowcy została zorganizowana w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem wymaganych przerw i odpoczynków. Przedstawione dokumenty jak również treść oświadczenia kierowcy złożonego w toku kontroli w charakterze świadka wskazują, iż pojazd którym strona realizuje przewozy posiada zainstalowaną lokalizację umożliwiającą pozycjonowanie pojazdu. Tym samym strona miała możliwość ujawnić fakt prowadzenia pojazdu przez kierowcę w okresach gdy ten powinien odbierać odpoczynek. Ponadto przedsiębiorca dokonując analizy sczytanych danych z karty kierowcy i pojazdu ujawniłby fakt wykorzystywania przez kierowcę karty innego kierowcy, celem zatajania swojej rzeczywistej aktywności. Przedsiębiorca odpowiednio organizując i kontrolując pracę kierowcy, powinien ujawnić naruszenia i podjąć należyte działania celem niedopuszczenia do dalszego łamania przepisów.
Skarżący nie wykazał, iż takie działania zostały podjęte. Samo zobowiązanie kierowcy do podpisania stosownych oświadczeń i dokumentów, nie świadczy o podjęciu należytych działań celem zapewnienia wykonywania przewozów zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na to, że skarżący nie odniósł się do braku aktualnych badań technicznych w wykorzystywanym przez siebie pojeździe, który nie posiadał aktualnych badań technicznych od przeszło czterech miesięcy. W ocenie organu skarżący miał dużo czasu, aby ujawnić upływ wskazanego terminu i dopełnić ciążącego na nim obowiązku. Mimo to strona dopuściła do wykonywania przewozu przy wykorzystaniu pojazdu który nie posiadał aktualnych badań technicznych.
Odnosząc się do wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków, organ odwoławczy podkreślił, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza ustalony stan faktyczny.
Zdaniem organu, skarżący w pierwszej kolejności powinien przedstawić dokumenty, które potwierdzałyby wskazywane przez niego okoliczności, potwierdzające odpowiednie planowanie zleceń przewozowych, czego nie uczynił. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem subsydiarnym, który może zostać przeprowadzony w sytuacji, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co w badanej sprawie nie miało miejsca.
GITD podzielił stanowisko organu I instancji, iż nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki od odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, czy umorzenia postępowania.
Końcowo organ, odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia prawa procesowego, uznał je za niezasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący podniósł zarzuty:
1) naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy wystąpiły w sprawie przesłania uzasadniające ich zastosowanie oraz nieprzeprowadzenie właściwej oceny istnienia wymienionych w ww. przepisach okoliczności egzoneracyjnych;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływa na wynik sprawy:
a) art. 7, 8, art. 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez zaakceptowanie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego ich naruszenia przez organ pierwszej instancji, jak również ich naruszenie w zakresie postępowania odwoławczego, w obu przypadkach polegające na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności, niezebraniu i nierozpatrzeniu wyczerpującego materiału dowodowego oraz dokonaniu ustaleń niemających żadnego oparcia w materiale dowodowym, wybiórczej i dowolnej, nieuwzględniającej zasad doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem w zakresie braku spełnienia przesłanek egzoneracyjnych z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym,
b) art. 75, art. 86 oraz art. 136 k.p.a., poprzez nieuzasadnione nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę, mimo iż istniały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zawnioskowane dowody mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i wobec tego zachodziła potrzeba ich przeprowadzenia,
c) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie dotychczasowej decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 31 stycznia 2025 r. nr WITD.WP.8140.1.152.2024.MW mimo istnienia podstawy do uchylenia tej decyzji z uwagi na wskazane przez stronę w odwołaniu podstawy.
Skarżący domagał się:
1) uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 31 stycznia 2025 r., nr WITD.WP.8140.1.152.2024.MW, o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 6.400,00 zł,
2) zasądzenie od organu, na rzecz strony skarżącej, kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących.
W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował stanowisko organu w zakresie uznania, że z przedstawionych dokumentów nie wynika, iż podejmował on działania niezbędne do zapewnienia prawidłowej realizacji obowiązków przez kierowcę. Nie zgodził się z poglądem, iż podjęte przez niego działania po ujawnieniu naruszeń – zwolnienie kierowcy bez zachowania okresu wypowiedzenia, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Skarżący podniósł, że organ, niezasadnie uznał, iż nie zostały przedstawione żadne dokumenty potwierdzające, że kierowca został odpowiednio przeszkolony i na bieżąco instruowany odnośnie obowiązujących przepisów.
Organ nie przeanalizował również przedłożonych zleceń przewozowych z okresu poprzedzającego kontrolowany transport, pokazujących daty załadunków i rozładunków oraz ilość przebytych kilometrów, w zakresie realizacji poszczególnych przewozów, które pokazują, iż realizowane przez przewoźnika przewozy miały tak ustalone warunki czasu i odległości między miejscem załadunki i rozładunku, że pozwalały kierowcy na wykonanie przewozu bez konieczności naruszania jakichkolwiek przepisów w tym zakresie, a pracodawca nie stwarzał kierowcy warunków wykonywania przewozu wymagających naruszania przepisów.
Skarżący podkreślił, że organizacja przewozów w jego firmie nie wymuszała na kierowcy podjęcia działań niezgodnych z przepisami, a na pewno takie działania nie były spowodowane naciskami i poleceniami ze strony pracodawcy.
Skarżący zakwestionował stanowisko organu w zakresie odmowy przesłuchania wnioskowanych świadków, błędnie przyjmując, iż posiadany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W ocenie strony skarżącej powyższe może świadczyć o celowym ograniczeniu postępowania wyjaśniającego by nie ujawniły się okoliczności mogące spowodować wyłączenie odpowiedzialności strony.
Wskazuje to na realizację z góry ustalonego zamiaru ukarania skarżącego bez odniesienia się do ewentualnej dyspozycji art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 3 lipca 2025 r., pełnomocniczka skarżącego podtrzymała skargę i argumentację w niej zawartą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Jej przedmiotem uczyniono decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, utrzymującą w mocy decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, za stwierdzone w trakcie kontroli pojazdu, przeprowadzonej w dniu 22 września 2023 r. Przy czym skarżący nie kwestionuje tego, że do naruszeń doszło, a skarga dotyczy jedynie tego, że organ nie odstąpił od nałożenia kary, ewentualnie nie umorzył postępowania. Zdaniem skarżącego, miały na to wpływ błędy proceduralne, a mianowicie niewłaściwa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i odstąpienie od przesłuchania przedsiębiorcy.
W ocenie skarżącego, właściwa ocena zgromadzonych w sprawie dowodów i przesłuchanie świadków wykazałyby, że skarżący podjął wszelkie możliwe działania, aby uniknąć popełnienia przez kierowcę naruszeń i, że ziściły się przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, ewentualnie umorzenia postępowania.
Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, nie ulega wątpliwości, że opisane w decyzjach organów obu instancji naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym miały miejsce. Nie kwestionuje tego ani skarżący, ani przesłuchany w sprawie kierowca, który został poddany kontroli.
Kwestią sporną natomiast pozostaje, czy organ zgromadził w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy i dokonał jego prawidłowej i wnikliwej oceny, w szczególności, czy zasadnie odstąpił od przesłuchania wskazywanych przez skarżącego świadków, a także, czy prawidłowo uznał, że nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, bądź umorzenia postępowania.
Na wstępie rozważań należy przyznać organowi rację, iż w badanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Działu IVa k.p.a. o administracyjnych karach pieniężnych, bowiem w ustawie o transporcie drogowym ustawodawca uregulował wszystkie, wymienione w art. 189a § 2 k.p.a. kwestie związane z wymierzaniem kar w oparciu o przepisy tej ustawy.
Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,
b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,
c) Umowy AETR,
d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;
W art. 92b ust. 2 u.t.d. wskazano, że prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
W art. 92c przywołanej ustawy przewidziano, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W związku z takim brzmieniem przepisów, które dopuszczają zaniechanie nałożenia kary, bądź prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, nie ulega, zdaniem Sądu, wątpliwości, iż to skarżący powinien wykazać, że w badanej sprawie zachodzą okoliczności w przywołanych przepisach wskazane. Ciężar dowodu spoczywa w tym wypadku na przedsiębiorcy prowadzącym działalność w zakresie transportu drogowego.
Niezbędnym elementem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości, na podstawie art. 92b ust. 1 u.t.d., jest wykazanie przez przedsiębiorcę, że nie przyczynił się on swoim zachowaniem do ich powstania, co oznacza, że musi on wykazać takie okoliczności i zdarzenia, które nie są przewidywalne, a więc typowe i zwyczajne w działalności polegającej na wykonywaniu przewozu w transporcie drogowym. (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r.).
W badanej sprawie skarżący powinien więc wykazać, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowcę przepisów, bądź, że nie miał wpływu na powstanie naruszeń albo, że do naruszeń doszło na skutek zdarzeń lub okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Skarżący wywodził, że zapewnił kierowcy takie warunki pracy, aby możliwe było wykonywanie transportu z uwzględnieniem przewidzianych przepisami przerw na odpoczynek. Z przedłożonych dokumentów wynika, że kierowca został zapoznany z obowiązującymi przepisami w zakresie wykonywanej działalności i zobowiązał się do ich przestrzegania.
W ocenie Sądu okoliczności te nie mogły jednak stanowić uzasadnienia dla zastosowania art. 92b lub 92c u.t.d. Wskazać bowiem należy, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy kierowców, aby do naruszeń nie dochodziło. Obowiązek ten materializuje się nie tylko poprzez zaznajomienie kierowcy z obowiązującymi przepisami i przyjęcie od kierowcy zobowiązania, że będzie tych regulacji przestrzegał, ale również poprzez systematyczne kontrole i reagowanie na bieżąco na stwierdzone nieprawidłowości. Temu służą regulacje dotyczące odczytywania danych z karty kierowcy i tachografu.
Na podstawie art. 1 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców (Dz. U. UE.L.2010.168.16), maksymalny okres na wczytanie odpowiednich danych nie przekracza:
a) 90 dni w przypadku danych z jednostki pojazdowej
b) 28 dni w przypadku danych z karty kierowcy.
Przepis ten ma służyć między innymi temu, aby dane te mogły zostać utrwalone i mogły być przechowywane na potrzeby ewentualnej kontroli, ale również i temu, aby przedsiębiorca mógł sprawować kontrolę nad pracą kierowców, ujawniać ewentualne nieprawidłowości i podejmować na bieżąco działania zmierzające do ich wyeliminowania w przeszłości.
Nie jest zatem wystarczające samo pouczenie i przeszkolenie kierowcy w zakresie obowiązujących regulacji i sposobu wykonywania obowiązków, czy podpisanie przez kierowcę zobowiązania, że będzie przepisów tych przestrzegał, czy też taka organizacja pracy, która nie wymusza na kierowcy łamania przepisów. Elementem koniecznym zapewnienia dyscypliny pracy, o której mowa w art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d. jest również sprawowanie właściwego nadzoru nad kierowcami wykonującymi przewóz i właściwa, udokumentowana reakcja na wszelkie stwierdzone naruszenia.
Dokumentacji w tym zakresie skarżący jednak nie przedłożył, domagając się jednocześnie przesłuchania w charakterze świadka na okoliczności związane z zatrudnieniem kierowcy i udzielonych mu instrukcji.
W ocenie Sądu prawidłowo organy uznały przeprowadzenie tego dowodu za zbędne, błędnie jednak argumentując, że przesłuchanie miałoby na celu wyłącznie uwolnienie się od odpowiedzialności przez przedsiębiorcę. Wskazać należy, że przedsiębiorca ma prawo do przedstawienia własnej wersji wydarzeń, która może być rozbieżna z wersją organu i taka argumentacja sama w sobie nie może być podstawą do nieuwzględnienia wniosku dowodowego. To rzeczą organu jest skonfrontować twierdzenia świadka z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i należycie je ocenić.
Rację ma jednak organ uznając, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby przesłuchania świadka, skoro z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, jakie instrukcje zostały kierowcy udzielone w momencie zatrudnienia, jakiego rodzaju pouczeń mu udzielono i jakie złożył zobowiązania.
Dowody te nie mogły jednak przesądzić o braku podstaw do nałożenia kary. Jak wynika z akt sprawy, kierowca posługiwał się kartą należącą do innego kierowcy od około 2-3 miesięcy. Regularny odczyt z karty kierowcy i skonfrontowanie go z czasem pracy kierowcy i długością wykonanych tras wskazałoby na nieprawidłowości, które należało wyjaśnić i odpowiednio zareagować. Podobnie regularny odczyt z tachografu wskazałby na popełnianie przez kierowcę naruszeń i powinien skłonić pracodawcę do podjęcia stanowczych działań wobec kierowcy.
Nie ma większego znaczenia okoliczność, iż organizacja przewozów umożliwiała kierowcy wykonywanie przewozów bez naruszania przepisów, skoro kierowca się do obowiązujących regulacji nie stosował, a pracodawca nie podejmował żadnych działań, aby nieprawidłowości te wyeliminować. Wynika to jednoznacznie z zeznań kierowcy, który potwierdził, że nie zwracano mu uwagi na sposób wykonywania przewozu.
W sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, na które skarżący nie miałby wpływu. Przeciwnie, z akt sprawy wynika, że skarżący nie sprawował należytej kontroli nad kierowcą, który – jak wynika z jego zeznań, przejawiał lekceważący stosunek do swoich obowiązków i nagminnie naruszał przepisy ustawy.
Okoliczność, iż ze skarżącym rozwiązano umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia nie mogła mieć wpływu na ocenę charakteru naruszeń w kontekście art. 92c i 92b u.t.d. Wypowiedzenie umowy nastąpiło bowiem po ujawnieniu naruszeń przez organ, a nie przez przedsiębiorcę. Nie był to zatem środek dyscyplinujący kierowcę, a reakcja na stwierdzone przez organ (a nie przez przedsiębiorcę) posługiwanie się kartą innego kierowcy.
Podkreślenia wymaga, iż odpowiedzialność za naruszenie przepisów u.t.d. ma charakter obiektywny i jest oderwana od stopnia zawinienia przedsiębiorcy, który ponosi pełną odpowiedzialność za zatrudnionych kierowców. Stąd też w interesie przedsiębiorcy jest zapewnienie takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa, która pozwala na bieżąco kontrolować kierowców i reagować na niewłaściwe wykonywanie przewozów. W badanej sprawie takich okoliczności nie wykazano, chociaż – jak wynika z zeznań kierowcy, a skarżący temu nie zaprzecza, pojazd był wyposażony w urządzenie lokalizacyjne, umożliwiające jego pozycjonowanie, co z pewnością mogło być pomocne w kontrolowaniu czasu pracy kierowcy.
Dodatkowo należy zauważyć (co skarżący pomija), że pojazd, którym poruszał się kierowca w dniu kontroli, od przeszło roku nie posiadał ważnych badań technicznych. Co prawda z przedłożonego do akt postępowania oświadczenia kierowcy z 15 lipca 2022 r. wynika, że zobowiązał się on do dbałości o powierzony pojazd, w tym wykonywania wymaganych przeglądów technicznych, jednak nie ulega – zdaniem Sądu, wątpliwości, że to właściciel pojazdu odpowiada za jego stan techniczny, w szczególności wymagane przepisami poddawanie go badaniom technicznym. Co najmniej obowiązkiem skarżącego było w przedstawionych okolicznościach sprawdzenie, czy skarżący zadbał o wykonanie badania technicznego i czy pojazd, którym się porusza posiada aktualny wpis w dowodzie rejestracyjnym. Tymczasem skarżący spełnienia powierzonego pracownikowi obowiązku nie skontrolował, skutkiem czego pojazd przez przeszło rok poruszał się po drogach publicznych bez aktualnych badań technicznych.
Dowodzi to zdaniem Sądu niewłaściwej organizacji pracy i braku sprawowania kontroli nad pracownikami i powierzonymi im zadaniami.
Z tych względów za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 92b i 92c u.t.d., a także zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i został przez organy należycie oceniony.
Nie dostrzegając podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z2024 r. poz. 935 – j.t.), orzekł o oddaleniu skargi.