II SA/Sz 256/22

II SA/Sz 256/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 3 pkt 2a, art. 5 ust. 4b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 478
art. 88 ust. 1, art. 86 - art. 89
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Politechniki K. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U.
z 2021 r., poz. 478, zwanej dalej: "p.s.w.n."), rozdziału I § 5 ust. 1 pkt 1 oraz rozdziału II, III i VIII Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Politechniki K. , stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora Politechniki K. z dnia [...] września 2021 r. (zwanego dalej: "Regulaminem") oraz Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki K. z dnia [...] września 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne oraz ustalenia wysokości świadczeń dla studentów Politechniki K. w roku akademickim 2021/2022 (zwane dalej: "zarządzeniem nr [...]"), Komisja Stypendialna dla Studentów Politechniki K. (zwana dalej: "organem I instancji") nie przyznała A. K. [...] (zwanej dalej: "stroną" lub "skarżącą") stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu
[...] listopada 2021 r. strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w postaci stypendium socjalnego oraz socjalnego w zwiększonej wysokości na rok akademicki 2021/2022. Organ wskazał, że zgodnie z § 1 powołanego wyżej Zarządzenia
Nr [...], w roku akademickim 2021/2022, miesięczny dochód na jednego członka rodziny, uprawniający do ubiegania się o stypendium socjalne wynosi [...] zł. Biorąc pod uwagę wysokość dochodu netto na osobę w rodzinie, tj. [...] zł oraz okoliczności opisane w złożonym wniosku, organ I instancji uznał, że wnioskowane świadczenia stronie nie przysługują.
Strona, zastępowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2021 r., podnosząc zarzut niewłaściwego ustalenia, że dochód na osobę w rodzinie strony wynosi [...] zł. Do odwołania strona dołączyła decyzję Burmistrza Gminy M. z dnia [...] listopada
2021 r., dotyczącą przyznania świadczeń rodzinnych na rodzeństwo strony,
w oparciu o dochód w kwocie [...]zł. Strona wniosła o ponowne przeliczenie dochodu wraz z przedstawieniem wyliczenia zgodnie z zasadą jawności działań w pracach komisji stypendialnych.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie
art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 87, art. 88 oraz art. 93 p.s.w.n.; rozdziału I § 5 ust. 1 pkt 1 oraz rozdziału II, III i VIII Regulaminu oraz Zarządzenia Nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna ds. Studentów Politechniki K. (zwana dalej: "organem II instancji"), utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2021 r.
Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał,
że przyjęty w kwestionowanej decyzji organu I instancji dochód w rodzinie strony, ustalono w parciu o dochody następujących osób:
1. S. K. - ojciec strony, dochód roczny w kwocie [...]zł,
na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego Nr [...] z [...] października 2021 r. [...] zł (dochód) – [...] zł (składka na ubezpieczenie społeczne) - [...] zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne)],
2. K. K. - matka strony, dochód roczny w kwocie [...]zł, na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego Nr [...] z [...] października 2021 r.,
3. A. K. – strona, dochód miesięczny w kwocie [...]zł, na podstawie umowy zlecenia na czas nieokreślony Nr [...] z [...] września 2021 r., dochód
w powyższej kwocie ustalony został za miesiąc październik 2021 r., tj. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (§ 51 ust. 25 Regulaminu),
4. M. K. – siostra strony, dochód miesięczny w kwocie [...]zł, na podstawie umowy zlecenia Nr [...] z [...] lipca 2021 r., dochód w powyższej kwocie ustalony został za miesiąc sierpień 2021 r., tj. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (§ 25 Regulaminu).
Ustalony w ww. sposób łączny dochód wyniósł [...] zł, jest to dochód roczny. Uwzględniając siedmioosobowy skład rodziny organ I instancji ustalił, że dochód miesięczny w rodzinie wynosi [...] zł, a na osobę w rodzinie jest to kwota [...]zł.
Organ II instancji dokonał ponownego przeliczenia dochodu w rodzinie, który skorygował o dochód ojca strony, w kwocie różnicy [...] zł rocznie. Różnica wynika z danych przedstawionych w zaświadczeniu ZUS znak: [...] z [...] października 2021 r., na podstawie którego wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku 2020 r. wynosiła [...] zł, a nie jak podano w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego Nr [...] z [...] października 2021 r. w kwocie [...]zł.
Po uwzględnieniu powyższej korekty dochodu, ponownie ustalony roczny dochód ojca strony, wynosi [...] zł oraz miesięczny dochód na osobę w rodzinie w kwocie [...]zł. Jak wskazał organ II instancji, pozostałe składniki dochodu rodziny studentki nie zmieniły się, w związku z czym dochód na osobę rodziny wynosi jak powyżej. Z uwagi na obowiązujący próg dochodowy ([...] zł) od którego przysługuje świadczenie, organ II instancji uznał, że kwota dochodu w wysokości [...] zł na osobę nie uprawnia do przyznania stypendium socjalnego.
A. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia [...] stycznia 2022 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2021 r. Skarżąca wniosła ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 §
1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy,
2) przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w oparciu o jakie kryteria organ doszedł do wniosku, iż skarżąca nie spełnia kryteriów dochodowych do nabycia stypendium, w sytuacji której z przedłożonych dowodów zarówno przed organem I instancji oraz
II instancji wynika, iż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie studenta uprawniające do ubiegania się o stypendium socjalne określone w Zarządzeniu Nr [...] - nie zostało przekroczone.
3) przepisów postępowania, tj. oraz art. 7, 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący oraz faktu, iż skarżąca przedłożyła dowód w postaci decyzji Burmistrza Gminy M. z
[...] listopada 2021 r., w której stwierdzono, że cyt. "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty uprawniającej do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, która zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych wynosi [...] zł na osobę",
4) przepisów postępowania, tj. art. 136 § 1 oraz § 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z żądaniem skarżącej oraz pozostawienia bez rozpoznania złożonych wniosków dowodowych przez skarżącą w ramach wniesionego odwołania, co skutkowało brakiem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów administracji,
5) przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 w zw. z art. 35 § 1 i 2 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie z naruszeniem prawa strony do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, w sytuacji gdy rozpatrzenie niniejszej sprawy mogło nastąpić w oparciu o dowody przedstawione przez skarżącą,
6) prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 87, art. 88 w zw. z art. 93 p.s.w.n., poprzez brak uwzględnia trudnej sytuacji materialnej skarżącej oraz krzywdzące podejście do sytuacji faktycznej skarżącej, poprzez brak wskazania przez organ metodologii ustalenia wysokości dochodu będącej podstawą odmowy przyznania świadczenia socjalnego w oparciu Regulamin, w sytuacji której metodologia ustaleń dokonanych przez organ jest zrozumiała, gdyż nie uwzględnia w sposób prawidłowy dokumentów przedłożonych przez skarżącą w toku postępowania, oraz jest sprzeczna z zasadami określonymi w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r, poz. 111 ze zm.) oraz ustawy z dnia marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi wnosząca ją podniosła, że wydanej decyzji towarzyszyło naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia decyzji nie wynika jaki sposób organ dokonał ustalenia wysokości dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny skarżącej, która zgodnie ze stanem faktycznym oświadczyła w zebranym i dowodowym, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami.
Zdaniem skarżącej, z Regulaminu nie wynika jednoznacznie sposób w jaki organ powinien dokonać przeliczenia dochodów przypadających na poszczególnych członków rodziny, co ma istotny na określenie podstaw przyznania stypendium socjalnego. Sposób ustalenia wysokości dochodu dokonany przez organ jest dla skarżącej niezrozumiały. Podniosła, że w myśl art. 88 ust. 1 p.s.w.n., wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach mych w ustawie o świadczeniach rodzinnych.
Skarżąca argumentowała, że definicja dochodu w rozumieniu art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w związku. z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala zamknięty katalog składników wchodzących w jego zakres. Z utrwalonego w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika w sposób jednoznaczny,
iż ustawodawca dla ustalania prawa do świadczeń rodzinnych przyjął miarodajny dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo wnioskodawcy do uzyskania świadczenia. Dodatkowo wprowadzono zasady dotyczące korygowania tego dochodu w związku z konkretnymi sytuacjami wyczerpująco określonymi w art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Jak podniosła skarżąca, zważywszy na fakt rażącej rozbieżności pomiędzy ustalonymi wartościami dochodu przypadającego na członków rodziny skarżącej należy podkreślić, iż organy I i II instancji nie wykazały ponad wszelką wątpliwość, że przyjęty w postępowaniu administracyjnym sposób ustalenia wysokości dochodu jest właściwy. Nie przedstawiono bowiem pełnego matematycznego obliczenia dochodu skarżącej.
Ponadto skarżąca uważa, że zarówno organ I jak również organ II instancji nie wykazały ponad wszelką wątpliwość, iż przyjęte wcześniej obiektywne kryterium przyznania stypendium socjalnego - miesięczny dochód na jednego członka uprawniający do ubiegania się o stypendium socjalne, wynoszący [...] zł, zostało spełnione. Ponadto przyjęta metodologia ustalenia dochodu jest – według skarżącej - sprzeczna z zasadami wypłaty zasiłku socjalnego, określona w odrębnych przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podkreśliła również, że w trakcie postępowania administracyjnego, wiarygodnie udokumentowała źródła utrzymania rodziny i były one gwarantowane przez instytucje państwowe, takie jak: Państwo Polskie, Urząd Skarbowy, Miasta i Gminy, ZUS. Dokumenty przez nie wydane są wiarygodne i świadczą niezbicie skąd pochodzą źródła utrzymania rodziny.
Na podstawie przekazanych dokumentów nie dokonano prawidłowej weryfikacji faktycznej sytuacji materialnej skarżącej. Ponadto decyzji towarzyszą błędy proceduralne, albowiem decyzja nie uwzględnia w swej treści wszystkich elementów przedmiotowo istotnych niezbędnych do poddania kontroli instancyjnej. Między innymi decyzja nie uwzględnia niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł
o jej oddalenie oraz wniósł o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Niniejsza sprawa została rozpoznana w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Przedmiot skargi stanowi decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla studentów Politechniki K. na rok akademicki [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Politechniki K. z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej stypendium socjalnego na rok akademicki 2021/2022.
Nie buzi wątpliwości Sądu, że skarżąca jest studentką pierwszego roku studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku [...] na Wydziale Humanistycznym Politechniki K. .
Z akt administracyjnych sprawy załączonych do skargi wynika, że w dniu [...] października 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego, uzupełniony ostatecznie w dniu [...] listopada 2021 r.
Organy orzekające w sprawie odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem ustaliły w oparciu o przedłożone dokumenty, że dochód netto na osobę w rodzinie studentki wynoszący [...] zł nie uprawnia jej do otrzymania stypendium, albowiem przekracza kwotę [...]zł ustaloną w § 1 zarządzenia Rektora Politechniki K. nr [...] z dnia [...] września 2021 r.
Według ustaleń Komisji stypendialnych dochód miesięczny na osobę w rodzinie studentki wynosi [...] zł i został obliczony w ten sposób, że do dochodu na członka rodziny z 2021 r. wynoszącego [...] zł ([...]+ [...]) został doliczony dochód uzyskany w 2022 r. przez skarżącą i jej siostrę M. w łącznej wysokości [...] zł co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Łącznie dochód na osobę w rodzinie wyniósł zatem [...] zł.
Przypomnieć należy, że w myśl art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c.
Rodzina studentki składa się z siedmiu osób i na tyle został podzielony dochód z 2020 r. Z kolei skarżąca i jej siostra M. uzyskały dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i stąd też dochód na członka rodziny z 2021 r. powiększa się o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b u.ś.r.).
Wskazać w tym miejscu należy na przepis art. 88 ust. 1 u.s.w.n., który stanowi, że wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z tym że przy jej ustalaniu:
1) uwzględnia się dochody osiągane przez:
a) studenta,
b) małżonka studenta,
c) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta,
d) będące na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek;
2) nie uwzględnia się:
a) świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1, art. 359 ust. 1 i art. 420 ust. 1,
b) stypendiów otrzymywanych przez uczniów, studentów i doktorantów w ramach:
– funduszy strukturalnych Unii Europejskiej,
– niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA),
– umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów, albo międzynarodowych programów stypendialnych,
c) świadczeń pomocy materialnej otrzymywanych przez uczniów na podstawie przepisów o systemie oświaty,
d) stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.).
Zasady przyznawania studentom stypendium socjalnego określa nie tylko powołana wyżej ustawa w art. 86-99 ale również wydane na jego podstawie Regulamin świadczeń dla studentów i doktorantów Politechniki K. stanowiący załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki K. z dnia [...] września 2021 r. oraz zarządzenie Rektora Politechniki K. nr [...] z dnia [...] września 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta, uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne oraz ustalenia wysokości świadczeń dla studentów Politechniki K. w roku akademickim 2021/2022.
W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość miesięcznego dochodu netto na jednego członka rodziny studenta.
Sąd nie może wziąć pod uwagę pisma z dnia [...] listopada 2021 r. sporządzonego przez działającego z upoważnienia Burmistrza M. St. Inspektora Działu Świadczeń Rodzinnych OPS w M., dotyczącego dochodu członków rodziny skarżącej w 2020 r., albowiem pismo to stanowi kserokopię i nie zostało poświadczone za zgodność z oryginałem a nadto Sąd nie dysponuje wiedzą, w oparciu o jakie dokumenty źródłowe zostało sporządzone. Nie został również w nim uwzględniony dochód uzyskany przez skarżącą i jej siostrę w 2021 r., który zgodnie z art. 5 ust. 4b u.ś.r. podlega wliczeniu do dochodu rodziny przy ubieganiu się o stypendium socjalne.
Podsumowując, stwierdzić należy, że postępowanie w tej sprawie dotyczące odmowy przyznania stypendium socjalnego nie jest obarczone wadami zarówno materialnoprawnymi jak i proceduralnymi uzasadniającymi uchylenie zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione przez skarżącą zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.