II SA/Sz 291/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2010-06-30
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzenneuchwały rady gminyprawo nieruchomościinteres prawnypostępowanie administracyjnezagospodarowanie przestrzenneochrona własnościprawo samorządowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi na uchwały Rady Miasta Świnoujścia dotyczące przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając je za zgodne z prawem.

Skarżący B. G.-T. i A. T. wnieśli skargi na trzy uchwały Rady Miasta Świnoujścia z marca 2007 r., dotyczące przystąpienia do sporządzenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarzucali naruszenie przepisów Konstytucji, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym przerwanie procedury planistycznej rozpoczętej w 1999 r. i naruszenie ich interesu prawnego jako właścicieli nieruchomości. Sąd pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia poprzednich wyroków przez NSA, uznał skargi za bezzasadne, stwierdzając, że uchwały nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Sprawa dotyczyła skarg B. G.-T. i A. T. na trzy uchwały Rady Miasta Świnoujścia z dnia 28 marca 2007 r., dotyczące przystąpienia do sporządzenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący, właściciele nieruchomości w Świnoujściu, zarzucali uchwałom naruszenie przepisów prawa, w tym Konstytucji RP, poprzez przerwanie procedury planistycznej rozpoczętej w 1999 r. i naruszenie ich interesu prawnego. Wskazywali, że nowe uchwały uniemożliwiają im ochronę prawa własności zgodną z wcześniejszymi orzeczeniami sądu i pozbawiają ich uprawnień wynikających z przepisów obowiązujących przed 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzednie wyroki WSA, wskazując na potencjalne pozbawienie stron możliwości obrony praw na rozprawie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi. Sąd uznał, że uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego, choć nie są aktami prawa miejscowego, mogą naruszać interes prawny właścicieli nieruchomości, a skarżący byli legitymowani do ich zaskarżenia. Jednakże, Sąd stwierdził, że Rada Miasta miała prawo uchylić wcześniejsze uchwały i rozpocząć procedurę na nowo na podstawie obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co nie naruszało prawa. Sąd uznał, że uchwały nie naruszyły interesu prawnego skarżących w stopniu uzasadniającym ich uwzględnienie, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 153 p.p.s.a. (wiążąca moc orzeczeń sądowych) oraz przepisów k.p.a., uznał za chybione. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasady równości ani zasady praworządności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza interes prawny właścicieli nieruchomości znajdujących się na obszarze objętym tą uchwałą, ponieważ wpływa na ich sytuację prawną w kontekście możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy oraz ogranicza ich uprawnienia wynikające z przepisów dotychczasowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego bezpośrednio i realnie kształtuje sytuację prawną właścicieli nieruchomości, wpływając na możliwość inwestowania i korzystania z prawa własności, co wynika z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Przepis ten stanowi podstawę do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy z zakresu administracji publicznej przez każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą uchwałą.

u.p.z.p. art. 85 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia lub zmiany planu oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia tych planów do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Pomocnicze

u.z.p. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis ten nakazywał uwzględnienie treści wyroku sądu administracyjnego w projekcie planu zagospodarowania przestrzennego.

u.p.z.p. art. 62 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, postępowanie administracyjne zawiesza się do czasu uchwalenia planu.

u.p.z.p. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustala ogólne kompetencje gminy do planowania przestrzennego.

u.p.z.p. art. 14 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Daje radzie gminy kompetencje do podjęcia uchwały o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

u.o.a.n. art. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Pozwala na nadanie aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

Konstytucja RP art. 64 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje równą ochronę prawną praw majątkowych.

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

u.l.u. art. 38 § 2

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych

Nakłada na gminę posiadającą status uzdrowiska obowiązek sporządzenia i uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego w terminie do 2 lat od dnia uzyskania statusu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Miasta miała prawo uchylić uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia planu i wszcząć procedurę na nowo na podstawie obowiązującej ustawy. Uchwały nie naruszają interesu prawnego skarżących w stopniu uzasadniającym ich uwzględnienie. Błędne powołanie podstawy prawnej nie jest podstawą do uwzględnienia skargi, jeśli istnieje prawidłowa podstawa.

Odrzucone argumenty

Uchwały naruszają interes prawny skarżących poprzez przerwanie procedury planistycznej i pozbawienie ich uprawnień wynikających z przepisów dotychczasowych. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej mocy wyroku WSA z 2006 r. Naruszenie przepisów k.p.a. w zakresie zasady prawdy obiektywnej i uwzględniania słusznego interesu obywateli.

Godne uwagi sformułowania

uchwały "intencyjne", mają charakter deklaratoryjny i w istocie niczego nie rozstrzygają, ani nie przesądzają w zakresie treści przyszłego planu zagospodarowania przestrzennego. rada gminy, jako organ ustawowo odpowiedzialny za uchwalenie prawa miejscowego w zakresie planowania przestrzennego, posiada w granicach prawa samodzielność oraz swobodę decydowania o losach wszczętej przez siebie procedury planistycznej. nie można twierdzić, że uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wpływa bezpośrednio na sytuację prawną właściciela nieruchomości. Wolą ustawodawcy było więc rezygnacja z przedłużających postępowanie uprawnień, takich jak prawo do wnoszenia protestów i zarzutów do projektu planu.

Skład orzekający

Danuta Strzelecka-Kuligowska

przewodniczący sprawozdawca

Arkadiusz Windak

sędzia

Mirosława Włodarczak-Siuda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchylania uchwał o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego, zasady dopuszczalności skarg na uchwały organów gminy, wpływ uchwał intencyjnych na interes prawny stron."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów prawa dotyczących planowania przestrzennego i możliwości proceduralnych gminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii planowania przestrzennego i ochrony praw właścicieli nieruchomości, a także interpretacji przepisów przejściowych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzednie wyroki, co dodaje jej proceduralnego znaczenia.

Czy gmina może "wycofać się" z planu zagospodarowania przestrzennego i jak wpływa to na prawa właścicieli?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 291/09 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Danuta Strzelecka-Kuligowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OZ 759/09 - Postanowienie NSA z 2009-09-17
II OZ 458/10 - Postanowienie NSA z 2010-05-20
II OSK 802/11 - Postanowienie NSA z 2011-06-08
II OSK 2247/10 - Wyrok NSA z 2011-01-20
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska ( spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Protokolant Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010r. sprawy ze skarg B. G.-T. i A. T. na uchwały Rady Miasta Świnoujścia: 1. z dnia 28 marca 2007 r. nr XI/89/2007 w przedmiocie częściowego uchylenia uchwał: Nr IV/20/99 z dnia 19 stycznia 1999r. i Nr VIII/57/99 z dnia 25 marca 1999r. Rady Miasta Świnoujścia dotyczących przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujście w części obejmującej Obszar I, 2. z dnia 28 marca 2007 nr XI/90/2007 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujście ( rejon Basenu Północnego i fortów), 3. z dnia 28 marca 2007r. nr XI/91/2007 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujście ( rejon ul. Bohaterów Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności) oddala skargi
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokami z dnia 26 września 2007 r.:
- o sygn. II SA/Sz 647/07 oddalił skargę B. T. i A. T. na uchwałę Rady Miasta Świnoujście z 28 marca 2007 r., nr XI/89/2007 w przedmiocie częściowego uchylenia uchwał dotyczących przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej Obszar I;
- o sygn. II SA/Sz 648/07 oddalił skargę B. T. i A. T. na uchwałę Rady Miasta Świnoujście z 28 marca 2007 r., nr XI/90/2007 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej rejon Basenu Północnego i fortów;
- o sygn. II SA/Sz 648/07 oddalił skargę B. T. i A. T. na uchwałę Rady Miasta Świnoujście z 28 marca 2007 r., nr XI/91/2007 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej rejon ul. Bohaterów Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności.
W uzasadnieniach tych rozstrzygnięć Sąd podał, że małżonkowie B. T. i A. T. wnieśli skargi na trzy uchwały Rady Miasta Świnoujścia z dnia 28 marca 2007 r.:
1) nr XI/89/2007 - w sprawie częściowego uchylenia uchwał: nr IV/20/99 z dnia
19 stycznia 1999 r. i nr VIII/57/99 z dnia 25 marca 1999 r. Rady Miasta Świnoujścia dotyczących przystąpienia do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia, w części obejmującej Obszar I,
2) nr XI/90/2007 - w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia (rejon Basenu Północnego i fortów),
3) nr XI/91/2007 - w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia (rejon ul. Bohaterów Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności).
Każdej z tych uchwał zarzucili rażące naruszenie przepisów prawa,
w szczególności:
- art. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "przez noszące znamiona bezprawnej dowolności kolejne podejmowanie i uchylanie uchwał dotyczących tych samych kwestii, a tym samym nierespektowanie obowiązku zapewnienia skarżącym prawnych warunków racjonalnego korzystania ze stanowiących ich własność nieruchomości",
- art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270, ze zm.) "poprzez nieuwzględnienie treści wcześniej zapadłego prawomocnego wyroku WSA
w Szczecinie",
- art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 ze zm.) "poprzez zniweczenie zasady kontynuacji procedury uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego, wszczętej pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów."
Podnosząc powyższe zarzuty wnieśli o stwierdzenie nieważności każdej
z zaskarżonych uchwał Rady Miasta Świnoujścia oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarg skarżący podali m. in. że są właścicielami działki nr [...] położonej w Świnoujściu przy [...] oraz działki nr [...]położonej przy
[...], tj. na obszarze objętym działaniem wyżej opisanych uchwał. Nabyli je w drodze procedury przetargowej. Obowiązujący do 31 grudnia 2003 roku plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał w tym fragmencie miasta, główny wjazd do kwartału przez [...]. Skarżący dodali, że w toku procedury przetargowej zostali wprowadzeni w błąd co do tego, iż nabywane przez nich działki miałyby być obciążone bezpłatną służebnością drogową. W tej sprawie toczą się obecnie w sądach powszechnych postępowania cywilne, których celem jest wyeliminowanie istnienia owej służebności. W interesie prawnym skarżących leży bowiem, aby wiążący stan administracyjnoprawny utrzymał rozwiązanie wjazdu przez [...], a nie przez ich nieruchomość.
Skarżący podnieśli ponadto, że procedura uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu rozpoczęta została w 1999 r., pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
W toku tej procedury skarżący zgłosili zarzuty do planu, a wobec ich nieuwzględnienia uchwałą Rady Miasta Świnoujścia z dnia 29 czerwca 2004 r. nr XXVI/214/2004, wnieśli skargę na tę uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 952/04 Sąd uwzględnił ich skargę i stwierdził wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa.
W przekonaniu skarżących zaskarżanymi trzema uchwałami z 28 marca 2007 r. Rada Miasta przerwała proces przygotowania planu miejscowego, rozpoczęty w 1999 r. i przez to naruszyła zagwarantowaną w art. 64 ust. 2 Konstytucji regułę równości ochrony praw majątkowych wszystkich obywateli. Rozpoczęcie na nowo procedury uchwalania nowego planu utrudnia ochronę prawa własności działek skarżących, zgodną z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2006 r. Rada naruszyła również przepis art. 85 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargi jako trzy skargi wniesione w odrębnych sprawach na trzy uchwały Rady Miasta Świnoujścia i wydał w tej sprawie trzy odrębne wyroki.
W sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta Świnoujścia nr XI/89/2007 podjętą w sprawie częściowego uchylenia uchwał Rady Miasta Świnoujścia z 19 stycznia 1999r., nr IV/20/99 i z 25 marca 1999 r., nr VIII/57/99, dotyczących przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia, w części obejmującej Obszar I (sygn. II SA/Sz 647/07), Sąd podniósł, przede wszystkim, że zaskarżona uchwała nie narusza interesu prawnego skarżących. W świetle art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym naruszenie interesu prawnego jest jedną z zasadniczych przesłanek skutecznego wniesienia skargi na uchwałę organu gminy. Sąd podkreślił, że interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego, kształtującej sytuację prawną wnoszących skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony, kształtowanego aktem prawa materialnego. Naruszenie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. może być dokonane - co do zasady - zaskarżoną, a nie potencjalną uchwałą czy też innym działaniem organu samorządu terytorialnego w procesie stanowienia aktu prawnego powszechnie obowiązującego. Zdaniem Sądu zaskarżona uchwała należy do tzw. uchwał "intencyjnych", ma charakter deklaratoryjny i w istocie niczego nie rozstrzyga, ani nie przesądza w zakresie treści przyszłego planu zagospodarowania przestrzennego.
Z tego względu nie może naruszać niczyjego interesu prawnego lub uprawnienia.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisu art. 85 ust. 2 ustawy z dnia
27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez przerwanie procedury opracowywania planu miejscowego, rozpoczętej w 1999 r., Sąd stwierdził,
że rada gminy, jako organ ustawowo odpowiedzialny za uchwalenie prawa miejscowego w zakresie planowania przestrzennego, posiada w granicach prawa samodzielność oraz swobodę decydowania o losach wszczętej przez siebie procedury planistycznej. Rada gminy może zatem w toku prac planistycznych, w miarę potrzeby dokonywać zmian co do obszaru objętego przyszłym planem, a nawet, jeśli uzna to za konieczne, przerwać procedurę sporządzania planu i wycofać się z inicjatywy planistycznej.
Zdaniem Sądu bezpodstawne jest również powoływanie się przez stronę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2006 r. II SA/Sz 952/04 jako kształtujący prawo lub interes prawny skarżących w tej sprawie. Z treści tego wyroku nie wynikał dla Rady Miasta Świnoujścia prawny obowiązek uchwalenia planu w treści oczekiwanej przez skarżących. Sąd w wyroku tym nie zdecydował
o treści przyszłego planu, ani o trybie dalszego procedowania planistycznego. Według Sądu całkowicie chybione są też zarzuty odnoszące się do naruszenia przez Radę Gminy przepisów k.p.a., ponieważ przepisy tej ustawy nie mogły mieć i nie miały zastosowania przy podejmowaniu przez Radę Miasta zaskarżonej uchwały.
W drugiej sprawie (II SA/Sz 648/07 ze skargi na uchwałę nr XI/90/2007) Sąd stwierdził, m. in. że zaskarżona uchwała dotyczy rejonu Basenu Północnego i fortów,
a więc obszaru nie obejmującego nieruchomości skarżących. Zdaniem Sądu z tego przede wszystkim względu, zaskarżona uchwała zarówno nie dotyczy, jak i nie narusza interesu prawnego skarżących. Sąd, pomimo powyższych ustaleń co do braku jakichkolwiek związków faktycznych i prawnych pomiędzy zaskarżoną uchwałą
a sytuacją prawną skarżących, zajął się rozpatrywaniem pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. Powołując się na art. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym podkreślił, ze daje on gminie samodzielność decydowania o podjęciu (w tym kontynuowaniu) działań mających na celu przygotowanie i uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co oznacza, że Rada Miasta Świnoujścia miała zarówno prawo podjęcia uchwały o częściowym uchyleniu uchwał dotyczących przystąpienia do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia ( z dnia 28 marca 2007 r., nr XI/89/2007), jak i prawo podjęcia uchwały
o przystąpieniu do sporządzania zamiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia, w zakresie w tej uchwale określonym.
W trzeciej sprawie (II SA/Sz 649/07) Sąd stwierdził natomiast, że zaskarżona uchwała Rady Miasta Świnoujścia z dnia 28 marca 2007 r. nr XI/91/2007 r. w sprawie przystąpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia (rejon ul. Bohaterów Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności) obejmuje co prawda nieruchomość skarżących położoną w rejonie ul. [...], niemniej jednak nie dotyczy i nie narusza interesu prawnego skarżących, ponieważ nie jest bezpośrednio źródłem jakichkolwiek ich uprawnień lub obowiązków.
Od każdego z tych trzech wyroków A. T. i B. T. wnieśli odrębne skargi kasacyjne.
A. T. w skardze kasacyjnej od wyroku z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 647/07 w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego zarzucił Sądowi I instancji błędną wykładnię:
1) art. 85 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, polegającą na przyjęciu, że regulacja ta nie odnosi się do procedur planistycznych i nie pozbawia gminy prawa przerwania, wszczętej pod rządem poprzedniej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., procedury planistycznej i wszczęcia nowej, na podstawie przepisów nowej ustawy;
2) art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, polegającą na przyjęciu, że interes prawny skarżącego nie jest objęty hipotezą powyższej normy oraz, że uchwała Rady Miasta Świnoujścia z 28 marca 2007 r., nr XI/89/2007, nie naruszała interesu prawnego ani uprawnienia skarżącego.
Natomiast w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący zarzucił Sądowi
I instancji naruszenie:
1) art. 153 i art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne przyjęcie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 9 lutego 2006 r., nie jest wiążący w przedmiotowej sprawie i oparta na nim podstawa faktyczno-prawna skargi nie może być uznana za skuteczną;
2) art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 77 kpa oraz art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz naruszenie zasad prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, jak również pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli.
Na tej podstawie wnoszący skargę kasacyjną żądał uchylenia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w całości i stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta Świnoujścia z dnia 28 marca 2007 r., nr Xl/89/2007 oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarówno uchwała Rady Miasta Świnoujścia z 28 marca 2007 r. nr XI/89/2007 w sprawie częściowego uchylenia uchwał nr IV/20/99 z dnia 19 stycznia 1999 r. i nr VIII/57/99 z dnia 25 marca 1999 r. Rady Miasta Świnoujścia dotycząca przystąpienia do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia, jak i uchwała nr XI/91/2007 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Plac Wolności wraz z częścią przyległego kwartału, obejmowały teren, na którym znajdują się działki należące do A. T. i B. T.. Zdaniem skarżącego przepis art. 85 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nakazuje stosować do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy przepisy dotychczasowe. Ustęp 2 tego przepisu stanowi natomiast, iż do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz planów zagospodarowania przestrzennego województw, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia tych planów do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Te właśnie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym powinny mieć, wbrew stanowisku Sądu I instancji, zastosowanie w niniejszej sprawie. Warunkiem wystarczającym do kontynuowania procedury sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, jest podjęcie uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem odstąpienie przez Radę Miasta Świnoujścia od prac planistycznych na wskazanym wyżej obszarze, nie mieści się w ramach uprawnień gminy do prowadzenia polityki przestrzennej i może być przedmiotem skutecznego zarzutu naruszenia prawa przez Radę Miasta.
W ocenie skarżącego, nie można również podzielić stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, iż nie posiada on interesu prawnego w zwalczaniu uchwały Rady Miasta Świnoujścia Nr XI/89/2007., o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Określona w tym przepisie legitymacja skargowa została oparta na subiektywnym przekonaniu danej osoby, iż został naruszony jej interes prawny lub uprawnienie (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 czerwca 1995 r., IV SA 346/93 /ONSA 1996/3/125/ uznał, że naruszenie interesu prawnego, o jakim mowa w art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym, to takie naruszenie subiektywnie pojmowanego przez skarżącego jego interesu, które obiektywnie polega na nieprzestrzeganiu przez organ norm prawnych powszechnie obowiązujących).
Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że bez wątpienia zaskarżona uchwała Rady Miasta Świnoujścia naruszyła jego interes prawny, bowiem w wyniku jej uchwalenia nastąpiło przerwanie rozpoczętego w 1999 r. procesu planistycznego realizowanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
o zagospodarowaniu przestrzennym, w części obejmującej Obszar I, w którym znajdują się nabyte przez skarżącego i jego żonę w [...] r. nieruchomości. Autor skargi kasacyjnej zarzucił, iż Sąd I instancji dopuścił się również istotnego naruszenia prawa przez błędne przyjęcie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 9 lutego 2006 r. II SA/Sz 952/04, nie jest wiążący w tej sprawie. Wyrokiem tym stwierdzono, że uchwała Rady Miasta Świnoujścia z 29 czerwca 2004 r., nr XXVI/214/2004 w przedmiocie zarzutów do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia, została wydana z naruszeniem prawa i nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu wyrażono pogląd, że rada gminy, rozpatrując zarzuty zgłoszone do projektu planu zagospodarowania przestrzennego nie może skutecznie powoływać się na interes ogólny jako podstawowe kryterium zasadności podejmowanych rozstrzygnięć planistycznych. Mając bowiem na względzie interes ogółu, rada gminy nie może tracić z pola widzenia interesów prawnych poszczególnych obywateli i jednostek organizacyjnych. Istotne znaczenie ma także fakt, że pismem z [...]r. Wojewoda zwrócił się do Przewodniczącego Rady Miasta z prośbą o spowodowanie uwzględnienia w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w projekcie miejscowego planu zagospodarowania Obszaru I w Świnoujściu. W ten sposób Sąd
I instancji naruszył – zdaniem skarżącego - art. 153 ustawy p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W tej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 9 lutego 2006 r., jest orzeczeniem wiążącym. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Powołany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Orzeczenie wiąże również inne osoby, ale tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie. Nie można więc zgodzić się z opinią Sądu I instancji jakoby Rada Miasta Świnoujścia mogła przerwać procedurę tworzenia planu zagospodarowania przestrzennego, wszczętą uchwałami intencyjnymi z 16 stycznia i 25 marca 1999 r.
W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w toku postępowania pierwszoinstancyjnego dopuścił się także zaniedbania polegającego na naruszeniu zasad prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wynikających z art. 7 kpa. Z normy tej wynika również bardzo istotna zasada określona w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe zasady obowiązują w całym toku postępowania administracyjnego. W tej sprawie nie zbadano wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych związanych z uchwalaniem planu zagospodarowania przestrzennego, aby w ten sposób stworzyć rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Natomiast przyjęcie przez organ na podstawie tego samego stanu prawnego i faktycznego jednej interpretacji przepisów, a następnie w innej decyzji przyjęcie sprzecznej z nią interpretacji narusza zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6 kpa i art. 8 kpa.
W skardze kasacyjnej podkreślono ponadto, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, a organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 kpa). Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Jeżeli nawet strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której organ administracji przyjmuje bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, i czy nie przerzuca w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę. Tym bardziej, że art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi daje sądowi możliwość z urzędu przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Zdaniem skarżącego zaskarżone orzeczenie, a także dotychczasowy tok postępowania administracyjnego naruszają fundamentalną zasadę (art. 8 kpa) pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli. W celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa.
Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że w efekcie dotychczasowego postępowania nie może on rozpocząć inwestycji, którą przewidywał przystępując do przetargu na sprzedaż nieruchomości.
B. T. w skardze kasacyjnej od tego wyroku z dnia
26 września 2007 r. (II SA/Sz 647/07) (błędnie oznaczonego jako wyrok z dnia
29 listopada 2007r.) wniosła o jego uchylenie w całości i stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miasta Świnoujście z 28 marca 2007r., nr XI/89/2007 oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.
1) art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 11
i art. 24 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym oraz w zw. z art. 6 ust. 2, art. 17 i art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także w zw. z art. 153 i art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji, że zaskarżona uchwała Rady Miasta nie narusza interesu prawnego lub uprawnień skarżących ze względu na jej "intencyjny" charakter, podczas gdy skutkiem wydania zaskarżonej uchwały zakres uprawnień skarżących w ramach procedury uchwalania planu miejscowego został ograniczony, a dodatkowo skarżący zostali pozbawieni możliwości uwzględnienia ustaleń wyroku sądu administracyjnego uznającego zasadność racji skarżących zgłaszanych w toku procedury planistycznej w celu ochrony przysługującego im prawa własności;
2) art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 140 kodeksu cywilnego oraz art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 2 ustawy
z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez niezastosowanie gwarancji bezwzględnego charakteru i prymatu ochrony prawa własności w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na skutek błędnej wykładni tego przepisu, polegającej na oparciu się przez Sąd I instancji na błędnym założeniu, że tzw. "władztwo planistyczne" organów gminy nie podlega ograniczeniom i stanowić może, jak w przypadku skarżonej uchwały, uzasadnienie działań gminy nieznajdujących oparcia w przepisach prawa, mających na celu obejście obowiązków nałożonych na organ gminy przepisami ustawy, np. w zakresie uwzględnienia ustaleń wyroku sądu administracyjnego uznającego zasadność zarzutów zgłoszonych przez skarżących;
3) art. 18 ust. 2, w szczególności pkt 11-14 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 5 i 15 ustawy o samorządzie gminnym poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji ważności zaskarżonej uchwały podjętej pomimo wyraźnego braku podstawy ustawowej, zarówno w szczegółowej procedurze sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nakazującej uchwalenie planu po rozpatrzeniu zarzutów, jak i w innych przepisach rangi ustawowej, pomimo wskazania takiej ogólnej normy odsyłającej w podstawach prawnych skarżonej uchwały.
W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 (naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy), skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:
1) art. 153 i art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na błędnym uznaniu, że ustalenia zawarte w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 lutego 2006r. sygn. akt II SA/Sz 952/04, w szczególności w zakresie wskazania przez ten Sąd na możliwość przyjęcia w planie zagospodarowania przestrzennego innego rozwiązania komunikacyjnego, niż obciążającego nieruchomość skarżących, nie są wiążące ani dla organów Gminy ani dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie,
2) art. 233 § 2 kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 3 i 6 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na rażąco dowolnej, błędnej ocenie dowodów przedstawionych przez skarżących w toku postępowania wskazujących w sposób oczywisty na bezprawność działań organów Gminy w ramach podejmowania skarżonej uchwały, mających na celu wręcz obejście przepisów prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały Rady Miasta Świnoujście z 28 marca 2007r. nr XI/89/2007, jak również fakt naruszenia tego interesu poprzez wydanie skarżonej uchwały skutkującej uchyleniem procedury uchwalenia zmiany planu zagospodarowania przestrzennego przejawia się przede wszystkim w tym, że wywołuje ona konkretne skutki w sferze uprawnień skarżącego. Procedura przewidziana w art. 18 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpoczęcia procedury uchwalenia planu i zgodnie z art. 85 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mająca w dalszym ciągu zastosowanie, pomimo wejścia w życie tej ustawy, przewidywała szerszy katalog uprawnień osób, które kwestionowały propozycje przedstawione przez organ gminy w projekcie planu zagospodarowania przestrzennego, naruszające ich interes prawny i faktyczny. Według stanu obowiązującego przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. właściciele nieruchomości, których interes prawny może być naruszony ustaleniami planu mogli zgłaszać zarzuty, a w przypadku ich nieuwzględnienia przez organ Gminy, uchwały w tym przedmiocie podlegały kontroli sądu administracyjnego w oparciu o wniesioną skargę w trybie art. 18 ust. 2 pkt 10 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. Natomiast w myśl nowych, obecnie obowiązujących przepisów, procedura określona w art. 17 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie przewiduje możliwości wniesienia zarzutów i dalszego badania ich zasadności przez sąd administracyjny, a jedynie przewiduje możliwość przedstawienia uwag, które podlegają ocenie organu gminy bez możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego orzeczenia w przypadku nieuwzględnienia zgłoszonych zastrzeżeń. W przypadku skarżącego ma to istotne znaczenie, ponieważ w wyniku zaskarżenia uchwały Rady Miasta Świnoujścia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał wyrok uznający zasadność zgłoszonych przez nich zarzutów do projektu planu zagospodarowania przestrzennego, które wcześniej nie zostały uwzględnione. W takiej sytuacji organy gminy uchylając się od wypełnienia tego ustawowego obowiązku podjęły skarżoną uchwałę o uchyleniu procedury uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego.
Skarżąca podkreśliła, że przepis art. 18 ust. 11 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. w sposób jednoznaczny obligował organ gminy do uwzględnienia treści wyroku uwzględniającego skargę, w tym jego ustaleń odnośnie możliwości wybrania innego rozwiązania komunikacyjnego niż projektowane przez organ gminy, obciążające nieruchomość skarżących a tym samym naruszające ich prawo własności. W konsekwencji wydania skarżonej uchwały wszczęta na nowo procedura sporządzania planu miejscowego odbywać się będzie według obecnie obowiązujących przepisów, które nie przewidują tak daleko idącej ochrony skarżących, dysponujących dodatkowo prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.
W przypadku kontynuowania wcześniej wszczętej procedury, orzeczenie to musiałoby być uwzględnione, zabezpieczając interes prawny skarżących i pozwoliłoby zakończyć długotrwały proces sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto rozpoczęcie od nowa procedury planistycznej wydłuży (o co najmniej kilka lat) stan niepewności co do statusu prawnego nieruchomości skarżących w świetle planu zagospodarowania przestrzennego, tym samym spowoduje ograniczenie, jeśli nie pozbawienie możliwości swobodnego wykonywania prawa własności, np. poprzez prowadzenie inwestycji czy dysponowanie nieruchomością, a uprawnienia te przysługujące właścicielom podlegają ochronie przewidzianej przepisami ustawy zasadniczej (art. 2, 21, 32, 64 Konstytucji RP) czy art. 140 Kodeksu cywilnego i ich ograniczenia mogą być dokonywane w wyjątkowych uzasadnionych przypadkach, przewidzianych ustawą, w żadnym razie nie mogących mieć charakteru działań bezprawnych.
Zdaniem skarżącej władztwo planistyczne gminy, wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie może być rozumiane jako pełna dowolność decyzyjna organów gminy, prowadząca do działań mających na celu obejście prawa lub uchylenie się od obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Z treści art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. wynika, że po wydaniu przez sąd administracyjny orzeczenia w kwestii wniesionego
a nieuwzględnionego przez radę gminy zarzutu do projektu planu, rada gminy nie ma możliwości odstąpienia od procedury sporządzenia planu. Przepis ten wyraźnie bowiem nakazuje: przedstawienie projektu planu uwzględniającego orzeczenie sądu (pkt 11), ogłoszenie terminu sesji rady (pkt 12), przedstawienie wojewodzie uchwały gminy wraz z dokumentacją planu, co wskazuje, że przedmiotowa uchwała powinna być uchwałą przyjmującą plan zagospodarowania przestrzennego (pkt 13). Wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że żaden przepis ustawy nie przewiduje wprost możliwości odstąpienia od postępowania w sprawie sporządzenia planu miejscowego.
W ocenie skarżącej Sąd I instancji naruszył również prawo nie stosując się do zaleceń i ustaleń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie z dnia 9 lutego 2006 r., uznającego zasadność zgłoszonych przez skarżących zarzutów do projektu planu zagospodarowania przestrzennego, w zakresie ustaleń odnoszących się do rozwiązań komunikacyjnych. W powoływanym wyroku z dnia 9 lutego 2006r. Sąd nie tylko wskazał na wadliwość uzasadnienia zaskarżonej uchwały przez organ Gminy, ale również odniósł się do merytorycznych kwestii stanowiących przedmiot rozpoznania - możliwości rozwiązań komunikacyjnych w obrębie nieruchomości skarżących. Zgodnie więc z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. ustalenia sądu wiążą nie tylko organ i strony, ale również inne sądy w tym również Sąd I instancji wydający zaskarżony wyrok. Nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi wniesionej przez skarżących, pomimo wykazania powyższych zarzutów stosownymi dokumentami, stanowi o naruszeniu granic swobodnej oceny materiału dowodowego.
W jednobrzmiących skargach kasacyjnych wniesionych przez skarżących A. T. i B. T. od wyroków z dnia z 26 września 2007 r. II SA/Sz 648/07 i II SA/Sz 649/07, zawarto zarzut naruszenia:
- art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku
z art. 18 ust. 2 pkt 11 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
o zagospodarowaniu przestrzennym oraz w związku z art. 6 ust. 2, art. 17 i art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także w zw. z art. 153 i art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji, że zaskarżone uchwały Rady Miasta w Świnoujściu nie naruszały interesu prawnego ani uprawnień skarżących ze względu na ich "intencyjny" charakter, podczas gdy skutkiem wydania tych uchwał, zakres uprawnień skarżących został ograniczony, a dodatkowo skarżący zostali pozbawieni możliwości uwzględnienia ustaleń wyroku sądu administracyjnego uznającego zasadność racji skarżących zgłaszanych w toku procedury planistycznej w celu ochrony przysługującego im prawa własności,
- art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 140 kodeksu cywilnego i art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 2 ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez niezastosowanie gwarancji bezwzględnego charakteru i prymatu ochrony prawa własności w związku z art. 3 ust. 1 tej ustawy, a także błędną wykładnię tego przepisu polegającą na oparciu się przez Sąd I instancji na błędnym założeniu, że tzw. "władztwo planistyczne" organów gminy nie podlega ograniczeniom i stanowić może, jak w przypadku zaskarżonych uchwał, uzasadnienie działań gminy nieznajdujących oparcia w przepisach prawa, wręcz mających na celu obejście obowiązków nałożonych na organ gminy przepisami ustawy, np. w zakresie uwzględnienia ustaleń wyroku sądu administracyjnego uznającego zasadność zarzutów zgłoszonych przez skarżących,
- art. 153 i art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na błędnym uznaniu, że ustalenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 952/04, w szczególności w zakresie wskazania przez ten Sąd na możliwość przyjęcia w planie zagospodarowania przestrzennego innego rozwiązania komunikacyjnego niż obciążającego nieruchomość skarżących, nie są wiążące ani dla organów Gminy, ani dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie,
- art. 233 § 2 kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 3 i 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającego na rażąco dowolnej, błędnej ocenie dowodów przedstawionych przez skarżących w toku postępowania wskazujących w sposób oczywisty na bezprawność działań organów gminy w ramach podejmowania skarżonej uchwały mających na celu wręcz obejście przepisów prawa,
- art. 106 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na zaniechaniu przez Sąd I instancji wywołania rozprawy, przedstawienia sprawozdania, zapewnienia stronom ustnego przedstawienia stanowiska, w tym zgłoszenia wniosków.
Rada Miasta Świnoujścia w odpowiedzi na skargi kasacyjne wniosła o ich oddalenie. Podkreśliła, że czynności Rady Gminy podejmowane w trakcie procedury planistycznej były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt
II OSK 273/08 (II OSK 274/08, II OSK 275/08) wskazał, że skargi kasacyjne wniesione od wyroków z dnia 26 września 2007 r. w sprawach II SA/Sz 647/07, II SA/Sz 648/07 oraz II SA/Wa 649/07 są uzasadnione z powodów wskazanych w art. 183 § 2 pkt 5 ustawy P.p.s.a., co wiąże się z zarzutami skarżących, że w sprawach II SA/Sz 648/07 i II SA/Sz 649/07 Sąd zaniechał wywołania spraw i przedstawienia sprawozdania oraz uniemożliwił zgłoszenie przez skarżących żądań, wniosków i wyjaśnień. Tak sformułowane zarzuty mogą wskazywać, iż skarżący zostali pozbawieni możliwości obrony swych praw. Wprawdzie skarżący wskazywali, iż zarzuty, które za tym przemawiają odnoszą się do dwóch spraw (II SA/Sz 648/07 i II SA/Sz 649/07), to jednak ich przedmiot oraz ścisły związek także z trzecią sprawą (II SA/Sz 647/07) jest tego rodzaju, iż zarzuty te należy ocenić także w sprawie II SA/Sz 647/07.
Zarzuty te zostały rozwinięte po przekazaniu akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz ze skargami kasacyjnymi. Zarówno w pismach procesowych, jak i na rozprawie w dniu [...]r. skarżący konsekwentnie twierdzili, że
w dniu [...]r. odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym
w Szczecinie jedynie rozprawa w sprawie dotyczącej skargi na uchwałę nr XI/89/07
(II SA/Sz 647/07), natomiast pozostałe dwie skargi odnoszące się do uchwał nr XI/90/07 i XI/91/07 nie były rozpoznane. Po zakończeniu pierwszej sprawy II SA/Sz 647/07 wyznaczonej na godzinę [...], kolejne sprawy (wyznaczone na godziny [...]) nawet nie zostały wywołane.
Aby wyjaśnić wątpliwości podnoszone przez skarżących, które dotyczyły sposobu przeprowadzenia rozprawy we wszystkich trzech w/w sprawach, Sąd zwrócił się do członków składu orzekającego, protokolanta oraz pełnomocnika skarżącej, o stosowne wyjaśnienia.
Analiza treści przedłożonych wyjaśnień prowadzi do wniosku, iż nie są one identyczne (oświadczenie pełnomocnika skarżącej adw. P. K. odbiega w sposób istotny od pozostałych).
Zarówno sędziowie, jak i protokolant, podtrzymali to wszystko co wynika
z zapisów znajdujących się w protokołach rozpraw. Otóż wyjaśnili oni, że na dzień
[...]r. zostały wyznaczone trzy sprawy odpowiednio na godziny [...]. Mimo ścisłego związku pomiędzy każdą z nich Sąd zdecydował rozpatrywać je odrębnie. W każdej sprawie przedstawiono treść zaskarżonej uchwały, zarzuty skargi, a następnie udzielono głosu A. T. oraz pełnomocnikowi skarżącej B. T., a taki stan rzeczy potwierdzają sporządzone protokoły. Wypowiedzi stron i ich pełnomocników nie były szczegółowo protokołowane, ponieważ strony obszernie przedstawiły swoje stanowisko zarówno we wcześniejszych wyjaśnieniach pisemnych, jak i w złożonych dokumentach. Po zakończeniu każdej rozprawy przewodniczący składu orzekającego informował obecnych o jej zamknięciu i odroczeniu ogłoszenia wyroku, a następnie otwierał rozprawę w kolejnej sprawie, z tym że przy wywoływaniu drugiej i trzeciej sprawy wszystkie strony znajdowały się na sali rozpraw, a to oznacza, iż skarżący faktu wywołania tych spraw mogli nie słyszeć. Natomiast po zakończeniu ostatniej (trzeciej z kolei) sprawy przewodniczący ogłosił, iż ogłoszenie wyroków we wszystkich trzech sprawach nastąpi w dniu [...]r.
Jeżeli chodzi natomiast o pełnomocnika skarżącej adwokata P. K., to jego wersja przebiegu rozprawy przed sądem, w której brał udział, nie odbiega od tej, którą przedstawiali skarżący. Otóż oświadczył on, że postępowanie w sprawach II SA/Sz 648/07 oraz II SA/Sz 649/07 "odbyło się" w taki sposób, jaki wskazano w skargach kasacyjnych. Adwokat P. K. powtórzył, iż w obu tych sprawach nie miało miejsca ich wywołanie, a w związku z tym nie złożono w nich sprawozdania, jak również nie zapewniono stronom możliwości przedstawienia stanowiska. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, rozprawa odbyła się jedynie w sprawie II SA/Sz 647/07 i tylko w tej rozprawie uczestniczył. Z kolei pełnomocnik organu, radca prawny E. S., który także był obecny na rozprawie w dniu [...] r., oświadczył, iż w dniu [...]r. Sąd rozpatrywał trzy skargi na trzy uchwały, o czym poinformował strony oraz że nie ma wątpliwości, iż przedmiotem sprawozdania i wystąpień stron na tej rozprawie były trzy skargi, z tym że "skarżący mogli nie uchwycić momentu, kiedy Sąd przechodził od rozpatrywania jednej skargi do kolejnej skargi".
Nie podważając prawdziwości żadnego ze złożonych oświadczeń dotyczących przebiegu rozpraw we wszystkich trzech sprawach, należy podkreślić, iż jest wysoce prawdopodobne, że zarówno skarżący, jak i pełnomocnik skarżącej mogli nie zwrócić uwagi, iż dwie kolejne sprawy (IISA/Wa 648/07 i II SA/Sz 649/07) były wywoływane oraz że było przedstawiane odrębne i pełne sprawozdanie w każdej ze spraw, zwłaszcza jeśli się zauważy, iż nie opuszczali oni sali rozpraw, a wywołanie ich następowało poza nią, a ponadto gdy uwzględni się związek treściowy tych spraw. Skarżący mogli trwać w usprawiedliwionym przeświadczeniu, że kolejne sprawy będą rozpoznawane kolejno, z zachowaniem pewnej przerwy czasowej, zwłaszcza, iż wezwania na poszczególne rozprawy wskazywały różne godziny ich rozpoczęcia ([...]) i tak sprawy te zostały umieszczone na wokandzie. Postępowanie na posiedzeniu jawnym (rozprawie) ma ze swej istoty dynamiczny charakter, a więc strony toczącego się postępowania (postępowań) mogą błędnie odczytać czynności i intencje sądu, tym bardziej że w tym przypadku, Sąd nie skorzystał z możliwości jaką dawał art. 111 § 2 P.p.s.a., tj. połączenia spraw w celu ich łącznego rozpoznania. To, że nie połączono tych spraw celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia przed Sądem I instancji, mogło być przyczyną wywołującą przeświadczenie skarżących, iż na jednej rozprawie w sprawie II SA/Sz 647/07 została rozpoznana tylko ta sprawa.
Trzeba pamiętać o tym, że postępowanie, które toczy się przed sądem, obejmujące także posiedzenie jawne (rozprawę), nie jest postępowaniem wyłącznie dla sądu, czy też dla profesjonalnych pełnomocników (adwokatów bądź radców prawnych), ale także dla stron tj. podmiotów, które profesjonalistami nie są. Oznacza to, iż musza być oni przekonani co do tego, iż toczy się ono według reguł i zasad czytelnych i zrozumiałych, zwłaszcza wtedy, gdy postępowanie to odbiega od wcześniejszych założeń, dotyczących np. godziny rozpoczęcia rozprawy i jej zakończenia.
Skarżący mogli więc tkwić w subiektywnie usprawiedliwionym przekonaniu, iż posiedzenie zostało przeprowadzone tylko w jednej sprawie, mimo tego, iż de facto przeprowadzono je we wszystkich sprawach o czym świadczą zapisy znajdujące się
w trzech protokołach rozpraw. Te protokoły, do kwestionowania których nie ma podstaw, a których treść potwierdzają oświadczenia członków składu orzekającego oraz protokolanta, nie mogą jednak stanowić wystarczającej przeciwwagi do podważenia przekonania skarżących, iż sprawy nie były rozpatrywane podczas odrębnie przeprowadzonych rozpraw, mimo że skarżący nie wnosili o sprostowanie protokołów rozpraw.
Trzeba zwrócić uwagę i na to, że strony mogły nie zdawać sobie sprawy także
z tego, iż przedstawiają swoje stanowiska w trzech sprawach a nie w jednej. To co było jasne i oczywiste dla sądu, nie musiało być takowym dla stron a nawet dla pełnomocnika jednej z nich.
Należy wreszcie zauważyć, iż wyjaśnienia, o których mowa tj. wyjaśnienia sędziów oraz protokolanta nie usuwają wszelkich wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu rozpraw we wszystkich trzech sprawach. Zawierają one bowiem pewne nieścisłości, jak choćby taką, która wiąże się, z jednej strony z czasem zakończenia rozpraw w sprawach II SA/Wa 647/07, II SA/Sz 648/07 i II SA/Sz 649/07, z drugiej zaś z umiejscowieniem w czasie informacji, iż ogłoszenie wyroków we wszystkich sprawach nastąpi w dniu [...]r. Otóż, jeśli po rozpoznaniu ostatniej sprawy przewodniczący składu orzekającego poinformował strony, iż ogłoszenie orzeczeń, w tych sprawach odroczono do dnia [...]r., to godzina zakończenia wszystkich rozpraw, jaką wpisano w trzech protokołach, winna być identyczna, a taka nie jest. Taka rozbieżność może stanowić dla skarżących kolejny argument dla uzasadnienia ich stanowiska. Podstawy do przyjęcia, iż przekonanie skarżących co do przebiegu rozprawy w dniu [...]r. nie jest usprawiedliwione, nie daje także czas trwania rozpraw w poszczególnych sprawach, określony w protokołach rozpraw, gdyż nasuwa wątpliwości, czy każda z rozpraw w tych sprawach trwała dokładnie tyle samo czasu tj. [...] minut.
W okolicznościach będących przedmiotem powyższych rozważań i oceny, nie można więc uznać, iż sposób przeprowadzenia rozpraw w sprawach II SA/Sz 648/07
i II SA/Sz 649/07, a także w sprawie II SA/Sz 647/07 był ponad wszelką wątpliwość jasny i czytelny również dla strony skarżącej. Jej przeświadczenie w tej materii
i zastrzeżenia podnoszone nie tylko konsekwentnie, ale wręcz z pewną dozą determinacji, nie mogą zostać zignorowane i to niezależnie od tego czy obiektywnie wydają się być uzasadnione czy też nie. To zaś oznacza, iż we wszystkich trzech sprawach będących przedmiotem oceny, nie można z całą pewnością stwierdzić, iż przekonanie skarżących co do przebiegu rozprawy (rozpraw) nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w razie usprawiedliwionych wątpliwości co do przebiegu rozprawy, dotyczących okoliczności, które mogą wskazywać, że strona została pozbawiona możliwości swobodnego i pełnego przedstawienia swojego stanowiska na rozprawie, usunięcie tych wątpliwości wymaga ponownego rozpoznania sprawy. Obywatel, który występował przed sądem jako strona, musi być przekonany co do tego, iż postępowanie, w którym uczestniczył, toczyło się według jasnych i czytelnych reguł tj. takich, które rozumiał i które nie były dla niego zaskoczeniem. Tylko wtedy można mówić o zaufaniu do wymiaru sprawiedliwości i to niezależnie od wyników postępowań.
Także z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., uznał za konieczne uchylenie zaskarżonych wyroków we wszystkich trzech sprawach. Uchylenie ich bowiem jedynie w sprawach II SA/Sz 648/07 i II SA/Sz 649/07 nie eliminuje wątpliwości, czy rozprawa w sprawie II SA/Sz 647/07 została przeprowadzona prawidłowo.
Dodatkowo niejako na marginesie powyższych rozważań Sąd podkreślił, iż bezzasadne są zastrzeżenia skarżących, które sprowadzają się do negowania celowości złożenia wyjaśnień przez ich byłego pełnomocnika adwokata
P. K., na okoliczność przebiegu postępowania we wszystkich trzech sprawach. Otóż tenże pełnomocnik brał udział w toczącym się, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, postępowaniu i choćby z racji samej obecności mógł przekazać spostrzeżenia w tym przedmiocie i to niezależnie od tego, czy aktualnie reprezentuje stronę skarżącą czy też nie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało odnieść się także do kwestii pełnomocnictwa udzielonego przez organ. Jest oczywiste, że gminę, co do zasady, reprezentuje wójt (burmistrz, prezydent miasta). Jednakże w uzasadnionych przypadkach rada gminy może skutecznie udzielić pełnomocnictwa, np. adwokatowi lub radcy prawnemu w sprawie ze skargi na uchwałę rady gminy. W związku z powyższym za błędny uznać należy pogląd skarżących, iż o sprawach nie powinno zawiadamiać się prezydenta miasta.
To czy sprawy dotyczące trzech zaskarżonych uchwał Rady Miasta Świnoujścia będą rozpoznawane łącznie czy też nie, leży w kompetencji Sądu I instancji. Wydaje się jednak, że byłoby to rozwiązanie co najmniej pożądane. Trzeba także powiedzieć, że to czy sprawy będą rozstrzygane łącznie nie ma żadnego wpływu na możliwość prezentowania przez skarżących własnych stanowisk odnoszących się do trzech zaskarżonych uchwał.
Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone skargami kasacyjnymi wyroki na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy P.p.s.a. Z uwagi na uchylenie zaskarżonych wyroków z tego powodu i na tej podstawie prawnej, Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w skargach kasacyjnych, gdyż konieczne jest ponowne rozpoznanie tych spraw przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
W piśmie z dnia [...]r., złożonym na rozprawie w dniu [...]r. do sprawy o sygn. akt II SA/Sz 291/09, skarżący oświadczyli, iż w całości podtrzymują zarzuty podniesione w skardze. Dodatkowo skarżący podnieśli kolejne argumenty kwalifikujące zaskarżoną uchwałę jako wydaną z rażącym naruszeniem zasady praworządności. Dnia 2 października 2005 r. weszła w życie ustawa z 28 lipca 2005 o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy gmina, która uzyskała status uzdrowiska lub status obszaru ochrony uzdrowiskowej, sporządza i uchwala plan zagospodarowania przestrzennego na zasadach określonych w odrębnych przepisach, w terminie do 2 lat od dnia uzyskania statusu. Zgodnie zaś z art. 59 ust. 1 tej ustawy obszary uznane za uzdrowiska na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów stają się uzdrowiskami w rozumieniu niniejszej ustawy. Zdaniem skarżących oczywistym jest prawny obowiązek uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów ochrony uzdrowiskowej, przy uwzględnieniu faktu, że przeznaczona do zabudowy nieruchomość skarżących położona jest w strefie C ochrony uzdrowiskowej. Na tle ustawowego obowiązku uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, zniweczenie zaskarżoną uchwałą prawie gotowego do uchwalenia projektu planu jawi się jako przestępcze naruszenie prawa ze szkodą dla dobra publicznego i interesów prywatnych. Z opisanych okoliczności prawnych na tle stanu faktycznego wynika dodatkowy interes prawny skarżących w uchwaleniu planu, wynikający z art. 62 ust 2. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, postępowanie administracyjne zawiesza się do czasu uchwalenia planu. Zatem do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego wszelkie inwestycje nie tylko na nieruchomości skarżących są zablokowane. Niezależnie od naruszenia obowiązku uchwalenia planu wprowadzonego powyższą ustawą, w art. 85 ust. 2 nakazuje ona kontynuację prac planistycznych według dotychczas obowiązujących przepisów, w granicach których brak jest kompetencji do uchylenia uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu (wyrok WSA w Szczecinie z 17 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 858/08).
Ponadto, w piśmie z dnia [...]r., skarżący podkreślił zastosowaną dowolność w zastosowaniu przepisów prawa w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały. Zdaniem skarżącego art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym nie jest przepisem kompetencyjnym lecz odsyłającym do innych ustaw. Kolejny powołany przepis art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustala ogólne kompetencje gminy do planowania przestrzennego i nie może być podstawą prawną do podjęcia przez radę gminy jakiejkolwiek uchwały. Z kolei art. 14 ust 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje radzie gminy kompetencje do podjęcia uchwały o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie można na podstawie tego przepisu domniemywać kompetencji do uchylenia takiej uchwały. Zdaniem skarżącego całkowicie niezrozumiałe jest powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, zwłaszcza, że uchwała nie była przeznaczona do publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego. Podsumowując, Rada Miasta Świnoujścia, w praktyce bojkotuje ustrojową zasadę, zapewniającą obywatelom bezpieczeństwo prawne, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, stanowiącą, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Na rozprawie w dniu [...]r. Sąd, postanowieniami wydanymi na podstawie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączył sprawy o sygn. akt II SA/Sz 292/09 i II SA/Sz 293/09 ze sprawą o sygn. akt II SA/Sz 291/09 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Podczas rozprawy skarżący podniósł, że NSA rozpoznając skargę kasacyjną uznał interes prawny skarżących w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, że przy uchwalaniu wszystkich zaskarżonych uchwał doszło do naruszenia przede wszystkim art. 85 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem skarżącego organ wprowadził w błąd Sąd, bowiem wyłożenie projektu do publicznego wglądu miało miejsce w 2002 r. a nie w 2003 r. Zarzuty podniesione w piśmie z dnia [...]r. dotyczą wszystkich trzech uchwał. Zwrócono również uwagę na art. 32 Konstytucji RP.
Stanowisko popierające skargę zajęła również skarżąca.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skarg we wszystkich trzech sprawach. Odnosząc się do pkt 4 pisma skarżących z dnia [...]r. oświadczył,
iż przywołanie przepisu art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych w § 4 uchwał miało na celu określenie mocy obowiązującej uchwał
z datą wsteczną. Zdaniem pełnomocnika organu skarżący nie mają interesu prawnego do zaskarżenia trzech uchwał, a zmiana procedury uchwalania planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego podyktowana była chęcią przyspieszenia uchwalenia planu na podstawie obowiązujących obecnie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie zachodzi również naruszenie treści art. 85 ust 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Ponadto, skarżący oświadczył, iż przy uchwalaniu uchwały z dnia 28 marca 2007r. w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujście rejon Basenu Północnego
i fortów nie doszło do naruszenia jego indywidualnego interesu prawnego ale został naruszony jego interes prawny jako członka społeczności lokalnej przez § 4 tej uchwały.
W piśmie z dnia [...]r. skarżący wnieśli o włączenie do akt sprawy wyroku WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2010 r. sygn. akt II SAB/Kr 9/10. Zdaniem skarżących treść uzasadnienia wyroku może być pomocna przy ocenie zarzutów skarżących i ustaleniu ich interesu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po ponownym rozpatrzeniu spraw zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 roku p 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Rozpoznając ponownie skargi B. T. i A. T. i uwzględniając dyrektywy zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r. nakazujące ponowne rozpoznanie sprawy z uwagi na fakt pozbawienia stron postępowania możliwości swobodnego i pełnego przedstawienia swojego stanowiska na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżone uchwały nie zostały wydane z naruszeniem prawa, w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Tym samym Sąd uznał skargi za bezzasadne.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że treścią uchwały o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest wyłącznie wszczęcie procedury planistycznej oraz określenie granic terytorialnych zamierzonych działań planistycznych. Zaskarżone uchwały Rady Miasta Świnoujścia
z dnia 28 marca 2007r. o nr XI/90/2007 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Świnoujścia (rejon Basenu Północnego i fortów) i o nr XI/91/2007 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Świnoujście (rejon ul. Bohaterów Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności), przedmiotu tego nie przekraczają. Z uzasadnienia zaskarżonych uchwał wynika, że ich wydanie poprzedzone było wykonaniem analizy dotyczącej zasadności przystąpienia do sporządzenia planu i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium – art. 14 ust. 1 ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.).
W dalszej kolejności należy rozważyć, czy skargi skarżących są dopuszczalne
z uwagi na podmioty je wnoszące, co w szczególności wymaga dokonania oceny, czy skarżący byli legitymowani do wniesienia skarg na uchwałę dotyczącą częściowego uchylenia uchwał o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej Obszar I, uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej rejon Basenu Północnego i fortów oraz uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej rejon ul. Bohaterów Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności.
Okoliczność, że planowanie i zagospodarowanie przestrzenne jest działalnością z zakresu administracji publicznej, nie budzi wątpliwości. Tym samym uznać należy, że uchwały o przystąpieniu do sporządzenia (zmiany) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, niezależnie od tego, czy zostały podjęte na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.), czy poprzednio obowiązującej ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 15 z 1999 r.,
poz. 139 ze zm.), są uchwałami z zakresu administracji publicznej. Taką uchwałą jest też w związku z tym uchwała o uchyleniu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wszystkie uchwały mogły zatem być zaskarżone na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. nr 142 z 2001 r., poz. 1591 ze zm.), który stanowi, że skargę na uchwałę organu gminy z zakresu administracji publicznej może wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą uchwałą.
Przystępując do rozważań na temat naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżących przez zaskarżone uchwały należy stwierdzić, iż fakt, iż uchwały te nie są aktami prawa miejscowego (nie zawierają one norm generalnych
i abstrakcyjnych; wynika to również z przepisów ustaw o zagospodarowaniu przestrzennym oraz o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które wyraźnie wskazują, iż jedynie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego - art. 7 i art. 14 ust. 8), nie przesądza o tym, iż nie naruszają one niczyjego interesu prawnego. Ustawodawca formułując przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ograniczył stosowania tego przepisu tylko do uchwał lub zarządzeń organów gminy będących aktami prawa miejscowego, jak uczynił to w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. nr 142 z 2001r., poz. 1590 ze zm.), gdzie możliwość wniesienia skargi przez każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone, ograniczono do aktów prawa miejscowego (art. 90 ust. 1). Wręcz przeciwnie, w art. 101 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym wskazano, że w sprawach, o których mowa w ustępie pierwszym tego artykułu, stosuje się odpowiednio art. 94. Ten zaś przepis rozróżnia uchwały i zarządzenia będące lub nie aktami prawa miejscowego, lecz skutkiem tego rozróżnienia jest tylko możliwość stwierdzenia nieważności takiego aktu albo niezgodności z prawem. Zatem nie ulega wątpliwości, że ustawodawca zakładał, iż uchwała organu gminy także taka, która nie jest aktem prawa miejscowego, "ma zdolność" naruszenia czyjegoś interesu prawnego lub uprawnienia i z tego powodu może podlegać zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Jeżeli chodzi o pojęcie interesu prawnego lub uprawnienia, o których mowa
w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, to wskazać należy, że muszą one wynikać z normy prawa materialnego kształtującego sytuację prawną wnoszącego skargę, że muszą one być indywidualne, bezpośrednie i konkretne, istnieć w chwili wniesienia skargi, a nie w przyszłości oraz że zaskarżona uchwała musi je naruszać.
W ocenie Sądu uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podjęta na podstawie ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennego narusza tak pojęty interes prawny właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze, który ma być objęty projektem planu, gdyż sytuacja prawna właścicieli nieruchomości, w stosunku, do których takiej uchwały jeszcze nie podjęto jest inna niż sytuacja prawna właścicieli nieruchomości, w stosunku, do których taką uchwałę podjęto.
Z art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy zawiesza się do czasu uchwalenia planu.
Zgodzić należy się ze skarżącymi, że ustawa z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz.U. Nr 167, poz. 1399 z 2005r.) wprowadza w art. 38 ust.2 tej ustawy obowiązek sporządzenia i uchwalenia przez gminę posiadającą status uzdrowiska miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w terminie dwóch lat od dnia uzyskania statusu, a zgodnie z art. 59 tej ustawy obszary uznane za uzdrowiska na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów stają się uzdrowiskami w rozumieniu powyższej ustawy - miasto Świnoujście jest miejscowością uznaną z dniem 1 stycznia 1967r. za uzdrowisko – zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25 lipca 1967r. (M.P. z 1967r., Nr 45, poz. 228 ze zm.), w związku z ustawą z dnia 17 czerwca 1966r. o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym (Dz.U. z 1966r. Nr 23, poz. 150) oraz Uchwałą Nr LXIV 500/2006 z 24 sierpnia 2006r. Rady Miasta Świnoujście o ustanowieniu tymczasowego statutu Uzdrowiska Świnoujście (Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego Nr 103, poz. 1918). Trafnie zatem podnoszą skarżący, że do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego wszelkie ich inwestycje są "zablokowane".
Natomiast art. 58 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że organ właściwy do wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego może zawiesić postępowanie w sprawie wydania takich decyzji na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy od dnia złożenia wniosku o ich wydanie. Właściwy organ administracji ma jednak obowiązek podjęcia postępowania, jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od dnia zawieszenia postępowania rada gminy nie podjęła uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego. Z tego wynika, że właściwy organ nie będzie miał obowiązku podjęcia postępowania także wtedy, gdy w chwili zawieszenia postępowania uchwała o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego już jest podjęta. Zatem jeżeli została podjęta uchwała o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego, to w razie złożenia wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego postępowanie będzie mogło być zawieszone na maksymalny czas dwunastu miesięcy. Natomiast, jeżeli takiej uchwały nie będzie, to zawieszenie postępowania będzie mogło trwać tylko dwa miesiące.
Jeżeli uwzględni się zatem znaczenie decyzji o warunkach zabudowy dla wykonywania prawa własności w obecnym stanie prawnym, w którym inwestowanie na terenie pozbawionym obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego jest uzależnione od decyzji o warunkach zabudowy, to nie sposób twierdzić, że uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wpływa bezpośrednio na sytuację prawną właściciela nieruchomości. Z tych względów, w ocenie Sądu, w obecnym stanie prawnym uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sposób bezpośredni, realny i konkretny kształtuje sytuację prawną właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenie, który taką uchwała jest objęty. Wpływ tego rodzaju uchwały na sytuację prawną właścicieli nieruchomości wynika z powołanych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 58 ust. 1 i art. 62 ust. 2). Interes prawny właścicieli nieruchomości położonych w obszarze, który taką uchwałą został objęty, wynika zatem z konkretnej normy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, że w rozpoznawanej sprawie skarżący byli legitymowani do wniesienia skarg na uchwałę dotyczącą częściowego uchylenia uchwał o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej Obszar I oraz na uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej rejon
ul. Bohaterów Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności, bowiem są oni właścicielami nieruchomości położonych w obszarze nimi objętych.
Natomiast uchwała w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej rejon Basenu Północnego i fortów – w ocenie Sądu - nie narusza interesu prawnego skarżących, gdyż nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykazali co do działek położonych na tym obszarze praw właścicielskich i ani też innych praw. Z tych względów skarga w tym zakresie podlega oddaleniu.
Wskazać ponadto należy, że zaskarżona uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej rejon ul. Bohaterów Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności narusza uprawnienia skarżących w inny jeszcze sposób, który jest związany z konkretnymi okolicznościami jej podjęcia, w szczególności z tym, że podjęto ją wraz z uchwałą o częściowym uchyleniu uchwał o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia w części obejmującej Obszar I w określonym celu.
Nie budzi wątpliwości, że obie zaskarżone uchwały (Nr XI/89/2007
i Nr XI/91/2007) – mimo, że nie wynika to wprost z ich uzasadnienia – zostały podjęte, aby opracowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odbywało się według zasad określonych w ustawie z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a nie według zasad określonych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Opracowywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który ma zmienić sposób zagospodarowania nieruchomości skarżących, według zasad określonych w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym gwarantowało skarżącym uprawnienie do wniesienia zarzutów do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z kolei opracowywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego według zasad określonych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tych uprawnień skarżących pozbawia, gdyż obecnie obowiązująca ustawa, regulująca planowanie przestrzenne, uprawnienia do wniesienia zarzutów do projektu planu nie przewiduje. Przy czym, co istotne, w okolicznościach sprawy pozbawienie tych uprawnień nie jest skutkiem zmiany stanu prawnego, lecz właśnie obu zaskarżonych uchwał tj.:
- uchwały Nr XI/89/2007 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 28 marca 2007r. w sprawie częściowego uchylenia uchwał: Nr IV/20/99 z dnia 19 stycznia 1999r. i Nr VII/57/99 z dnia 25 marca 1999r. Rady Miasta Świnoujścia dotyczących przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia, w części obejmującej Obszar I.
- uchwały Nr XI/91/2007 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 28 marca 2007r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia (rejon ul. Boh. Września, Placu Słowiańskiego i Placu Wolności).
Według art. 85 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia lub zmiany planu oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia tych planów do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z tym przepisem gdyby nie podjęto zaskarżonych uchwał procedura uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego musiała by się toczyć według dotychczasowych zasad, a więc z zagwarantowaniem skarżącym uprawnienia do wniesienia zarzutu do projektu planu, gdyby przyjęte w nim ustalenia naruszały ich interes prawny. Zatem zaskarżone uchwały bezpośrednio, realnie i konkretnie kształtują sytuację prawną skarżących, gdyż pozbawiają ich uprawnienia, które służyło im na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Jak widać naruszenie również w tym przypadku dotyczy uprawnienia opartego na konkretnym przepisie prawa materialnego. Z powyższego wynika, że obie wyżej wskazane uchwały, będące elementami jednego zabiegu prawnego zmierzającego do zmiany podstawy prawnej opracowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego samego terenu, naruszają uprawnienia skarżących.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że obie zaskarżone uchwały naruszały interes prawny i uprawnienia skarżących, co powoduje, że byli oni - zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - legitymowani do wniesienia na nie skargi na podstawie tego przepisu do sądu administracyjnego.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonych uchwał należy rozważyć, czy wspomniany zabieg polegający na zmianie podstawy prawnej opracowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest przez prawo dopuszczalny.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż zaskarżona uchwała o częściowym uchyleniu uchwał o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawiera wadliwą podstawę prawną. Skoro uchwały o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 19 stycznia 1999 r. oraz z dnia 25 marca 1999 r. zostały podjęte na podstawie przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz skoro w myśl art. 85 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który na jej podstawie był opracowywany, miały mieć zastosowanie przepisy dotychczasowe, to również ich uchylenie jest regulowane przepisami ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że przepisy ustawy
o zagospodarowaniu przestrzennym uprawnienie do podjęcia uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przekazywały radzie gminy pozostawiając jej swobodę w podjęciu decyzji. Przede wszystkim uchwała taka mogła być podjęta z własnej inicjatywy rady gminy lub na wniosek. Jedynie w tych przypadkach, kiedy sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stosownie do treści art. 13 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, było obowiązkowe, swoboda ta była ograniczona. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierała żadnych przepisów, które zabraniałyby odstąpienia od raz powziętego przez radę gminy zamiaru uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie można zatem co do zasady wykluczyć uprawnienia rady gminy do uchylenia uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym należy przyjąć, że skoro rada gminy miała prawo taką uchwałę podjąć, to również mogła podjąć uchwałę o jej uchyleniu. Podstawę prawną takiej uchwały stanowią przepisy art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz, wobec utraty mocy tej ustawy na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, także art. 85 ust. 2 tej ostatniej ustawy.
Tym samym, w ocenie Sądu, podjęcie przez Radę Miasta Świnoujście
w rozpatrywanej sprawie uchwały o częściowym uchyleniu uchwał o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będącej elementem zabiegu zmierzającego do tego, aby opracowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odbywało się według zasad określonych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a nie według zasad określonych w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym, nie narusza prawa, gdyż z art. 85 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, iż ustawodawca dopuścił taką możliwość.
Błędne powołanie więc w zaskarżonej uchwale Nr XI/89/2007 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 28marca 2007r. w sprawie częściowego uchylenia uchwał (...)
art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990r. w związku z art. 3 ust.1 i art. 14 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie daje podstaw do uwzględnienia skargi, skoro podstawa do podjęcia takiej uchwały, co wskazano wyżej istnieje.
Należy zauważyć, że ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ogranicza uprawnienia zainteresowanych podmiotów do kwestionowania przyjmowanych rozwiązań planistycznych w toku postępowania.
Uregulowanie art. 85 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma na celu jedynie ochronę interesu gminy, tak aby nie utraciła ona na skutek zmiany stanu prawnego zainwestowanych w opracowanie projektu środków i czasu. Nie chroni on natomiast nabytych na podstawie dotychczasowych przepisów uprawnień do wniesienia zarzutów.
Wolą ustawodawcy było więc rezygnacja z przedłużających postępowanie uprawnień, takich jak prawo do wnoszenia protestów i zarzutów do projektu planu, odrębnie rozpatrywanych przez radę gminy i następnie sąd administracyjny. Gmina może więc zdecydować o tym, aby w pełni skorzystać ze zmiany stanu prawnego
i rozpocząć od nowa uchwalanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego według nowych korzystniejszych dla niej jeżeli chodzi o sprawność postępowania reguł.
W tym celu gmina może podjąć uchwałę o uchyleniu dotychczasowej uchwały
o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w oparciu o ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie Sądu taki zabieg nie narusza prawa. Trzeba bowiem mieć jeszcze na uwadze, że jego skutkiem nie będzie całkowite pozbawienie zainteresowanych podmiotów możliwości obrony swych praw naruszonych w związku z planowaniem przestrzennym. Nadal mają oni bowiem możliwość przedstawiania swoich racji w procedurze planowania przestrzennego (wnioski do planu oraz uwagi do projektu planu) i kwestionowania przed sądem administracyjnym rozstrzygnięć w tym przedmiocie z tym, że tylko raz, poprzez skargę na uchwałę o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Zatem przepis art. 85 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zastosowanie do już prowadzonej procedury planistycznej i nie stoi na przeszkodzie do "wycofania" się rady gminy z rozpoczętych prac planistycznych. Oczywiście owa rezygnacja winna mieć racjonalne uzasadnienie tak, aby nie narazić się na zarzut nadużycia przysługującego gminie władztwa planistycznego, ale w rozpoznawanej sprawie do takiego nadużycia władztwa gminy nie doszło. Bezskuteczne kilkunastoletnie procedowanie w sprawie przedmiotowego planu pod rządami ustawy o zagospodarowaniu przestrzennego z 1994 r. wydaje się być wystarczającym argumentem do "sięgnięcia" przez Radę Miasta Świnoujścia po prostszą procedurę kształtowaną przepisami obowiązującej ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym.
Organ gminy oceniając skutki trwania sporu i brak perspektyw na szybkie jego zakończenie oraz problemy z wydawaniem pozwoleń na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych sytuowanych na terenie objętym planem, którego zarzut dotyczył, wypracowały pogląd o konieczności zmiany trybu postępowania. Uznały, że obszar objęty planowaniem zostanie podzielony na mniejsze, które z powodu braku protestów i zarzutów będzie łatwiej "zaplanować". Wydaje się to istotne dla gminy jako uzdrowiska i gminy chcącej wykorzystywać walory swojego nadmorskiego położenia. Brak planu uniemożliwiał zbywanie nieruchomości i ich zagospodarowanie zgodnie z potrzebami. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2008r. sygn. akt II OSK 313/08)
Innymi słowy, obie zaskarżone uchwały nie naruszają więc prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi. W szczególności, co podniesiono wyżej całkowicie błędnie powołana podstawa prawna w uchwale o częściowym uchyleniu uchwał o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie daje podstaw do uwzględnienia skargi, skoro podstawa do podjęcia takiej uchwały, jak wskazano, istnieje.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż chybiony jest zarzut naruszenia art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2006 r. II SA/Sz 952/04. Sąd podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchylonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2007 r., że bezpodstawne jest powoływanie się przez stronę na wskazany wyżej wyrok jako kształtujący prawo lub interes prawny skarżących w tej sprawie. Z treści bowiem tego wyroku nie wynikał dla Rady Miasta Świnoujścia prawny obowiązek uchwalenia planu w treści oczekiwanej przez skarżących. Sąd w wyroku tym nie zdecydował o treści przyszłego planu, ani o trybie dalszego procedowania planistycznego. Chybione są też zarzuty odnoszące się do naruszenia przez organ przepisów k.p.a., ponieważ przepisy tej ustawy nie mogły mieć i nie miały zastosowania przy podejmowaniu przez Radę Miasta zaskarżonych uchwał.
Za bezzasadny należy również uznać zawarty w piśmie z dnia [...]r. zarzut naruszenia art. 38 (omyłkowo wskazano 28) ust. 2 i nast. ustawy z dnia
28 lipca 2005 o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, zgodnie z którym gmina, która uzyskała status uzdrowiska lub status obszaru ochrony uzdrowiskowej, sporządza
i uchwala plan zagospodarowania przestrzennego na zasadach określonych
w odrębnych przepisach, w terminie do 2 lat od dnia uzyskania statusu. Podkreślić należy, że Sąd nie jest uprawniony do wypowiadania się na temat tego, czy i jakie rozwiązania proceduralne w odniesieniu do uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego winny obowiązywać, ani też do wskazania, jakie środki dyscyplinujące gminy powinny być wprowadzone. Sprawy te bowiem muszą być rozstrzygnięte przez ustawodawcę w sposób całościowy i spójny przy uwzględnieniu specyfiki terenów usytuowanych na obszarze miast posiadających status uzdrowisk oraz tak interesu ogólnego, jak i praw obywateli zamieszkujących na tych terenach (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2005 r. k 22/04).
W rozpoznawanej sprawie Sąd uprawniony był do kontroli zaskarżonych trzech uchwał Rady Miasta Świnoujścia podjętych w dniu 28 marca 2007r., a wniesionych w trybie art. 101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym.
Wskazany w piśmie skarżących z dnia [...]r. wyrok WSA
w Krakowie z dnia 5 marca 2010r. sygn. akt II SAB/Kr 9/10 nie powoduje zmiany stanowiska składu orzekającego w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy skargi na bezczynność organu polegającą na nie uchwaleniu planu miejscowego dla obszaru gminy uzdrowiskowej, co nie ma bezpośredniego odniesienia do rozpoznawanej przez sąd sprawy.
Nietrafny jest zarzut bezzasadnego przywołania w podstawie prawnej zaskarżonych uchwał art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłoszeniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tj. 2005r. Nr 190, poz. 1606).
Przepis ten stanowi, że przepisy wcześniejszego art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.
Art. 4 ustawy stanowi:
- w ust.1. Akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy.
- w ust. 2. W uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym.
- w ust. 3. Przepisy porządkowe wchodzą w życie po upływie trzech dni od dnia ich ogłoszenia. W uzasadnionych przypadkach przepisy porządkowe mogą wchodzić
w życie w terminie krótszym niż trzy dni, a jeżeli zwłoka w wejściu w życie przepisów porządkowych mogłaby spowodować nieodwracalne szkody lub poważne zagrożenia życia, zdrowia lub mienia, można zarządzić wejście w życie takich przepisów z dniem ich ogłoszenia.
Zaskarżone trzy uchwały są na pewno aktami normatywnymi, ale nie są aktami prawa miejscowego dlatego nie podlegają głoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Zdaniem Sądu do zaskarżonych uchwał jako aktów normatywnych można stosować przepisy w/w ustawy z dnia 20 lipca 2000r. w tym cytowany wyżej art. 5 ustawy. Z akt sprawy wynika, że 22 stycznia 2007r. Rada Miasta Świnoujścia podjęła uchwały takiej samej treści jak zaskarżone uchwały. W § 3 zaskarżonych uchwał zostały one uchylone bowiem dotknięte były wadą nieważności spowodowaną udziałem w pracach rady na etapie ich podejmowania osoby, która nie nabyła praw i statusu radnego. Zawarty w § 4 zaskarżonych uchwał z dnia 28 marca 2007r. zapis, iż każda z zaskarżonych uchwał wchodzi z dniem podjęcia z mocą obowiązującą od dnia 22 stycznia 2007r. wywołany był potrzebą zapewnienia trwałości czynności prawnych dokonanych na podstawie tych uchwał. Zakaz retroaktywności bowiem nie ma charakteru bezwzględnego i w uzasadnionych przypadkach może być naruszony. Naruszenie zakazu retroaktywności w rozpoznawanej sprawie miało na celu pogłębienie zaufania obywateli do działań organu – wszczętych już procedur związanych z przystąpieniem do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia. Stanowisko Rady Miasta Świnoujścia ujęte w § 4 zaskarżonych uchwał z dnia 28 marca 2007r. miało na celu przyspieszenie osiągnięcia zamierzonego celu jakim ma być uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego dla poszczególnych wyodrębnionych obszarów.
Niewątpliwie kwestionowane uchwały nie nakładały na mieszkańców Świnoujścia obowiązków i nie pozbawiały ich uprawnień. Z tych przyczyn, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zapisie § 4 wszystkich zaskarżonych uchwał, które miało na celu określenie mocy obowiązującej uchwał z datą wsteczną, z powodów wskazanych wyżej.
Co zaś tyczy się zarzutu naruszenia przez Radę Miasta Świnoujścia zasady równości określonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to również uznać go należy za niezasadny.
W odniesieniu do zasady równości wskazać bowiem należy, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego. Innymi słowy dopuszczalne jest odstępstwo od równego traktowania, co nie prowadzi automatycznie do uznania wprowadzających je przepisów za niekonstytucyjne. Nierówne traktowanie nie musi oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania, a w konsekwencji niezgodności z art. 32 lub art. 2 Konstytucji RP .
Działania organu, co wykazano również wyżej wynikają bowiem z kompetencji -uprawnień wskazanych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
art. 3 i art. 14 tej ustawy. Zatem nie można również zarzucić organowi naruszenie zasady wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, stanowiącej, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Dodatkowo Sąd zauważa, że wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2008r. sygn. akt II SA/Sz 858/08 nie ma bezpośredniego odniesienia do rozpoznawanej sprawy. Skarga dotyczyła rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody, w którym stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Kołobrzeg uchylającej uchwałę w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kołobrzegu, bowiem powoływane przez Radę w podstawie prawnej uchwały przepisy nie dawały radzie gminy kompetencji do podjęcia uchwały w przedmiocie uchylenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Rozpoznawana przez Sąd skarga na uchwałę Nr XI/89/2007 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 28 marca 2007r. dotyczy uchylenia uchwał przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujścia i błędne powołanie podstawy prawnej w tej uchwale, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie daje podstaw do uwzględnienia skargi, skoro podstawa do podjęcia takiej uchwały, jak wskazano wyżej istnieje.
Odnosząc się do dalszych zarzutów zgłoszonych w trakcie postępowania sądowego, to podnieść należy, że zarządzeniem z dnia [...]r. na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarządzono rozdzielnie skarg zawartych w piśmie skarżących z dnia [...]r. i omyłkowo zamiast zobowiązać pełnomocnika organu do nadesłania dodatkowego egzemplarza odpowiedzi na skargę, zobowiązano do nadesłania odpowiedzi na skargę. W aktach znalazły się więc dwie odpowiedzi na skargę z dnia [...]r. i [...]r., których treść jest zbliżona. Skarżący są w posiadaniu obu odpowiedzi na skargę.
Z akt sprawy wynika, że adw. P. K. zostało udzielone pełnomocnictwo nie tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej jak twierdzą skarżący, dlatego był zawiadamiany w czynnościach podejmowanych przez Sąd, a "zawiadomienie" skarżącej z dnia [...]r. nie znalazło potwierdzenia w aktach sprawy.
Z tych wszystkich względów Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI