II SA/Sz 276/16

II SA/Sz 276/16 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2016-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Elżbieta Makowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 5590/16 - Wyrok NSA z 2019-02-21
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 1414
art. 92a ust 6, ust 1, art. 7a i art. 8, art. 4 pkt 22,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7 art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przedsiębiorcę A. karę pieniężną w kwocie [...] zł.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło na skutek ustaleń z kontroli w siedzibie przedsiębiorcy w dniach od 9 marca do 20 marca 2015 r. Pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w kontrolowanym przedsiębiorstwie stwierdzili następujące naruszenia: 1) niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie, 2) okazanie podczas kontroli wykresówki brudnej lub uszkodzonej w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych, 3) nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Organ I instancji stwierdził, że łączna kara za stwierdzone powyżej naruszenia wynosi[...] zł. W związku z art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, maksymalna łączna kwota ww. kary wynosi [...] zł.
Od powyższej decyzji A. M. złożył odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, podnosząc zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu art. 92b ustawy o transporcie drogowym, rażące naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie materiału dowodowego w całości. Przedsiębiorca zarzucił organowi I instancji błędną analizę stanu faktycznego, gdyż organ uznał okazane wykresówki za zniszczone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych, a następnie naliczył karę za nieokazanie dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu i wskazał na dokładne daty nie mając pewności, czy za te dni okazano wykresówki. Organ nie wziął pod uwagę, że zdarzenie w wyniku, którego wykresówki i inne dokumenty uległy zniszczeniu tj. zalanie biura w wyniku uszkodzenia instalacji wodnej, było zdarzeniem losowym, którego przedsiębiorca nie mógł przewidzieć i nie miał na nie wpływu.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 92a ust. 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 6, art. 5, art. 5a, 7a ust. 1 i ust. 2, art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, lp. 1.4, lp. 6.3.3, lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 10 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 str. 1), art. 13, art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. UE.L Nr 370, str. 8), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014 r. (Dz. Urz. UE.L Nr 60, str. 1), art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, po rozpatrzeniu odwołania A. M., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości złotych.
Omawiając naruszenie polegające na niezgłoszeniu na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie, organ przytoczył i przeanalizował przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę podjęcia i wykonywania transportu drogowego. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji wspólnotowej, zmiany danych, o których mowa w art. 7a, nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1, obejmują dane zawarte w zezwoleniu na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, przedsiębiorca jest obowiązany wystąpić z wnioskiem o zmianę treści zezwolenia lub licencji (ust. 2). Jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1 pkt 1, polegają na zwiększeniu liczby pojazdów, przedsiębiorca jest obowiązany udokumentować zdolność finansową dla każdego zgłoszonego pojazdu samochodowego, zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009,1 może wystąpić z wnioskiem o wydanie dodatkowych wypisów z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub z licencji (ust.3). Jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1 pkt 2, polegają na zwiększeniu liczby pojazdów, przedsiębiorca jest obowiązany udokumentować sytuację finansową dla każdego zgłoszonego pojazdu samochodowego, zgodnie z art. 5c ust. 1 pkt 3, i może wystąpić z wnioskiem o wydanie dodatkowych wypisów z licencji (ust. 4). Jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1, polegają na zwiększeniu liczby pojazdów, przedsiębiorca może wystąpić z wnioskiem o wydanie dodatkowych wypisów z licencji (ust.5).
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci: licencji nr [...], wykazu pojazdów wraz z dowodami rejestracyjnymi, danych cyfrowych, upoważnienia do użytkowania przedmiotu leasingu tj. pojazdu marki [...] z dnia [...]r., pisma nr [...] z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego organ stwierdził, że przedsiębiorca nie zgłosił organowi licencyjnemu właściwemu dla licencji nr [...] zmian polegających na używaniu pojazdu o nr rej. [...] do wykonywania transportu drogowego. Zgodnie z l.1.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, wskazane naruszenie objęte jest sankcją w kwocie [...] zł.
Omawiając naruszenie polegające na okazaniu podczas kontroli wykresówki brudnej lub uszkodzonej w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych, organ wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Organ odwoławczy zauważył, że podczas kontroli przedsiębiorca okazał [...] wykresówki: kierowcy O. F. – [...] sztuk, kierowcy A. K. – [...] sztuk, kierowcy R. S. – [...] sztuk, K. W. – [...] sztuka (nie stwierdzono, czy był kierowcą - pracownikiem lub zleceniobiorcą przedsiębiorcy). Organ I instancji stwierdził, że okazane wykresówki uległy zalaniu następnie wysuszeniu i w chwili okazania były w stanie rozwarstwienia, wykruszenia oraz zawierały liczne ślady zniszczenia, następnie po umieszczeniu ich na diagramie kontrolnym pogłębiał się stopień ich uszkodzenia. Przedsiębiorca potwierdził, że w wyniku awarii przechowywane przez niego wykresówki uległy zalaniu. Organ I instancji stwierdził, że wszystkie z okazanych wykresówek w ilości [...] sztuk są uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych i nałożył karę pieniężną za każdą z wykresówek [...] złotych. Suma kary za powyższe naruszenie wyniosła [...] złotych. Organ odwoławczy nie podzielił tej oceny, gdyż na podstawie znajdujących się w aktach sprawy kserokopii stwierdził, że tylko część z okazanych wykresówek była brudna lub uszkodzona w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych. Jako brudne lub uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych organ odwoławczy zakwalifikował następujące wykresówki A. K. łącznie [...] sztuk, O. F. łącznie [...] sztuk, R. S. łącznie [...] sztuk, K. W. - [...] sztuka. Organ wyjaśnił, że z wykresówek tych można odczytać niektóre z wymaganych danych, jednakże w zakresie pozostałych danych zawartych na tych wykresówkach ich odczytanie nie jest możliwe co w pełni uzasadnia zastosowanie normy lp. 6.3.3 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje okazanie podczas kontroli wykresówki brudnej lub uszkodzonej w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych - karą pieniężną w wysokości 300 złotych za każdą wykresówkę. Organ odwoławczy stwierdził, że łącznie okazano [...] sztuki wykresówek brudnych lub uszkodzonych w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych i naliczył karę pieniężną w wysokości [...] złotych.
Omawiając naruszenie polegające na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.
Organ zaznaczył, że zmiana stanu prawnego która nastąpiła w dniu 2 marca 2015 r. nie zniosła ani nie zmieniła obowiązku, który w poprzednim stanie prawnym regulowany był przepisem art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedsiębiorca nie okazał wykresówek, danych z karty kierowcy, tachografu cyfrowego lub innych dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu kierowcy R. S. za dni: [...] r. Łącznie nie okazano wykresówek, danych z karty kierowcy, danych z tachografu cyfrowego lub innych dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu za 13 dni. W toku czynności kontrolnych strona podała, że pozostałe dokumenty w wyniku awarii uległy całkowitemu zniszczeniu.
Zgodnie z lp.6.3.7. zał. do ustawy o transporcie drogowym, nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub innego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] złotych za każdy dzień. Organ I instancji prawidłowo naliczył karę pieniężną w wysokości [...] złotych za stwierdzone naruszenie.
Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92 c ustawy o transporcie drogowym, gdyż strona nie wykazała okoliczności wyłączających możliwość ukarania jej za stwierdzone naruszenia. Zniszczenie dokumentów na skutek awarii w konsekwencji zalania, na co powołuje się przedsiębiorca, nie stanowi usprawiedliwienia dla niedochowania przez przedsiębiorcę należytej staranności w przechowywaniu i zabezpieczeniu dokumentów.
A. M. powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz podnosząc zarzut naruszenia:
- art. 6 k.p.a. poprzez oparcie treści decyzji na uregulowaniach nieobjętych dyspozycją art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym,
- prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w szczególności poprzez przyjęcie niewłaściwej wykładni przepisów art. 92c ust. 1 w związku z art. 92a tej ustawy,
- art. 7 k.p.a. poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym.
W ocenie skarżącego, organ określając naruszenie lp.6.3.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym powołał się na uregulowania nieobjęte dyspozycją art. 4 ust.22 tej ustawy, gdyż w katalogu podstaw prawnych tego przepisu nie wymieniono rozporządzenia UE nr 165/2014. Powyższe oznacza, że organy inspekcji nie są uprawnione do dokonywania analizy dokumentów w aspekcie spełniania wymagań określonych w niniejszym rozporządzeniu.
Skarżący wyjaśnił również, że okazane organowi dokumenty były w złym stanie z uwagi na ich wcześniejsze zalanie (przez pomieszczenie biurowe prowadzony był przewód rurowy dostarczający wodę pod wysokim ciśnieniem, który uległ uszkodzeniu). Powodem uszkodzenia wykresówek była sytuacja losowa, tj. zalanie biura w wyniku uszkodzenia instalacji wodnej. Organ winien był więc z urzędu rozpatrzyć sprawę mając na uwadze art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Skarżący wskazał, że realizował obowiązek określony w art. 14 rozporządzenia 3821/85 (EWG) i archiwizował wykresówki za przepisowy okres. Wykresówki były poukładane narastająco (datami) wg kierowców, zatem pracodawca dbał o czytelność i prawidłowość gromadzonych dokumentów. Każdy dzień pracy kierowców za okres objęty kontrolą był udokumentowany odrębną wykresówką (zapisy ręczne na wykresówkach) co potwierdza fakt, że pracodawca rzetelnie kompletował zapisy z urządzeń rejestrujących zainstalowanych w pojazdach służbowych. Zalanie biura wodą z instalacji wodnej, na co strona przedstawiła wyczerpujące dowody było zdarzeniem, którego z pewnością nie można było przewidzieć w ramach właściwie pojmowanej, należytej staranności ani uniknąć.
Stwierdzenie naruszenia przepisów określone w lp. 6.3.7. załącznika do ustawy, także dokonano bez podstawy prawnej, z uwagi na brak uprawnień do stosowania art. 34 rozporządzenia UE nr 165/2014. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 182/2008 skarżący wskazał, że przepis art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 nie przewiduje obowiązku przechowywania przez przedsiębiorcę zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez określonego kierowcę w danym dniu, dotyczy on przechowywania wykresówek. Dlatego też organ niezasadnie żądał okazania dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę R. S.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., 1066), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) zaskarżone orzeczenie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego, sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie.
Rozpatrując sprawę, w kontekście wymienionych wyżej przesłanek, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego lub materialnego w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego stanowią przepisy ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.), wprowadzającej m.in. sankcje za naruszenie warunków wykonywania transportu drogowego. Przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy określa m.in. odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem oraz innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym - za naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego ujawnione w wyniku kontroli.
W myśl art. 92a ust. 1 powołanej ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6). Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy, w przypadku podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli, nie może przekroczyć 15.000 złotych (art. 92a ust. 3 pkt 1 cytowanej ustawy).
Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów, o jakich mowa w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, wynika wprost z tego przepisu i art. 93 ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika znajdują zastosowanie zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego. W sprawach administracyjnych mających za przedmiot wymierzenie administracyjnej kary z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92a ust.1 ustawy o transporcie drogowym, działania organu nakierowane są na ustalenie, czy istotnie doszło do naruszeń prawa skutkujących sankcją administracyjną.
Decyzją organu I instancji nałożono na skarżącego karę pieniężną za następujące naruszenia:
- niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 ustawy w wymaganym terminie (tj. zmiany polegającej na wprowadzeniu do użytkowania w przedsiębiorstwie pojazdu marki [...], nr rej. [...], którym od dnia 22 listopada 2014 r. były wykonywane przewozy drogowe na rzecz przedsiębiorstwa) – kara zgodnie z art. 92a ust. 1 i 6 powołanej ustawy w związku z lp. 1.4. załącznika nr 3 do tej ustawy wyniosła 800 zł,
- okazanie podczas kontroli wykresówki brudnej lub uszkodzonej w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych – kara zgodnie z art. 92a ust. 1 i 6 powołanej ustawy w związku z lp. 6.3.3. załącznika nr 3 do tej ustawy wyniosła 300 zł za każdą wykresówkę – łącznie [...] zł,
- nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień - kara zgodnie z art. 92a ust. 1 i 6 powołanej ustawy w związku z lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do tej ustawy wyniosła [...] zł.
Łącznie kara za wymienione wyżej naruszenia wyniosła [...] zł.
Organ odwoławczy uznał za prawidłowe sankcje zastosowane przez organ I instancji za pierwsze i trzecie z opisanych wyżej naruszeń. Natomiast w wypadku naruszenia polegającego na okazaniu podczas kontroli wykresówek brudnych lub uszkodzonych w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych, organ II instancji nie znalazł podstaw, aby uznać (tak jak uczynił to organ I instancji) wszystkie 262 wykresówki za brudne lub uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie załączonych kserokopii stwierdził, że spośród wszystkich [...] sztuk wykresówek, brudne lub uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie były [...] wykresówki. Z tego względu naliczył karę pieniężną w wysokości [...] zł
Skarżący nie wypowiedział się odnośnie rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym pierwszego z opisanych naruszeń - niezgłoszenia zmiany polegającej na wprowadzeniu do użytkowania w przedsiębiorstwie pojazdu marki [...] nr rej. [...] (wobec czego okoliczności związane z tym naruszeniem należało uznać za bezsporne), natomiast nie zgodził się z rozstrzygnięciem w zakresie pozostałych dwóch naruszeń.
Zdaniem skarżącego, w wypadku naruszenia polegającego na okazaniu w trakcie kontroli wykresówek brudnych lub uszkodzonych, organ nie mógł zastosować rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym (...) ponieważ nie zostało ono wymienione w art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym. Dodatkowo skarżący podniósł, że okazane w trakcie kontroli dokumenty były w złym stanie z uwagi na ich wcześniejsze zalanie z powodu uszkodzenia biegnącego przez pomieszczenie biurowe przewodu rurowego dostarczającego wodę. Samoistnego uszkodzenia instalacji wodnej nie można traktować jako okoliczności możliwej do przewidzenia wobec czego organ winien był rozpatrzyć sprawę z punktu widzenia postanowień art. 92c ustawy o transporcie drogowym.
Z takim stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić.
Zgodnie z treścią art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.), przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego należy rozumieć obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz aktów prawnych wymienionych w pkt 22 lit. a) do y), przy czym w pkt 22 lit. a) wymieniono rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21).
Wymienione wyżej rozporządzenie Rady (EWG) z 20 grudnia 1985 r. obowiązywało do dnia 2 marca 2016 r. Z tą datą zostało ono uchylone na mocy art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.
Zgodnie ze wspomnianym art. 47 cytowanego rozporządzenia z dnia 4 lutego 2014 r. "niniejszym uchyla się rozporządzenie (EWG) nr 3821/85. Odesłania do uchylonego rozporządzenia uznaje się za odesłania do niniejszego rozporządzenia".
Z kolei w myśl art. 46 tego rozporządzenia, w zakresie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu, które nie zostały przyjęte i nie mogą być stosowane od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, nadal obowiązują przejściowo - do daty wejścia w życie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu - przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, w tym przepisy załącznika IB do tego rozporządzenia.
Jak wynika z treści art. 48 wspomnianego rozporządzenia z dnia 4 lutego 2014 r., rozporządzenie to weszło w życie z następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jednakże z zastrzeżeniem środków przejściowych, o których mowa w art. 46, ma ono zastosowanie od dnia 2 marca 2016 r., przy czym art. 24, 34 i 45 mają zastosowanie od dnia 2 marca 2015 r. Rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Mając na uwadze powyższe uregulowania, należy wskazać, że prawidłowo organy obu instancji w wypadku naruszenia polegającego na okazaniu w trakcie kontroli brudnych lub uszkodzonych wykresówek powołały się na przepis art. 14 ust 2 cytowanego powyżej rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985 r.
Zgodnie z tym przepisem, przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Ponieważ w niniejszej sprawie kontrolą został objęty okres od 9 marca 2014 r. do 9 marca 2015 r. zatem niewątpliwie w tym czasie miał zastosowanie cytowany wyżej przepis rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985 r. Co więcej kwestionowany przez skarżącego art. 34 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2014 r. obowiązuje dopiero od 2 marca 2015 r. a zatem mógłby ewentualnie dotyczyć jedynie okresu kontroli od 2 do 9 marca 2015 r. Zważywszy jednak na okoliczność, że żadna z wykresówek uznanych przez organ odwoławczy za brudne lub uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych nie pochodzi z tego okresu, zatem wskazanie tego przepisu przez organ odwoławczy należy uznać za zbędne. Powyższe nie ma jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia bowiem organ odwoławczy jako jego podstawę w tym zakresie wskazał także prawidłowo przepis art. 14 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985 r.
Należy przy tym zgodzić się z organem odwoławczym, że w zakresie tego naruszenia jak i pozostałych naruszeń, za które nałożono karę pieniężną w sprawie nie znajduje zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Zniszczenie dokumentów na skutek zalania w konsekwencji awarii, na którą powołuje się strona nie stanowi usprawiedliwienia dla niedochowania przez przedsiębiorcę należytej staranności w przechowywaniu i zabezpieczeniu dokumentów.
W tym względzie należy podzielić stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2010 r. (sygn. akt VI SA/Wa 86/10), zgodnie z którym zdarzeń losowych typu powódź, pożar, kradzież z włamaniem, itp. nie można wprawdzie z oczywistych względów przewidzieć, ale można poczynić odpowiednie kroki, aby zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia, tym bardziej, jeśli mamy do czynienia z przedsiębiorcą, który jest profesjonalistą, od którego można wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej.
Ciężar dowodzenia w zakresie wykazania czy zaistniały okoliczności, na które podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu, a także czy powstanie naruszenia było od niego niezależne spoczywa na przedsiębiorcy. To on musi wykazać fakt zaistnienia takich okoliczności. Należy przy tym podkreślić, że poprzestanie na samym tylko oświadczeniu strony nie jest wystarczające. Nie wystarczy samo uprawdopodobnienie takich okoliczności. Konieczne jest ich udowodnienie. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 czerwca 2009 r. wydanym w sprawie sygn. akt II GSK 989/08.
Nie sposób przy tym zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, jakoby strona przedstawiła wyczerpujące dowody na okoliczność zalania biura wodą z instalacji wodnej. Jedynymi dokumentami jakie w tym zakresie skarżący przedstawił są dwa oświadczenia, w tym jedno z dnia 19 marca 2015 r. podpisane przez A. M., w którym wskazano, że "wykresówki i zaświadczenia zostały zalane i zaświadczenia uległy zniszczeniu też przez zalanie w dniu [...] r. wskutek awarii bojlera wodnego (pogrzewacza)" oraz drugie – z pieczątką "A." i nieczytelnym podpisem, w którym podano, że "tarczki tachografu zostały zalane dnia [...] r., awarii uległ bojler ciepłej wody, zdarzenie miało miejsce na działce przy ul. [...] w kontenerze gospodarczym". Pomijając okoliczność, że powyższe oświadczenia nie zostały poparte jakąkolwiek dodatkową dokumentacją (np. ubezpieczeniową) potwierdzającą fakt awarii i zalania dokumentów, należy podkreślić, że wynika z nich jednoznacznie, iż dokumentację przechowywano nie w pomieszczeniach biurowych jak twierdzi w skardze A. M., lecz w kontenerze gospodarczym. W ocenie Sądu, skoro skarżący zdecydował się na przechowywanie dokumentów poza pomieszczeniami biurowymi – w kontenerze gospodarczym, w którym zamontowano bojler – to niewątpliwie powinien mieć świadomość, że niezbędne jest takie przystosowanie tego pomieszczenia (nie przeznaczonego na archiwum lecz na cele gospodarcze) by możliwe było bezpieczne przechowywanie w nim wspomnianych dokumentów.
Należy podkreślić, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, że podjął jakiekolwiek działania by zmniejszyć ryzyko awarii urządzenia i zalania pomieszczenia, ewentualnie by zminimalizować skutki jego zalania.
Za nietrafne, zdaniem Sądu, należy też uznać stanowisko skarżącego jakoby organ niezasadnie domagał się od niego okazania dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę R. S. w dniach wskazanych w decyzji.
Zgodnie z cytowanym już powyżej przepisem art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, przedsiębiorstwo ma obowiązek przechowywania wykresówek przez co najmniej rok po ich użyciu.
Z kolei w myśl przepisu art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm.), przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy wykonującemu przewóz drogowy zatrudnionemu u tego przedsiębiorcy zaświadczenie, w przypadku gdy kierowca:
1) przebywał na zwolnieniu lekarskim od pracy z powodu choroby;
2) przebywał na urlopie wypoczynkowym;
3) miał czas wolny od pracy;
4) prowadził pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy AETR;
5) wykonywał inną pracę niż prowadzenie pojazdu;
6) pozostawał w gotowości w rozumieniu art. 9 ust. 1.
Zdaniem Sądu w świetle powyższych unormowań uznać trzeba, że na przedsiębiorcę nałożony jest bezwzględny obowiązek okazania wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorcę, jedynym zaś odstępstwem od wskazanego obowiązku może być przedstawienie odpowiednich zaświadczeń, zgodnie z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców.
Należy wskazać, że przepisy wspólnotowe, w tym art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 3821/85 expressis verbis nie nakładają na przedsiębiorcę obowiązku przechowywania zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców. Powyższa regulacja wprowadza obowiązek przechowywania wykresówek przez co najmniej rok po ich użyciu. Zasadą jest, że kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd. W przypadku kontroli drogowej, gdzie okresem kontroli objęty jest dzień bieżący i 28 dni wstecz, za dzień, w którym kierowca nie prowadził pojazdu lub prowadził pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub AETR, przedsiębiorca powinien wystawić kierującemu właściwe zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu.
Zdaniem Sądu bezsporne jest, że podczas kontroli w przedsiębiorstwie, pracodawca powinien być w stanie udokumentować każdy dzień pracy zatrudnionego przez siebie kierowcy. Przepisy prawa nie wprowadzają obowiązku przechowywania zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu, ale nakazują na przykład przechowywać rozkład jazdy i plan pracy przez okres roku po upływie objętego nim okresu. Ponadto, z brzmienia art. 15 ust. 7 lit. c) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 wynika, iż przestrzeganie przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 można sprawdzić analizując wykresówki, wyświetlone lub wydrukowane dane zapisane przez urządzenie rejestrujące lub przez kartę kierowcy, lub, jeśli ich brak, analizując wszelkie inne dokumenty pomocnicze, usprawiedliwiające nieprzestrzeganie przepisów. A zatem prawodawca wspólnotowy dopuścił możliwość udokumentowania podczas kontroli w przedsiębiorstwie okresów prowadzenia pojazdu, innej pracy, przerw i dyspozycyjności przy pomocy innych dokumentów i jedynie przykładowo wskazał na art. 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i wymienione w nim plan pracy i rozkład jazdy.
Zgodnie ze wspomnianym art. 15 ust. 7 lit. c) rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985 r., upoważniony funkcjonariusz służb kontrolnych może sprawdzić przestrzeganie przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, analizując wykresówki, wyświetlone lub wydrukowane dane zapisane przez urządzenie rejestrujące lub przez kartę kierowcy, lub, jeśli ich brak, analizując wszelkie inne dokumenty pomocnicze, usprawiedliwiające nieprzestrzeganie przepisów, takie jak określone w art. 16 ust. 2 i 3
Niewątpliwie zasadą jest, aby w dniu, w którym kierowca prowadzi pojazd, nie wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub AETR, rejestrował czas pracy na wykresówkach (w przypadku tachografu analogowego) lub karcie kierowcy (w przypadku tachografu cyfrowego). W przypadku kontroli w przedsiębiorstwie, pozostałe dni, w których kierowca pojazdu nie prowadził, powinny zostać udokumentowane w inny sposób.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że skarżący A.M. miał obowiązek udokumentować każdy dzień pracy zatrudnianych kierowców, w pierwszej kolejności przy pomocy wykresówek, a w przypadku ich braku - przy pomocy wszelkich innych dokumentów, a więc zaświadczeń, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, ale również np. planu pracy, czy też wniosków urlopowych.
Ponadto należy wskazać, że w ustawie o transporcie drogowym bardzo precyzyjnie i szczegółowo określono wykaz naruszeń obowiązków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia w zakresie stosowania urządzeń rejestrujących (m.in. Lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do cyt. ustawy), a więc podmiot wykonująca profesjonalnie transport drogowy nie może stawiać zarzutu, iż nie wie, jakie obowiązki go dotyczą oraz jakie sankcje grożą w przypadku ich niedopełnienia. Z przepisu Lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy, jednoznacznie wynika, że przedsiębiorca bezwzględnie zobowiązany jest okazać podczas kontroli w przedsiębiorstwie nie tylko wykresówki, ale także – jeżeli wymaga tego sytuacja – inny stosowny dokument potwierdzający fakt nieprowadzenia pojazdu, a tym samym nieposiadania wykresówki za dany dzień. Takowym dokumentem – zdaniem Sądu – jest m.in. właśnie wystawione wcześniej przez przedsiębiorcę zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców.
Skoro przepisy wspólnotowe przewidziały obowiązek przechowywania przez przedsiębiorcę wykresówek w celu umożliwienia przeprowadzania sprawnych kontroli przestrzegania norm prawa transportowego, to tym samym uznać należy, że przedsiębiorca ten zobowiązany jest również do przechowywania w siedzibie swego przedsiębiorstwa także stosownych dokumentów, które usprawiedliwiają fakt nieposiadania wykresówki za dany dzień. W przeciwnym wypadku należałoby uznać, że przedsiębiorca, który nie ma wykresówek, nie może usprawiedliwić ich braku, niezależnie od przyczyn, a w konsekwencji musi zawsze zapłacić karę pieniężną za brakujące wykresówki. Aby uniknąć takich sytuacji ustawodawca krajowy, kierując się unormowaniami wspólnotowymi, dopuścił możliwość wykazywania przyczyn braku wykresówek za dany dzień poprzez okazanie stosownego dokumentu (zaświadczenia) podczas kontroli przeprowadzanej zarówno na drodze, jak i w siedzibie przedsiębiorcy.
W konsekwencji należało uznać, że skoro z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż podczas kontroli przeprowadzonej w przedsiębiorstwie skarżącego, strona nie okazała upoważnionym funkcjonariuszom Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego wymaganych wykresówek lub dokumentów potwierdzających nieprowadzenie w danych dniach pojazdu przez kierowców wykonujących przewozy, w okresach szczegółowo wskazanych w decyzji, organ prawidłowo zastosował dyspozycję przepisu art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym w zw. z L.p. 6.3.7. załącznika nr 3 do tej ustawy, który karą 500 złotych sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie – za każdy dzień. Z uwagi na to, że skarżący nie okazał w toku kontroli wykresówek za wszystkie dni, w których zatrudniony przez niego kierowca R. S. kierował pojazdem, łączna kara pieniężna za to naruszenie wyniosła [...] złotych.
Na marginesie jedynie należy zauważyć, że wymierzenie skarżącemu za wspomniane wyżej naruszenie kary w takiej wysokości nie miało wpływu na jej łączny wymiar – bowiem z uwagi na treść art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, suma kar pieniężnych w wypadku skarżącego nie może przekroczyć [...] zł, przy czym łącznie kary za pozostałe dwa naruszenia wyniosłyby [...] zł.
Z przyczyn, które zostały już omówione powyżej, także i w tym wypadku brak było podstaw do zastosowania art. 92c ust.1 w zw. z art. 92 a ustawy o transporcie drogowym skoro okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W ocenie Sądu należy w uznać, że organy inspekcji transportu drogowego obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Co prawda organ I instancji w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy błędnie uznał za nieczytelne wszystkie bez wyjątku przestawione przez skarżącego wykresówki, jednak dostrzegając to uchybienie organ odwoławczy prawidłowo ustalił łączną ilość takich wykresówek - brudnych bądź uszkodzonych w stopniu uniemożliwiającym odczytanie danych jak również wyliczył wysokość kary za powyższe naruszenie przy przyjęciu ustalonej ilości (52) wykresówek.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.