II SA/Sz 254/10

II SA/Sz 254/10 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2010-04-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2010-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Makowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 58 par. 1 pkt 2 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. A. na pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego postanawia odrzucić skargę
Uzasadnienie
D. A. pismem z dnia [...]r. wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego z wnioskiem o zwrot kosztu przejazdu z [...]do [...]dla niego i małżonki, w wysokości ceny biletu 2 klasy pociągu pośpiesznego, zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego, wypłatę zasiłku osiedleniowego w wysokości 300 % uposażenia oraz diety dla D. A. i jego małżonki za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu. Jako podstawę prawną żądania D. A. wskazał przepis art. 110 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2003r. w sprawie należności przysługujących funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu podróży na obszarze kraju i przeniesień (Dz. U. Nr 889, poz. 813 ze zm.).
Uzasadniając wniosek D. A. podał, że po zwolnieniu ze służby funkcjonariusza służby więziennej na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy o Służbie Więziennej, którą pełnił w [...], obrał wraz z małżonką nowe miejsce zamieszkania w [...]. Wnioskodawca dołączył do tego wniosku potwierdzenie zameldowania na pobyt stały w [...]oraz rachunek z tytułu przewozu urządzenia domowego.
Dyrektor Aresztu Śledczego pismem z [...]r. Nr [...]poinformował D. A., że rozpatrzył odmownie wniosek z dnia [...]r.
Organ wskazał, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w dniu [...]r. na własną prośbę w związku z posiadaniem wysługi emerytalnej i wyjaśnił, że zgodnie z art. 104 ust 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi przysługują świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby. W art. 110 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej zostały wymienione świadczenia, które otrzymuje funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy o Służbie Więziennej.
Według Dyrektora Aresztu Śledczego w dniu zwolnienia ze służby D. A. nie przysługiwał zwrot kosztów przejazdu do obranego miejsca zamieszkania w kraju dla niego, małżonki i dzieci, a także zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego według zasad obowiązujących przy przeniesieniach służbowych. W opinii organu I instancji zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej należności z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju i przeniesień przysługują w razie przeniesienia z urzędu funkcjonariusza do pełnienia służby w innej miejscowości albo delegowania do czasowego pełnienia służby.
Ponadto organ stwierdził, że na stanowisko kierownika Oddziału Zewnętrznego, D. A. mianowany został decyzją personalną z dnia [...]r., z dniem [...]r. w związku z czym nie było podstawy do wypłaty świadczeń, o których mowa w art. 110 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej oraz zasiłku osiedleniowego, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2003 roku w sprawie należności przysługujących funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju i przeniesień (Dz. U. z 2003 r., Nr 88, poz. 813).
Pismo z dnia [...]r. Nr [...]zostało podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego.
D. A. w dniu [...]r wniósł zażalenie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, w którym zakwestionował stanowisko organu I instancji.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej pismem z dnia [...]r. Nr [...] poinformował D. A., że jego żądanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazując na treść art. 110 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej organ ten zajął stanowisko, że prawo funkcjonariusza zwalnianego ze służby do należności wymienionych w tym przepisie powstaje bezpośrednio z mocy ustawy, natomiast zasady przyznawania świadczeń wymienionych w punkcie 4 art. 110 cytowanej ustawy o Służbie Więziennej regulują przepisy § 12- 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2003r. w sprawie należności przysługujących funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju i przeniesień (Dz. U. z 2003r. Nr 88 poz. 813).
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wyjaśnił, że D. A. od blisko roku nie jest funkcjonariuszem Służby Więziennej i dlatego zgodnie z powołanym wyżej przepisem, nie posiada prawa do należności w nim określonych. Przepis art. 110 ustawy o Służbie Więziennej jednoznacznie wskazuje, że prawo do świadczeń w sytuacjach wymienionych w tym przepisie posiada funkcjonariusz zwolniony ze służby, a nie były funkcjonariusz po zwolnieniu ze służby, co oznacza że prawo to dotyczy tylko funkcjonariuszy, którzy w dacie zwolnienia posiadają uprawnienia do świadczeń z art. 110 ustawy o Służbie Więziennej.
Według Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej przyznanie przedmiotowego świadczenia byłoby zasadne, gdyby D. A. będąc jeszcze funkcjonariuszem zadeklarował przeprowadzkę do innej miejscowości. Wtedy roszczenie powstałoby w dacie zwolnienia ze służby mógłby. Wnioskodawca mógłby domagać się zwrotu tych należności na podstawie art. 103 ustawy o Służbie Więziennej.
Odnośnie żądania wypłaty zasiłku osiedleniowego w wysokości 300 % uposażenia organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie należności przysługujących funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu podróży służbowych (...), zasiłek osiedleniowy przysługuje wyłącznie funkcjonariuszowi przeniesionemu do dalszego pełnienia służby w innej miejscowości.
Pismo z dnia [...]r. zostało podpisane przez Specjalistę Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, działającego z upoważnienia Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej. Pismo zostało doręczone D. A. w dniu [...]r.
D. A. nie zgadzając się z takim sposobem rozpatrzenia jego wniosku w dniu [...]r. (data stempla pocztowego) złożył skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie odmownego załatwienia wniosku z dnia [...]r. o zwrot kosztów przejazdu do obranego miejsca zamieszkania dla funkcjonariusza służby więziennej w stanie spoczynku D. A. oraz jego małżonki, a także kosztów przewozu urządzenia domowego według zasad obowiązujących przy przeniesieniach służbowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie należy na wstępie rozważyć dopuszczalność skargi D. A. w świetle art. 3 ust 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny uprawniony jest do kontroli działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) (1) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) (2) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Wymieniona w art. 3 ust. 2 pkt 1 P.p.s.a decyzja administracyjna jest podstawowym aktem administracyjnym, jaki służy załatwianiu spraw przez organy administracji publicznej. Podstawę do wydania decyzji administracyjnej powinien stanowić powszechny przepis prawa materialnego umiejscowiony w aktach prawnych rangi ustawowej. Wydanie decyzji powinno nastąpić po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu uregulowanym przepisami tego Kodeksu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 708/08 opublikowany w bazie orzeczeń LEX nr 489205).
Konieczne jest zatem ustalenie, czy wniosek D. A. o zwrot kosztów podróży, przejazdu, diety dla wnioskodawcy i jego małżonki wymagał rozpatrzenia w formie przewidzianej dla decyzji administracyjnej.
Skarżący, jako materialnoprawną podstawę żądania wskazał przepis art. 110 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 1, 2, 5 i 6 oraz ust. 3 pkt 1 i 3-7 tej ustawy otrzymuje:
1) odprawę;
2) ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe;
3) zryczałtowany równoważnik pieniężny za niewykorzystany w danym roku przejazd, o którym mowa w art. 72;
4) zwrot kosztów przejazdu do obranego miejsca zamieszkania w kraju dla siebie, małżonka oraz dzieci, a także zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego według zasad obowiązujących przy przeniesieniach służbowych.
Z akt sprawy wynika, że zarówno organ I jak i II instancji rozpatrzyły wniosek D. A. pismem argumentując, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania wnioskodawcy w świetle art. 110 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2003r. w sprawie należności przysługujących funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju i przeniesień (Dz. U. z 2003r. Nr 88 poz. 813).
Analiza przepisu art. 110 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie daje wprost odpowiedzi, na pytanie, w jakiej formie organ Służby Więziennej winien załatwić wniosek skarżącego. Jednakże w takim przypadku słuszne wydaje się odniesienie do tej części przepisów ustawy o Służbie Więziennej, które określają stosunek służbowy funkcjonariusza Służby Więziennej.
Z art. 31 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, wynika, że zwalnianie ze służby i czynności związane z rozwiązaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy należą do zakresu spraw osobowych, co jak wskazuje na to art. 31 § 1 ust. 4 tej ustawy podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie do odpowiedniego wyższego przełożonego, zgodnie z ust. 1, na zasadach i w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Skoro D. A. wywodzi swoje roszczenie z art. 110 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, którego przedmiot należy do zdefiniowanego w art. 31 ust. 2 tej ustawy pojęcia spraw osobowych, to - nie wdając się obecnie w merytoryczny osąd - należy zauważyć, że jego wniosek złożony do właściwego organu I instancji spowodował wszczęcie postępowania administracyjnego i zrodził po stronie tego organu obowiązek rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia.
Reasumując powyższe, w niniejszej sprawie należy przyjąć, że żądanie zwrotu kosztów zawarte we wniosku D. A. z dnia [...]r. kierowane do Dyrektora Aresztu Śledczego jest sprawą administracyjną, którą organy Służby Więziennej miały obowiązek załatwić poprzez wydanie decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu, analiza treści pisma Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...]r. oraz Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...]r. wskazuje na zachowanie przez te akty minimum wymogów formalnych przewidzianych dla decyzji administracyjnej.
W obu tych pismach wskazano czytelnie datę, numer porządkowy sprawy i organ od którego pismo (akt) pochodzi. W każdym z tych pism określono D. A. jako adresata rozstrzygnięcia. W obu pismach, jednoznacznie określono sposób załatwienia sprawy, używając sformułowań "rozpatrzyłem odmownie", "żądania nie zasługują na uwzględnienie", co stanowi o rozstrzygnięciu o istocie sprawy, wypełniając tym samym kolejny konieczny element, jaki powinna zawierać decyzja administracyjna. W pismach tych zawarto uzasadnienie stanowiska organu i wskazano podstawą prawną. W obu przypadkach pisma podpisały osoby upoważnione do za załatwienia sprawy w imieniu organu.
Nadto należało przyjąć, że D. A. wyczerpał środki zaskarżenia przewidziane w toku instancji przed organem właściwym w sprawie. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, że pismo organu I instancji opatrzone jest datą [...]r. zaś skarżący w dniu [...]r. wniósł środek odwoławczy, który nazwał zażaleniem do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, będącego wyższym przełożonym, stosownie do art. 31 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej i zachował przy tym 14-dniowy termin przewidziany w art. 111 § 1 K.p.a. do wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia.
Z tych względów Sąd stanął na stanowisku, że pisma te spełniają minimum wymagań przewidzianych dla decyzji administracyjnej, a zatem badając dopuszczalność skargi należało ustalić, czy skarga wysłana została w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi – stosownie do art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z akt postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem D. A. wynika, że pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...]r., Nr [...] skarżący otrzymał w dniu [...]r., a zatem skargę kierowaną do sądu administracyjnego skarżący winien wnieść za pośrednictwem Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej najpóźniej w dniu [...]r.
Przedmiotowa skarga została złożona przez skarżącego bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu [...]r. i w dniu [...]r. skarga została przekazana według właściwości do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej.
W niniejszej sprawie dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można jednak przyjąć daty nadania (złożenia) skargi bezpośrednio do Sądu, jak uczynił to D. A.
Przepis art. 54 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie bowiem precyzuje, że skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi.
Do takiej sytuacji zastosowanie ma art. 58 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
Zgodnie ze stanowiskiem doktryny i przyjętą przez sądy administracyjne linią orzeczniczą (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2005r., str. 246 i 248) termin do wniesienia skargi jest zachowany wyłącznie w przypadku nadania pisma w placówce pocztowej, ale do właściwego adresata. Wprawdzie przyjmuje się, że skargę składa się do sądu administracyjnego, ale jak wynika to z powołanych wyżej przepisów za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego lub też za pośrednictwem innego sądu lub organu administracji publicznej, o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd lub inną instytucję do właściwego organu administracji publicznej.
Skargę kierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie należało złożyć do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, czego skarżący nie uczynił. Skarga została przesłana przez Sąd do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w dniu [...]r., a zatem wniesie skargi nastąpiło z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu.
Należy wyjaśnić, że okoliczność, iż zaskarżony akt uznany przez Sąd za decyzję administracyjną nie zawierał żadnego pouczenia, co do sposobu i terminu jego zaskarżenia przez wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie otwiera drogi do wnoszenia skargi w każdym czasie. Jednakże jak stanowi art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego błędne pouczenie w decyzji lub jego brak, co do prawa wniesienia odwołania lub powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia lub nie mogła się w ogóle zastosować, gdyż o tym prawie nie została pouczona. Stronie w takiej sytuacji służy prawo złożenia w terminie 7 dni od dowiedzenia się o tym terminie (w praktyce liczonym od daty doręczenia niniejszego postanowienia) prawo do złożenia w trybie przewidzianym w art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W aktualnym jednak stanie sprawy skarga, jako spóźniona podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak na wstępie.