II SA/Sz 295/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2021-03-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo oświatoweodwołanie dyrektorazarządzenienaruszenie prawasąd administracyjnypostępowanie administracyjnesamorząd gminny

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie prawa w zarządzeniu Wójta Gminy o odwołaniu dyrektora szkoły, uznając, że nie wykazano szczególnie uzasadnionego przypadku do zastosowania trybu natychmiastowego.

Skarżący, M. D., odwołany ze stanowiska dyrektora szkoły, wniósł skargę na zarządzenie Wójta Gminy, kwestionując podstawy odwołania. Wójt Gminy argumentował, że odwołanie nastąpiło z powodu szczególnie uzasadnionego przypadku, ponieważ skarżący nie pełnił już funkcji dyrektora. Sąd uznał jednak, że organ nie wykazał wystarczających podstaw do zastosowania trybu odwołania bez wypowiedzenia, zwłaszcza że dyrektor już nie pracował w szkole na skutek działań organu prowadzącego. W konsekwencji, sąd stwierdził naruszenie prawa w zaskarżonym zarządzeniu.

Sprawa dotyczyła skargi M. D. na zarządzenie Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2019 r. w sprawie odwołania go ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w Reptowie. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności zarządzenia, podnosząc, że nie wynika z niego szczególnie uzasadniony przypadek, a uzasadnienie jest nieprawdziwe. Kwestionował twierdzenie, że nie pełnił funkcji dyrektora od [...] września 2019 r., wskazując na swoje działania związane z zarządzaniem szkołą po rozwiązaniu stosunku pracy. Wójt Gminy wniósł o odrzucenie skargi, argumentując jej wniesienie po terminie oraz twierdząc, że zarządzenie nie jest aktem z zakresu administracji publicznej. Sąd administracyjny uznał jednak, że zarządzenie o odwołaniu dyrektora jest aktem podlegającym jego kognicji i może być wnoszone w każdym czasie. Rozpoznając sprawę merytorycznie, sąd odwołał się do art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, który pozwala na odwołanie dyrektora w szczególnie uzasadnionych przypadkach bez wypowiedzenia. Sąd podkreślił, że przepis ten powinien być stosowany ściśle, w sytuacjach wyjątkowych, gdy dalsze kierowanie szkołą stanowi istotne zagrożenie. W ocenie Sądu, Wójt Gminy nie wykazał, że taka sytuacja miała miejsce. Organ sam zainicjował proces wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy, a następnie nie podjął działań w celu formalnego odwołania dyrektora w zwykłym trybie, mimo że skarżący już nie pracował w szkole. Uzasadnienie zarządzenia, wskazujące na nieobecność dyrektora i brak zarządzania placówką, zostało uznane za niewystarczające i niepoparte dowodami, zwłaszcza w kontekście działań organu prowadzącego, który powierzył obowiązki wicedyrektorowi. Sąd stwierdził, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa. Ze względu na upływ rocznego terminu do stwierdzenia nieważności, sąd orzekł o niezgodności zarządzenia z prawem, zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 u.s.g.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie wykazał szczególnie uzasadnionego przypadku do zastosowania trybu odwołania bez wypowiedzenia, zwłaszcza gdy dyrektor już nie pracował w szkole na skutek działań organu prowadzącego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nie wykazał rażących uchybień lub innych nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających natychmiastowe odwołanie dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Podkreślono, że przepis ten wymaga ścisłego stosowania, a organ sam doprowadził do sytuacji, w której dyrektor nie pracował w szkole, a następnie nie uzasadnił należycie zastosowania szczególnego trybu odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_naruszenie_prawa

Przepisy (8)

Główne

Prawo oświatowe art. 66 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Pozwala na odwołanie dyrektora w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora, bez wypowiedzenia. Przepis ten należy rozumieć ściśle, stosować w sytuacjach wyjątkowych, nadzwyczajnych, gdy dalsze kierowanie szkołą stanowi istotne zagrożenie lub jest nie do przyjęcia z obiektywnie ważnych względów. Wymaga należytego uzasadnienia.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że przedmiotem skargi mogą być akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 53 § § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga w sprawach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6, może być wniesiona w każdym czasie.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność zaskarżonego aktu lub czynności w całości lub w części, albo stwierdza ich niezgodność z prawem.

u.s.g. art. 91 § ust. 1 zdanie pierwsze

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.

u.s.g. art. 94 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia lub są aktem prawa miejscowego.

u.s.g. art. 94 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzędzenie o odwołaniu dyrektora jest aktem z zakresu administracji publicznej, podlegającym kognicji sądu administracyjnego. Nie wykazano szczególnie uzasadnionego przypadku do odwołania dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Organ sam doprowadził do sytuacji, w której dyrektor nie pracował w szkole, a następnie nie uzasadnił należycie zastosowania szczególnego trybu odwołania. Uzasadnienie zarządzenia było lakoniczne, niepoparte dowodami i nie usprawiedliwiało zastosowania trybu natychmiastowego.

Odrzucone argumenty

Skarga wniesiona po terminie. Zarządzenie nie jest aktem z zakresu administracji publicznej.

Godne uwagi sformułowania

przepis ten winien być stosowany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych przypadki szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko nie można uznać za dopuszczalne odwołanie dyrektora szkoły ze stanowiska w trakcie roku szkolnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w sytuacji, gdy dyrektor funkcji tej już w istocie nie pełnił i to na skutek działań organu prowadzącego

Skład orzekający

Katarzyna Sokołowska

przewodniczący

Katarzyna Grzegorczyk-Meder

sprawozdawca

Maria Mysiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w kontekście odwoływania dyrektorów szkół, zwłaszcza gdy organ prowadzący sam doprowadził do sytuacji braku stosunku pracy dyrektora. Potwierdzenie, że zarządzenia o odwołaniu dyrektora są aktami administracyjnymi podlegającymi kontroli sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania dyrektora szkoły w trybie szczególnym, gdy organ prowadzący sam zainicjował proces rozwiązania stosunku pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interweniować, gdy organ administracji nadużywa swoich uprawnień, stosując przepisy w sposób nieuzasadniony i naruszając prawa pracownicze dyrektora szkoły. Jest to przykład walki jednostki z aparatem urzędniczym.

Sąd administracyjny chroni dyrektora szkoły przed arbitralnym odwołaniem przez Wójta Gminy.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Sz 295/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Maria Mysiak
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 5316/21 - Wyrok NSA z 2024-11-13
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
stwierdzono, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 910
art. 66 ust. 1 pkt 2,
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
Dz.U. 2019 poz 2325
art.147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. D. na zarządzenie Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odwołania Dyrektora Szkoły Podstawowej w Reptowie I. stwierdza, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa, II. zasądza od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącego M. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. M. D. wniósł skargę na zarządzenie Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] października 2019 r. w sprawie odwołania dyrektora Szkoły Podstawowej w R.
Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności zarządzenia jako podjętego niezgodnie z prawem.
W uzasadnieniu skargi M. D. podnosił, że został odwołany ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej bez wypowiedzenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, jednakże z uzasadnienia tego aktu nie wynika, że wystąpiły znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku a nadto w istotnej części jest nieprawdziwe.
Skarżący kwestionuje, że od [...] września 2019 r. nie pełnił funkcji dyrektora szkoły. Fakt nieprzebywania na jej terenie wynikał z działań organu prowadzącego, tj. niezgodnego z prawem rozwiązania ze skarżącym stosunku pracy z dniem [...] sierpnia 2019 r. od którego złożył odwołanie do Sądu Pracy. Nie świadczy to jednak o nie pełnieniu przez skarżącego funkcji dyrektora szkoły.
M. D. podał w skardze, że po [...] sierpnia 2019 r. kierował szkołą wspólnie z wicedyrektorem, szkoła rozpoczęła normalnie rok szkolny zgodnie z opracowanym przez nich planem lekcji. Jako dyrektor w dniu [...] września 2019 r. podpisywał przelewy wychodzące z konta szkoły dotyczące wypłaty wynagrodzeń dla nauczycieli za wrzesień 2019 r. Wicedyrektor konsultował z nim wszystkie sprawy organizacyjne, w tym wniosek SIO (System Informacji Oświatowej) w sprawie subwencji oświatowej na rok 2019/2020, który został złożony z jego osobistego konta jako dyrektora szkoły, do którego posiadał login i mógł nim zarządzać. Na okoliczność współkierowania szkołą po dniu [...] sierpnia 2019 r. dysponuje dokumentami, które w razie potrzeby może złożyć.
M. D. podał również, że nie wiedział, iż może zaskarżyć zarządzenie do sądu administracyjnego. Dowiedział się o tym w toku postępowania przed Sądem Pracy. W ocenie skarżącego uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Wójt Gminy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o jej oddalenie. Organ wniósł również o przeprowadzenie – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – dowodów z umowy o pracę skarżącego, wypowiedzenia skarżącemu warunków płacy z dnia [...] maja 2019 r., oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków z dnia [...] maja 2019 r., pisma skarżącego z dnia [...] czerwca 2019 r., pisma wicedyrektora z dnia [...] września 2019 r. o przekazaniu danych do SIO, odpowiedzi organu na pismo wicedyrektora z dnia [...] września 2019 r., zarządzenia w sprawie powierzenia wicedyrektorowi pełnienia obowiązków dyrektora szkoły z dnia [...] września 2019 r. i [...] października 2019 r., wydruku karty wzorów podpisów w banku z dnia [...] sierpnia 2019 r., pełnomocnictwa udzielonego wicedyrektorowi do dokonywania wszelkich czynności związanych z kierowaniem szkołą z dnia [...] września 2019 r., zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska dyrektora wraz z uzasadnieniem z dnia [...] października 2019 r., opinii Kuratorium Oświaty w S. z dnia [...] października 2019 r. w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły. Dowody te mają zostać przeprowadzone na okoliczność rozwiązania umowy o pracę pomiędzy Szkołą Podstawową w R. a skarżącym, braku wykonywania przez skarżącego obowiązków dyrektora od dnia [...] września 2019 r. oraz podstaw do wydania zaskarżonego zarządzenia.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wywiódł, że skarga M. D. powinna zostać odrzucona albowiem została wniesiona po upływie terminu wynikającego z przepisu art. 53 §1 p.p.s.a., zaś organ wydając zarządzenie nie był obowiązany do pouczania skarżącego o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W ocenie organu, termin do wniesienia skargi upłynął [...] listopada 2019 r.
Organ wskazał również, że nie została spełniona przesłanka z art.101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, gdyż zaskarżone zarządzenie nie jest aktem z zakresu administracji publicznej bowiem jest ściśle związane ze stosunkiem pracy skarżącego na stanowisku dyrektora szkoły. Wójt Gminy uzasadniając swoje stanowisko powołał się na orzeczenie NSA z dnia 18 września 2014 r. II OSK 2469/14 dotyczące zarządzenia w sprawie ustalenia wynagrodzenia dla burmistrza.
W dalszej części odpowiedzi na skargę organ przedstawił przebieg zdarzeń począwszy od wypowiedzenia zmieniającego M. D. warunki płacy do dnia wydania w dniu [...] października 2019 r. zarządzenia o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły. Podkreślał, że od dnia [...] września 2019 r. skarżący nie wykonywał żadnych obowiązków wynikających ze stosunku pracy, a jeśli takowe wykonywał, to poza wiedzą organu prowadzącego. Od [...] sierpnia 2019 r. szkołą kierował wicedyrektor powołany do czasu powołania nowego dyrektora. Twierdzenia skarżącego, że od [...] września 2019 r. do [...] października 2019 r. wykonywał obowiązki dyrektora są nieprawdziwe.
W ocenie organu, sytuacja, w której osoba powołana na stanowisko dyrektora szkoły nie pozostaje w stosunku pracy i nie wykonuje żadnych czynności związanych z zarządzaniem szkołą, a pozostaje przez okres ponad półtora miesiąca po rozwiązaniu umowy o pracę na stanowisku dyrektora szkoły, zdecydowanie powinna być traktowana jako szczególnie uzasadniony przypadek. Stanowisko to potwierdza pozytywna opinia [...] Kuratora Oświaty wydana na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe.
Organ przyznał, że szkoła funkcjonowała prawidłowo, jednak w żaden sposób nie wynikało to z działań skarżącego.
Zważywszy na przepis art. 62 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, który stanowi, że do obowiązków dyrektora należy kierowanie szkołą, organ uznał za niemożliwe pełnienie przez skarżącego tych obowiązków bowiem od września 2019 r. jest zatrudniony w [...] Kuratorium Oświaty w S. na stanowisku wizytatora.
[...] marca 2021 r. M. D. przesłał do Sądu w formie elektronicznej pismo, w którym podjął polemikę z Wójtem Gminy co do nie pełnienia od [...] września 2019 r. funkcji dyrektora Szkoły Podstawowej w R. przebywania na terenie szkoły i nie zarządzania placówką. Podkreślał, że wygaśnięcie stosunku pracy z dniem [...] sierpnia 2019 r. było zdarzeniem, które zainicjował organ albowiem wypowiedział skarżącemu warunki umowy o pracę. Zwrócił uwagę, że już [...] lipca 2019 r. Wójt wszczął procedurę wyłonienia kandydata na nowego dyrektora szkoły. Zarządzeniem nr [...] r. z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ powierzył stanowisko dyrektora szkoły osobie wyłonionej w konkursie na 5-letnia kadencję od [...] września 2019 r. począwszy. Kandydat ten jednak się wycofał, zaś organ nadzoru – Wojewoda [...] stwierdził nieważność zarządzeń Wójta Gminy o powołaniu komisji konkursowej oraz zatwierdzenia wyników konkursu.
Organ pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. zwrócił się do skarżącego o powołanie wicedyrektora szkoły, co umożliwiłoby normalne funkcjonowanie szkoły od [...] września 2019 r. Skarżący spełnił prośbę Wójta, który [...] września 2019 r. udzielił wicedyrektorowi pełnomocnictwa do reprezentowania szkoły, natomiast zarządzeniem z dnia [...] września 2019 r. powierzył mu obowiązki dyrektora Szkoły Podstawowej w R. ie. Wicedyrektor Szkoły Podstawowej w R. w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r., skierowanym do Kuratorium Oświaty w S., poinformował ten organ o nieprawdziwości zarzutów odnośnie nie pełnienia przez skarżącego funkcji dyrektora Szkoły w R. i nie zarządzania szkołą od [...] września 2019 r.
Skarżący podał, że do czasu wydania skarżonego zarządzenia w dniu [...] października 2019 r. pozostawał w stałym codziennym, bezpośrednim kontakcie telefonicznym z wicedyrektorem szkoły, który konsultował z nim wszystkie bieżące sprawy. Pozostawał również w kontakcie z sekretariatem szkoły, dzięki czemu szkoła od [...] września 2019 r. do [...] października 2019 r. funkcjonowała prawidłowo. W tym okresie nie przebywał na terenie szkoły, gdyż łączył go stosunek pracy z innym pracodawcą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 poz. 1842 ze zm.), wobec uznania rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy i w związku z uznaniem, że istnieje duże zagrożenie dla życia i zdrowia stron związane z przeprowadzeniem rozprawy oraz wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Przechodząc do rozpoznania skargi Sąd w pierwszej kolejności zbadał jej dopuszczalność wobec żądania organu o jej odrzucenie ze względu na to, że została wniesiona po terminie oraz, że nie jest aktem z zakresu administracji publicznej.
Sąd tego wniosku nie uwzględnił albowiem zaskarżona uchwała jest aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej, czyli określonym w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a nie innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wprawdzie w tym zakresie zarysowała się w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżność, ale skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd i argumentację w nim zawartą wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 8 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 143/20, dostępny jak pozostałe przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl. W wyroku tym stwierdzono, że zarządzenie o odwołaniu z funkcji dyrektora przedszkola jest aktem prawnym określonym w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd powołał tezę zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2005 r. ,sygn. akt I OSK 296/05, zgodnie z którą odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi zatem o jego prywatnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkołach jest formą zarządzania szkołą publiczną, a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej. Okoliczność, że akt taki wywołuje konsekwencje w sferze pracy, ma jedynie ten skutek, że osoba odwołana może własnego interesu prawnego w sferze stosunków pracowniczych dochodzić przed sądem pracy. Podobne stanowisko wyrażono w wyroku NSA z 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 805/10, wyroku WSA w Gdańsku z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 674/14, w wyroku NSA z 14 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1584/14, w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 103/14, w wyroku WSA w Warszawie z 6 października 2017 r. sygn. II SA/Wa 47/17, w wyroku WSA w Bydgoszczy z 13 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 724/19 oraz w orzeczeniach tam powołanych.
Skoro zatem zaskarżony akt ma charakter aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., to stosownie do art. 53 § 2a p.p.s.a. skarga może być wniesiona w każdym czasie. W związku z tym wniosek o odrzucenie skargi jest niezasadny.
Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 910) organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Przepis ten ma tożsame brzmienie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. poz. 594, ze zm.), uchylonym przez art. 15 pkt 54 ustawy z 14 grudnia 2016 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty z dniem 1 września 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 60). W związku z tym, w ocenie Sądu, zachowuje swoją aktualność i może być w pełni stosowane także orzecznictwo wypracowane na tle poprzednio obowiązującej regulacji. Należy zatem podkreślić, że w świetle bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych przypadki szczególnie uzasadnione, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego należy rozumieć ściśle. Przepis ten winien być stosowany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą, placówką lub jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia (por. np. wyroki NSA z 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2987/14; z 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15 oraz z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15). Są to sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzące do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Związane jest to z objęciem nauczycieli szczególnymi regulacjami związanymi m.in. z gwarancjami dla stabilności zatrudnienia (por. wyrok NSA z 26 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1433/14 i orzeczenia tam powołane). Szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektorów szkół świadczy bowiem o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na stanowisku dyrektora szkoły, a wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek muszą być traktowane jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawienie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłoby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków. W związku z tym przypadki szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego (por. wyrok NSA z 7 maja 2015 r. sygn. I OSK 2987/14, wyrok NSA z 6 sierpnia 2015 r. sygn. I OSK 901/15 oraz wyrok NSA z 25 listopada 2015 r. sygn. I OSK 1942/15 ). Chodzi zatem o takie sytuacje, które powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. I OSK 1979/12).
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wydanie w dniu [...] października 2018 r. zarządzenia o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej w R. poprzedziło doręczenie mu w dniu [...] maja 2019 r. wypowiedzenia zmieniającego warunki umowy o pracę ( pismo z dnia [...] maja 2019 r.). Skarżący warunków tych nie przyjął, co zgodnie z wypowiedzeniem miało skutkować rozwiązaniem stosunku pracy z zachowaniem trzymiesięcznego wypowiedzenia ze skutkiem na dzień [...] sierpnia 2019 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący podważał wskazany w piśmie z [...] maja 2019 r. okres wypowiedzenia i okoliczność tę podnosił w odwołaniu do Sądu Pracy. Nie jest jednak rzeczą tego postępowania rozważanie kwestii legalności wypowiedzenia zmieniającego, albowiem Sąd ocenia wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia. Tym nie mniej skutki wypowiedzenia niewątpliwie faktycznie wiążą się z odwołaniem M. D. z funkcji dyrektora szkoły.
W uzasadnieniu zarządzenia organ stwierdził, że od [...] września 2019 r. skarżący nie pełni funkcji dyrektora, nie przebywa na terenie szkoły i nie zarządza placówką a taka sytuacja wypełnia przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku odwołania ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Wójt Gminy stwierdził również, że dalsze trwanie tej sytuacji negatywnie wpływa na funkcjonowanie placówki i może grozić jej destabilizacją. Wskazał nadto, że dyrektor jednoznacznie odmówił wykonywania jakichkolwiek czynności związanych z zarządzaniem szkołą z uwagi na wygaśnięcie stosunku pracy.
Z treści art. 66 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy wynika, że akt odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole lub placówce musi być należycie uzasadniony. Za poglądem, że w każdym przypadku zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 organ odwołujący ma obowiązek starannego uzasadnienia, przemawia także gwarancyjny charakter art. 66 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten określając przesłanki odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego (dyrektora, wicedyrektora lub innego stanowiska kierowniczego) w szkole lub placówce publicznej w sposób wyczerpujący, na którą to okoliczność Sąd już wyżej zwrócił uwagę, ma bowiem stwarzać gwarancje dla stabilności stosunku zatrudnienia nauczycieli na takich stanowiskach. Wskazując na "szczególnie uzasadnione przypadki" z art. 66 ust. 1 pkt 2 należy mieć na względzie takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków.
Wójt Gminy uzasadniając zastosowanie wobec skarżącego trybu odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego nie wykazał, że zastosowanie tego przepisu jest uzasadnione.
Organ inicjując wobec skarżącego wypowiedzenie zmieniające warunki pracy (chociaż wątpliwe prawnie - uchwała Sądu Najwyższego z 21.12.1987 r., III PZP 47/87, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.08.2009 r. II PK 43/09), miał świadomość jego skutków, w tym rozwiązania stosunku pracy najpóźniej z dniem [...] sierpnia 2019 r. w razie nie przyjęcia propozycji dotyczących dodatku funkcyjnego. Po otrzymaniu oświadczenia skarżącego, że zaproponowanych warunków nie przyjmuje, podjął działania zmierzające do zorganizowania nowego konkursu na stanowisko dyrektora szkoły i konkurs ten został rozstrzygnięty. Nie było zatem żadnych przeszkód ani ze strony organu, ani też skarżącego, by odwołać dyrektora szkoły w zwykłym trybie, zbieżnym z datą rozwiązania stosunku pracy. Tymczasem organ z sobie tylko wiadomych powodów przedłużał wydanie aktu, który formalnie stanowi odwołanie skarżącego ze stanowiska wskazując jednocześnie, że zastosowanie trybu tzw. "szczególnie uzasadnionego przypadku" związane jest z nieobecnością dyrektora w szkole i nie zarządzaniem placówką.
Argumenty przywołane w uzasadnieniu są dla Sądu całkowicie niezrozumiałe tym bardziej, że organ w odniesieniu do funkcjonowania i zarządzania szkołą wykonywał wszystkie czynności w taki sposób, jakby od [...] września 2019 r. stanowisko dyrektora pozostawało nieobsadzone (kandydat powołany w wyniku konkursu zrezygnował, zaś organ nadzoru unieważnił zarządzenia dotyczące postępowania konkursowego – rozstrzygnięcia nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] września 2019 r. [...] i z [...] września 2019 r. [...]). W tym celu został zmieniony statut szkoły i ustanowione stanowisko wicedyrektora szkoły (pismo Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2019 r. [...]), udzielono pełnomocnictwa wicedyrektorowi ([...] września 2019 r.) i powierzono obowiązki dyrektora szkoły wicedyrektorowi ([...] września 2019 r.). Okoliczność, że skarżący jak twierdzi w piśmie z dnia [...] marca 2021 r.) doradzał nieformalnie wicedyrektorowi by zapewnić właściwe funkcjonowanie szkoły od [...] września 2019 r., należy potraktować wyłącznie jako przejaw jego dobrej woli i dbałości o placówkę, której był dyrektorem.
W ocenie Sądu, nie można uznać za dopuszczalne odwołanie dyrektora szkoły ze stanowiska w trakcie roku szkolnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w sytuacji, gdy dyrektor funkcji tej już w istocie nie pełnił i to na skutek działań organu prowadzącego oraz podnoszenie zarzutów, które nie dość, że są na tyle lakoniczne i nie poparte żadnymi dowodami, iż nie uzasadniają zastosowania takiego trybu, to jeszcze mają usprawiedliwiać opieszałość, brak należytego rozeznania w sprawie i nieporadność organu.
Całkowicie niezrozumiałe jest wydanie zarządzenia po upływie ponad półtora miesiąca od zaprzestania świadczenia pracy skarżącego na rzecz szkoły i to na podstawie przepisu, którego zastosowania organ nie jest w stanie obronić.
W przedmiotowej sprawie uznać zatem należało, że nie wykazano takiego rodzaju uchybień w wykonywaniu zadań przez dyrektora szkoły, które wymagałyby natychmiastowego zaprzestania wykonywania powierzonej skarżącej funkcji, tym bardziej, że od [...] września 2019 r. skarżący już w Szkole Podstawowej w R. nie pracował.
Podsumowując stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy zaskarżone zarządzenie zostało podjęte z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu w art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o samorządzie gminnym, zachodziła podstawa do stwierdzenia jego nieważności. Przepis art. 94 ust. 1 u.s.g. przewiduje jednak, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Z kolei z ust. 2 wynika, że jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.
Z uwagi na upływ rocznego terminu w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 u.s.g., orzekł jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę