II SA/Sz 246/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą zmiany warunków zabudowy w zakresie sposobu odprowadzania ścieków, uznając prymat ochrony wód podziemnych nad interesem strony w budowie przydomowej oczyszczalni.
Skarżąca A. T. wniosła o zmianę decyzji o warunkach zabudowy, aby umożliwić budowę przydomowej oczyszczalni ścieków zamiast zbiornika bezodpływowego. Organy administracji odmówiły, powołując się na niekorzystne warunki hydrogeologiczne gminy, ryzyko zanieczyszczenia wód podziemnych oraz interes społeczności lokalnej w budowie sieci kanalizacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły interes społeczny i słuszny interes strony, a decyzja o odmowie zmiany miała charakter uznaniowy.
Sprawa dotyczyła skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy K. odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy. Zmiana miała polegać na umożliwieniu odprowadzania ścieków do przydomowej oczyszczalni zamiast do szczelnego zbiornika bezodpływowego. Skarżąca argumentowała, że zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ma prawo wybrać takie rozwiązanie, a wykonana przez nią opinia geotechniczna potwierdza możliwość budowy oczyszczalni. Organy administracji obu instancji odmówiły zmiany, wskazując na niekorzystne warunki hydrogeologiczne gminy, płytkie zaleganie wód podziemnych, bliskość ujęć wody oraz interes społeczności lokalnej w budowie sieci kanalizacyjnej. Podkreślono, że wprowadzanie ścieków do ziemi za pomocą przydomowych oczyszczalni w takich warunkach zagraża skażeniem wód podziemnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 155 k.p.a. i dokonały wyważenia interesu społecznego (ochrona wód) oraz słusznego interesu strony. Sąd podkreślił, że decyzja w trybie art. 155 k.p.a. ma charakter uznaniowy, a organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny materiału dowodowego, prawidłowo oceniając ryzyko dla środowiska.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji może odmówić zmiany decyzji o warunkach zabudowy w trybie art. 155 k.p.a. nawet przy spełnieniu formalnych przesłanek, jeśli przemawia za tym interes społeczny, a decyzja ma charakter uznaniowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły interes społeczny w ochronie wód podziemnych przed zanieczyszczeniem, biorąc pod uwagę niekorzystne warunki hydrogeologiczne gminy i bliskość ujęć wody. Pomimo możliwości budowy przydomowej oczyszczalni zgodnie z przepisami, organ ma prawo odmówić zmiany decyzji ostatecznej, jeśli interes społeczny jest ważniejszy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umożliwia zmianę decyzji ostatecznej za zgodą strony, jeśli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzja w tym trybie ma charakter uznaniowy.
Pomocnicze
u.u.c.p.g. art. 5 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Przewiduje możliwość wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków w przypadku braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prymat interesu społecznego w ochronie wód podziemnych przed zanieczyszczeniem w sytuacji niekorzystnych warunków hydrogeologicznych. Decyzja w trybie art. 155 k.p.a. ma charakter uznaniowy, co pozwala organowi na odmowę zmiany decyzji nawet przy spełnieniu formalnych przesłanek. Organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i uzasadniły swoje stanowisko.
Odrzucone argumenty
Organ arbitralnie wyłączył możliwość budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, ignorując przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy i nie uwzględniły, że biologiczne oczyszczalnie są bardziej ekologiczne i bezpieczne. Brak sieci kanalizacyjnej nakłada na właściciela obowiązek budowy przydomowej oczyszczalni lub zbiornika bezodpływowego.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. jest bowiem decyzją uznaniową ("decyzja może być zmieniona"). Oznacza to, że organ, nawet przy spełnieniu ww. warunków, ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Konstrukcja art. 155 k.p.a. nie wyklucza przy istnieniu interesu strony w zmianie decyzji odmowy jej zmiany ze względu na interes społeczny. W ocenie Sądu trafny jest przy tym wniosek Kolegium, że skarżąca w istocie kwestionuje zasadność ustalonego w decyzji sposobu usuwania ścieków i w rzeczywistości domaga się ponownej oceny zasadności wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków.
Skład orzekający
Joanna Świerzko-Bukowska
sprawozdawca
Joanna Wojciechowska
przewodniczący
Katarzyna Sokołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście zmiany decyzji o warunkach zabudowy, gdzie interes społeczny (ochrona środowiska) może przeważyć nad interesem strony, nawet jeśli istnieją alternatywne rozwiązania techniczne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych warunków hydrogeologicznych i lokalnych uwarunkowań, a także uznaniowego charakteru decyzji administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje konflikt między prawem strony do wyboru technicznego rozwiązania a interesem społecznym w ochronie środowiska, co jest częstym problemem w procesach budowlanych i planistycznych.
“Oczyszczalnia przydomowa czy zbiornik? Sąd rozstrzyga konflikt interesów i ochrony wód.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 246/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Katarzyna Sokołowska
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy terenu
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2025 r. nr SKO/WJ/420/1550/2024 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ustalającej warunki zabudowy oddala skargę .
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 października 2023 r., nr 80/2023 Wójt Gminy K. (dalej: "organ I instancji") ustalił na rzecz A. T. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z niezbędną infrastrukturą na terenie działki nr [...] położonej w obrębie W., gm. K..
Wnioskiem z dnia 8 stycznia 2024 r. A. T. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") wystąpiła o zmianę ww. decyzji w zakresie ustalonego sposobu odprowadzania ścieków – tj. z ustalonego odprowadzania ścieków do szczelnego zbiornika bezodpływowego na zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków. W ocenie wnioskodawczyni ograniczenie odprowadzania ścieków bytowych jedynie do szczelnego zbiornika bezodpływowego pozostaje w sprzeczności z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Wykonana na jej zlecenie w 2023 r. opinia geotechniczna potwierdza możliwość wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków, z częściową wymianą gruntu, dlatego w jej ocenie oparcie rozstrzygnięcia organu I instancji na opinii techniczno-prawnej opracowanej w 2016 r. dla pewnego obszaru gminy nie ma podstaw merytorycznych.
Decyzją z dnia 12 marca 2024 r., nr GN.6730.5.2024.JN Wójt Gminy K. odmówił zmiany ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy z dnia 24 października 2023 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że kierunek rozwoju terenu, na którym znajduje się działka nr [...] to zabudowa mieszkaniowa i usługowa. Obszar ten jest podzielony geodezyjnie na działki o powierzchni i kształcie wskazującym na docelową zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, wydano już 8 decyzji o warunkach zabudowy. Prognozuje to powstanie zabudowy jednorodzinnej na rozległym terenie. Wskazane okoliczności faktyczne uzasadniają zatem uzbrojenie tego obszaru w kanalizację sanitarną. Wyposażanie poszczególnych nowych budynków w przydomowe oczyszczalnie ścieków nie pozwalają gminie na racjonalne planowanie przebiegu sieci uzbrojenia terenu, gdyż właściciele nieruchomości wyposażonych w przydomową oczyszczalnię ścieków nie mają obowiązku podłączenia się do sieci kanalizacji sanitarnej. Ponadto organ I instancji podał, że podstawowym warunkiem skutecznego działania przydomowych oczyszczalni mechaniczno-biologicznych jest skuteczne działanie drenażu rozsączającego, który w warunkach eksploatacji nierzadko ulega zatkaniu i zamulaniu, co może powodować powstawanie gazów zapachowych, a w skrajnych przypadkach całkowite zatkanie odpływu ścieków do drenażu i gromadzenie się ścieków w przypowierzchniowej warstwie gruntu lub nawet przelanie na powierzchnię terenu. Tymczasem na prawie całym obszarze gminy K. występują grunty nieprzepuszczalne, co powoduje powstawanie w rejonie drenaży rozsączających zastoin ścieku oczyszczonego w nieckach podziemnych. Biorąc pod uwagę występowanie na sąsiednich działkach indywidualnych ujęć wody podziemnej, pobieranej do celów spożywczych, zastosowanie przydomowej oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym zagraża skażeniem warstwy wodonośnej bakteriami chorobotwórczymi. Organ I instancji wskazał również, że sąsiednie działki mają po około 1000 m˛ powierzchni co może spowodować, że lokalizacja kilku lub kilkunastu oczyszczalni na stosunkowo małej powierzchni terenu doprowadzi do skumulowanego w skrajnych warunkach eksploatacyjnych niekorzystnego oddziaływania na powietrze atmosferyczne jak i środowisko gruntowo-wodne. W miejscowości W. zlokalizowane jest ujęcie wód podziemnych, wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia, co dodatkowo stwarza niebezpieczeństwo zanieczyszczenia wód podziemnych. Organ I instancji odwołał się do opinii techniczno-prawnej dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w rejonach planowanej zabudowy na terenie Gminy K., opracowanej przez zespół ekspercki pod kierownictwem biegłego Wojewody Zachodniopomorskiego w zakresie postępowania wodnoprawnego Nr [...] mgr inż. K. Ł., z której wynika, że warunki hydrogeologiczne występowania pierwszego poziomu wodonośnego oraz użytkowych poziomów wód podziemnych na terenie Gminy K. nie zapewniają koniecznej ochrony ujmowanych wód przed zanieczyszczeniem z powierzchni terenu, ponieważ poziom wodonośny zalega płytko pod powierzchnią terenu i posiada niewielką miąższość utworów słabo przepuszczalnych w nadkładzie tego poziomu, przez co jest on bardzo podatny na zanieczyszczenie. W związku z powyższym, mając na uwadze ochronę wód podziemnych przed zanieczyszczeniem oraz warunki hydrogeologiczne nie jest w interesie społecznym wprowadzanie ścieków bytowych do ziemi za pomocą przydomowych oczyszczalni ścieków.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. T. zarzuciła naruszenie art. 155 k.p.a. wywodząc, że organ I instancji błędnie ocenił istnienie interesu społecznego dla zmiany decyzji ostatecznej, przyznając sobie kompetencje do ograniczenia prawa wyboru przez inwestora sposobu odprowadzania ścieków. Zdaniem skarżącej skoro przydomowa oczyszczalnia ścieków musi spełniać określone wymagania techniczne przewidziane w przepisach prawa, to uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie mogło stanowić podstawy do odmowy zmiany warunków zabudowy. Ponadto skoro organ I instancji nie wskazał zakresu czasowego budowy ewentualnej sieci kanalizacyjnej, to nie może argumentować brakiem woli właściciela nieruchomości przyłączenia do takiej sieci. Skarżąca zarzuciła również nieuwzględnienie przez organ I instancji opinii geotechnicznej sporządzonej w 2023 r. na jej zlecenie potwierdzającej możliwość wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków i zalecającą jedynie w miejscu projektowanego rozsączenia dla urządzenia wodnego częściową wymianę gruntu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie (dalej: "Kolegium") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 12 marca 2024 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium podało, że dla zmiany decyzji ostatecznej muszą zostać spełnione łącznie przesłanki formalne (istnienie decyzji ostatecznej i zgoda strony) i materialne (brak sprzeciwu przepisów szczególnych, wystąpienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony).
Kolegium wyjaśniło, że "słuszny interes strony", o którym mowa w art. 155 k.p.a. należy rozumieć jako modyfikację ukształtowanego ostateczną decyzją stosunku administracyjnoprawnego (poprzez jego zmianę bądź zniesienie) społecznie akceptowalną i godną wsparcia ze strony organu państwa, ze względu na cel jaki ma zostać przez tę modyfikację osiągnięty. Skarżąca zaś ani we wniosku ani w odwołaniu nie podała celu zmiany decyzji, wskazując jedynie, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jako właściciel może wyposażyć nieruchomość alternatywnie w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Kwestionując zasadność ustalonego w decyzji sposobu odprowadzania ścieków zaznaczyła, że ma świadomość dokonanej przez organ I instancji na etapie rozpoznawania wniosku o ustalenie warunków zabudowy oceny obydwu sposobów usuwania odpadów i czym kierował się organ wybierając zbiornik bezodpływowy.
Do wniosku o zmianę decyzji ostatecznej skarżąca dołączyła sporządzoną na jej zlecenie w czerwcu 2023 r. opinię geotechniczną określającą warunki gruntowo-wodne w miejscu projektowanego posadowienia budynku jednorodzinnego na działce nr [...]. Celem zleconych badań było ustalenie warunków gruntowo-wodnych oraz parametrów geotechnicznych gruntów, jak również ocena podłoża gruntowego i środowiska wodnego na potrzeby projektowanej budowy budynku jednorodzinnego, niepodpiwniczonego oraz urządzenia wodnego – wylotu z przydomowej oczyszczalni ścieków na tej działce. W zakresie wodoprzepuszczalności wynika z niej, że na obszarze badań występują grunty o średniej przepuszczalności, grunty o bardzo dobrej przepuszczalności, grunty o słabej przepuszczalności oraz grunty o bardzo słabej przepuszczalności. We wnioskach podano, że w miejscu projektowanego rozsączenia dla urządzenia wodnego (wylotu z przydomowej oczyszczalni ścieków) zaleca się częściową wymianę gruntu na materiał piaszczysto-żwirowy. Natomiast z opinii sporządzonej w 2016 r. na zlecenie gminy K. w celu przeanalizowania warunków prawnych i technicznych możliwości lokalizacji na jej terenie przydomowych indywidulanych oczyszczalni ścieków wynika, że naturalne warunki ochrony przed zanieczyszczeniem z powierzchni terenu wód ujmowanych są niekorzystne, ponieważ poziom wodonośny zalega płytko pod powierzchnią terenu i posiada niewielką miąższość utworów słabo przepuszczalnych w nakładzie tego poziomu, będąc przez to bardziej podatnym zanieczyszczenia. Tym samym z uwagi na ochronę wód podziemnych przed zanieczyszczeniem oraz warunki hydrogeologiczne nie jest wskazane wprowadzanie ścieków bytowych do ziemi za pomocą indywidualnych instalacji oczyszczalni ścieków, zbiorczych instalacji do wprowadzania tych ścieków do ziemi za pomocą drenaży rozsączających lub studni chłonnych, ponieważ występuje wtedy przyspieszona migracja ścieków do wód podziemnych przez zmniejszenie ich drogi przepływu oraz zmniejszenie naturalnej warstwy ochronnej występującej w nadkładzie poziomu wodonośnego. Wskazane jest natomiast odprowadzanie ścieków do kanalizacji sanitarnej lub tymczasowo do szczelnych zbiorników bezodpływowych. Wskazano nadto, że obręb geodezyjny W. położony jest w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] – D. S., na którego powierzchni występują utwory słabo przepuszczalne, iły i gliny zwałowe ograniczając możliwość lokalizowania instalacji do wprowadzania ścieków do ziemi.
W ocenie Kolegium, organ I instancji, rozważając słuszny interes strony oraz interes społeczny prawidłowo wziął pod uwagę okoliczności interesu społeczności lokalnej w budowie sieci uzbrojenia terenu oraz ochronę wód podziemnych przed zanieczyszczeniem. Powyższe potwierdzają wnioski z opisanego opracowania z 2016 r. Obszar sąsiadujący z działką nr [...] podzielony jest na działki o wielkości i kształcie wskazującym na ich przeznaczenie pod zabudowę budynkami mieszkalnymi. Zabudowa taka jest też na tym obszarze systematycznie realizowana, w tym już zrealizowana na działkach bezpośrednio sąsiednich nr [...] i [...], gdzie budynki mieszkalne wyposażone są w indywidualne ujęcia wody i zbiorniki bezodpływowe i w interesie ich właścicieli jest aby funkcjonujące dla potrzeb istniejącej zabudowy mieszkaniowej indywidualne ujęcia wody były chronione przed zanieczyszczeniem. Takie zagrożenie potencjalnie występuje, gdyż jak potwierdza to przedstawiona przez skarżącą opinia geotechniczna, działka nr [...] posiada opisane w opracowaniu z 2016 r. niekorzystne warunki geologiczne dla realizacji instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków. Przy jej montażu konieczna będzie częściowa wymiana gruntu co niewątpliwe spowoduje zmniejszenie naturalnej warstwy ochronnej występującej w nadkładzie poziomu wodonośnego o jakim mowa w opracowaniu z 2016 r.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że interes skarżącej jest mniej ważny niż właścicieli budynków już istniejących, a ustalony w decyzji sposób usuwania odpadów do szczelnego zbiornika pozwala skarżącej na realizację i użytkowanie wybudowanego budynku mieszkalnego.
Opisaną decyzję Kolegium, A. T. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie:
1. przepisu prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. odnosząc ww. do decyzji organu I instancji tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że niedopuszczalne jest wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków w sytuacji braku możliwości przyłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej, podczas gdy przepis ten wprost przewiduje możliwość wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych jako jedno z alternatywnych dla właściciela nieruchomości rozwiązań w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona na danym obszarze;
2. przepisów prawa procesowego, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tj.:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, podczas gdy organ II instancji w warunkach niniejszej sprawy winien uchylić zaskarżoną decyzję i orzec zgodnie z żądaniem skarżącej;
- art. 155 k.p.a. przez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na zmianę decyzji ostatecznej, podczas gdy wystąpiły wszystkie przesłanki pozwalające na zmianę decyzji, tj. zgoda stron, brak przepisu szczególnego sprzeciwiającego się zmianie decyzji ostatecznej, a także interes społeczny i słuszny interes strony;
- art. 7, art. 77 i 107 § 3 k.p.a. przez brak podjęcia przez organ odwoławczy i organ I instancji wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, skutkujące nieuwzględnieniem faktu, że biologiczne oczyszczalnie ścieków stanowią rozwiązanie bardziej ekologiczne, ekonomiczne i bezpieczne niż zbiorniki bezodpływowe a ich wybudowanie na wszystkich rodzajach gleb jest możliwe przy zachowaniu odpowiednich rozwiązań technicznych, bez ryzyka przedostania się szkodliwych ścieków do wód gruntowych.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie organu na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z dnia 24 października 2023 r. we wnioskowanym przez skarżącą zakresie, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skarżąca wywiodła, że brak sieci kanalizacyjnej na obszarze na którym położona jest jej działka oznacza, że w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma ona prawny obowiązek zbudować przydomową oczyszczalnię ścieków lub wykonać zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe, które spełniać będą wymagania określone w odrębnych przepisach. Organ natomiast nie może w decyzji arbitralnie wyłączyć nakazu prawnego określonego w akcie normatywnym jakim jest ustawa. Argumentacja organu przemawiająca za odmową zmiany decyzji o warunkach zabudowy oparta na rzekomym interesie społecznym rozumianym jako potrzeba ochrony indywidualnych ujęć wody przed potencjalnym ich zanieczyszczeniem jest w ocenie skarżącej niezrozumiała i bezpodstawna. Brak jest jakiegokolwiek przepisu zezwalającego organom obu instancji na uzasadnienie odmowy zmiany decyzji ostatecznej wyłącznie o wystąpienie - zdaniem organu - przesłanki negatywnej. Nadto brak jest jakiegokolwiek przepisu szczególnego sprzeciwiającego się zmianie decyzji ostatecznej we wnioskowanym przez skarżącą zakresie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek złożyła skarżąca, zaś Kolegium nie zażądało przeprowadzenia rozprawy.
Skarga nie jest zasadna. Jej przedmiotem jest decyzja odmawiająca skarżącej zmiany, na podstawie art. 155 k.p.a., ostatecznej decyzji w sprawie warunków zabudowy. Zmiana polegać miała na zmianie sposobu odprowadzania ścieków z ustalonego odprowadzania do zbiornika bezodpływowego na zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków.
Stosownie do art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Podkreślić należy, że tryb przewidziany w art. 155 k.p.a., jakkolwiek umożliwia zmianę decyzji ostatecznej, to jednak nie stanowi tzw. "trzeciej instancji". Przyjmuje się, że w tym trybie mogą zostać zmienione decyzje niewadliwe, nie służy on bowiem do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Jest to bowiem tryb nadzwyczajny, który umożliwia zmianę ostatecznej decyzji w określonych przepisem wypadkach, co z kolei stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.
Jak słusznie Kolegium zauważyło skarżąca nie podała powodu i celu zmiany decyzji ostatecznej, poza tym że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399 ze zm.) jako właściciel nieruchomości może w okolicznościach tam opisanych wyposażyć nieruchomość alternatywnie w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. W ocenie Sądu trafny jest przy tym wniosek Kolegium, że skarżąca w istocie kwestionuje zasadność ustalonego w decyzji sposobu usuwania ścieków i w rzeczywistości domaga się ponownej oceny zasadności wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków. Dlatego też zdaniem Sądu zarzut naruszenia ww. przepisu nie mógł odnieść skutku.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że przepis art. 155 k.p.a. stwarza możliwość zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, przy zachowaniu następujących warunków: zgoda strony na zmianę decyzji, zmianie nie sprzeciwiają się przepisy prawa, za zmianą bądź uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny bądź słuszny interes strony.
W sprawie bezsporne jest wyrażenie zgody przez wszystkie strony postępowania na zmianę rzeczonej decyzji (okoliczność ta wynika również z akt sprawy) oraz to, że brak jest przepisu prawa, który sprzeciwiałby się zmianie decyzji we wnioskowanym zakresie. Organy obu instancji nie kwestionują istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej w zmianie decyzji. W tym miejscu wyjaśnić należy, że za zmianą decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może przemawiać zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony, przy czym te przesłanki mogą wystąpić razem lub oddzielnie, zaś wystąpienie jednej z nich jest wystarczające do uznania, że ten warunek został spełniony. Nie oznacza to jednak, że po spełnieniu warunków określonych w art. 155 k.p.a. organ ma obowiązek zmienić decyzję – tak jak to zdaje się wywodzić skarżąca. Decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. jest bowiem decyzją uznaniową ("decyzja może być zmieniona"). Oznacza to, że organ, nawet przy spełnieniu ww. warunków, ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zauważyć przy tym należy, że konstrukcja art. 155 k.p.a. nie wyklucza przy istnieniu interesu strony w zmianie decyzji odmowy jej zmiany ze względu na interes społeczny.
Działanie w ramach uznania administracyjnego i możliwość wyboru przez organ treści rozstrzygnięcia nie oznacza, że wybór ten może być dowolny. Organ administracji wydając rozstrzygnięcie powinien dokonać rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, decyzja powinna być wyczerpująco i przekonująco uzasadniona.
Podając decyzję uznaniową kontroli, Sąd bada przede wszystkim, czy organ administracji publicznej, wydając decyzję, nie przekroczył granic swobody decyzyjnej, czy jego działanie nie było dowolne oraz czy zostały zachowane procedury i przepisy prawa oraz czy uzasadnienie decyzji jest wystarczające i logiczne.
Zdaniem Sądu, zarówno organ I instancji jak i Kolegium nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera szczegółowe uzasadnienie przyczyn, z powodu których organ odmówił skarżącej zmiany decyzji. Kolegium wyjaśniło przede wszystkim, opierając się na opinii techniczno-prawnej dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, że na terenie całej gminy K. (w tym w obrębie W.), ze względu na niekorzystne warunki hydrogeologiczne, nie jest wskazane wprowadzanie ścieków bytowych do ziemi za pomocą indywidualnych instalacji oczyszczalni ścieków. Teren obrębu geodezyjnego W. położony jest w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] - D. S., zaś w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestycyjnej skarżącej posadowione są budynki wyposażone w indywidualne ujęcia wody. Stąd też należało przyznać prymat ochronie płytko zalegających wód podziemnych przed niebezpieczeństwem ich zanieczyszczenia, które w przypadku funkcjonowania przydomowej oczyszczalni ścieków niewątpliwie istnieje. Ustaleń tych nie podważa skutecznie opinia geotechniczna przedłożona przez skarżącą.
Nie są trafne zarzuty skarżącej dotyczące braku podjęcia przez organy czynności wyjaśniających i nieuwzględnienia faktu, że biologiczne oczyszczalnie ścieków są bardziej ekologiczne, ekonomiczne i bezpieczne niż zbiorniki bezodpływowe. Skarżąca, wskazując na zalety przydomowej oczyszczalni ścieków typu biologicznego, zdaje się pomijać, że w toku postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy (a tym bardziej zmiany takiej decyzji) nie dokonuje się oceny czy też ustalenia typu przydomowej oczyszczalni ścieków, która ma być zastosowana ani parametrów ścieków, które za pomocą przydomowej oczyszczalni ścieków będą wprowadzane do gruntu.
Końcowo należy wskazać, że Kolegium nie rozstrzygało sprawy na podstawie przepisów p.p.s.a. lecz k.p.a.
Zdaniem Sądu, organ nie naruszył wskazywanych przez skarżącą przepisów prawa materialnego ani procesowego przy rozpoznaniu sprawy. Okoliczność, że skarżąca nie podziela stanowiska organu nie świadczy o naruszeniu przez ten organ przepisów postępowania.
Wobec powyższego, stwierdzając, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI