II SA/Sz 291/23

II SA/Sz 291/23 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 par. 1 pkt 6, par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na działanie Dyrektora Centrum Opieki nad Dzieckiem [...] w przedmiocie podania aktualnych stanów kont dotyczących bieżących i zaległych alimentów na dzieci postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 lutego 2023 r., T. W., dalej: "skarżący", ‘strona", złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na działanie Dyrektora Centrum Opieki, dalej: "organ", "Dyrektor", "Centrum", w przedmiocie podania aktualnych stanów kont dotyczących bieżących i zaległych alimentów na dzieci za okres od miesiąca lutego 2022 r. do miesiąca września 2022 r. w celu weryfikacji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że informację taką od komornika otrzymał, natomiast organ nie chce jej udzielić. Skarżący dodał, że nie posiada konta bankowego, a do wpłat korzysta z konta swojej matki. Przy czym, według skarżącego z tytułów wpłat wynika kto jest wpłacającym. Natomiast, w ocenie skarżącego, organ twierdzi, że wpłacającym jest jego matka. Przy tym z treści skargi wynika, że dotyczy ona pisma organu z dnia 12 stycznia 2023 r., stanowiącego odpowiedź na pismo strony z dnia 16 grudnia 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o odrzucenie skargi w całości z uwagi na to, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a w przypadku gdyby sąd nie podzielił stanowiska organu, o oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu skargi organ wyjaśnił, że skarżący został pozbawiony władzy rodzicielskiej w stosunku do trójki dzieci, umieszczonych w instytucjonalnej pieczy zastępczej, z których jedno zbliża się wiekiem do opuszczenia placówki opiekuńczo-wychowawczej. Organ podał, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym wobec którego prowadzona jest egzekucja przez komornika.
Następnie organ przedstawił szczegółowo wymianę pism między skarżącym, organem i komornikiem i wskazał, że zgodnie z art. 1121 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.), dalej: "k.r.i.o." obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem umieszczonym w pieczy zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do kierującego placówką opiekuńczo-wychowawczą (Dyrektora Centrum Opieki nad Dzieckiem). Do świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb dziecka należą między innymi alimenty, których dochodzić, podejmować i egzekwować może zgodnie z powołanym przepisem Dyrektor Centrum Opieki nad Dzieckiem.
Z uwagi na fakt, iż kwestia związana z dochodzeniem i egzekwowaniem alimentów należy do spraw z zakresu prawa cywilnego, w ocenie organu wyłącza to właściwość sądu administracyjnego w niniejszej sprawie i z tego też względu skarga powinna zostać odrzucona.
Gdyby jednak sąd nie podzielił wyżej przedstawionego stanowiska, to organ zaprezentował stanowisko przemawiające za oddaleniem skargi. W tym względzie wskazał, że zgodnie z art. 354 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.) zwanej dalej "k.c." dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.
Według organu z powyższego przepisu wynika, że obowiązek współdziałania przy wykonywaniu zobowiązania obciąża zarówno dłużnika, jak i wierzyciela. Każdy z nich zatem powinien baczyć na uzasadniony interes drugiej strony i nie czynić nic takiego, co by wykonanie zobowiązania komplikowało, hamowało czy udaremniało.
Zdaniem organu, reprezentując wierzycieli (tj. dzieci skarżącego) umożliwił on wpłacanie alimentów bezpośrednio na rachunek bankowy Centrum. Od października 2022 r. matka strony, działając w jego imieniu wpłaca na rachunek bankowy Centrum alimenty na dzieci skarżącego powołując się na pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego. Dyrektor dodał, że skarżący jako dłużnik może dokonać bezpośrednio płatności alimentów do rąk komornika. Prowadzenie egzekucji nie pozbawia bowiem dłużnika możliwości dobrowolnego spełnienia świadczenia. Jeżeli dłużnik chce dobrowolnie spełnić świadczenie, unikając w ten sposób niedogodności związanych z prowadzoną egzekucją, może to uczynić, świadcząc do rąk wierzyciela lub komornikowi. Powyższe wynika z art. 815 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.) zwanej dalej "k.p.c."
Organ wskazał również, że potwierdził wpłaty, które dokonała w imieniu skarżącego jego matka bezpośrednio na konto bankowe Centrum. O każdej takiej wpłacie informowany jest komornik i w tym zakresie egzekucja staje się bezprzedmiotowa i ulega umorzeniu.
Co do kwot wpłaconych komornikowi organ wypowiedział się, że skarżący powinien uzyskać od komornika takie informacje i jak twierdzi uzyskał informację od komornika. Jeżeli są jakieś wątpliwości w kwestii rozliczeń to powinno to zostać wyjaśnione z komornikiem. Skarżący nie wskazuje czy są jakieś rozbieżności w tej kwestii. Nie wskazuje także jakie kwoty wpłacił komornikowi, czy też jakie kwoty komornik wyegzekwował z jego majątku i co chce wyjaśnić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało rozważyć dopuszczalność wniesienia skargi na czynność podania aktualnych stanów kont dotyczących bieżących i zaległych alimentów na rzecz dzieci skarżącego przez Dyrektora Centrum Opieki.
Zakres kognicji sądów administracyjnych określony został w art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych
w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (§ 2a),
a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Wyliczenie zawarte w powyższym katalogu ma charakter zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności w nim niewymienionych oznacza, że zainicjowana przez dany podmiot sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego.
Przy tym pozytywne określenie właściwości oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 p.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 p.p.s.a. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 p.p.s.a., ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP).
W rozpoznawanej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił pismo organu
z dnia 12 stycznia 2023 r. gdyż jego zdaniem Dyrektor odmówił mu udzielenia wyjaśnień co do bieżących i zaległych alimentów za wskazany okres.
Odnosząc się do tak określonego przez stronę przedmiotu zaskarżenia stwierdzić należy, że tego rodzaju czynność nie jest objęta zakresem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wynika zatem z niego, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych, a więc ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu. Powyższe implikuje istnienie związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy.
Chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest powszechnie obowiązujący przepis prawny. Prowadzi to do wniosku, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. post. NSA z dnia 8 sierpnia 2006 r. sygn. akt II OSK 367/05 dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że pismo organu
z dnia 12 stycznia 2023 r. nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pismo Dyrektora Centrum jest odpowiedzią na pismo skarżącego z dnia 16 grudnia 2022 r., precyzującą udzieloną skarżącemu odpowiedź w piśmie z dnia 13 grudnia 2022 r. odnośnie wysokości wpłat tytułem alimentów na rzecz zstępnych strony. Nie określa natomiast w sposób zindywidualizowany sytuacji prawnej skarżącego. Nie określa w sposób bezpośredni ani jego uprawnień, ani obowiązków. Jego przedmiotem nie jest ustalenie (odmowa ustalenia), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo potwierdzenie (odmowa potwierdzenia) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikającego z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa.
Tym samym skarżone działanie tj. pismo 12 stycznia 2023 r. nie mieści się w katalogu aktów prawnych podlegających właściwości sądu administracyjnego z art. 3 § 4 p.p.s.a, co uzasadnia odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji postanowienia.