II SA/Sz 253/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2016-06-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zasiłek pielęgnacyjnyświadczenia rodzinnekoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoprawo unijnerozporządzenie 883/2004miejsce zamieszkaniadziecko niepełnosprawnepostępowanie administracyjneustalenie stanu faktycznego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka, uznając, że organy nie ustaliły prawidłowo jego uprawnień do świadczeń zagranicznych.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka z uwagi na fakt, że ojciec dziecka pracował w Holandii i rzekomo pobierał tam świadczenia rodzinne. Skarżąca argumentowała, że dziecko mieszka w Polsce i nie ma tam miejsca zamieszkania wymaganego do uzyskania świadczeń. WSA uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na istotne naruszenia proceduralne, w tym brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i brak tłumaczenia dokumentów z języka obcego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku dyferencyjnego dla dziecka N. R. Organy obu instancji uznały, że pierwszeństwo do świadczeń rodzinnych ma Holandia, ponieważ ojciec dziecka tam pracował i rzekomo pobierał świadczenia rodzinne, w tym świadczenie na dziecko niepełnosprawne. Skarżąca podniosła, że jej mąż nie otrzymuje w Holandii świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ dziecko musi tam zamieszkiwać, a ono mieszka w Polsce. Sąd uznał, że organy dopuściły się istotnych naruszeń przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. Wskazano na brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w tym brak tłumaczenia dokumentu z języka angielskiego potwierdzającego uprawnienia do świadczeń holenderskich, a także na niejasności dotyczące tego, czy świadczenie holenderskie jest odpowiednikiem polskiego zasiłku pielęgnacyjnego i czy warunek zamieszkania dziecka w Holandii został spełniony. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko jeśli świadczenia zagraniczne faktycznie przysługują i pokrywają wydatki związane z pielęgnacją, a organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zinterpretowały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Uzasadnienie

Sąd uchylił decyzję odmawiającą zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego, nie dokonały tłumaczenia dokumentów z języka obcego i nie wyjaśniły, czy świadczenie zagraniczne faktycznie przysługuje dziecku mieszkającemu w Polsce, zgodnie z przepisami UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu na podstawie prawa.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej, obowiązek wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena znaczenia i wartości materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek przytoczenia podstaw prawnych i faktycznych w decyzji.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek uzasadnienia decyzji.

u.ś.r. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Zakres podmiotowy świadczeń rodzinnych.

u.ś.r. art. 1 § 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Wymóg zamieszkiwania na terytorium RP, chyba że przepisy o koordynacji stanowią inaczej.

u.ś.r. art. 3 § 15a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

u.ś.r. art. 16 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Warunki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

u.ś.r. art. 16 § 5a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Odmowa przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, jeżeli członkom rodziny przysługują za granicą świadczenia na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozpatruje sprawę w jej całokształcie.

u.j.p. art. 5

Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim

Wymóg posługiwania się językiem polskim w czynnościach urzędowych i składania oświadczeń woli; konieczność tłumaczenia dokumentów obcojęzycznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie dokonały tłumaczenia dokumentu z języka angielskiego. Nie wyjaśniono, czy świadczenie zagraniczne faktycznie przysługuje dziecku mieszkającemu w Polsce i czy jest ono odpowiednikiem polskiego zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżąca podniosła, że mąż nie otrzymuje świadczenia w Holandii, ponieważ dziecko nie zamieszkuje na terenie tego państwa.

Godne uwagi sformułowania

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie wskazać należy, że w aktach brak jest tłumaczenia tego dokumentu wobec czego nie sposób stwierdzić jednoznacznie, czy organ prawidłowo zinterpretował jego treść. Zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) Nie sposób w tej sytuacji ustalić, czy zasadnie Marszałek odmówił skarżącej także dodatku dyferencyjnego zwłaszcza, że o ile (zgodnie z twierdzeniami skarżącej) na terenie Holandii dodatek pielęgnacyjny na dziecko niemieszkające tamże nie przysługuje, wówczas nie sposób mówić tu o różnicy w wysokości świadczeń.

Skład orzekający

Marzena Iwankiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Grzegorczyk-Meder

sędzia

Stefan Kłosowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych, wymogi proceduralne dotyczące dokumentów obcojęzycznych w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych między Polską a Holandią, z uwzględnieniem przepisów UE i warunku zamieszkania dziecka.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z koordynacją świadczeń rodzinnych w UE i podkreśla znaczenie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz wymogów proceduralnych, co jest istotne dla prawników i osób korzystających ze świadczeń.

Czy polskie świadczenia rodzinne należą się, gdy ojciec pracuje za granicą? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 253/16 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2016-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Stefan Kłosowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 145 par 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 6,7,107 par 1 i par 3, art. 80, art. 77 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku dyferencyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Z. z dnia [...] r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia[...] r. nr [...] ., wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa, odmówiono W. R. prawa, od dnia [...] r., do zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku dyferencyjnego dla dziecka N. R. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji, powołując się na odpowiednie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wskazał, że pierwszeństwo do świadczeń rodzinnych leży po stronie Holandii. Zgodnie z pismem z holenderskiej instytucji właściwej, ojciec dziecka jest uprawniony do holenderskich świadczeń rodzinnych w okresach: od dnia 01.04.2013 r. do dnia 30.04.2013 r., od dnia 01.06.2013 r. do chwili obecnej. Pobieranie świadczeń według ustawodawstwa holenderskiego zostało potwierdzone przez stronę w oświadczeniu z dnia 24.09.2015 r. Jednocześnie organ wskazał, że porównując kwotę świadczenia polskiego i zagranicznego stwierdzić należy, iż kwota świadczenia holenderskiego jest wyższa i nie ma możliwości przyznania dodatku dyferencyjnego.
W. R. odwołała się od decyzji organu I instancji. W odwołaniu podniosła ona, iż jej mąż S. R. pracuje za granicą, ona zaś wraz z trojgiem małoletnich dzieci zamieszkuje na terenie S., które jest centrum życiowym jej rodziny - to właśnie tutaj załatwiają wszystkie formalności, a jej najstarsza córka – N. R. znajduje się pod opieką lekarzy specjalistów. Jako matka trojga dzieci, nie jest w stanie załatwić formalności związanych z ww. wnioskami poza granicami miasta. Zdarza się, że większość czasu spędza ona z córką w szpitalu, ponadto zajmuje się prowadzeniem domu rodzinnego. Jej mąż z racji nadmiaru pracy nie jest w stanie dopilnować na bieżąco wspomnianych formalności.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) art. 1 ust, 2, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a, art 16 ust. 5a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 114), art. 3 lit. j, art. 68 ust. 1 lit a i ust. 2, art. 90 i art. 91 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004) oraz art. 96 i art. 97 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009), utrzymało w mocy wyżej opisaną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. W myśl art. 1 ust. 2 ustawy, świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, a także cudzoziemcom w przypadkach tam wymienionych (pkt 2 lit. a-d).
Świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 1 ust. 3 ustawy).
W myśl art. 3 pkt 15a ilekroć jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1).
Stosownie do art. 90 wskazanego wyżej rozporządzenia Nr 883/2004 oraz art. 96 rozporządzenia Nr 987/2009 z dniem 1 maja 2010 r. straciły moc: rozporządzenie Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE spec. 05.1.35 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem Nr 1408/71, oraz rozporządzenie wykonawcze do. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71, w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (t. j. Dz. Urz. UE spec 05.1.83. ze zm.).
Z art. 91 rozporządzenia Nr 883/2004 wynika, że rozporządzenie to wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zaś stosuje się je od dnia wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego, czyli rozporządzenia Nr 987/2009, którego art. 97 stanowi, że wchodzi ono w życie z dniem 1 maja 2010 r. Również ze skutkiem od dnia 1 maja 2010 r. utraciło moc rozporządzenia (EWG) Nr 574/72, co wynika z art. 96 ust. 1 rozporządzenia Nr 987/2009.
Stosownie do art. 3 lit. j rozporządzenia Nr 883/2004, świadczenia rodzinne podlegają przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W myśl art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia Nr 883/2004, w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa: w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Nr 883/2004, w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych: - w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym.
W myśl art. 68 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo. Uprawienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszone do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę.
Zgodnie z art. 16 ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom, o którym mowa w niniejszym artykule ust. 2 i 3, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli członkom rodziny przysługują za granicą świadczenia na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tych osób, chyba, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] r. do ROPS wpłynęło pismo z holenderskiej instytucji właściwej SVB Utrecht informujące, że ojcu dziecka zostały przyznane świadczenia rodzinne na dzieci: K. R., N. R. oraz I. R., w okresach od [...] r. do chwili obecnej.
Z informacji uzyskanej na stronie internetowej holenderskiej instytucji SVB wynika, że ustawodawstwo holenderskie przewiduje świadczenie na dziecko niepełnosprawne, które wymaga dodatkowej opieki ze względu na swoją chorobę lub niepełnosprawność – zasiłek rodzinny w podwójnej wysokości. Szczegółowe informacje odnośnie otrzymania powyższego świadczenia (również w j. polskim) strona może uzyskać na stronie internetowej www.svb.nl.
Tak więc stronie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją dziecka N. R. przysługuje świadczenie według ustawodawstwa holenderskiego. W takiej sytuacji brak jest podstaw do przyznania stronie zasiłku pielęgnacyjnego na N. R., przewidzianego przez ustawę o świadczeniach rodzinnych.
Z uwagi na to, iż kwota świadczenia holenderskiego jest wyższa niż świadczenia polskiego, brak jest również podstaw do przyznania dodatku dyferencyjnego.
W. R. wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując, że jej mąż, który pracuje w Holandii, nie otrzymuje tam świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zgodnie z obowiązującymi tam przepisami dziecko musi zamieszkiwać na terenie Holandii, by takie świadczenie przysługiwało. Tymczasem, skarżąca wraz z dziećmi mieszka w Polsce i tutaj, jej zdaniem, powinna otrzymywać to świadczenie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2016 r. skarżąca doprecyzowała, że sprawa dotyczy zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast jeżeli chodzi o świadczenie pielęgnacyjne to złożyła już do organu odrębny wniosek w tej sprawie. Skarżąca wyjaśniła, że mąż otrzymuje w Holandii [...] euro kwartalnie na trójkę dzieci. W lutym 2014 r. skarżąca urodziła trzecie dziecko, na które też zostało przyznane świadczenie rodzinne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718). Zgodnie z art. 134 tej ustawy, sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli rozpatrują sprawę w jej całokształcie.
Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku dyferencyjnego od dnia [...] r. na dziecko N. R.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015, poz. 114) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1).
Zgodnie z treścią cytowanego powyżej rozporządzenia osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego (art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia).
Osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim (art. 67 rozporządzenia).
W przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa: w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania (art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia).
Mając na uwadze powyższe przepisy organy obu instancji uznały, że Holandia była krajem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych ze względu na wykonywanie w tym państwie pracy przez ojca dziecka – S. R. Przyjęły także, na podstawie oświadczenia holenderskiej instytucji właściwej SVB Utrecht z dnia 4 listopada 2014 r., że ojciec dziecka jest uprawniony do holenderskich świadczeń rodzinnych na dzieci, w tym N. R., w okresach od [...] r. do chwili obecnej, zaś powołując się na informację uzyskaną na stronie internetowej ww. instytucji wskazały, że ustawodawstwo holenderskie przewiduje świadczenie na dziecko niepełnosprawne, które wymaga dodatkowej opieki ze względu na swoją chorobę lub niepełnosprawność – zasiłek rodzinny w podwójnej wysokości, w związku z tym brak jest podstaw do przyznania stronie zasiłku pielęgnacyjnego na N. R., przewidzianego przez ustawę o świadczeniach rodzinnych.
Nie ulega żadnej wątpliwości, że wydanie decyzji w niniejszej sprawie wymaga uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jest to bowiem element niezbędny do trafnego zastosowania normy prawa materialnego. Służy termu postępowanie administracyjne, w którym organ administracji publicznej winien działać na podstawie prawa w ciągu całego postępowania (art. 6 K.p.a.) oraz zobowiązany jest do przytoczenia w decyzji podstaw prawnych i faktycznych oraz ich uzasadnienia (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego wymaga wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), a następnie dokonania oceny znaczenia i wartości tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji nasuwających się wątpliwości co do okoliczności, które posłużyły organowi dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu, tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ I instancji ustalił na podstawie dokumentu sporządzonego w języku angielskim, że ojciec dziecka jest uprawniony do holenderskich świadczeń rodzinnych na dzieci, w tym N. R., w okresach od [...] r. do chwili obecnej. Na marginesie wskazać należy, że w aktach brak jest tłumaczenia tego dokumentu wobec czego nie sposób stwierdzić jednoznacznie, czy organ prawidłowo zinterpretował jego treść. Zgodnie bowiem z art. 5 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.), podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wymóg ten stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom. Powołana regulacja nie wyklucza oczywiście posłużenia się w postępowaniu administracyjnym dokumentem sporządzonym w języku obcym. Warunkiem jednak nadania mocy dowodowej takiemu dokumentowi jest dokonanie jego tłumaczenia na język polski. Jednocześnie, organ I instancji stwierdził, że stronie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją dziecka N. R. przysługuje świadczenie według ustawodawstwa holenderskiego, co wynika z informacji uzyskanej ze strony internetowej holenderskiej instytucji właściwej SVB.
Treść zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje, że ani organ I instancji, ani organ odwoławczy, który zobowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę w jej całokształcie, nie poczyniły żadnych dodatkowych ustaleń w tym zakresie, a jedynie odesłały stronę do zapoznania się ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi możliwości ubiegania się o świadczenia na dziecko niepełnosprawne na stronie internetowej ww. instytucji.
Tymczasem powyższe okoliczności mają w sprawie kluczowe znaczenie, zwłaszcza w kontekście art. 16 ust 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz w związku z informacją przekazaną przez skarżącą, że jej mąż nie otrzymuje w Holandii świadczenia na dziecko niepełnosprawne, ponieważ zgodnie z obowiązującymi w tym kraju przepisami dziecko musi zamieszkiwać na terenie Holandii, by takie świadczenie przysługiwało.
Zgodnie z treścią ww. przepisu osobom, o których mowa w ust. 2 i 3, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli członkom rodziny przysługują za granicą świadczenia na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tych osób, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 16 ust. 2 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
1) niepełnosprawnemu dziecku;
2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) osobie, która ukończyła 75 lat.
Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, powołując się na cytowany wyżej przepis, nie wyjaśniły zatem, czy członkom rodziny skarżącej (niepełnosprawnej córce) przysługuje w Holandii świadczenie będące odpowiednikiem zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji gdy niepełnosprawne dziecko zamieszkuje z matką na terenie Polski i ma orzeczoną niepełnosprawność przez polskie organy orzecznicze.
Nie sposób w tej sytuacji ustalić, czy zasadnie Marszałek odmówił skarżącej także dodatku dyferencyjnego zwłaszcza, że o ile (zgodnie z twierdzeniami skarżącej) na terenie Holandii dodatek pielęgnacyjny na dziecko niemieszkające tamże nie przysługuje, wówczas nie sposób mówić tu o różnicy w wysokości świadczeń.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że kwestionowana skargą decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Marszałka Województwa zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co skutkowało koniecznością wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego.
Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią przedstawioną wyżej ocenę prawną Sądu oraz wskazania co do wyjaśnienia stanu faktycznego, w zakresie ustalenia do jakich konkretnie świadczeń, w jakim zakresie i od jakiej daty posiada uprawnienie (na terenie Holandii) ojciec dziecka – N. R. oraz czy powyższe uzasadnia odmowę prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, ewentualnie także dyferencyjnego, a jeśli tak to od jakiej daty.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI