II SA/SZ 244/25

II SA/Sz 244/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par 2 pkt 6 lit c,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 924
art. 5, art. 17 ust 2, art. 17 ust 10
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2025 r. nr NEP.906.5.2025 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 11 grudnia 2024 r., M. R., dalej jako "skarżący, zgłosił zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 27 listopada 2024 r., wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. (PPIS).
Skarżący podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.
Postanowieniem z 9 stycznia 2025 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. , działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023r., poz. 2505 – j.t. ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", oddalił zarzuty zgłoszone przez M. R., w sprawie egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że podstawą prawną obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 924), dalej jako "u.z.z.z.", który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę.
Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność uodpornienia dziecka. Określają one wszystkie istotne cechy danego obowiązku tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie załącznika nr 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2023 r poz. 2077 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych".
Organ wyjaśnił, że małoletnia córka skarżącego, ur. 20 marca 2019r. nie została zaszczepiona przeciwko [...] B (II, III dawka szczepienia podstawowego), p/[...] (I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego), [...] (I, II, III dawka szczepienia podstawowego), [...] ( I dawka szczepienia). Organ podkreślił, że córka skarżącego, w chwili wystawienia tytułu wykonawczego osiągnęła wiek, w którym wyżej wskazane szczepienia stały się wymagane, co potwierdza istnienie wymaganego obowiązku.
PPIS, powołując się na wyrok NSA z 23 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 443/20, wyjaśnił, że maksymalne granice wieku wyznaczone w rozporządzeniu nie oznaczają, że rodzic może samodzielnie wyznaczać moment, kiedy zaszczepić dziecko. Terminy te nie wyznaczają również wymagalności obowiązku szczepień ochronnych, których przekroczenie jest podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Maksymalną granicę wieku, do kiedy powinno odbyć się szczepienie, określa § 3 rozporządzenia. Dodatkowo w załączniku nr 1 dokładnie określono okres, w którym powinny zostać podane dziecku poszczególne dawki szczepionki, co przesądza o wymagalności obowiązku.
Zdaniem organu I instancji, niepoddanie małoletniej córki szczepieniom ochronnym we wskazanych ramach czasowych oraz nieprzedłożenie lekarzowi wyniku konsultacji specjalistycznej, dającego podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych, stanowiło podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej i wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela, poprzedzonego stosownym upomnieniem z 4 lipca 2024 r.
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego argumentacji PPIS wyjaśnił, że w myśl art. 17 ust. 2 u.z.z.z., lekarskie badanie kwalifikacyjne jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie takiego badania następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia dziecka objętego obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego realizację. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego.
PPIS wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. SK 81/19 i podkreślił, że nie odnosi się on do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a jedynie do konieczności zapewnienia stosownych ram prawnych realizacji tego obowiązku.
Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji, podnosząc zarzuty tożsame ze sformułowanymi w zarzucie.
Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (ZPWIS), postanowieniem z 20 lutego 2025 r., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności szczepień, organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa i był wymagalny w dniu wystawienia przez PPIS w S. tytułu wykonawczego z 27 listopada 2024 r.
Wskazał, że poddanie się szczepieniu ochronnemu jest w Polsce obowiązkiem ustawowym wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz z art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b powyższej ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zwolnione z tego obowiązku są osoby przebywające na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące (z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych), która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy (art. 17 ust. la). ZPWIS zaznaczył, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, np. dziecka, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku spoczywa na osobie, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 581).
Z kolei przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz na dzień wydania postanowienia określa rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, w szczególności Załącznik 1 oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do jego wykonania. Natomiast w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). A zatem jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, na co brak jest dowodów w aktach sprawy w odniesieniu do dziecka skarżącego.
Zgodnie zaś z § 11 rozporządzenia o szczepieniach ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem tego obowiązku - co znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 16 grudnia 2021 r. (sygn. akt II GSK 2358/21). Podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień, powinien poinformować o tym lekarza. To w interesie strony jest, aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić.
Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że mimo iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień.
ZPWIS wskazał przy tym, że wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom przeciw chorobom zakaźnym uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia, uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 3 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Organ wywiódł, iż z dokumentacji sprawy wynika, że córka skarżącego została zaszczepiona jedynie przeciwko [...] oraz I dawką szczepionki przeciwko [...]. W związku z zaległościami w realizacji szczepień dziecko zostało skierowane do poradni konsultacyjnej ds. szczepień, gdzie w dniu 11 sierpnia 2021 r. uzyskało indywidualny kalendarz szczepień.
Pomimo tego, w dniu 15 września 2021 r., w trakcie badania kwalifikacyjnego rodzice nie dopełnili obowiązku immunizacji, gdyż pomimo braku przeciwskazań zdrowotnych nie wyrazili zgody na zaszczepienie córki. Z całości zgromadzonej dokumentacji medycznej nie wynika, zdaniem organu, aby istniały jakiekolwiek podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka skarżących. Pomimo ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień przez lekarza z poradni konsultacyjnej obowiązek u dziecka skarżącego nie został zrealizowany.
Zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do uznania zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u dziecka w zakresie szczepień wymienionych w tytule wykonawczym. W dniu wystawienia przez PPIS w S. tytułu wykonawczego córka skarżącego ukończyła 5 rok życia i była już zobowiązana do przyjęcia dawek szczepień obowiązkowych, tj. wg schematu szczepienia przeciw [...] - II, III [...] - I, II, III, IV dawki; [...] - I, II, III dawki; [...] - I dawki szczepienia. Rodzice dziecka nie przedstawili aktualnego zaświadczenia o czasowym lub długotrwałym odroczeniu szczepień czy zaświadczenia od lekarza specjalisty stwierdzającego przeciwskazania do szczepień, a także zaświadczenia stwierdzającego dokonanie immunizacji w innej placówce.
Powyższe wskazuje wprost na uchylanie się od tego obowiązku, zatem wystawienie tytułu wykonawczego było zasadne, a nałożony na skarżącego obowiązek dokonania immunizacji dziecka istniał w chwili wydawania tytułu i nadal istnieje.
W odniesieniu do wskazanych w zażaleniu zagadnień, dotyczących niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt. 9 u.p.e.a.), ZPWIS w Szczecinie wskazał, że powyższe kwestie nie mogą być rozpatrywane, ponieważ zawierają zastrzeżenia merytoryczne niemieszczące się w zamkniętym katalogu sytuacji, które mogą być podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z przepisem art. 33 § 2 u.p.e.a.
M. R. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, a także umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W skardze wskazał iż w dalszym ciągu podtrzymuje swoje stanowisko w zakresie braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.
W odpowiedzi na skargę Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Skarga nie jest zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd - stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten nie narusza prawa.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, iż tytuł wykonawczy z 27 listopada 2024 r. został wystawiony po potwierdzeniu, że dziecko skarżącego nie zostało poddane szczepieniom ochronnym przeciwko [...] (II,III dawka szczepienia podstawowego), [...] (I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego), [...] (I, II, II dawka szczepienia podstawowego), [...] (I dawka szczepienia). Wynika to wprost ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Skarżący również temu nie zaprzecza.
Jednocześnie skarżący nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka.
Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że stosownie do art. 33 ust. 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Na podstawie art. 33 § 2 przywołanej ustawy podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W badanej sprawie, kwestionując zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, skarżący konsekwentnie wskazywał na to, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie jest wymagalny, twierdził również, że obowiązek ten jest niewykonalny, a także kwestionował właściwość organu egzekucyjnego.
Wyjaśnić zatem należy, że - jak wynika z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przez brak wymagalności obowiązku należy rozumieć stan, w którym wierzyciel nie może domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku, a tym bardziej nie może w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Powyższy przepis ma charakter otwarty, zaś ustawa nie zawiera zastrzeżenia, że mają to być przyczyny, które nastąpiły po wystawieniu tytułu wykonawczego. Powyższe oznacza m.in., że zobowiązany powinien wyraźnie określić, w czym upatruje przyczyny braku wymagalności obowiązku. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2023 r., sygn. III FSK 1404/22; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 września 2024 r., sygn. I SA/Kr 649/24; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. I SA/Ol 163/24 - orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżący podnosząc zarzut braku wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka wskazywał na to, że zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych, dla szczepień wymienionych w tytule wykonawczym przewidziano terminy, wskazując na obowiązek zaszczepienia dziecka pomiędzy 6 tygodniem życia, a 19 rokiem życia (błonica, krztusiec, poliomyelitis, tężec), 12 miesiącem życia, a 19 rokiem życia (świnka, odra, różyczka) oraz od urodzenia do ukończenia 19 roku życia w przypadku wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W ocenie skarżącego tak zakreślone ramy czasowe, w których należy dziecko zaszczepić wskazują na to, że moment wymagalności obowiązku nie nadszedł, bowiem nastąpi on dopiero w 19. roku życia. Jednocześnie skarżący zakwestionował dopuszczalność określenia kalendarza szczepień przez Głównego Inspektora Sanitarnego, wskazując, że nie może on być źródłem powszechnie obowiązującego prawa.
Dokonując oceny zasadności stanowiska skarżącego w zakresie braku wymagalności obowiązku poddania dziecka immunizacji należy zatem wskazać, że profilaktyka mająca na celu ochronę przed chorobami zakaźnymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.).
Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).
Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z. urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.
Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. i obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Rozporządzenie to określiło:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;
3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;
4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;
5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;
6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;
7) wzory:
a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
b) książeczki szczepień,
c) karty uodpornienia;
8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;
9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;
10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania.
I tak, wskazane rozporządzenie określa w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
W załączniku tym określono schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, zamieszczając w tabeli wykaz szczepień, liczbę dawek, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania szczepienia.
W ocenie Sądu przepisy rozporządzenia nie wykraczają poza delegację ustawową. W szczególności za dopuszczalne należy uznać określenie schematu szczepień w sposób określony w art. 17 ust. 10 pkt 2a u.z.z.z.
Nie ma zatem racji skarżący wywodząc, że obowiązek zaszczepienia dziecka dawkami szczepionek wskazanymi w tytule wykonawczym nie był wymagalny, bowiem wymagalność tego obowiązku wynika wprost z przepisów ustawy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego.
Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje podnoszony przez skarżącego argument, iż w § 3 rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych zakreślono ramy czasowe, w których szczepienie powinno nastąpić. Wskazanie w § 3 rozporządzenia przedziału czasowego, w którym należy zaszczepić dziecko nie oznacza, że 19. rok życia jest datą graniczną, do której należy wykonać obowiązek immunizacji i, że dopuszczalne jest zaszczepienie dziecka wszystkimi przewidzianymi obowiązkowymi szczepieniami w 19. roku życia.
Oczywistym, zdaniem Sądu, jest, iż schemat szczepień musi uwzględniać okoliczność, iż szczepienia, ze względu na ich ilość i ilość dawek powinny mieć miejsce w określonych odstępach czasu. Stąd konieczność ustalenia schematu szczepień w taki sposób, aby odstępy czasu pomiędzy szczepieniami przeciwko określonym chorobom i poszczególnymi dawkami tych szczepień były odpowiednie.
Określenie ram czasowych w § 3 rozporządzenia ma zatem służyć z jednej strony uwypukleniu, iż wykonanie szczepień wskazanych w schemacie jest do określonego roku życia obowiązkowe, a z drugiej strony wskazać moment, od którego obowiązek ten się materializuje. Wbrew wywodom skarżącego przepis ten nie daje rodzicowi dziecka pełnej dowolności w wyborze momentu, w którym dziecko należy zaszczepić. Świadczy o tym treść § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych w powiązaniu z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia, którego to przepisu skarżący zdaje się nie dostrzegać.
Z powyższych względów trafnie organ uznał zarzut braku wymagalności obowiązku za chybiony.
Podnosząc zarzut niewykonalności obowiązku skarżący wywodził, że wystawienie tytułu wykonawczego było przedwczesne, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Jednocześnie podniósł, że ustawa nie nakłada na niego obowiązku poddania dziecka badaniom, a zatem zgodnie z art. 16 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przysługuje mu – jako rodzicowi, prawo odmowy wykonania badań. Podniósł, że przed wykonaniem szczepień nie poddano dziecka badaniu kwalifikacyjnemu i w związku z tym obowiązek był i jest niewykonalny.
Argumentacja ta nie zasługiwała na uwzględnienie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd (który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela), że lekarskie badanie kwalifikacyjne przeprowadzane w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z.) stanowi obowiązek instrumentalnie zależny i uprzedni względem szerszego obowiązku ustawowego poddania się obligatoryjnym szczepieniom ochronnym, co oznacza, że odmowa wykonania tego pierwszego obowiązku jest równoważna naruszeniu obowiązku poddania się wymaganemu szczepieniu ochronnemu (por. np. wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., II OSK 500/20, LEX nr 3568975; wyrok NSA z 2 marca 2023 r., II OSK 2209/20, LEX nr 3555617; wyrok NSA z 27 kwietnia 2023 r., II OSK 1595/20, LEX nr 3600140; wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., II OSK 1312/13; wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., II OSK 2654/15; wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., II OSK 3322/17).
Nie ma zatem racji skarżący wywodząc, że okoliczność, iż dziecko nie zostało poddane badaniu kwalifikacyjnemu przesądza o niewykonalności obowiązku. Zaszczepienie dziecka jest pewnym procesem, którego pierwszym etapem jest wykonanie badania kwalifikacyjnego. Odmowa przeprowadzenia takiego badania u dziecka jest więc równoznaczna z uchylaniem się od obowiązku immunizacji.
Trafnie przy tym zauważył organ, że wyłącznie lekarskie badanie kwalifikacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z. daje podstawę do wykonania szczepienia, bądź uznania, że szczepienia wykonać nie można. Z kolei podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego daje konsultacja specjalistyczna, o której mowa w § 11 rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych. W odniesieniu do dziecka skarżącego ani badania kwalifikacyjnego poprzedzającego szczepienie, ani konsultacji specjalistycznej nie przeprowadzono.
Nie marginesie należy zauważyć, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa w skardze, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, przestał stanowić podstawę do określenia kalendarza szczepień, stąd zarzuty w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione.
Nie ma również racji skarżący wywodząc, że postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez niewłaściwy organ. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie jest prowadzone przez Wojewodę Zachodniopomorskiego, a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. jest wierzycielem, do którego – stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przekazał złożony przez skarżącego zarzut. Natomiast PPIS w S. wydał postanowienie, o którym mowa w art. 34 § 2 u.p.e.a.
Działanie to znajduje umocowanie w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i jest zgodne z prawem.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.