II SA/Sz 260/23

II SA/Sz 260/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 51 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi Z. N. i H. N. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 19 października 2018 r. Z. N. (dalej "skarżący") zawiadomił Starostę [...] o niewłaściwym sposobie użytkowania lokalu w budynku w S. przy ul, [...] [...] przez E. O. (dalej "inwestorka").
W dniu 15 listopada 2018 r. Powiatowy Inspektor Budowlany dokonał oględzin nieruchomości, będącej współwłasnością skarżącego i inwestorki.
Pismem z 10 maja 2019 r. organ I instancji powiadomił właścicieli ww. budynku o wszczęciu postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych w lokalu, zajmowanym przez inwestorkę.
Organ I instancji wydał w dniu 13 czerwca 2019 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej "u.p.b."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a.") nałożył na inwestorkę obowiązek sporządzenia i przedłożenia w organie oceny technicznej zawierającej inwentaryzację budowlaną, sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia samorządu zawodowego, wykonanych robót budowlanych w lokalu mieszkalnym usytuowanym w parterze budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na dz. nr [...] przy ul. [...] w S., określającą zgodność jej wykonania z przepisami techniczno-budowlanymi oraz niezbędne czynności i roboty do wykonania w celu likwidacji ewentualnych niezgodności, a także aktualne protokoły badań i sprawdzeń instalacji gazowej i elektrycznej, w terminie do dnia 31 lipca 2019 r.
Realizując powyższe zobowiązanie inwestorka przedłożyła do powiatowego organu nadzoru budowalnego:
1) ocenę techniczną lokalu mieszkalnego w parterze budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S., wykonaną w lipcu 2019 r. przez mgr inż. J. S. (upr. nr [...]) i mgr inż. R. G. (upr. nr [...]);
2) kserokopię protokołu przeglądu technicznego instalacji gazowej w przedmiotowym lokalu mieszkalnym z dnia 19 lipca 2019 r., sporządzonego przez R. K. (upr. nr [...], [...]);
3) kserokopię protokołu nr [...] z badania rezystancji izolacji przewodów elektrycznych w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, sporządzonego przez technika elektryka A. B. (upr. nr [...], [...]);
4) kserokopię protokołu nr [...] ze sprawdzenia ochrony przeciwporażeniowej przed dotykiem pośrednim i bezpośrednim, sporządzony przez ww. technika elektryka A. B. dla lokalu mieszkalnego na parterze przedmiotowego budynku.
5) ocenę techniczną – pt. "uzupełnienie" dla lokalu mieszkalnego w parterze budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S., wykonaną
w październiku 2019 r. przez R. C. (upr. nr [...]).
Inwestorka złożyła też w dniu 14 sierpnia 2019 r. oświadczenie, w którym stwierdziła, że błędnie określiła zakres prac dotyczących instalacji elektrycznej, zapisanych w adnotacji służbowej z dnia 6 lutego 2019 r., ponieważ nie przebudowywała tej instalacji, a jedynie wykonała nową po tej samej trasie.
Organ I instancji wydał w dniu 20 grudnia 2019 r. decyzję nr [...], w której stwierdził wykonanie przez inwestorkę obowiązku nałożonego decyzją z dnia 13 czerwca 2019 r.
Skarżący odwołał się od ww. decyzji.
Pismem z 8 maja 2020 r. organ odwoławczy wezwał inwestorkę do wykazania, iż legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W odpowiedzi, przy piśmie z dnia 29 maja 2020 r. inwestorka przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I Ns [...], w którym orzeczono o zniesieniu współwłasności nieruchomości przy ul. [...] w S. i wyznaczono nowy podział własności.
Organ odwoławczy wydał w dniu 21 grudnia 2020 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20 grudnia 2019 r.
Skarżący złożył skargę do WSA w Szczecinie na ww. decyzję.
WSA w Szczecinie wydał w dniu 21 października 2021 r. wyrok o sygn. akt II SA/Sz 150/21, w którym uchylił decyzję organu odwoławczego.
WSA wyjaśnił, że objęte postępowaniem roboty budowalne obejmowały: rozebranie niektórych ścianek działowych w lokalu nr [...], rozebranie schodów wewnętrznych zejściowych do piwnicy i prowadzących z parteru na piętro (również znajdujących się w lokalu nr [...] i piwnicy) a także na zabudowaniu otworu w stropie nad piwnicą (a więc pomiędzy lokalem inwestorki a piwnicą również stanowiąca przedmiot jej własności). WSA dostrzegł, że roboty będące przedmiotem postępowania zostały wykonane już po zabudowaniu otworu w stropie nad parterem (w miejscu schodów) przez skarżącego, co miało mieć miejsce w 2003 r. Wynikało to również z oświadczenia skarżącego. W tym stanie rzeczy uznanie skarżącego oraz jego żony za strony postępowania legalizacyjnego dotyczącego robót w lokalu nr [...] i piwnicy jawą się jako całkowicie niekonsekwentne. W szczególności organy rozstrzygając w sprawie nie wskazywały samowolnie wykonane przez inwestorkę roboty, były w jakimkolwiek zakresie wykonywane na części nieruchomości stanowiącej własność skarżącego
i jego żony, względnie aby dotyczyły części wspólnych budynku takich jak np. fundamenty, ściany nośne, dach, kominy, piony wodne i kanalizacyjne, balkony czy elewacji. O ile w dacie nakładania w postępowaniu naprawczym obowiązku na inwestorkę stosunki własnościowe dawały podstawy do uznawania, iż przedmiot postępowania jest objęty przynajmniej częściowo współwłasnością inwestorki
i skarżącego to jednak rozstrzygając w sprawie organy administracji były niewątpliwie zobowiązane do uwzględnienia zmiany stanu faktycznego sprawy, jaki nastąpił wskutek sądowego podziału nieruchomości. Zatem jeśli organy doszły do wniosku, iż roboty budowalne dotyczyły wyłącznie lokalu nr [...] oraz piwnicy, a w konsekwencji także stropu pomiędzy powyższymi pomieszczeniami, a tytuł prawny do powyższych pomieszczeń przysługuje wyłącznie inwestorce, powinny były zweryfikować krąg stron postępowania. WSA stwierdził, że skarżący upatruje swojego interesu w roszczeniach cywilnych względem inwestorki oraz w wywodzonym prawie dostępu do piwnicy stanowiącej aktualnie własność inwestorki z uwagi na umiejscowienie tam głównego wyłącznika prądu, wodomierzy, instalacji elektrycznej siłowej, instalacji kanalizacyjnej czy zaworu wody. Nie wskazuje jednak żadnego tytułu prawnego dla takiego oczekiwanego przez siebie korzystania z nieruchomości inwestorki. Tak artykułowane roszczenia, nie dają się zatem zakwalifikować jako mieszczące się w zakresie pojęcia interesu prawnego. Dotyczą one interesu faktycznego i jak zasadnie dostrzegł organ administracji, w takim przypadku podlegają dochodzeniu w trybie cywilnym.
WSA wskazał, że organ odwoławczy zobowiązany jest do prawidłowego ustalenia stron postępowania, których status związany jest z istnieniem interesu prawnego. WSA nakazał, żeby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględnił aktualny stanu nieruchomości.
Pismem z 19 kwietnia 2022 r. inwestorka powiadomiła organ odwoławczy, że 13 sierpnia 2021 r. sprzedała przedmiotowy lokal L. K..
Pismem z 5 maja 2022 r. organ odwoławczy powiadomił inwestorkę o utracie przymiotu strony w niniejszym postępowaniu z uwagi na sprzedaż ww. lokalu., zaś L. K. poinformował o toczącym się postępowaniu i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz prawem zgłoszenia żądań.
Pismami z 23 maja 2023 r., z 8 listopada 2023 r. i 6 grudnia 2022 r. skarżący
i jego żona H. N. podtrzymali swoje dotychczasowe żądania w sprawie.
Organ odwoławczy wydał w dniu 12 stycznia 2023 r. decyzję nr [...], w której umorzył postępowanie odwoławcze.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 30 § 4 K.p.a. Wyjaśnił, że L. K. jest obecnie następcą prawnym inwestorki.
Organ odwoławczy podał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest samowolne wykonanie robót budowlanych w części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S., polegających na:
- rozebraniu ścianki działowej pomiędzy kuchnią a korytarzem ze schodami wewnętrznymi w parterze,
- zamontowaniu dwuteownika pod stropem w miejscu rozebranej ścianki działowej w parterze,
- rozebraniu drewnianych schodów wewnętrznych prowadzących z parteru na piętro,
- zabudowaniu otworu w stropie nad piwnicą,
- rozebraniu schodów wewnętrznych zejściowych do piwnicy,
- rozebraniu ścianki działowej pomiędzy kuchnią a spiżarnią na parterze,
- przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej i elektrycznej na parterze.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny, sygn. akt I Ns [...] zniesiono współwłasność ww. budynku poprzez wyodrębnienie własności lokali mieszkalnych.
Organ odwoławczy uznał, że inwestorka przeprowadziła roboty budowlane
w obrębie stanowiącego jej wyłączną własność lokalu mieszkalnego, tj. w parterze budynku - w lokalu mieszkalnym nr [...] oraz w piwnicy (rozebranie schodów wewnętrznych prowadzących z piętra do piwnicy). Zatem zarzuty skarżących odnośnie - cyt.: "odcięcia wspólnego wejścia do piwnicy", "zaanektowania wspólnego korytarza na parterze", czy "brak naszej zgody na przebudowę" organ uznał za bezzasadne. Organ odwoławczy podał, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 u.p.b. Organ powiatowy, w przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji analizie przedłożonych przez zobowiązaną dokumentów, dotyczących wykonanych przez nią robót budowlanych, ocenił, że wykonane one zostały w sposób nienaruszający obowiązujących przepisów prawa oraz zgodnie
z zasadami wiedzy technicznej.
Organ odwoławczy podał, że uwzględnił stanowisko WSA zawarte w wyroku
z dnia 21 października 2021 r., że wobec uprawomocnienia się postanowienia
w przedmiocie podziału nieruchomości, treść tego postanowienia wyznacza zakres uprawnień poszczególnych właścicieli lokali w przedmiocie prawa dysponowania nieruchomością na cele budowalne. W sytuacji gdy inwestor nie posiadał takiego prawa w dacie samowolnego wykonywania robót budowlanych, a posiada je obecnie, możliwe jest "sanowanie" tego braku (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku
z dnia 16 października 2019 r., sygn. II OSK 2901/17).
Organ odwoławczy odniósł się do szeregu zarzutów skarżących, podniesionych
w odwołaniu i dotyczących elementów użytkowanych przez nich instalacji, znajdujących się w pomieszczeniu piwnicy, stanowiącym - po zniesieniu współwłasności - własność następczyni prawnej zobowiązanej i wyjaśnił, że przeprowadzenie instalacji i pozostawienie elementów ich osprzętu w ww. pomieszczeniu piwnicy, stanowi zagadnienie prawa cywilnego (które jeśli nie zostały uregulowane ww. postanowieniem o zniesieniu współwłasności, może - w braku porozumienia stron - stanowić przedmiot odrębnego postępowania przed sądem powszechnym. Organ odwoławczy podkreślił, że opisane w odwołaniu instalacje użytkowane przez skarżących i osprzęt tych instalacji, z punktu widzenia prawa budowlanego, są instalacjami istniejącymi, jak należy domniemywać, wykonanymi zgodnie z prawem, co do których organy nadzoru budowlanego mogą podjąć czynności w zakresie ich odpowiedniego utrzymania.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżący mogą również - w braku porozumienia między stronami oraz nie chcąc wdawać się w spory cywilno-prawne, o ile okaże się to technicznie możliwe - przebudować przedmiotowe instalacje, w taki sposób, aby nie przebiegały przez pomieszczenie piwnicy albo, aby przynajmniej osprzęt tych instalacji - liczniki, zawory itp. - znalazły się w miejscu dla nich dostępnym.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że ewentualna zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń lokalu usytuowanego w parterze, jak też wykonanie przez nich odrębnego wejścia do piwnicy i okratowania go przez inwestorkę nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania (przedmiotem tym są opisane powyżej roboty).
Organ odwoławczy, podsumowując stwierdził, że prace budowlane wykonane zostały wyłącznie w obrębie lokalu stanowiącego uprzednio wyłączną własności inwestorki,
a obecnie wyłączną własność L. K., w szczególności nie dotyczyły one drugiego z lokali wyodrębnionych w przedmiotowym budynku, ani też części wspólnych tego budynku. Oznacza to, że jedyną stroną postępowania administracyjnego dotyczącego wykonania tych robót budowlanych jest obecny właściciel lokalu, w który ww. roboty budowlane zostały wykonane, a zatem oznacza to także, że osoby, które miały przymiot strony w tym postępowaniu, utraciły go wraz z wyodrębnieniem ww. lokalu nr [...] i nabyciem jego własności przez inwestorkę.
Z powyższego wynikało, że skarżący, zarówno w czasie wniesienia rozpatrywanego odwołania, jak i w czasie jego rozpatrzenia, nie ma już przymiotu strony niniejszego postępowania. Organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 105
§ 1 K.p.a.
Skarżący złożyli skargę na ww. decyzję i wnieśli o jej uchylenie.
Zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie:
1. art. 51 ust. 3 pkt 1u.p.b. przez jego błędne zastosowanie w sytuacji braku podstaw o uznania wykonania przez inwestorkę nałożonego na nią obowiązku, skutkującego
w konsekwencji umorzeniem postępowania;
2. art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 107 §1 pkt 6 oraz § 3 K.p.a.:
- przez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego
i dokonania jego prawidłowej, w tym bezstronnej oceny oraz wywiedzenia wniosków nieznajdujących oparcia w materiale dowodowym, skutkujące błędnym uznaniem sanowania samowoli budowlanej wykonanej przez inwestorkę i w konsekwencji umorzenia postępowania;
- przez błędne przyjęcie, że nie doszło do samowoli budowlanej na podstawie orzeczenia Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia 12 grudnia
2018 r. podczas gdy dokonanie robót budowlanych miało miejsce przed dniem legitymowania się przez inwestorkę jakimkolwiek tytułem prawnym do nieruchomości również na etapie postępowania naprawczego co skutkowało ewidentną samowolą budowlaną;
3. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. i art. 9 oraz art. 11 K.p.a., przez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji przewijające się w braku dostatecznego wyjaśnienia zasadności przesłanek jakim kierował się organ przy wydaniu decyzji i ograniczeniu się do powołania na orzeczenie sądu o istnieniu możliwości sanowania nielegalnych samowoli budowalnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 28 września 2023 r. pełnomocnik skarżących z urzędu podtrzymała stanowisko skarżących w sprawie i wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, gdyż nie zostały one pokryte w całości, ani w części przez skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz.1634; dalej "p.p.s.a"), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą
w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie naruszył ww. przepisu i zastosował się do wskazań WSA w Szczecinie zawartych w wyroku o sygn. akt II SA/Sz 150/21.
Z akt administracyjnych wynikało, że postanowieniem Sądu Rejonowego
w B. Wydział I Cywilny z dnia 12 grudnia 2018 r. o sygn. akt I Ns [...] uprawomocniło się z dniem 28 października 2019 r. W postanowieniu tym zniesiono współwłasność ww. budynku poprzez wyodrębnienie własności lokali mieszkalnych. Organ odwoławczy ustalił, zatem prawidłowo, że inwestorka przeprowadziła roboty budowlane w obrębie stanowiącego jej wyłączną własność lokalu mieszkalnego,
tj. w parterze budynku - w lokalu mieszkalnym nr [...] oraz w piwnicy (rozebranie schodów wewnętrznych prowadzących z piętra do piwnicy). Jak słusznie zauważył NSA
w wyroku z dnia 16 października 2019 r. o sygn. II OSK 2901/17, w sytuacji gdy inwestor nie posiadał takiego prawa w dacie samowolnego wykonywania robót budowlanych, a posiada je obecnie, możliwe jest "sanowanie" tego braku. Zdaniem Sądu, wobec uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie podziału nieruchomości, zakres uprawnień poszczególnych właścicieli lokali (pomieszczeń)
w budynku objętym postępowaniem w przedmiocie prawa dysponowania nieruchomością na cele budowalne wyznacza treść owego postanowienia.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 u.p.b., zaś organ I instancji na podstawie przedłożonych przez inwestorkę dokumentów uznał, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane w sposób nienaruszający obowiązujących przepisów prawa oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej.
Organ administracji ma obowiązek na każdym etapie prowadzonego postępowania badać czy dana osoba posiada interes prawny. Interes prawny może wynikać wyłącznie z powszechnie obowiązującego przepisu prawa
Zgodnie z art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Wobec faktu, że inwestorka dokonała ww. robót w obrębie przysługującej jej wyłącznej własności części budynku, zdaniem Sądu, organ odwoławczy wydał prawidłową decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdyż odwołanie zostało wniesione przez osoby, którym nie przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, zarzut skarżących dotyczący braku ich zgodny na przeprowadzenie przez inwestorkę ww. robót, po uprawomocnieniu się ww. postanowienia Sądu Rejonowego o zniesieniu współwłasności, jest bezzasadny.
Odnośnie zarzutów skarżących dotyczących odcięcia ich od możliwości korzystania z instalacji, znajdujących się w piwnicy, wskazać należy, że rozwiązanie tej kwestii nie leży w gestii sądu administracyjnego. W tym zakresie skarżący winni porozumieć się z nowym właścicielem ww. części nieruchomości. Ochrona praw skarżących możliwa jest na gruncie prawa cywilnego. Także ewentualne roszczenia, jakie mieliby skarżący, a które powstały z uwagi na przeprowadzone prace budowlane, rozpoznawane mogą być wyłącznie przez sąd powszechny.
W ocenie Sądu, organy zebrały pełny materiał dowodowy, dokonały jego oceny
i wyciągnęły z niego poprawne wnioski. Okoliczność, że z zebranego materiału dowodowego skarżący wysnuli inne wnioski niż organy, nie świadczy o naruszeniu przez organy przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja posiada uzasadnienie faktyczne i prawne, odpowiadające prawu.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.