II SA/SZ 260/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2024-08-01
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo oświatowedyrektor szkołypowierzenie stanowiskakadencjauchwałazarząd powiatusąd administracyjnyuzasadnienieśrodki publiczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność części uchwały Zarządu Powiatu dotyczącej skrócenia kadencji dyrektora ośrodka wychowawczego, uznając brak uzasadnienia dla takiego działania.

Skarżąca, M. K., zaskarżyła uchwałę Zarządu Powiatu dotyczącą powierzenia jej stanowiska dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego na okres krótszy niż standardowe 5 lat. Zarząd Powiatu argumentował skrócenie kadencji problemami z liczbą wychowanków, wstrzymaniem skierowań oraz dbałością o środki publiczne. Sąd uznał te argumenty za niewystarczające i niepoparte dowodami, stwierdzając nieważność uchwały w zaskarżonym zakresie.

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na uchwałę Zarządu Powiatu, która powierzyła jej stanowisko dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego im. J. K. w [...] na okres od 1 marca 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r. Skarżąca zakwestionowała skrócenie kadencji dyrektora poniżej standardowych 5 lat szkolnych, wskazując na naruszenie art. 63 ust. 21 Prawa oświatowego. Zarząd Powiatu uzasadniał krótszy okres powierzenia stanowiska problemami z liczbą wychowanków, wstrzymaniem skierowań oraz koniecznością racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, a także próbami likwidacji placówki. Sąd administracyjny, analizując przedstawione argumenty, uznał je za niewystarczające do uzasadnienia skrócenia kadencji. Sąd podkreślił, że powierzenie stanowiska na okres krótszy niż 5 lat jest wyjątkiem od zasady i wymaga konkretnego, zindywidualizowanego uzasadnienia, które nie zostało przedstawione. Argumenty dotyczące potencjalnej likwidacji placówki, spadku liczby wychowanków czy wstrzymania skierowań zostały uznane za nieprzekonujące lub niepotwierdzone dowodami, zwłaszcza w kontekście późniejszego wzrostu liczby wychowanków. Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej określenia okresu kadencji, przywracając tym samym standardowy, pięcioletni okres jej trwania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skrócenie kadencji dyrektora placówki oświatowej poniżej 5 lat jest dopuszczalne tylko w "uzasadnionych przypadkach", które muszą być konkretnie i wyczerpująco uzasadnione przez organ prowadzący, a nie mogą wynikać z dowolności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że argumenty organu dotyczące liczby wychowanków, wstrzymania skierowań czy dbałości o środki publiczne nie stanowiły wystarczającego "uzasadnionego przypadku" do skrócenia kadencji dyrektora. Brak było indywidualnego uzasadnienia odnoszącego się do kandydata lub obiektywnych okoliczności wskazujących na konieczność skrócenia kadencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (6)

Główne

u.p.o. art. 63 § ust. 1, ust. 10, ust. 21

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny. Kluczowe jest istnienie "uzasadnionego przypadku", który musi być konkretnie i wyczerpująco uzasadniony przez organ prowadzący.

Pomocnicze

u.s.p. art. 32 § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

p.p.s.a. art. 3 § § 1, § 2 pkt 5 i 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.

u.s.g. art. 94

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa termin do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczającego uzasadnienia "uzasadnionego przypadku" do skrócenia kadencji dyrektora. Argumenty organu dotyczące liczby wychowanków, wstrzymania skierowań i dbałości o środki publiczne nie były przekonujące. Wzrost liczby wychowanków po wydaniu uchwały potwierdził nieprawdziwość argumentów organu.

Godne uwagi sformułowania

swoboda organu prowadzącego szkołę – działającego w ramach uznania administracyjnego - nie może w żadnym wypadku oznaczać dowolności. Ustalenie znaczenia użytego w art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe, pojęcia niedookreślonego, a mianowicie pojęcia "uzasadnionego przypadku", który umożliwia odstępstwo od zasady, nie może być dokonane w wyniku abstrakcyjnej wykładni tego pojęcia, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, w których to pojęcie funkcjonuje, co wymaga od organu starannego uzasadnienia, czytelnego i wyczerpującego, aby wykluczyć ewentualny zarzut o arbitralności zarządzenia powołującego się na zasadność stanowiska o krótszym, ale o dozwolonym okresie kadencji. nie może dochodzić do zbyt daleko idącego zawężenia rozumienia tego pojęcia (a w konsekwencji zawężania kompetencji organu prowadzącego szkołę), w tym zwłaszcza automatyzmu wykluczającego stosowanie tej klauzuli w okolicznościach innych, aniżeli zewnętrzne (tj. niedotyczące predyspozycji samego kandydata), obiektywne i oczywiste (np. zbliżający się termin likwidacji szkoły). nie jest działaniem komercyjnym, lecz stanowi wykonywanie zadań publicznych powiatu. Dbałość o gospodarowanie środkami publicznymi powinna się przejawiać w szczególności w umożliwieniu jednostce finansowanej przez powiat ze środków publicznych jej funkcjonowania w sposób prawidłowy i niezakłócony.

Skład orzekający

Joanna Wojciechowska

przewodniczący

Krzysztof Szydłowski

sprawozdawca

Wiesław Drabik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie skrócenia kadencji dyrektora placówki oświatowej, interpretacja pojęcia \"uzasadnionego przypadku\" w kontekście Prawa oświatowego, kontrola uchwał organów samorządowych przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powierzania stanowiska dyrektora placówki oświatowej na okres krótszy niż 5 lat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu zarządzania placówkami oświatowymi – stabilności kadry kierowniczej i zasad powierzania stanowisk. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące uznania administracyjnego i wymagają od organów rzetelnego uzasadniania decyzji.

Czy dyrektor szkoły może stracić stanowisko szybciej niż myślisz? Sąd wyjaśnia, kiedy skrócenie kadencji jest legalne.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 260/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
stwierdzono nieważność §
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 900
art. 63 ust.1, ust. 10, ust. 21
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Zarządu Powiatu z dnia [...] r. nr [...]/2024 w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego im. J. K. w [...] I. stwierdza nieważność § 1 zaskarżonej uchwały w zakresie słów "na okres" oraz "do 31 sierpnia 2025 r.", II. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zarząd Powiatu uchwałą Nr [...] dnia 28 lutego 2024 r., na podstawie art. 63 ust. 1, ust. 10 oraz ust. 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737, dalej u.p.o.) oraz art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 107) powierzył M. K. (dalej: Skarżąca) stanowisko dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego im. J. K. w R. na okres od 1 marca 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r.
W uzasadnieniu powyższej uchwały wskazano, że powołana przez Zarząd Powiatu komisja konkursowa po przeprowadzeniu konkursu na dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego wyłoniła kandydaturę Skarżącej na stanowisko dyrektora. W dniu 8 stycznia 2024 r. Zarząd Powiatu, uchwałą Nr [...], zatwierdził wynik postępowania konkursowego.
Jak wskazano dalej, z uwagi na wstrzymanie skierowań do Ośrodka oraz aktualną liczbę wychowanków (15 osób), w dbałości o gospodarowanie środkami publicznymi zasadnym jest powierzenie stanowiska dyrektora na czas krótszy niż pięć lat szkolnych.
Pismem z 11 marca 2024 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższą uchwałę zaskarżając ją w części tj. w zakresie § 1 co do powierzenia Skarżącej stanowiska na okres "do 31 sierpnia 2025 r.".
Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie:
- art. 63 ust. 21 zd. 2 u.p.o. poprzez jego zastosowanie mimo braku przesłanek do powierzenia stanowiska dyrektora Ośrodka na okres krótszy niż 5 lat,
- art. 63 ust. 21 zd. 1 u.p.o. - poprzez jego niezastosowanie w sprawie.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części § 1 w zakresie słów "do dnia 31 sierpnia 2025 r."
W obszernym uzasadnieniu powyższego stanowiska Skarżąca wyjaśniła, iż w myśl art. 63 ust. 21 u.p.o. powierzenie stanowiska następuje zasadniczo na okres 5 lat natomiast powierzenie stanowiska na okres krótszy jest wprawdzie możliwe, ale może to nastąpić tylko "w uzasadnionych przypadkach". W ocenie Skarżącej powyższe prowadzi do wniosku, że w takiej sytuacji z woli ustawodawcy konieczne jest uzasadnienie, dlaczego w konkretnym przypadku okres powierzenia jest krótszy.
Podkreślono, iż Uchwała o powierzeniu funkcji dyrektora na okres krótszy niż 5 lat powinna zawierać wyjaśnienie, jakie okoliczności uzasadniają skrócenie kadencji. Wynika to nie tylko z powołanego przepisu, ale także z ogólnych zasad ustrojowych zawartych w art. 2 i art. 77 Konstytucji RP.
W przedmiotowej sprawie organ wskazał jako uzasadnienie powierzenia na okres 18 miesięcy: wstrzymanie skierowań do Ośrodka, aktualną liczbę wychowanków oraz dbałość o gospodarowanie środkami publicznymi. Zdaniem Skarżącej żadna z tych przesłanek - o ile zachodzi - nie stanowi "uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 63 ust. 21 zd. 2 u.p.o.
Po pierwsze - na dzień podjęcia uchwały nie było wstrzymania skierowań do Ośrodka.
Po drugie - ilość uczniów czy wychowanków danej placówki nie jest podstawą do powierzenia stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat, ponieważ nawet najmniejsza placówka, o ile funkcjonuje - wymaga właściwego jej kierowania.
Po trzecie - nie wskazano w jaki sposób skrócony okres powierzenia stanowiska dyrektora ma wpływ na "dbałość o gospodarowanie środkami publicznymi".
Po czwarte - placówka nie znajduje się w fazie likwidacji, co mogłoby stanowić ewentualną przesłankę do powierzenia stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat.
Po piąte - na kanwie orzecznictwa Sądów Administracyjnych przyjąć należy, że okoliczności uzasadniające powierzenie stanowiska dyrektora placówki na krótszy niż 5 lat okres, dotyczyć powinny w przeważającej części cech i okoliczności związanych z osobą, której stanowisko ma być powierzone - takich okoliczności w uzasadnieniu uchwały - brak.
Zatem Zarząd Powiatu nie wykazał, aby przy powołaniu wyłonionego w konkursie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły na krótszy okres aniżeli wynika to ze zdania pierwszego art. 63 ust. 21 u.p.o. zaistniał "uzasadniony przypadek" co sprawia, że zaskarżoną uchwałę należy uznać w części za niezgodną z przepisami prawa.
W odpowiedzi na powyższą skargę Organ oświadczył, że skarga jest bezzasadna i wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazano, iż nieprawdą jest twierdzenie Skarżącej jakoby do ośrodka "nie było wstrzymania skierowań" zatem w kluczowym i najważniejszym z punktu widzenia skarżącej wywodzącej skargę oraz organu podejmującego uchwałę kryterium skarżąca mija się z prawdą. Do wstrzymania skierowań do placówki doszło w dniu 3 marca 2023 r. wskutek stwierdzonych przez Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty nieprawidłowości w funkcjonowaniu Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego. Decyzję o wznowieniu skierowań uzależniono od wyników rekontroli, z której wynikać będzie, że wydane zalecenia pokontrolne zostały zrealizowane. Kontrole doraźne i rekontrola wykazała niezrealizowanie zaleceń i w dniu 19 stycznia 2024 r. Zachodniopomorski Kurator Oświaty, decyzją administracyjną polecił dyrektorowi usunięcie poważnych uchybień w funkcjonowaniu placówki.
Dodatkowo wskazano, że zgodnie ze statutem Ośrodek jest przeznaczony dla 72 wychowanków (6 grup wychowawczych). Pod tą ilość wychowanków przyporządkowano personel, obiekt i wszelkie inne wymogi. W placówce systematycznie spada ilość wychowanków. Na dzień podjęcia skarżonej uchwały liczba wychowanków osiągnęła krytyczny poziom 15, przy czym 6 wychowanków w roku 2024 r. ukończy 18 lat, co biorąc pod uwagę osiemnasty rok życia jako okres graniczny pozostawania w Ośrodku oznacza - w przypadku dalszego braku skierowań - spadek ilości wychowanków do liczby 9. Na dzień podjęcia uchwały liczba pracowników ośrodka wynosiła 30 osób, zdarzają się lekcje, w których uczestniczy 2 uczniów.
Jak wskazał organ średnia kwota subwencji oświatowej w przeliczeniu na 1 wychowanka w roku 2023 wyniosła [...] zł, a średnia kwota wydatków poniesionych w przeliczeniu na 1 wychowanka [...] zł. Zważywszy na wielkość Powiatu G. oraz jego ograniczone dochody kontynuowanie działalności Ośrodka w takiej strukturze przekracza możliwości finansowe Powiatu G. , stąd Zarząd Powiatu G. podjął próbę zamiaru likwidacji placówki. W powyższym zakresie Zarząd Powiatu G. dwukrotnie podejmował próby podjęcia uchwał otwierających możliwość likwidacji placówki. W dniu 27 lutego 2024 r. (czyli w przeddzień powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora) z uwagi m.in. na ilość wychowanków i wstrzymanie skierowań, Rada Powiatu G. procedowała uchwałę w sprawie zamiaru likwidacji Ośrodka. Ze względu jednak na brak uzyskania większości głosów do jej podjęcia, jednakże nie doszło. Nie zmienia to jednak faktu, iż nowo wyłonione organy w wyniku wyborów samorządowych 2024 r. będą zmuszone znaleźć rozwiązanie z tej wyjątkowo trudnej sytuacji.
Organ oświadczył także, że na terenie województwa zachodniopomorskiego jest obecnie duża liczba wolnych miejsc w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych a szansa na to, aby Ośrodek przyjął statutową liczbę wychowanków tj. 72 jest znikoma.
Na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. strony podtrzymały swoje stanowiska, przy czym Skarżąca wyjaśniła, że od marca 2024 r. przyjęcia do ośrodka zostały wznowione i aktualnie przebywa w ośrodku 37 osób. Ponadto zostało skierowanych kolejnych 8 osób. Takie skierowanie wiąże się z otrzymywaniem dotacji. Aktualnie Ośrodek jest przeznaczony dla 60 osób. Jest on też jedynym ośrodkiem rewalidacyjno-resocjalizacyjnym dla chłopców w województwie zachodniopomorskim,
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w szczególności w sprawach skarg na:
- akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (ust. 5);
- akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (ust. 6).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W powyższym zakresie, w myśl art. 94 ustawy o samorządzie gminnym, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu powyższego terminu określonego, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.
W rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy nie będącej aktem prawa miejscowego uchwały zarządu powiatu w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego. Przy czym nie jest przedmiotem sporu okoliczność wyłonienia przez komisję konkursową oraz zatwierdzenie przez właściwy organ kandydatury Skarżącej na stanowisko dyrektora Ośrodka. Nadto Skarżącej niespornie powierzono na mocy skarżonej uchwały od dnia 1 marca 2024 r. stanowisko dyrektora Ośrodka i taką funkcję aktualnie sprawuje. Sporny pomiędzy Organem i Skarżącą jest jedynie okres, na który powierzono Skarżącej funkcję dyrektora.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 ust. 21 u.p.o. stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny.
Redakcja art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe nie budzi wątpliwości, co do intencji ustawodawcy. Zasadą rangi ustawowej jest powierzanie stanowiska na okres 5 lat. Powierzenie stanowiska na krótszy okres (nie krótszy niż 1 rok szkolny) stanowi wyjątek od tej generalnej zasady i warunkiem, od którego ustawodawca uzależnił dopuszczalność powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat szkolnych, jest zaistnienie uzasadnionego przypadku.
Ustawa nie zawiera wprawdzie wskazówek, co do tego jak należy rozumieć te uzasadnione przypadki, lecz pamiętać należy, iż swoboda organu prowadzącego szkołę – działającego w ramach uznania administracyjnego - nie może w żadnym wypadku oznaczać dowolności. Ustalenie znaczenia użytego w art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe, pojęcia niedookreślonego, a mianowicie pojęcia "uzasadnionego przypadku", który umożliwia odstępstwo od zasady, nie może być dokonane w wyniku abstrakcyjnej wykładni tego pojęcia, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, w których to pojęcie funkcjonuje, co wymaga od organu starannego uzasadnienia, czytelnego i wyczerpującego, aby wykluczyć ewentualny zarzut o arbitralności zarządzenia powołującego się na zasadność stanowiska o krótszym, ale o dozwolonym okresie kadencji.
Niewątpliwie argumentacja organu prowadzącego szkołę musi odwoływać się do okoliczności aktualnych w dniu podejmowania aktu o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły. Zatem od organu działającego w ramach uprawnienia wynikającego z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe należy wymagać należytej argumentacji polegającej na precyzyjnym i wyczerpującym uzasadnieniu podjętego stanowiska, czy spełniła się przesłanka "uzasadnionego przypadku" (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 1256/20). Z drugiej strony, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 2989/23, nie może dochodzić do zbyt daleko idącego zawężenia rozumienia tego pojęcia (a w konsekwencji zawężania kompetencji organu prowadzącego szkołę), w tym zwłaszcza automatyzmu wykluczającego stosowanie tej klauzuli w okolicznościach innych, aniżeli zewnętrzne (tj. niedotyczące predyspozycji samego kandydata), obiektywne i oczywiste (np. zbliżający się termin likwidacji szkoły). Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych zdecydowanie opowiedziano się przeciwko abstrakcyjnemu stosowaniu klauzuli "uzasadnionych przypadków". Aby więc wymóg uzasadnienia był spełniony, musi ono być zindywidualizowane, odnosić się do konkretnej osoby, rzetelne, poparte wnikliwą argumentacją, wskazujące na rozważenie różnych okoliczności przemawiających za odstępstwem od ogólnej zasady powierzania stanowiska dyrektora szkoły na okres 5 lat.
W rozpatrywanej sprawie organ zaistnienie opisanego wyżej "uzasadnionego przypadku", mającego stanowić podstawę skrócenia kadencji dyrektora Ośrodka, uzasadnił w uchwale okolicznością wstrzymania skierowań do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego, niską i ciągle spadającą liczbą wychowanków Ośrodka a także dbałością o gospodarowanie środkami publicznymi.
W odpowiedzi na skargę powyższe stanowisko zostało przez organ rozwinięte poprzez wskazanie okoliczności, w których doszło do wstrzymania skierowań do Ośrodka przez właściwego miejscowo kuratora oświaty tj. wobec stwierdzonych we wcześniejszym działaniu Ośrodka (pod rządami poprzednich dyrektorów) nieprawidłowości.
Opisano też wydatki organu wykazując, iż organ wydaje na wychowanka Ośrodka prawie dwukrotność uzyskiwanej subwencji oświatowej.
Wreszcie wskazano, że organ podejmował próby likwidacji Ośrodka, przy czym ostatnia z tych prób, mająca miejsce w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie skarżonej uchwały okazała się nieskuteczna z uwagi na brak uzyskania większości głosów dla stosownej uchwały w głosowaniu rady powiatu.
Tak przedstawiona przez organ argumentacja nie daje się w ocenie Sądu zakwalifikować jako wymagane prawem uzasadnienie skrócenia kadencji dyrektora Ośrodka. W szczególności rozważania organu dotyczące mogącej potencjalnie zaistnieć w przyszłości likwidacji Ośrodka, szczególnie jako następujące w dniu następującym po negatywnej weryfikacji takiej możliwości przez organ stanowiący powiatu jawią się jako nieuprawnione. Skoro była to już kolejna nieudana próba likwidacji Ośrodka, powyższe nakazuje raczej stwierdzić, że właściwy organ powiatu dostrzega potrzebę dalszego funkcjonowania Ośrodka i to mimo wskazywanych przez organ problemów z finasowaniem takiego zadania powiatu. Przypomnieć też należy, że prowadzenie Ośrodka nie jest działaniem komercyjnym, lecz stanowi wykonywanie zadań publicznych powiatu.
Jeśli chodzi o eksponowane przez organ wstrzymanie skierowań wychowanków do Ośrodka będące następstwem nieprawidłowości stwierdzonych w jego wcześniejszym funkcjonowaniu przez organy nadzoru należy dostrzec, że protokół z kontroli doraźnej z 21 lutego 2023 r. sporządzony w kontroli kuratora oświaty po pierwsze nie dotyczył działań czy zaniechań Skarżącej a po wtóre z jego treści nie wynika, aby doszło do formalnego wstrzymania skierowania wychowanków do Ośrodka. Twierdzeń podnoszonych w odpowiedzi na skargę, co do braku skierowań nie potwierdza w szczególności treść wniosków i zaleceń. Również decyzja Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty z 19 stycznia 2024 r., w której opisano kontrole doraźne poprzedzające decyzję nie potwierdza twierdzeń organu o przesądzonym wskutek wstrzymania skierowań oraz osiągnięcia pełnoletności przez część wychowanków dalszym spadku ich liczby. Warto też nadmienić, iż znajdująca się w aktach decyzja Wojewody została wydana w trybie art. 56 u.p.o. i dotyczy ona polecenia ówczesnemu dyrektorowi Ośrodka usunięcia stwierdzonych uchybień w terminie 14 dni od uprawomocnienia decyzji. Stąd budowanie twierdzeń organu o skutkach powyższych aktów jawi się jako dowolne i nie będące skutkiem właściwej oceny okoliczności sprawy.
Co więcej, wskazane przez Skarżącą na rozprawie okoliczności - nie kwestionowane przez Organ - wskazują, iż w okresie zaledwie kilku miesięcy od wydania skarżonego zarządzenia liczba wychowanków Ośrodka istotnie wzrosła a nadto kierowani są kolejni wychowankowie. Potwierdza to prawidłowość stanowiska Skarżącej i nakazuje przyjąć, iż lakoniczne rozważania organu w powyższym zakresie nie miały należytych podstaw.
Nie poddaje się też ocenie Sądu twierdzenie Organu jakoby skrócenie kadencji dyrektora miało być przejawem "dbałości o gospodarowanie środkami publicznymi". Nie jest jasne co pod tym pojęciem organ rozumie i nie sposób stwierdzić w jaki sposób powoływanie na krótkie - wręcz epizodyczne - kadencje dyrektora jednostki, miałoby skutkować "lepszym gospodarowaniem środkami publicznymi".
W ocenie Sądu dbałość o gospodarowanie środkami publicznymi powinna się przejawiać w szczególności w umożliwieniu jednostce finansowanej przez powiat ze środków publicznych jej funkcjonowania w sposób prawidłowy i niezakłócony. Nie bez powodu ustawodawca określił kadencję dyrektora na okres 5 lat. Taki okres jest związany z koniecznością zapewnienia stabilnego kierownictwa, znającego daną jednostkę, dysponującego odpowiednim doświadczeniem, wiedzą praktyczną oraz znajomością realiów jej funkcjonowania. Racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi powinno być rozumiane przede wszystkim jako uzyskiwanie jak najlepszych efektów w stosunku do wydatkowanych środków nie zaś jedynie dążność do redukcji wydatków. Przy czym w realiach badanej sprawy trudno się takiej redukcji dopatrzyć, skoro jak trafnie dostrzega Skarżąca, Ośrodek powinien mieć zapewnione odpowiednie kierownictwo przez cały czas swojego funkcjonowania.
W ocenie Sądu, brak jest też podstaw do uznania za zasadne argumentów organu dotyczących negatywnej oceny pracy poprzednich dyrektorów jako punktu wyjścia do określania długości kadencji kolejnego dyrektora. Skoro jak wskazano powyżej brak jest racjonalnych potrzeb do przyjęcia jakoby w dającym się przewidzieć czasie miało dojść do likwidacji placówki, brak zgody organu stanowiącego powiatu na jej likwidację nakazuje przyjęcie, iż Ośrodek powinien dalej funkcjonować a stwierdzone uchybienia powinny być celami pracy nowo powoływanego dyrektora. Taka sytuacja wręcz przeczy potrzebie skrócenia kadencji dyrektora, którego działania mogą przecież przynosić efekt w dłuższym terminie.
Powyższe prowadzi do wniosku, że powierzenie Skarżącej stanowiska dyrektora na okres półtora roku nastąpiło bez przekonującego uzasadnienia. W istocie ani uzasadnienie uchwały ani też jego rozwinięcie w odpowiedzi na skargę, jako nie dotyczące predyspozycji samego kandydata oraz nie odnoszące się należycie do obiektywnych i oczywistych okoliczności zewnętrznych dotyczących dalszego funkcjonowania Ośrodka nie mogło dawać podstaw do zastosowania odstępstwa od zasady powierzania funkcji dyrektora na okres pięcioletni.
Mając wszystkie podniesione wyżej okoliczności na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność §1 zaskarżonej uchwały w zakresie słów "na okres" oraz "do 31 sierpnia 2025 r.". W następstwie powyższego §1 uchwały uzyska brzmienie:
"§ 1. W wyniku rozstrzygnięcia konkursu powierza się Pani M. K. stanowisko dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego im. J. K. w Rewalu od 01 marca 2024 r." W takim też przypadku kadencja dyrektora Ośrodka określona jest w przepisach ustawy o systemie oświaty.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Obejmują one koszty poniesione przez Skarżącą tytułem wpisu od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI