II SA/Sz 281/24

II SA/Sz 281/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Katarzyna Sokołowska /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189d, art. 189f par. 1 pkt 1, art. 189d
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej P. Spółki z o.o. w S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 lutego 2024 r., nr WSO-VII.5410.7.394.2023.SŚ, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r. poz. 775 ze zm., dalej "K.p.a.") w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb pkt 2 i art. 140n ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023r. poz. 1047 ze zm., dalej "u.p.r.d."), a także w związku z art. 31ia ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023r. poz. 1327 ze zm., dalej "ustawa COVID"), Prezydent Miasta Szczecin, nałożył na P. Spółkę z ograniczoną z siedzibą w S. (dalej "spółka", "skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 800 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu i zbyciu pojazdu marki Mercedes - Benz [...] o numerze VIN: [...] zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w związku ze złożeniem przez spółkę, w dniu 27 września 2023 r. zawiadomienia o nabyciu i zbyciu opisanego wyżej pojazdu. Z załączonych do zawiadomienia dokumentów wynikało, że pojazd został nabyty przez spółkę w dniu 30 listopada 2023 r., a następnie został zbyty w dniu 13 stycznia 2024 r.
Następnie organ przytoczył treść art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., art. 31ia ustawy COVID i wskazał, że termin do powiadomienia starosty o nabyciu i zbyciu pojazdu wynosił 60 dni. W związku z powyższym termin do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu upływał w dniu 30 stycznia 2024 r., a termin do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu – w dniu 14 marca 2024 r. we wskazanych terminach spółka z obowiązku tego się nie wywiązała, znacznie przekraczając określone wyżej terminy.
Organ I instancji dostrzegł, że po wszczęciu postępowania zmianie uległ art. 140mb u.p.r.d. i podał, że na podstawie art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394), w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy dotychczasowe.
Organ wskazał następnie, że spółka, pismem z dnia 6 grudnia 2023 r. złożyła wyjaśnienia i zwróciła się z prośbą o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za nieterminowe wywiązanie się z obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu i zbyciu przedmiotowego pojazdu. Wskazała, że niedopełnienie powyższego obowiązku spowodowane było niewiedzą pracownika odpowiedzialnego w firmie za prowadzenie dokumentacji związanej z taborem samochodowym, który odchodząc z firmy nie przekazał swojemu następcy należycie wszystkich obowiązków, z kolei nowo zatrudniony pracownik był obywatelem Ukrainy i nie do końca znał polskie przepisy. Spółka podkreśliła, że sama, bez wcześniejszego wezwania, naprawiła swój błąd i tym samym zaprzestała naruszenia prawa.
W ocenie organu I instancji, przytoczone przez spółkę motywy dotyczące zwłoki w realizacji obowiązku nałożonego ustawowo, nie wskazują na zachowanie przez spółkę wystarczającej staranności i zapobiegliwości. Przepis nakładający na właściciela pojazdu obowiązek zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu nie jest nowy, samo sankcjonowanie wprowadzono dopiero od stycznia 2020 r.
Dalej organ podkreślił, że właściciel pojazdu w całości odpowiedzialny jest za niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Pracodawca winien jest dołożyć wszelkich starań, zapewnić odpowiednie przeszkolenie swoich pracowników, zaznajomić z obowiązującymi przepisami prawa i dopilnować przestrzegania powierzonych im obowiązków, tym bardziej, iż przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest m.in. sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek, zatem jako podmiot profesjonalnie zajmujący się obrotem tymi pojazdami powinien wiedzieć o obowiązkach spoczywających na nabywcy i zbywcy pojazdu, jak i konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku. Charakter prowadzonej działalności gospodarczej uzasadnia zwiększone oczekiwania wobec podmiotu, co do jego wiedzy, rzetelności zapobiegliwości i zdolności przewidywania w prowadzonych przez niego działaniach oraz znajomości obowiązującego prawa i następstw z mego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Za zgłoszenie zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu w terminie ustawowym właściciel nie ponosi żadnych kosztów finansowych.
Organ I instancji odniósł się do twierdzenia spółki, że od dnia przesłania zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu organ nie wszczął postępowania administracyjnego, natomiast spółka sama wywiązała się ze swojego obowiązku i stwierdził, że zgodnie z art. 189g k.p.a. kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa, a zatem organ administracji publicznej zgodnie z art. 61 § 1 ww. ustawy wszczyna postępowanie administracyjne na żądanie strony lub z urzędu w terminie do pięciu lat od dnia powstania zdarzenia.
Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej organ I instancji uwzględnia zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W wyniku analizy zakresu w jakim spółka dopuściła się przedmiotowego naruszenia organ stwierdził, że spółka zaniechała dokonania czynności zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu, albowiem fakt nabycia został zgłoszony do organu rejestrującego po upływie 300 dni, a zatem okres przekroczenia wyniósł 239 dni, natomiast zawiadomienie o zbyciu pojazdu nastąpiło po upływie 256 dni, a okres przekroczenia wyniósł 195 dni pomimo iż z uwagi na ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego z powodu COVID-19, termin na zgłoszenie nabycia i zbycia pojazdu został wydłużony z 30 do 60 dni, a zatem nie można mówić o znikomym naruszeniu prawa. Organ I instancji wskazał, że nie było to jednostkowe naruszenie prawa, ponieważ spółka nie dopełniła również obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1, tj. nie zawiadomiła organu rejestrującego o nabyciu i zbyciu pięciu innych pojazdów marki MERCEDES - BENZ jednego pojazdu m-ki DAF o wskazanych numerach VIN.
Organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, lecz w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Według organu I instancji, naruszenia ww. obowiązków przez spółkę trudno zatem określić jako znikome naruszenia prawa. Spółka dokonała zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu po upływie 300 i 256 dni, a zatem waga naruszenia prawa nie była znikoma, bowiem nieterminowe zgłoszenie nabycia i zbycia pojazdu zarejestrowanego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej utrudnia wykonywanie nałożonych na ten organ obowiązków.
Spółka złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, decyzją z dnia 13 marca 2024 r., nr SKO.Ke.470/983/2024, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i przytoczył treść art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, ust. 2a, ust. 4, ust. 6, ust. 7 u.p.r.d., art. 31ia ustawy COVID.
Wskazał, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Spółka nie kwestionuje naruszenia obowiązku zgłoszenia staroście nabycia i zbycia pojazdu, lecz domaga się odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu z przyczyn szczegółowo opisanych w pismach składanych w toku postępowania oraz w odwołaniu, w szczególności z powodu znikomej wagi naruszenia prawa.
Organ podzielił stanowisko organu I instancji, iż spółka jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, nawet jeśli jej głównym przedmiotem działalności nie jest obrót pojazdami, a transport drogowy prowadzony, m.in. w oparciu o pojazdy wykupywane przez spółkę po zakończeniu leasingu, a następnie przez nią zbywane. Będąc profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego spółka powinna wiedzieć o obowiązkach spoczywających na nabywcy (zbywcy) pojazdu, jak i konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu. To przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań czy świadomych działań, których skutkiem jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej. W ocenie organu odwoławczego, twierdzenia spółki odnośnie zmiany na stanowisku osoby odpowiedzialnej za dokonywanie zawiadomień oraz zatrudnienie osoby pochodzenia ukraińskiego, która nie posiadała wystarczającej znajomości obowiązujących w tym zakresie przepisów, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo rozważył możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. Organ odwoławczy podał, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., dla odstąpienia od nałożenia kary, wymaga wystąpienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa.
W ocenie organu odwoławczego, waga naruszenia przepisów u.p.r.d. przez spółkę nie była znikoma. Organ odwoławczy wskazał, że w warunkach niniejszej sprawy znaczenie miało to, że:
- obowiązek zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 30 dni uprzednio kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej (obecnie starosty) o nabyciu lub zbyciu pojazdu określony w art. 78 ust. 2 u.p.r.d. istnieje od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. od dnia 19.08.1997 r;
- spółka nie wywiązała się z obowiązku zawiadomienia o nabyciu, a następnie zbyciu pojazdu w wydłużonym 60-dniowym terminie, przy czym w pierwszym przypadku okres przekroczenia wyniósł 239 dni, zaś w ostatnim - 195 dni;
- obowiązki dokonania zgłoszenia zbycia/nabycia pojazdu stanowią jedne z podstawowych obowiązków właściciela pojazdu, mających wpływ na prawdziwość i rzetelność danych w centralnej ewidencji pojazdów, a co za tym idzie bezpieczeństwo obrotu pojazdami i odpowiedzialność właściciela pojazdu;
- z danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP) korzystają podmioty wymienione w art. 80c ust. 1 u.p.r.d., m.in. Policja, Straż Graniczna, organy Krajowej Administracji Skarbowej, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, straże gminne (miejskie), Inspekcja Transportu Drogowego, zakłady ubezpieczeń, stacje kontroli pojazdów; pozyskanie przez te podmioty nieprawidłowych lub nieaktualnych danych może mieć istotny wpływ na prowadzone przez te podmioty czynności, postępowania, rozstrzygnięcia, porządek prawny oraz ochronę prawa własności, czy odpowiedzialność właściciela pojazdu;
- spółka jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego; to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej (por. wyrok NSA z 9.11.2017 r., sygn. akt II GSK 5586/16); należyta staranność jest określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez odwołującą działalności gospodarczej i uzasadnia zwiększone oczekiwania wobec podmiotu, co do jego umiejętności, wiedzy, skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania w prowadzonych przez niego działaniach; obejmuje także znajomość obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z 4.07.2013 r., sygn. akt I FSK 868/12);
- naruszenie wskazanych przepisów nie było jednostkowe (jednorazowe); jak wynika z akt sprawy spółka dopuściła się ogółem dwudziestu naruszeń tego rodzaju i każdorazowo dotyczyły one zaniechania zawiadomienia zarówno o nabyciu, jak i o zbyciu pojazdów (ciągników) o wymienionych przez organ odwoławczy numerach rejestracyjnych, przy czym organ I instancji, wydając zaskarżoną decyzję, potraktował naruszenie prawa jako siódme naruszenie tego samego rodzaju;
- art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., nie daje podstaw do potraktowania wielokrotnych naruszeń prawa dotyczących zaniechania zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdów o różnych numerach rejestracyjnych nadwozia jako jeden czyn; norma prawna zawarta w tym przepisie adresowana jest do właściciela "pojazdu zarejestrowanego", a więc obowiązek aktualizuje się w odniesieniu do każdego pojazdu, którego osoba jest właścicielem, w szczególności, że okres dokonywania naruszeń obejmował lata 2022 – 2023;
- zaniechanie zgłoszenia w terminie faktu nabycia pojazdu uniemożliwiło staroście w terminie zawiadomienia właściwego organu podatkowego o fakcie nabycia pojazdu przez stronę;
- nałożenie kary w wysokości 800 zł z za naruszenie obowiązku nabycia i zbycia mieści się w dolnych granicach kary określonych przez ustawodawcę i nie narusza prawa.
Według organu odwoławczego, z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma również w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż za ten sam delikt (to samo zachowanie) prawomocną decyzją na skarżącego nie została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej i skarżący nie został prawomocnie ukarany za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji oparł się na zgromadzonych dowodach i ocenił je w sposób prawidłowy, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a nałożona kara mieści się w ustawowych granicach kary przewidzianej dla tego rodzaju naruszenia prawa.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję SKO w Szczecinie, domagając się uchylenia decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy i ewentualnie jakie konsekwencje miało stwierdzone naruszenie dla podmiotów uprawnionych do korzystania Centralnej Ewidencji Pojazdów, a także ustalenia jakie cele realizowała skarżąca, dokonując zatrudnienia pracownika pochodzenia ukraińskiego oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 2 lutego 2024 r. nr WSO-VII.5410.7.394.2023.SŚ w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia;
3. art. 189d pkt 1, 2 i 5 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli uznać, że naruszenie obowiązku po raz siódmy przez skarżącą determinuje zakaz ich stosowania (z tym jednak zastrzeżeniem, że wszystkie stwierdzone naruszenia wykryła skarżąca i dokonała stosownych zawiadomień bez wezwania organu administracji publicznej), a skarżąca realizowała ważny interes publiczny polegający na udzieleniu wsparcia obywatelom Ukrainy w związku z działaniami wojennymi podejmowanymi przez Rosję;
4. art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na założeniu, iż samo naruszenie polegające na nieterminowym zgłoszeniu o nabyciu i zbyciu pojazdu uniemożliwia uznanie naruszenia prawa za znikome, jako że nieterminowe dokonanie ww. zgłoszeń utrudnia organom administracji publicznej wykonywanie nałożonych na nie obowiązków, zaś ustawodawca nadając administracyjnej karze pieniężnej za nieterminowe zawiadomienie o nabyciu i zbyciu pojazdu obligatoryjny charakter uznał, że waga powyższego naruszenia nie jest znikoma, co oznacza, że terminowość składania zawiadomień o nabyciu i zbyciu pojazdu jest istotna, która to wykładnia skutkowała uznaniem braku możliwości odstąpienia w niniejszej sprawie od nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu.
Zarzuty zostały rozwinięte i uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie, w dniu 27 maja 2024 r. pełnomocniczka skarżącej podtrzymała wnioski i twierdzenia zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna, jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej argumenty zasługiwały na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję SKO w Szczecinie, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Szczecin, w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary z tytułu niedopełnienia obowiązku zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu.
Trafnie przy tym organ zauważył, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym.
Zastosowanie zatem znalazł art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., który stanowił, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Obowiązek zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu wynikał z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., który (przed zmianą) przewidywał, że właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin ten został wydłużony do 60 dni w związku z przepisami dotyczącymi zapobiegania i przeciwdziałania COVID-19.
W badanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż spółka nabyła pojazd m-ki Mercedes Benz [...] w dniu 30 listopada 2023 r., następnie zbyła go w dniu 13 stycznia 2024 r. Nie jest również sporne, iż nie dopełniła obowiązku zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu. Kwestią sporną pozostaje zasadność nałożenia na spółkę kary pieniężnej z tego tytułu.
Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że obowiązek zgłaszania nabycia i zbycia pojazdu pełni doniosłą rolę, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy wskazując kto i w jakich okolicznościach korzysta z danych zgromadzonych w rejestrze pojazdów. Nie ulega również wątpliwości, że dane te powinny być na bieżąco aktualizowane, aby najwierniej odzwierciedlać stan rzeczywisty w odniesieniu do właściciela pojazdu, jego ubezpieczenia, rejestracji, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
Obowiązek ten, jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istniał znacznie wcześniej, ale dopiero w 2020 r. jego niedopełnienie obwarowano sankcjami, których wprowadzenie miało zdyscyplinować właścicieli pojazdów. Przy czym należy przyznać organowi rację, iż skarżąca spółka, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą nie może tłumaczyć zaniechania w tym zakresie zatrudnieniem niekompetentnej i nieznającej polskich przepisów osoby.
Jakkolwiek przyznać należy, że pomoc osobom pochodzącym z kraju ogarniętego wojną zasługuje na najwyższe uznanie, to jednak nie może stanowić argumentu uzasadniającego zwolnienie skarżącej z wykonywania ciążących na niej obowiązków, w szczególności przestrzegania prawa.
Słuszność ma zatem organ wywodząc, że to na przedsiębiorcy, jako profesjonalnym uczestniku obrotu gospodarczego spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy, w tym przeszkolenia pracowników, aby nałożone przepisami prawa obowiązki były realizowane w terminie i w sposób prawidłowy.
Należy jednak dostrzec, że w niniejszej sprawie organ wadliwie przyjął, iż zaniechanie przez skarżącą zgłoszenia nabycia pojazdu i jego zbycia stanowi jeden delikt administracyjny. W istocie bowiem zgłoszenie nabycia i zgłoszenie zbycia były, w stanie prawnym, mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, dwiema odrębnymi czynnościami, czego organy obu instancji nie dostrzegły przyjmując, że niezgłoszenie nabycia i zbycia pojazdu stanowiło jeden delikt. Wynika to wprost z brzmienia art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., w zależności czy właściciel pojazdu zobowiązany był zawiadomić starostę o nabyciu czy zbyciu pojazdu w odpowiednim terminie, czy też o obu zdarzeniach. W sytuacji gdy właściciel pojazdu winien zawiadomić organ o nabyciu oraz o zbyciu pojazdu, a tego nie uczynił organ winien przeprowadzić analizę przesłanek wymiaru kary i możliwości odstąpienia od niej odrębnie dla każdego z deliktów. Według Sądu, dopuszczalne jest prowadzenie wówczas wspólnego postępowania administracyjnego i zakończenie go jedną decyzją obejmującą rozstrzygnięcia co do dwóch deliktów.
W konsekwencji wymierzono jedną karę w wysokości 800 zł, uzasadniając jej wysokość między innymi tym, że skarżąca dopuściła się łącznie siedmiu tego rodzaju naruszeń prawa. Okoliczność ta, zdaniem organu, świadczy o powtarzalności i popełnianiu czynów tego samego rodzaju w przeszłości, co stanowiło podstawę do wymierzenia kary w wyższej aniżeli minimalna wysokości.
W ocenie Sądu działanie organu nie był prawidłowe.
Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m - 140mb u.p.r.d. są nakładane w drodze decyzji administracyjnej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.p.r.d.). Do 31 czerwca 2023 r. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m - 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosowało się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Od 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosowało się odpowiednio przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (art.140n ust. 6 u.p.r.d.).
Stosownie do art. 189d k.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:
1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;
2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;
3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;
5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;
6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;
7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a, organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe
i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Podkreślić należy, że przesłanki wymiaru kary lub odstąpienia od jej wymierzenia mogą być inne w zależności od okoliczności popełnienia danego deliktu.
Skarżąca podała, że nie prowadzi profesjonalnej działalności w zakresie sprzedaży samochodów wskazując, że przedmiotem jej przeważającej działalności jest transport drogowy towarów, a sprzedaż kilku samochodów, które wykupiła po zakończeniu leasingu trudno uznać za sprzedaż hurtową. Skarżąca podkreśliła, że przyjęła na siebie obiektywną odpowiedzialność za naruszenie prawa i bez wcześniejszego wezwania organu, dokonała stosownego zgłoszenia, zaś organ I instancji zastosował podejście czysto fiskalne, całkowicie pomijając cele prewencyjne kary, co jej zdaniem stanowiło działanie niezgodne z zasadą proporcjonalności i jest nieadekwatne do okoliczności sprawy. Naruszenia przepisów dopuścił się pracownik spółki, który był cudzoziemcem, który nie znał obowiązujących przepisów w tym zakresie.
Sąd zgodził się ze skarżącą, że okres trwania nieprawidłowości nie powinien być decydujący przy wymiarze kary. W przypadku każdego z deliktów należy rozważyć stopień społecznej szkodliwości czynu oraz skutki naruszenia przepisów.
Przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., dla odstąpienia od nałożenia kary, wymaga wystąpienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. Przy tym ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego.
Zgodnie z art. 115 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17 – j.t.), dalej jako "k.k.", przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:
- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;
- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;
- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma
Wyznacznikiem zatem stopnia ciężkości/znikomości naruszenia prawa powinno być zatem zagrożenie celu ustawowego i dobra chronionego regulacjami nakładającymi sankcjonowany obowiązek (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2024 r. o sygn. akt III SA/Wr 155/23).
W ocenie Sądu, celem powyższej regulacji było dążenie m.in. do poprawy warunków legalnego obrotu pojazdami. Przepis art. 140mb u.p.r.d. został dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579; dalej ustawa zmieniająca) i wszedł w życie 1 stycznia 2020 r. (art. 27 pkt 1 ustawy zmieniającej). W uzasadnieniu projektu ww. ustawy zmieniającej (druk sejmowy VIII.3495) wskazano, że wprowadzono zmiany w u.p.r.d. w celu poprawy warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów, w tym wprowadzono także 30-dniowy termin na złożenie przez właściciela pojazdu wniosku o rejestrację pojazdu, liczony od wystąpienia konkretnie określonych zdarzeń. Ustawodawca założył, że taki instrument prawny przyczyni się do poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym, zwłaszcza że wprowadzono sankcję za niedopełnienie tych obowiązków, dodając art. 140mb u.p.r.d. W konsekwencji, według ustawodawcy, powinno to było wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.
Centralna Ewidencja Pojazdów (CEP) stanowi jeden z fundamentalnych elementów Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK). W ewidencji gromadzi się dane i informacje o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach i niektórych posiadaczach, a także informacje wymagane do dopuszczenia pojazdu do ruchu oraz informacje o wydawanych dokumentach i oznaczeniach pojazdu.
Zdaniem Sądu, przy ocenie naruszenia dobra prawem chronionego należy jednak mieć na względzie to, że ewidencje nie są celem samym w sobie, ale narzędziem do realizacji dalszych celów, tj. ograniczenia negatywnych zjawisk społecznych w obrocie pojazdami. Z tego względu nie można uznać za wystarczające powołanie się na to, że naruszenie przez stronę obowiązku dokonania w terminie zgłoszenia do organu rejestrującego spowodowało lub mogło spowodować w CEP czasowy brak pełnych informacji co do własności pojazdu, bez wyjaśnienia w jaki sposób w tej konkretnej sytuacji wpływa to na realizację celów, dla których taki obowiązek przewidziano.
Sąd podzielił argumentację skarżącej, iż ilość stwierdzonych deliktów polegających na niezgłoszeniu nabycia i zbycia pojazdów w realiach badanej sprawy nie powinna mieć wpływu na wysokość kary. Niewątpliwie bowiem nie zachodzi w niniejszej sprawie sytuacja, w której ukarany podmiot, będąc już raz ukarany, ponownie popełnia podobny delikt, mając świadomość z jakimi konsekwencjami się to wiąże. Przeciwnie, skarżąca jest karana w związku ze stwierdzonymi przez nią samą nieprawidłowościami, sukcesywnie – w miarę ich ujawniania zgłaszanymi organowi. Nie są to zatem sytuacje tożsame i – w ocenie Sądu, nie powinny okoliczności te wpływać na podwyższenie wymiaru kary.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organy uchyliły się od ustalenia w CEPiK czy skarżąca dokonała rejestracji ww. pojazdu w związku z wykupem go po zakończeniu leasingu, a jeśli tak to kiedy oraz czy nowy nabywca dokonał jego rejestracji, a jeśli tak to kiedy.
Zdaniem Sądu, w przypadku zarejestrowania przedmiotowego pojazdu po zakończeniu leasingu w terminie, wynikającym z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. nie sposób uznać, że skarżąca nie powiadomiła organu o nabyciu pojazdu. Fakt zarejestrowania pojazdu należy uznać za powiadomienie organu o jego nabyciu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 października 2020 r. o sygn. akt II SA/Sz 238/20).
Również okoliczność, że różne podmioty korzystają z danych zawartych w CEP nie jest, w ocenie Sądu, jednoznaczna z naruszeniem dóbr chronionych przepisem 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. przez skarżącą.
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien zatem wskazać czy i w jaki sposób opóźnienie skarżącej w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu mogło w jej sytuacji rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych przepisami u.p.r.d. Kara z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. nie ma charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Dlatego należy także rozważyć, czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawowy – poprawy warunków obrotu pojazdami, czy nie naruszałoby wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu.
Wskazać również należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nie może pogorszyć sytuacji skarżącej w zakresie wymiaru ewentualnej kary.
Na marginesie zauważyć należy, że po nowelizacji przepisów u.p.r.d. z dniem 1 stycznia 2024 r. ustawodawca w ogóle zrezygnował z obciążenia właściciela pojazdu obowiązkiem zgłoszenia nabycia pojazdu, przyjmując za wystarczające z punktu widzenia realizacji celów ustawy nałożenie tego obowiązku wyłącznie w związku ze zbyciem pojazdu. Świadczy to, zdaniem Sądu, o tym, że niezgłoszenie nabycia pojazdu zostało przez samego ustawodawcę ocenione jako nieistotne z punktu widzenia realizacji celów informacyjnych, w tym zapewnienia aktualności i integralności danych zawartych w rejestrach, o których była mowa wyżej, co w ocenie Sądu również powinno zostać wzięte przez organ pod uwagę przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości deliktów ujawnionych w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.