II SA/Sz 258/21

II SA/Sz 258/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 294/22 - Wyrok NSA z 2025-02-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1990
art. 124b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2021 r. sprawy ze skargi E. E. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2019 r. do Starosty [...] w K., dalej także jako: "Starosta", wpłynął wniosek E. S.A. z siedzibą w G. o zobowiązanie w drodze decyzji administracyjnej - na postawie art. 124b u.g.n. - E.-F. Sp. z o.o., właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie T., gmina B., do udostępnienia wnioskodawcy nieruchomości na okres 6 miesięcy, w celu wykonania czynności związanych z konserwacją i remontem odcinka linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Ż. - S. M., znajdującej się na nieruchomości, wraz z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu wnioskodawca zaznaczył, że linia elektroenergetyczna 110 kV relacji Ż. - S. M. jest linią dystrybucyjną, stanowiącą własność E. S.A. z siedzibą w G., w eksploatacji E. S.A. Oddział w K.. Wyjaśniono, że przedmiotowa linia, uruchomiona i oddana do eksploatacji w roku [...] zlokalizowana jest na terenie trzech gmin (P. , B., S.) i że wykonana została jako linia jednotorowa, usytuowana na 132 słupach o konstrukcji kratowej i 6 o konstrukcji betonowej. Podano, że długość całkowita linii wynosi ok. 39 km. Wskazał, że celem przedsięwzięcia jest poprawa bezpieczeństwa energetycznego na obszarze, na którym inwestycja będzie realizowana, poprzez wykonanie remontu linii obejmującego wymianę przewodów roboczych na małozwisowe i wymianę istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii. Na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowane są przewody linii i stanowiska słupowe nr [...] a zakres planowanych prac obejmuje: wymianę przewodów fazowych i odgromowych wraz z osprzętem. Podkreślił, że na skutek prac remontowych nie zmienią się długość i napięcie znamionowe linii, wynoszące 110 kV; nie nastąpi zwiększenie mocy czy natężenia, ani zwiększenie pola elektromagnetycznego. Dodał również, że lokalizacja słupów pozostanie bez zmian oraz że po wykonaniu prac przedmiotowa linia przebiegać będzie po dotychczasowej trasie.
Wnioskodawca zaznaczył nadto, że udostępnienie nieruchomości winno obejmować umożliwienie osobom upoważnionym przez wnioskodawcę wstępu na nieruchomość w celu usunięcia istniejących przewodów i zawieszenia nowych przewodów z zachowaniem dotychczasowej trasy przebiegu linii oraz zapewnienie dojazdu umożliwiającego wykonanie tych czynności. Wskazał również, że przebieg linii przez nieruchomość, jak również obszar niezbędny do wykonania prac na działce nr [...], obejmujący [...] m2, zostały przedstawione na załączniku graficznym do wniosku. Nadto wyjaśnił, że przewidywany czas zajęcia nieruchomości uwarunkowany jest możliwościami technologicznymi wykonawcy, a wykonawca - przewidując czas wykonania wymiany przewodów w ramach inwestycji - musi wziąć pod uwagę wyniki rokowań, dążąc do uzyskania zgody właścicieli kolejno położonych działek zgodnie z przebiegiem linii. Wnioskodawca podkreślił, że podjął z właścicielem nieruchomości negocjacje, mające na celu uzyskanie jego zgody na wykonanie prac na nieruchomości. Negocjacje zakończyły się niepowodzeniem i wnioskodawca nie uzyskał zgody na udostępnienie przedmiotowej nieruchomości w celu wykonania remontu linii. Wyjaśnił, że brak możliwości wykonania niezwłocznego remontu pociągnie za sobą ryzyko wystąpienia awarii linii, co spowoduje dalsze utrzymanie obecnie zawodnego zasilania odbiorów w energię elektryczną na terenie województwa [...]. Dodał również, że konieczność niezwłocznego przeprowadzenia remontu linii podyktowana jest także specyfiką niezbędnych do wykonania prac; wykonanie remontu linii możliwe jest tylko wtedy, gdy dojdzie uprzednio do zaprzestania przesyłu energii. Zwłoka w wykonaniu remontu linii zagrozi zdrowiu lub życiu ludzkiemu ze względu na przestarzałe i wyeksploatowane elementy linii, a ponadto zagrozi interesowi społecznemu z uwagi na narażenie odbiorców energii elektrycznej na przerwy w jej dostawie, spowodowane ewentualną awarią linii.
W piśmie z 10 czerwca 2019 r. E.-F. Spółka z o.o. wniosła o wydanie decyzji odmownej. W uzasadnieniu wskazała, że starosta wydał w tej samej sprawie decyzję odmowną z [...] marca 2019 r. Zarzuciła, że kolejny pełnomocnik chce wymóc bezpłatne udostępnienie nieruchomości, nie przedstawiając właścicielowi żadnego planu, harmonogramu ani zakresu robót na nieruchomości. Zaznaczyła, że E. nie uregulowała kwestii służebności przesyłu. Nadto, kilka lat temu E. S.A. bez wiedzy i zgody właściciela wtargnęła na działkę nr [...] w obrębie T., dokonując cięć obok linii, zniszczyła drzewostan świerków, pozostawiając nieuprzątnięte gałęzie, i nie zapłaciła odszkodowania. Przy ww. piśmie inwestor przesłał oświadczenie, że linia napowietrzna 110 kV relacji Ż. - S. M. jest własnością E. S.A.
W piśmie z 3 lipca 2019 r. wnioskodawca - ustosunkowując się do uwag właściciela nieruchomości - wskazał na niezasadność twierdzenia właściciela, że nie wiedział, kto będzie wykonywał prace i kto będzie odpowiedzialny za szkody. Zaznaczył, że podczas spotkania w dniu 15 marca 2019 r. pełnomocnik wnioskodawcy przedstawił właścicielowi mapę z określonym przebiegiem linii 110 kV przez nieruchomość oraz omówił zakres inwestycji. Podkreślił, że pismo z 25 marca 2019 r. wskazuje, kto jest wykonawcą inwestycji ([...] G. S.A.) i zawiera informację o sposobie ustalenia odszkodowania za ewentualne szkody. W załączonej do ww. pisma propozycji protokołu wejścia zawarto ustalenie, że wykonawca zobowiązuje się do niezwłocznego uporządkowania terenu po zakończeniu prac, a odszkodowanie zostanie określone w odrębnym protokole. Inwestor nie zgodził się także z twierdzeniem właściciela, że nie został mu przedstawiony zakres czy plan robót na nieruchomości. Wyjaśnił, że w piśmie z 25 marca 2019 r. określił, iż prace na przedmiotowej nieruchomości będą obejmowały wymianę przewodów fazowych i odgromowych wraz z osprzętem oraz że po ich wykonaniu linia przebiegać będzie po istniejącej, dotychczasowej trasie; nie ulegnie zmianie jej napięcie. Dodał, że do ww. pisma załączona została mapa z przebiegiem linii przez nieruchomość oraz z zaznaczeniem miejsca posadowienia słupów. W kolejnym piśmie (z 18 kwietnia 2019 r.) pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśniła, że nie zmieni się długość linii, jej przebieg, nie nastąpi zwiększenie mocy czy natężenia ani zwiększenie pola elektroenergetycznego, a lokalizacja słupów pozostanie bez zmian. Ponadto wyjaśniła, że udostępnienie nieruchomości winno obejmować umożliwienie osobom upoważnionym przez wnioskodawcę wstępu na nieruchomość w celu usunięcia istniejących przewodów i zawieszenia nowych przewodów z zachowaniem dotychczasowej trasy przebiegu linii, bez wjazdu sprzętu ciężkiego na nieruchomość, a przed wykonaniem prac kierownik budowy może w razie potrzeby omówić technologię prac z właścicielem nieruchomości. Odnośnie do kwestii harmonogramu robót na nieruchomości wnioskodawca stwierdził, że kwestia ta nie była dotychczas podnoszona przez właściciela. Przy tym wskazał, że na obecnym etapie harmonogram robót nie jest możliwy do określenia, gdyż należy wziąć pod uwagę wyniki rokowań, dążąc do uzyskania zgody właścicieli kolejno położonych działek zgodnie z przebiegiem linii. W sytuacji, gdy chociażby jeden z właścicieli w danej sekcji nie wyraża zgody na wejście na nieruchomość, nie jest możliwe wykonanie prac w danej sekcji. Realizacja całego przedsięwzięcia na całej trasie linii zaplanowana jest na okres 20 sierpnia – 31 grudnia 2019 r.
W odniesieniu do kwestii ustanowienia służebności przesyłu inwestor wyjaśnił, że pod koniec 2018 r. E.-F. Sp. z o.o. wystąpiła do E. S.A. z propozycją zawarcia umowy służebności przesyłu odpłatnej cyklicznie. Zaznaczył, że wniosek był niekompletny i wezwano właściciela nieruchomości do jego uzupełnienia; wezwanie pozostało bez odpowiedzi. W tej sprawie nie toczy się postępowanie sądowe. W kwestii zapłaty przez wnioskodawcę odszkodowania za zniszczony drzewostan świerków, inwestor stwierdził, że nie ma podstaw do wypłaty odszkodowania, roszczenie nie jest zasadne. Przy tym zaznaczył, że kwestia ta nie ma związku z przedmiotową sprawą.
Pismem z 12 lipca 2019 r. E.-F. Sp. z o.o. wniosła o: 1) odrzucenie oświadczenia E. S.A., gdyż nie jest dowodem potwierdzającym własność, a tym samym uznanie braku spełnienia wymogu formalnego; 2) wydanie decyzji odmownej; 3) w przypadku nieodrzucenia wniosku przez starostę i niewydania decyzji odmownej - zażądała od E. S.A. [...] zł za udostępnienie nieruchomości oraz kaucji na poczet odszkodowania w wysokości [...] zł. Według właściciela, firma, której E. S.A. zleciła uzyskanie zgody na udostępnienie przedmiotowej nieruchomości, podobnie jak poprzednia firma, nie przedstawiła, jakie prace zamierza wykonać na nieruchomości, zatem właściciel nie wiedział i nadal nie wie czego miałaby dotyczyć zgoda. Zarzucił, że E. S.A. nie prowadzi rokowań z właścicielem, a zleca kolejnej firmie wywarcie presji i uzyskanie zgody przez wywłaszczenie. Podkreślił, że wniosek E.-F. Sp. z o.o. o ustanowienie służebności przesyłu wpłynął do Sądu Rejonowego w S. w dniu 30 stycznia 2019 r., w związku z wymijającą odpowiedzią na ofertę ustanowienia służebności przesyłu z 3 grudnia 2018 r. W razie nieodrzucenia wniosku przez Starostę, w związku z tym, że inwestor nie przedstawił konkretnych informacji dotyczących budowy na działce, między innymi, jaki sprzęt wjedzie na działkę, kiedy rozpoczną się prace, ile ziemi zostanie zniszczone, gdzie będzie wjazd, właściciel zgodził się na udostępnienie nieruchomości na ww. warunkach finansowych.
W dniu [...] sierpnia 2019 r. Starosta wydał decyzję nr [...], zobowiązującą do udostępnienia części nieruchomości. Następnie, w dniu 18 września 2019 r. wpłynęło odwołanie E.-F. Sp. z o.o.
Pismem z 1 października 2019 r. Wojewoda, dalej także jako: "Wojewoda", zwrócił się do Starosty i inwestora o przedłożenie dokumentów/wyjaśnień dotyczących: zakresu zajęcia nieruchomości w celu zapewnienia dojazdu, przyjęcia maksymalnego terminu na zajęcie nieruchomości, charakteru prac planowanych na nieruchomości, zarzutu wydania decyzji w sprawie załatwionej już wcześniej decyzją ostateczną oraz przedłożenie decyzji z [...] marca 2019 r., nr [...]
Odpowiadając na ww. pismo Starosta poinformował, że wskazany w pkt 2 decyzji obowiązek zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie prac dotyczy istniejących stanowisk słupowych nr [...] i nr [...], znajdujących się na działce nr [...], i mieści się w zakresie podanym w załączniku do decyzji. Dodał, że obszar udostępnienia nieruchomości został określony w pkt 1, a w pkt 2 decyzji organ wskazał, na czym ten obowiązek ma polegać, zgodnie ze złożonym wnioskiem. Organ I instancji zaznaczył, że określając maksymalny czas zajęcia nieruchomości, o co wnioskował inwestor, wziął pod uwagę informacje wskazane w uzasadnieniu wniosku. Z kolei odnośnie do zarzutu odwołującego się, dotyczącego wydania decyzji w sprawie załatwionej już wcześniej decyzją ostateczną, Starosta wyjaśnił, że na wniosek E. S.A. z siedzibą w G. Oddział w K. prowadził postępowanie w sprawie zobowiązania właściciela do udostępnienia części nieruchomości położonej w obrębie T., gmina B., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. ogólnej [...] ha, które zakończyło się wydaniem decyzji odmownej, gdyż wnioskodawca nie spełnił przesłanek umożliwiających wydanie decyzji zgodnej z żądaniem.
W piśmie z 11 października 2019 r. E. S.A. wyjaśniła, że powierzchnia wskazana zarówno w treści wniosku, jak i w załączniku graficznym (obszar o pow. [...] m2, niezbędny do wykonania prac) jest wystarczająca w celu wykonania wszystkich opisanych prac na przedmiotowej działce. Podkreślono, że dojazd do ww. działki zapewniony będzie przez działkę sąsiednią, a powierzchnia przewidziana do udostępnienia zapewni bezpośredni dojazd do słupów znajdujących się na działce, co umożliwi wykonanie wymiany przewodów fazowych i odgromowych wraz z osprzętem. Wnioskodawca zaznaczył, że na obecnym etapie zaawansowania prac inwestycyjnych nie jest w stanie określić dokładnej daty rozpoczęcia prac na działce. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia kompleksowych prac projektowych, formalno-prawnych, w tym także uzyskania zgód właścicieli działek kolejno położonych, jak również terminy wynikające z odrębnych przepisów prawa, oraz mając na względzie konieczność uzyskania wyłączenia linii celem wykonania prac - termin udostępnienia przedmiotowej nieruchomości może wynosić 6 miesięcy od momentu wejścia na grunt. Inwestor wyjaśnił, że zakres planowanych prac na nieruchomości związany jest z remontem linii 110 kV Ż. i na działce [...] obejmować będzie wymianę przewodów fazowych i odgromowych wraz z osprzętem.
Decyzją z [...] października 2019 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z [...] sierpnia 2019 r.
Na decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła E.-F. Sp. z o.o. w T. .
Wyrokiem z 30 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1167/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Zdaniem Sądu organ odwoławczy zaniechał ustalenia, czego dotyczył wniosek inwestora złożony w sprawie zakończonej decyzją Starosty z [...] marca 2019 r., nr [...], co ma fundamentalne znaczenie dla ustalenia, czy zachodzi (bądź nie) tożsamość przedmiotowa sprawy. Sąd zalecił organowi odwoławczemu zbadanie akt sprawy zakończonej ww. decyzją, porównanie przedmiotu postępowania, a następnie wydanie rozstrzygnięcia, w którym w sposób szczegółowy uzasadnione zostanie stanowisko organu. Sąd nie przesądził, czy w badanej sprawie doszło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej, uznając, że byłoby to przedwczesne w oparciu o przedłożone akta sprawy.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Wojewoda uchylił punkt 1. sentencji zaskarżonej decyzji i orzekł w tej części o zobowiązaniu Spółki E. E., właściciela nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym T. gmina B., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni ogólnej [...] ha, do udostępnienia jej części o powierzchni [...] m2 (zgodnie z załącznikiem mapowym w skali 1:2000 stanowiącym integralną część decyzji) - Spółce E. S.A. z siedzibą w G. w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii 110 kV relacji Ż. , polegających na wymianie przewodów roboczych na małozwisowe i wymianie istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczy - mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - zbadał czy pomiędzy sprawą zakończoną zaskarżoną decyzją Starosty, a sprawą zakończoną decyzją Starosty z [...] marca 2019 r., nr [...], zachodzi tożsamość przedmiotowa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że tożsamość podmiotowa zachodzi - wnioskodawcą był ten sam podmiot, podobnie jak adresat obowiązku nałożonego decyzją.
Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia i tylko między tymi samymi stronami. Tożsamość musi dotyczyć podstawy prawnej, podstawy faktycznej i podstawy treści żądania strony. Przy tym stan faktyczny powinien być brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych.
W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie wystąpił stan powagi rzeczy osądzonej. Choć zachodzi tożsamość podmiotowa, to tożsamość przedmiotowa nie miała miejsca. Wniosek inwestora z [...] maja 2019 r. oparty jest na nowych okolicznościach faktycznych. W porównaniu do postępowania zakończonego ww. decyzją z [...] marca 2019 r., odmawiającą zobowiązania Spółki E.-F. Sp. z o.o. w T. - właściciela nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym T. , gmina B., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, do udostępnienia jej części o pow. [...] m2 - Spółce E. S.A. z siedzibą w G. Oddział w K., w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii 110 kV relacji Ż. , polegających na wymianie przewodów roboczych na małozwisowe, zmienił się zakres zamierzenia inwestycyjnego.
Zgodnie z wnioskiem z [...] lipca 2018 r. czynności związane z remontem napowietrznej linii 110 kV relacji Ż. miały polegać jedynie na wymianie przewodów roboczych na małozwisowe. Natomiast zakres planowanych prac we wniosku z [...] maja 2019 r. obejmuje wymianę przewodów roboczych na małozwisowe i wymianę istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii.
Sprawa załatwiona odmownie decyzją z [...] marca 2019 r. dotyczyła, zgodnie z wnioskiem z [...] lipca 2018 r., udostępnienia inwestorowi części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2, natomiast we wniosku z [...] maja 2019 r. inwestor wskazał, że obszar niezbędny do wykonania prac obejmuje powierzchnię [...] m2. Tym samym obszar wskazany we wniosku z [...] maja 2019 r. jest mniejszy o [...] m2 od obszaru wskazanego we wniosku z [...] lipca 2018 r. Złożenie wniosku z [...] maja 2019 r., poprzedzone zostało nową próbą uzyskania zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości.
Zdaniem organu odwoławczego, przedstawione powyżej różnice w zakresie żądania inwestora świadczą o odmiennym przedmiocie postępowania.
Organ odwoławczy podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie miał również na uwadze wyrok WSA w Szczecinie z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1054/19, w którym Sąd stwierdził, że w tego typu sprawach, fakt wydania decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. nie wyklucza możliwości złożenia kolejnego wniosku o zobowiązanie do udostępnienia nieruchomości, a rzeczą organu jest zbadanie, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w treści tego przepisu i wydanie rozstrzygnięcia.
Wojewoda wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 124b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 124b ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
W myśl art. 124b ust. 2 u.g.n., decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1. Stosownie do art. 124b ust. 2a u.g.n. decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (art. 124b ust. 3 u.g.n.). Organ wydający decyzję zobowiązującą do udostępnienia nieruchomości w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. nie ustala od razu odszkodowania, gdyż - stosownie do art. 124b ust. 4 u.g.n. za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Według art. 124b ust. 5 u.g.n. obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej. Decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być wydana jedynie w przypadku, gdy dotyczy urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w art. 124b ust. 1 u.g.n., które nie stanowią części składowej gruntu.
Z oświadczenia E. S.A. z siedzibą w G. Oddział w K. wynika, że linia napowietrzna 110 kV relacji Ż. - S. M. jest własnością E. S.A.
Z brzmienia art. 124b u.g.n. wynika, że może on być zastosowany przez organ, jeśli kumulatywnie spełnione są następujące przesłanki: wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, zaś właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża zgody na takie udostępnienie. Udostępnienie nieruchomości w rozumieniu art. 124b ust. 1 u.g.n. wymaga ustalenia, czy zakres planowanych prac związany jest z remontem, konserwacją czy usuwaniem awarii. Organ w pierwszej kolejności powinien ustalić zakres żądania wniosku, a następnie rodzaj czynności, które inwestor zamierza wykonać na gruncie. Z decyzji opartej na przepisie art. 124b ust. 1 u.g.n. w sposób jednoznaczny musi wynikać przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji.
W ocenie organu odwoławczego, Starosta prawidłowo przyjął, że zakres prac określony przez wnioskodawcę świadczy o robotach, które związane są z remontem, o którym mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n.
Z braku własnej definicji remontu, dla wykładni art. 124b ust. 1 u.g.n. należy posłużyć się definicją zawartą w art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), zgodnie z którym przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Wnioskodawca wskazał, że celem przedsięwzięcia jest poprawa bezpieczeństwa energetycznego na obszarze, na którym inwestycja będzie realizowana, poprzez wykonanie remontu linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Ż. - S. M. obejmującego wymianę przewodów roboczych na małozwisowe i wymianę istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii. Inwestor wyjaśnił, że na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowane są przewody linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Ż. - S. M. i stanowiska słupowe nr [...] oraz że zakres planowanych prac obejmuje: wymianę przewodów fazowych i odgromowych wraz z osprzętem. Podkreślił, że na skutek prac remontowych nie zmienią się długość i napięcie znamionowe linii, nie nastąpi zwiększenie mocy czy natężenia ani zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zaznaczył, że lokalizacja słupów pozostanie bez zmian oraz, że po wykonaniu prac przedmiotowa linia przebiegać będzie po dotychczasowej trasie. Określił, że udostępnienie nieruchomości winno obejmować umożliwienie osobom upoważnionym przez wnioskodawcę wstępu na nieruchomość w celu usunięcia istniejących przewodów i zawieszenia nowych przewodów z zachowaniem dotychczasowej trasy przebiegu linii oraz zapewnienie dojazdu umożliwiającego wykonanie tych czynności.
W toku postępowania odwoławczego inwestor wyjaśnił, że powierzchnia zajęcia ([...] m2) jest wystarczająca w celu wykonania wszystkich opisanych prac na przedmiotowej działce. Zaznaczył, że dojazd do tej działki zapewniony będzie przez działkę sąsiednią, a powierzchnia przewidziana do udostępnienia zapewni bezpośredni dojazd do słupów znajdujących się na działce. Zakres udostępnienia został określony w treści zaskarżonej decyzji oraz przedstawiony na mapie w skali 1:2000, stanowiącej integralną część decyzji. Określony w art. 124b ust. 3 u.g.n. sześciomiesięczny termin, na jaki może zostać ustanowiony obowiązek udostępnienia nieruchomości, jest terminem maksymalnym. Świadczy o tym użyty w ww. przepisie zwrot: "na czas nie dłuższy niż". Takie sformułowanie przepisu wprowadza element tzw. uznania administracyjnego w zakresie określenia przez organ czasu trwania nakładanego obowiązku udostępnienia nieruchomości.
Zdaniem organu II instancji, nie wykracza poza dozwolone granice tego uznania przyjęcie przez Starostę maksymalnego sześciomiesięcznego terminu, przewidzianego w art. 124b ust. 3 u.g.n. Wprawdzie decyzja organu I instancji nie zawiera w tym zakresie uzasadnienia, ale na etapie postępowania odwoławczego złożone zostały wyjaśnienia w powyższym zakresie. Organ I instancji zaznaczył, że określając maksymalny czas zajęcia nieruchomości, o co wnioskował inwestor, wziął pod uwagę informacje wskazane w uzasadnieniu wniosku. Inwestor wyjaśnił, że termin udostępnienia przedmiotowej nieruchomości może wynosić 6 miesięcy od momentu wejścia na grunt - ze względu na konieczność przeprowadzenia kompleksowych prac projektowych, formalno-prawnych, w tym także uzyskania zgód właścicieli działek kolejno położonych, jak również terminy wynikające z odrębnych przepisów prawa, oraz biorąc pod uwagę konieczność uzyskania wyłączenia linii celem wykonania prac. Wnioskodawca wskazał, że na obecnym etapie zaawansowania prac inwestycyjnych nie jest w stanie określić dokładnej daty rozpoczęcia prac na działce.
Z treści art. 124b u.g.n. nie wynika obowiązek wskazania konkretnej daty zajęcia nieruchomości. W art. 124b ust. 3 u.g.n. ustawodawca określił jedynie, że obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Z uwagi na to, że ww. przepis nie nakłada obowiązku wskazana przez organ konkretnej daty początkowej, czy ram czasowych, o ile okres ten nie przekroczy 6 miesięcy, organ dysponuje w tym zakresie uznaniem administracyjnym. W niniejszej sprawie realizacja obowiązku wynikającego z decyzji nastąpi od momentu wejścia na grunt na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, co jest zgodne z art. 124b ust. 3 zd. 1 u.g.n.
W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie zostało wykazane spełnienie przesłanki niewyrażenia przez właściciela zgody na udostępnienie nieruchomości na określony ustawą cel.
Jak wynika z księgi wieczystej KO [...]/0, właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest E.-F. Sp. z o.o. w T. . Z notatki ze spotkania z [...] marca 2019 r. w T. , w związku z realizacją zadania inwestycyjnego pod nazwą "Wymiana przewodów roboczych na małozwisowe w linii 110 kV Ż. - S. M.", podpisanej przez przedstawiciela wykonawcy i właściciela działki nr [...] w T. , wynika, że właściciel uzależnia udostępnienie nieruchomości w celu wykonania prac od ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu. Załącznikiem do notatki jest mapa z określonym przebiegiem linii 110 kV przez nieruchomość.
Pismem z 25 marca 2019 r., inwestor zwrócił się do E.-F. Sp. z o.o. z prośbą o wyrażenie zgody na wykonanie prac na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb T.. Wskazał, że na nieruchomości znajdują się stanowiska słupowe nr [...], a prace na tej nieruchomości będą obejmowały wymianę przewodów fazowych i odgromowych wraz z osprzętem. Zaznaczył, że po modernizacji przedmiotowa linia 110 kV przebiegać będzie po istniejącej, dotychczasowej trasie linii, jej napięcie również nie ulegnie zmianie. W załączeniu do ww. pisma przesłał propozycję protokołu wejścia na teren i mapy z naniesionym przebiegiem linii na ww. nieruchomości oraz pełnomocnictwo Nr [...] dla J. B.. Powyższe pismo zostało doręczone w dniu 1 kwietnia 2019 r.
W odpowiedzi na ww. pismo, pismem z 8 kwietnia 2019 r. E.-F. Sp. z o.o. wskazała, że E. S.A. nie uregulowała sprawy służebności przesyłu, jak również nie zapłaciła odszkodowania za zniszczone i wycięte drzewa wzdłuż linii wysokiego napięcia na działce nr [...] w obrębie T.. Dodała, że z pisma i szkicu nie wynika, co konkretnie [...] G. S.A. chce robić na nieruchomości. Właściciel zaznaczył, że może wrócić do tematu udostępnienia nieruchomości po uregulowaniu sprawy służebności przesyłu i zapłaty za ww. szkody.
Pismem z 18 kwietnia 2019 r., E. S.A. ponowiła prośbę o wyrażenie zgody na wykonanie prac na ww. nieruchomości. Wyjaśniono, że udostępnienie nieruchomości winno obejmować umożliwienie osobom upoważnionym przez inwestora wstępu na nieruchomość w celu usunięcia istniejących przewodów i zawieszenia nowych przewodów z zachowaniem dotychczasowej trasy przebiegu linii, bez wjazdu sprzętu ciężkiego na nieruchomość. Poinformowała, że kwestia ustanowienia służebności przesyłu stanowi zagadnienie, które może być omawiane bezpośrednio z inwestorem jako właścicielem linii elektroenergetycznej i nie stanowi przeszkody dla udzielenia przez właściciela zgody na wejście na nieruchomość celem wykonania przedmiotowych prac. Odnosząc się do kwestii zapłaty odszkodowania za zniszczone i wycięte drzewa, stwierdziła brak podstaw do wypłaty odszkodowania, wskazując, że roszczenie jest niezasadne. Inwestor wystąpił również o przedstawienie ostatecznego stanowiska w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. Powyższe pismo zostało doręczone w dniu 25 kwietnia 2019 r.
Przesłanka braku zgody na wykonanie prac jest nieodzownym, ustawowym warunkiem możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 124b u.g.n. Przepis art. 124b u.g.n. nie wymaga przeprowadzenia rokowań w celu uzyskania zgody, jednakże w praktyce w wielu wypadkach dochodzi do wymiany korespondencji, która w istocie będzie stanowić rokowania. Brak zgody będzie oznaczać milczenie lub stawianie warunków, których przedsiębiorca nie będzie chciał spełnić. Nie podlega natomiast weryfikacji okoliczność, jakie warunki zaproponował inwestor właścicielom nieruchomości.
Odnośnie do zawartego w odwołaniu stwierdzenia o toczącym się postępowaniu sądowym w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, Wojewoda wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stosowania przepisów prawa i uwzględniania stanu faktycznego istniejącego w dacie podejmowania decyzji. Zaistnienie niezbędnych okoliczności faktycznych i prawnych obliguje organ do wydania rozstrzygnięcia nawet w sytuacji, gdy istnieje wysokie prawdopodobieństwo zmiany tych okoliczności w przyszłości.
W odniesieniu do poruszonej w odwołaniu kwestii braku zapłaty przez inwestora odszkodowania za zniszczenie świerków, trzeba zaznaczyć, że kwestia ta nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania.
Zgodnie z art. 124b ust. 2a u.g.n. decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu. Przepis ten został dodany ustawą z 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2348), która weszła w życie 1 stycznia 2019 r. Wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. nie musi zatem zawierać żądania o nadanie rygoru, nie musi też określać okoliczności mających przemawiać za nadaniem tego rygoru, gdyż ustawodawca nałożył na organ orzekający obowiązek obligatoryjnego nadania takiego rygoru bez spełnienia jakichkolwiek warunków. Wstrzymanie przez organ odwoławczy, na podstawie art. 135 k.p.a., natychmiastowego wykonania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości, nie podważało zasadności czy zgodności z prawem nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, a tylko oznaczało wstrzymanie możliwości jej wykonania przed uzyskaniem cechy ostateczności.
Jednocześnie Wojewoda zaznaczył, że Starosta nie załatwił sprawy w wyznaczonym przez siebie terminie, tj. do 31 lipca 2019 r. Organ I instancji nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a., który stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Stwierdzone uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.
Po ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz analizie przepisów prawa organ odwoławczy uznał, że zarzuty podniesione w odwołaniu przez E.-F. Sp. z o.o. w T. nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego, należy przyjąć, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją wypełniającą przesłanki art. 124b ugn. Jednak w zaskarżonej decyzji organ I instancji orzekł jedynie o ograniczeniu przedmiotowej nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii 110 kV relacji Ż. - S. M., polegających na wymianie przewodów roboczych na małozwisowe. Tymczasem z wniosku inwestora z [...] maja 2019 r. wynika, że czynności związane z remontem mają polegać nie tylko na wymianie przewodów roboczych na małozwisowe, ale także na wymianie istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii. W toku prowadzonego postępowania inwestor nie zmienił zakresu swojego żądania. Koniecznym zatem było uchylenie przez organ odwoławczy punktu 1. sentencji zaskarżonej decyzji i orzeczenie w tym zakresie co do istoty, zgodnie z wnioskiem inwestora.
Pismem z dnia 19 lutego 2021 r. E. F. Spółka z o.o. w T. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na ww. decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 139 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, polegające na częściowym uchyleniu zaskarżonej decyzji i orzeczeniu w szerszym zakresie co do ograniczenia prawa własności skarżącego niż wynika to z treści sentencji decyzji organu I instancji, pomimo tego, że to nie wnioskodawca zaskarżał decyzję organu I instancji, czym naruszono obowiązek ochrony własności przez organy państwa (art. 21 ust. 1 Konstytucji).
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w zaskarżonej decyzji w sposób niedopuszczalny poszerzono zakres ograniczenia prawa własności odwołującej. Skarżąca właśnie w tym upatruje owej "niekorzyści", o której mowa w art. 139 k.p.a. W decyzji organu I instancji Starosta zobowiązał skarżącą, jako właścicielkę nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii 110 kV relacji Ż. , polegających na wymianie przewodów roboczych na małozwisowe (pkt. 1 decyzji). W zaskarżonej decyzji uchylono pkt. 1 decyzji pierwszoinstancyjnej i wskazano, że remont owych linii ma polegać na wymianie przewodów roboczych na małozwisowe i wymianie istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii. Już więc pobieżne porównanie dwóch decyzji wskazuje, że w drugoinstacyjnej wskazano, że zakres remontu może być szerszy, a doświadczenie życiowe wskazuje, że bardziej czasochłonny. Wydaje się bowiem jasne, że jeśli oprócz zaplanowanych prac należy jeszcze dodatkowo wykonać wymianę istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii, to będzie to już inny, większy zakres prac. Decyzja Wojewody wymusza więc większe znoszenie przez właściciela osoby trzeciej na swoim terenie. Bardziej ingeruje w prawo własności, pomimo tego, że w myśl art. 21 ust. 1 Konstytucji organy państwa są zobowiązane je chronić. Decyzja Wojewody jest bardziej niekorzystna, w rozumieniu art. 139 k.p.a., od decyzji organu I instancji. Zasada zakazu reformationis in peius nie obowiązuje w dwóch przypadkach. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w żaden sposób jednak nie wskazuje, że w niniejszej sprawie miałyby wystąpić takie sytuacje jak: rażące naruszenie prawa lub interesu społecznego (art. 139 k.p.a.). Nadto, spółka E. F. była jedynym odwołującym się od decyzji Starosty. Wnioskodawca nie kwestionował decyzji. Ocena tego, czy Wojewoda prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w myśl wskazań sądu byłaby na tym etapie przedwczesna. Zdaniem skarżącej, decyzja powinna zostać uchylona, aby przeprowadzić postępowanie ponownie, w sposób zgodny z art. 139 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Wniesiona skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. Zwanej dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym
Podstawę materialnoprawną rozpoznawanej sprawy stanowi przepis art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n."
Zgodnie z tym przepisem, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (ust. 1).Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 2a). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust. 3). Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (ust. 4). Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej (ust. 5).
Przepis artykułu 124b ust. 1 u.g.n. wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: konieczności wykonania czynności związanych między innymi z konserwacją i remontami wymienionych w tym przepisie przewodów i urządzeń oraz braku zgody właściciela nieruchomości na udostępnienie urządzenia w celu realizacji tych czynności (por. M. Wolanin, w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2017, s. 831-832, nb 4 do art. 124b).
Przesłanka braku zgody właściciela w niniejszej sprawie została bezspornie spełniona.
Jeśli chodzi o przesłankę pierwszą warunkiem uznania planowanych robót jako, przewidzianych w art. 124b ust. 1 u.g.n., czynności związanych z remontem przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej jest wykazanie, że roboty te spełniają przesłanki określone w art. 3 pkt 8 p.b., co oznacza, że roboty (czynności) remontowe wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym polegać powinny na odtworzeniu (także z użyciem innych niż pierwotnie wyrobów) stanu pierwotnego, bez zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu w tym bez zmiany takich parametrów, jak powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość (por. W. Piątek w: Prawo budowlane. Komentarz, red. A. Gliniecki, warszawa 2016, s. 65-66, uw. 13).
Oceniając charakter takich prac uwzględnić należy również publicznoprawne obowiązki operatora systemu przesyłowego, o których to mowa jest w art. 6 pkt 2 u.g.n., a które to zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 Prawa energetycznego obejmują prace gwarantujące bezpieczeństwo i niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz utrzymywanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię (por. wyrok NSA z 15 maja 2018 r., I OSK 2739/17, dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem sądu w sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, że wskazane przez inwestora prace, opisane wyżej w prezentacji stanu sprawy, nie wykraczają poza granice remontu. Prace te polegają bowiem na wymianie przewodów fazowych i odgromowych wraz z osprzętem. Na skutek prac remontowych parametry linii, tj. długość i napięcie znamionowe wynoszące 110 kV nie ulegną zmianie Nie zmieni się również przebieg linii, nie nastąpi zwiększenie mocy czy natężenia ani też zwiększenie pola elektromagnetycznego. Lokalizacja słupów( nr [...]) pozostanie bez zmian. Po wykonaniu prac linia będzie przebiegać po istniejącej dotychczasowej trasie. Prace te, co widać bez specjalnych wiadomości, polegają zatem na wymianie zużytych elementów transmisyjnych i odgromowych, zaś elementy podlegające wymianie są ważne dla prawidłowego i bezpiecznego przesyłu prądu wysokiego napięcia (110 kV).
Przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że sprawie z wniosku inwestora o zobowiązanie skarżącej do udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b u.g.n. zapadł w dniu 30 lipca 2020 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 1167/19. Sąd uchylając decyzję organu II instancji zobowiązał organ do ustalenia, czego dotyczył wniosek inwestora zakończony decyzjami Starosty [...] z dnia [...] marca 2019 r. i [...] sierpnia 2019 r. oraz, czy nie zachodzi w tej sprawie tożsamość przedmiotowa, bowiem podmiotowa nie budziła wątpliwości. Z uzasadnienia wyroku uchylającego decyzję Wojewody z dnia [...] października 2019 r. wynika, że Sąd za niewystarczające uznał ustalenia organu odwoławczego w tej materii zawarte w uzasadnieniu decyzji bez sięgnięcia do materiałów źródłowych. Zobowiązał zatem organ do ustalenia, czego dotyczył wniosek inwestora zakończony decyzją z dnia [...] marca 2019 r. albowiem to żądanie strony zakreśla przedmiot postępowania i czy ustalenia te pozwalają na dokonanie oceny w zakresie naruszenia powagi rzeczy osadzonej.
Wojewoda wykonując wytyczne Sądu w oparciu o akta administracyjne sprawy zakończonej decyzją Starosty [...] z dnia [...] marca 2019 r. ustalił, że jakkolwiek przedmiotem wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. jest wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia inwestorowi E. SA nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w obrębie T. w gminie B. w okresie od [...] stycznia 2019 r. do [...] czerwca 2019 r. w celu wykonania czynności związanej z remontem linii napowietrznej 110 kV relacji Ż. , a polegających na wyminie przewodów roboczych na małozwisowe, zaś dla wykonania niezbędnych czynności niezbędne jest zajęcie działki o pow. [...] m2, to wniosek z dnia [...] maja 219 r. jest przedmiotowo inny. Dotyczy bowiem tej samej linii elektroenergetycznej 110kV [...], położonej na działce [...] obręb T. gmina B., to celem przedsięwzięcia jest wykonanie remontu przewodów roboczych i ich wymiana na małozwisowe oraz wymiana istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii. Jako obszar niezbędny do wykonania prac wnioskodawca wskazał obszar [...]3m2.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy zastosował się do wytycznych Sądu i ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji wskazują, ze w niniejszej sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osadzonej, albowiem brak jest tożsamości przedmiotowej niniejszej sprawy z zakończoną wydaniem decyzji przez Starostę Koszalińskiego w dniu [...] marca 2019 r. zainicjowanej wnioskiem inwestora z dnia [...] lipca 2018 r.
Z treści odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. oraz skargi wniesionej na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2021 r. wynika, że skarżąca Spółka co do zasady nie zgadza się na udostępnienie części działki nr [...] obręb T. w celu wykonania remontu linii napowietrznej 110 kV relacji Ż. wskazując na nieruchomości prowadzone są prace polowe a uprawy zgłoszone są do pakietu dopłat obszarowych i zmniejszenie ich areału skutkować będzie sankcją finansową. Nadto zarzucała, że nie została ustanowiona służebność przesyłu lub uiszczona zapłata za udostepnienie terenu i zaliczka na poczet szkód. Spółka wskazała również, iż w decyzji nie podano terminu zajęcia nieruchomości oraz kwestionowała sposób prowadzonych rokowań. W skardze dodatkowo skarżąca zarzucała decyzji Wojewody naruszenie art. 139 § 1 k.p.a. albowiem w zaskarżonej decyzji na niekorzyść strony organ orzekł w szerszym zakresie co do ograniczenia prawa własności.
Odnosząc się do powyższych zarzutów nie można potwierdzić ich zasadności.
Kwestie finansowe, na który skarżąca położyła nacisk w odwołaniu zostały uregulowane w art. 124b ust. 4 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Kwestia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości ma zatem charakter następczy w stosunku do decyzji wydanej w trybie 124b u.g.n. i wykonanych na jej podstawie prac. W tym postępowaniu organ nie mógł zatem zająć się kwestia odszkodowania, albowiem należy ona do odrębnego postepowania.
Odnosząc się do braku określenia terminu zajęcia wskazać należy na przepis art. 124b ust. 3 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis ten nie nakazuje zatem wskazania konkretnej daty, w której ustaje obowiązek nałożony decyzją zobowiązującą do udostępnienia nieruchomości. Przewiduje jedynie, że udostępnienie nie może przekraczać 6 miesięcy, przy czym należy wskazać, że analizowany przepis nie określa początkowego terminu, od kiedy liczony ma być okres udostępnienia. Ustawodawca wprost nie uregulował, od kiedy powinien być liczony okres udostępnienia nieruchomości, przez co stwierdzić należy, że organ dysponuje w tym względzie uznaniem administracyjnym, a zatem może być on liczony zarówno od dnia wydania decyzji, od dnia uprawomocnienia się decyzji, ale także od dnia zajęcia nieruchomości (vide: wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 3989/18- dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W zaskarżonej decyzji organ ustalił termin zajęcia na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy licząc od momentu wejścia na grunt.
W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 139 § 1 k.p.a.
Wojewoda jako organ odwoławczy miał obowiązek ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności zaś zbadania, czy decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z wnioskiem inwestora z dnia [...] maja 2019 r. Wniosek ten obejmował remont linii elektroenergetycznej 110 kV obejmujący wymianę przewodów roboczych na małozwisowe i wymianę istniejącego przewodu odgromowego wraz z osprzętem w pasie technologicznym istniejącej linii.
W myśl art. 139 § k.p.a. (nie ma w Kodeksie jednostki redakcyjnej art. 139 § 1), organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Przez "niekorzyść" w rozumieniu art. 139 k.p.a. należy rozumieć niekorzyść lub uszczerbek w materialnoprawnej sytuacji odwołującej się strony. Dla oceny, czy doszło do naruszenia tak określonego zakazu reformationis in peius, niezbędne jest porównanie osnowy decyzji organu I instancji oraz decyzji organu odwoławczego.
W ocenie Sądu w tej sprawie sytuacja materialnoprawna skarżącej nie zmieniała się, albowiem na podstawie decyzji zostanie wykonany remont linii elektroenergetycznej mający na celu poprawę bezpieczeństwa energetycznego, w tym również skarżącej. Remont obejmujący również przy okazji wymiany przewodów roboczych na małozwisowe - wymianę przewodu odgromowego będzie wykonywany po dotychczasowej trasie, nie spowoduje zwiększenia mocy, natężenia czy pola elektromagnetycznego. Trudno jest zatem uznać w tym zakresie racje skarżącej. Nadto, wydanie decyzji zobowiązującej skarżącą do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania tylko części remontu mogłoby się wiązać z ponowną procedurą w tym zakresie w celu remontu instalacji odgromowej. Byłoby to jednak niezasadne z punktu widzenia interesu społecznego, albowiem ciężar takich nieskoordynowanych remontów, związane z tym odszkodowania obciążają również odbiorców prądu.
Podsumowując Sąd stwierdził, że celem art. 124b ust. 1 u.g.n. jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymywania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości i za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami Prawa energetycznego i wiążą się z utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.
Zważywszy, że kontrola zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem, nie dała podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego. Brak jest przesłanek do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzje organów obu instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy, a ich uzasadnienia w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie są prawidłowe. W przedmiotowym postępowaniu zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość zastosowania przez organ art. 124b ust. 1 u.g.n.
W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.