II SA/Sz 242/24

II SA/Sz 242/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj
Wiesław Drabik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 2271/24 - Wyrok NSA z 2025-10-14
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 75 par. 1, art. 75 par. 1, art. 80,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.),, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Spółka A. oraz B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 lutego 2024 r., nr NHP.906.1.7.2023, po rozpatrzeniu odwołań: z dnia 12.12.2023r. B. [...] sp. z o. o., ul. [...] [...] oraz B. S.A., Al. [...], [...] K., Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie (dalej ZPWIS) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. nr PS.NHP.9070.3.3.2023 z dnia 29.11.2023r. o stwierdzeniu u Z. Z. choroby zawodowej - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa - boreliozy, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz.1836).
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego WOMP w Szczecinie nr 09/2022 z dnia 11.05.2022r. oraz kart oceny narażenia zawodowego, wydał w dniu 06.06.2022r. decyzję nr PS.NHP.9070.3.3.2022 o stwierdzeniu u Z. Z. choroby zawodowej - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa - boreliozę, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonego w Rozporządzeniu.
Odwołanie z dnia 15.06.2022r. od ww. decyzji złożył B. sp. z o.o., zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozparzenia organowi pierwszej instancji.
Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie decyzją z dn. 26 kwietnia 2023r nr NHP.906.1.4.2022 uchylił w całości ww. decyzję, z uwagi na niewłaściwie przeprowadzone postępowanie administracyjne w zakresie ustalenia stron postępowania oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji decyzją z dnia 29 listopada 2023 r. stwierdził u Z. Z. chorobę zawodową wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych – choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa – borelioza.
Organ I instancji ustalił, że Z. Z. był zatrudniony w okresie:
26.11.1982r. - 31.12.2005r. na stanowisku ślusarz remontowo-montażowy w B. S.A., ul. [...], [...] (później - aleja [...], [...] K.), wcześniej B. P. P. D. jako ślusarz remontowo – montażowy,
01.01.2006r. - 20.12.2016r. na stanowisku ślusarz oraz mechanik w B. sp. z o.o., ul. [...] [...].
Od 01.01.2006r. kontynuował pracę w firmie B. sp. z o.o. w tej samej lokalizacji: początkowo jako ślusarz (od 01.01.2006r. do 31.12.2015r.), a w okresie 01.01.2016r. - 20.12.2016r. jako mechanik. Zgodnie z kartami oceny narażenia zawodowego oraz oświadczeniami ww., wykonywał prace związane z przeglądem urządzeń położonych w obrębie hydroforni, przeglądy i naprawy sieci technologicznych i ciepłowniczych wewnątrz i na zewnątrz budynków, wykonywał wykopy i naprawy sieci wodociągowo - kanalizacyjnych, przeglądy studzienek i odczytywanie liczników na zewnątrz budynków. Ponadto wykonywał prace porządkowe na terenie otwartym zakładów, takie jak koszenie trawy, wycinanie krzewów, grabienie i zabieranie trawy.
Następnie organ I instancji wskazał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Szczecinie, będący jednostką orzeczniczą I stopnia, w wyniku przeprowadzonego wywiadu ze Z. Z. ustalił, że wykonywał on prace związane z przeglądem urządzeń położonych w obrębie hydroforni, przegląd i naprawy sieci technologicznych i ciepłowniczych (wewnątrz i na zewnątrz budynku) wykonywał wykopy i naprawy sieci wodociągowo - kanalizacyjnych. Do 2013r. dokonywał przeglądów studzienek i odczytywał liczniki na zewnątrz budynków. Ponadto ww. do 1999r. mógł być delegowany do prac porządkowych na terenie otwartym hydroforni i kotłowni: koszenie traw kosiarkami, wycinanie krzewów, grabienie i zbieranie trawy. Możliwa była ekspozycja na ukąszenia przez kleszcze podczas wykonywania czynności zawodowych, prace wykonywane były na otwartej przestrzeni (obszary zakrzewione). W trakcie wykonywania prac występowała możliwość ukąszenia przez kleszcze, przenoszące między innymi bakterie Borrelia burgdorferi.
WOMP w Szczecinie, będący w myśl § 5 ust. 2 Rozporządzenia jednostką właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, rozpoznał u Z. Z. chorobę zawodową - chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo jej następstwa: boreliozę - poz. 26 w wykazie chorób zawodowych.
Po raz pierwszy w 2016 r. wykonano badania laboratoryjne w kierunku boreliozy, uzyskując dodatni wynik Western-blot w obu klasach przeciwciał, w ważnych diagnostycznie antygenach. Kolejne badania serologiczne wykazały takie same wyniki zarówno w testach przesiewowych, jak i w testach potwierdzenia.
Dodatnie były również wykładniki serologiczne, potwierdzające zakażenie w przeprowadzonych badaniach laboratoryjnych. Reasumując, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Szczecinie, na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji wydał orzeczenie lekarskie nr 9/2022 jak i w korekcie orzeczenia lekarskiego z dnia 9 października 2023 r., w którym rozpoznał u Z. Z. chorobę zawodową pod postacią boreliozy.
ZWPIS podał również, że rolą organów inspekcji sanitarnej rozstrzygających o rozpoznaniu choroby zawodowej nie jest ustalenie, w którym konkretnie czasie doszło do ukąszenia przez kleszcza i powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym, a jedynie ustalenie, w których zakładach pracy istniało narażenie zawodowe, mogące z wysokim prawdopodobieństwem stanowić przyczynę rozwoju analizowanej jednostki chorobowej u pracownika. Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że nie kwestionuje okoliczności posiadania przez Z. Z. podwórka, jednak nie jest to okoliczność wystarczająca dla uznania wysokiego prawdopodobieństwa pozazawodowej etiologii schorzenia, zwłaszcza przy uwzględnieniu pozostałych istotnych okoliczności faktycznych.
W ocenie ZWPIS niebudzące wątpliwości, potwierdzone narażenie zawodowe Z. Z. na możliwość ukąszenia przez kleszcze, w powiązaniu z potwierdzonym w dokumentacji medycznej faktem ukąszenia przez kleszcza, bezpośrednio po wykonywaniu obowiązków zawodowych na terenie zakładu, pozwala z wysokim prawdopodobieństwem uznać związek przyczynowo skutkowy między rozpoznanym schorzeniem, a wykonywaną pracą zawodową.
Skargę od decyzji Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie nr NHP.906.1.7.2023 z dnia 20 lutego 2024r.złożyły spółki:
1. B. S.A aleja [...] K. reprezentowana przez r.pr. A. S. , al. Solidarności [...] K. ,
2. B. Sp. z o.o. ul. [...], [...], reprezentowana przez r.pr. A. S. – A. ul. [...] 1, [...],
zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
1) obrazę art. 2351 i 2352 kodeksu pracy w związku z art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia RM z w sprawie chorób zawodowych, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane lub dostatecznie przeanalizowane wszelkie czynniki mogące mieć wpływ na powstanie choroby. Wykazanie co najmniej "wysokiego prawdopodobieństwa" wymaga szczególnie starannego ustalenia wpływu warunków pracy na stan zdrowia i zawarcia tego w uzasadnieniu decyzji, tymczasem organy nie wzięły pod uwagę, że:
- Wykonywanie obowiązków pracowniczych na terenach zakrzewionych i otwartych były tylko znikomą częścią obowiązków Pracownika (tylko o obowiązki w terenie zakrzewionym i otwartym byli pytani świadkowie w czasie sporządzania Karty oceny narażenia zawodowego). Brak analizy proporcji czasu pomiędzy pracami wykonywanymi przez Pracownika w budynkach i w terenie otwartym. W terenach otwartych Pracownik wykonywał obowiązki sporadycznie (świadkowie podają 1 raz w miesiącu). Przy stałym i długookresowym występowaniu zagrożenia ugryzieniem przez kleszcza w miejscu zamieszkania Pracownika. Organy nie uwzględniły położenia miejsca zamieszkania i położenia domu rodzinnego pracownika, w których otoczenie wpływa na narażenie występowania czynników powodujących chorobę - boreliozę. Przy takiej dysproporcji okresu trwania narażenia (sporadyczna praca w terenach otwartych, stałe i długookresowe narażenie w miejscu zamieszkania). Organ, nie może z wysokim prawdopodobieństwem, ustalić że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy zwłaszcza, że WOMP w Szczecinie pismem z dnia 19 grudnia 2022 roku uznał, że w okolicznościach podnoszonych przez skarżącą spółkę (długookresowe i stałe narażenie Pracownika w miejscu zamieszkania) nie jest możliwe stwierdzenie czy o zakażenia doszło w przydomowym ogródku czy w terenie firmy w trakcie pracy. Skarżąca nadto podkreśla, że ani WOMP ani organ orzekający nie wziął pod uwagę okresów w jakich Pracownik wykonywał obowiązki w warunkach narażenia (1 miesiąc i w większości tylko w okresie kwiecień-wrzesień). W pozostałym czasie Pracownik wykonywał swoje standardowe obowiązki na halach produkcyjnych.
- nie można z wysokim prawdopodobieństwem, ustalić że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy z uwagi na wyposażenie pracownika w odzież roboczą (koszula z długim rękawem rękawice, zakryte buty i długie spodnie) - znaczne ograniczenie narażenia na kontakt z czynnikiem powodującym chorobę - boreliozę.
Zdaniem skarżących przy ocenie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, organy nie są zwolnione z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy w tym stosowane środki ochrony oraz sporadyczność i krótkookresowość wykonywanych obowiązków pracowniczych nie wskazują na zawodową etiologię choroby.
Skarżące zarzuciły także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj.:
1) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownika oraz przyczyn wystąpienia u niego choroby (częstotliwość przebywania w terenach zakrzewionych w pracy i miejscu zamieszkania); niekompletne zgromadzenie materiału dowodowego wpływające na wynik rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy np. nie ustalenie dokumentacji medycznej (leczenia Pracownika) sporządzonej na skutek leczenia pracownika po ukłuciu kleszcza (Pracownik oświadczył o dwukrotnym ukłuciu).
2) naruszenie art. 7 k.p.a w związku z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i brak ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w zakresie nie wykazania w uzasadnieniu decyzji związku przyczynowo skutkowego, który co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem pozwoli stwierdzić, ze orzeczona choroba jest skutkiem czynników szkodliwych oddziałujących na Pracownika w środowisku pracy poprzez pominięcie przy ustalaniu wysokiego prawdopodobieństwa miejsca zamieszkania pracownika jako środowiska narażenia i czasu narażenia, a także dysproporcji czasu pomiędzy obowiązkami wykonywanymi u pracodawcy wewnątrz i na zewnątrz budynków, podczas gdy to obowiązki wykonywane wewnątrz budynków były głównymi i przeważającymi obowiązkami pracownika, a te wykazane przez organ jako wykonywane na zewnątrz budynków były wykonywane sporadycznie np. raz w miesiącu i nie w każdym miesiącu kalendarzowym.
3) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w stwierdzeniu, że praca w skarżącej spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej oraz braku wykazania istnienia związku pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a warunkami pracy.
4) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu stałego i długotrwałego narażenia na czynniki powodujące chorobę boreliozę w miejscu zamieszkania Pracownika i w miejscu położenia jego domu rodzinnego, przyczyniające się niewątpliwie do powstania schorzenia.
5) naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 §1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, niedokonanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie nieprawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, poprzez:
- pominięcie wskazywanych przez Spółkę rozbieżności w zakresie ustalonego w decyzji organu I instancji okresu czynności wykonywanych przez Pracownika na stanowisku pracy oraz nieustalenie czy zakres tych czynności i okresy ich wykonywania (raz w miesiącu i nie każdym miesiącu roku) pozwalają na stwierdzenie co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba zawodowa jest skutkiem oddziaływania na pracownika czynników występujących w środowisku pracy - zwłaszcza że te same czynniki, ale w stopniu długotrwałym i ciągłym występowały w miejscu zamieszkania pracownika. Powyższe okoliczności miały w ocenie Spółki istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji skutkowały naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 2351 k.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, iż w przypadku pracownika spełnione zostały kryteria wymagane dla stwierdzenia choroby zawodowej.
- braku uwzględnienia kwestii stosowania przez pracownika środków ochrony indywidualnej obowiązujących u skarżącej dla stanowiska zajmowanego przez Pracownika tj. co najmniej długich spodni, rękawic, zakrytych butów i koszul flanelowych z długim rękawem poprzez brak określenia stopnia w jakim odzież ochronna chroniła pracownika przed hipotetycznym kontaktem z czynnikiem powodującym chorobę zakaźną zwłaszcza po opinii WOMP w piśmie z dnia 19.12.2022r. uznał że taka odzież "nie zawsze jest wystarczającym sposobem ochrony" co oznacza, że nie wyklucza całkowitej zbyteczności używania takiej odzieży przy ocenie prawdopodobieństwa zakażenia w środowisku pracy.
6) art. 7a k.p.a. i art. 6 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych w zakresie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy wykonywaną przez Pracownika pracą, a chorobą na niekorzyść skarżącej, podczas gdy związek przyczynowo -skutkowy jest wątpliwy z uwagi na: (i) znaczące ograniczenie narażenia na kontakt z czynnikiem powodującym chorobę zakaźną - boreliozę poprzez udostępnione pracownikowi środki ochrony indywidualnej - długie spodnie, rękawice, koszula z długim rękawem, (ii) krótkotrwałość i sporadyczność czynności wykonywanych w środowisku pracy w terenie otwartym, zakrzewionym (iii) całkowite pominięcie i brak uwzględnienia miejsca zamieszkania pracownika oraz domu rodzinnego jako długookresowe i stałe miejsca występowania czynnika narażającego na ukłucie kleszcza.
7) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez niewyjaśnienie przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, polegające na niezwróceniu się ponownie do WOMP, o odniesienie się do kwestii, że jeśli zgodnie z pismem WOMP z 19.12.2022r. "nie jest możliwe określenie gdzie doszło do zakażenia" - na jakiej podstawie wydaje opinię o chorobie zawodowej do stwierdzenia której niezbędne jest ustalenie co najmniej wysokiego prawdopodobieństwa, że jest skutkiem odziaływania na pracownika czynników szkodliwych w środowisku pracy. Nadto nie ustalenie czy natężenie i proporcja wykonywanych czynności w środowisku powodującym potencjalne narażenie w miejscu pracy stała i długotrwała ekspozycja na ukłucie w miejscu zamieszkania, mogło wpłynąć na ocenę stopnia prawdopodobieństwa powstania choroby zawodowej w środowisku pracy. Powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wydania decyzji opartej na niekompletnym materiale dowodowym i w konsekwencji skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 2351 k.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, iż w przypadku pracownika spełnione zostały kryteria wymagane dla stwierdzenia choroby zawodowej.
W odpowiedzi na skargę organ ZPWIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 602/09, LEX nr 551412).
Orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych obu stopni stanowią jednak dowody w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegające ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych oraz czy pozostaje w związku z warunkami pracy, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a.
Organy administracyjne analizują wiarygodność takiego orzeczenia w ramach swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 80 k.p.a., a więc weryfikując je od strony formalnej oraz w zakresie spójności, logiczności i zgodności z zasadami doświadczenia życiowego (wiedzy ogólnej). Organ powinien sprawdzić w szczególności, czy ustalenia zawarte w orzeczeniu uwzględniają w całości materiał dowodowy zgromadzony dotychczas w postępowaniu, czy wnioski opinii wynikają logicznie z dokonanych przez biegłego ustaleń, przy uwzględnieniu wymagań wiedzy specjalistycznej posiadanej przez biegłego. Jeśli jednak organ administracji uznaje opinię biegłego za wiarygodną, decyzja organu musi zawsze uwzględniać wnioski wynikające z opinii (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 22 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 217/18).
Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do poczynienia przez organy ustaleń, że u Z. Z. stwierdzono chorobę zawodową - boreliozę - poz. 26 w wykazie chorób zawodowych.
W ocenie Sądu zarzuty naruszenia prawa materialnego ocenić należy jako niezasadne. Należy przypomnieć, że za chorobę zawodową zgodnie z dyspozycją art. 2351 Kodeksu pracy uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Stwierdzenie choroby zawodowej wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze – choroba została wymieniona w wykazie chorób zawodowych, po drugie – choroba została spowodowana (z pewnością lub z wysokim prawdopodobieństwem) działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania.
Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, zawarty jest w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Pozycja 26 tego wykazu obejmuje choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, ze wskazaniem, że nie można określić okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Jak wskazał ZPWIS, zgodnie z art. 2352 KP rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Przepis ten jednoznacznie określa, którą jednostkę chorobową można uznać za chorobę zawodową. Za chorobę zawodową można uznać tylko wybrane schorzenia spełniające określone kryteria formalne i medyczne.
W postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny zobowiązany jest także stosować Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Kluczowym dowodem jest więc orzeczenie lekarskie oraz formularz oceny narażenia zawodowego.
W związku z tym, w ocenie Sądu, organy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy, jak również uwzględniając wyjaśnienia lekarza orzecznika zasadnie oceniły, że w przypadku Z. Z. mamy do czynienia z chorobą zawodową w postaci boreliozy. Jednocześnie skarżący nie wskazują konkretnie jakie nieścisłości czy braki w materiale dowodowym przemawiałyby za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom – lekarz orzecznik potwierdził postawioną uprzednio przez lekarza specjalistę chorób zakaźnych boreliozę. W związku z tym twierdzenia skarżących, że zakażenie się bakterią Borrelia burgdorferi jest jednoznaczne– w przypadku Z. Z., lecz brak jednoznacznego orzeczenia, że wysokim stopniu nie uprawdopodobniono, że do powstania choroby zawodowej doszło w środowisku pracy ww. – nie znajduje żadnego uzasadnienia. W ocenie Sądu ocena narażenia zawodowego, w której opisano czynności, jakie Z. Z. wykonywał podczas swojej pracy zawodowej w sposób wysoki uprawdopodabniają, ze została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Należy wskazać okres narażenia powstania choroby zawodowej u Z. Z.. Chorobę zawodową boreliozę w postaci przewlekłej (zakażenie późne) rozpoznano u Z. Z. jeszcze w czasie jego pracy w firmie B. sp. z o.o., co oznacza, że do zakażenia krętkami B. burgdorferi musiało dojść co najmniej kilkanaście miesięcy jeśli nie lat wcześniej. Chory trafił do Poradni z badaniami wykonanymi ambulatoryjnie wykazującymi obecność przeciwciał klasy IgG p/ko antygenom B. burgdorferi w sierpniu 2015r. Badania wykonane w Poradni w dniu 12.10.2016r. oraz w następnych miesiącach były wysoko dodatnie w klasie IgG i ujemne w klasie IgM, co wskazuje na późne zakażenie.
Zarzut zapewniania pracownikowi środków ochrony indywidualnej znacznie ogranicza powstanie choroby zawodowej boreliozy, nie zawsze jest wystarczającym sposobem ochrony pracownika przed kleszczami. Uzupełnieniem ubioru powinny być repelenty aplikowane na odzież lub skórę. Należy podzielić stanowisko organów, że środki ochrony indywidualnej, jedynie zmniejszają ryzyko ukłucia przez kleszcze, a nie całkowicie je wykluczają. Nigdy nie ma całkowitej pewności, że nie dojdzie do ukąszenia przez kleszcze bowiem mają one umiejętność przedostawania się na odkrytą skórę człowieka i to nawet przy stosowaniu ww. zabezpieczeń. Przy czym bez znaczenia pozostaje częstotliwość wykonywania prac przez skarżącego, bowiem nawet przy sporadycznym narażeniu zawodowym jednorazowe ukąszenie przez kleszcza mogło spowodować rozpoznaną chorobę zawodową. Wobec powyższego nie można wykluczyć powstania choroby w związku z pracą zawodową.
W każdej sprawie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej istnieje konieczność zbadania warunków wykonywania pracy przez osobę, u której podejrzewa się chorobę zawodową, przez cały okres jej zatrudnienia pod kątem ustalenia, czy i w których zakładach pracy występował tzw. czynnik narażenia zawodowego - czy to związany ze sposobem wykonywania pracy, czy też określony czynnik szkodliwy dla zdrowia występujący w środowisku pracy. Istotą sprawy w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, że określone schorzenie kwalifikowane jako choroba zawodowa ma swoje źródło w środowisku pracy.
Mamy do czynienia z normą prawną zobowiązującą do ustalenia wysokiego stopnia prawdopodobieństwa, albowiem nauka w obecnym czasie nie daje możliwości, jak żądają tego skarżące spółki, do jednoznacznego ustalenia, że doszło do powstania choroby zawodowej w środowisku pracy.
Nie są również zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten ustanawia jedną z podstawowych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, czyli zasadę prawdy obiektywnej. Jej rozwinięciem jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie natomiast do treści art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze oraz odzwierciedlenia zebranego materiału dowodowego w uzasadnieniu faktycznym decyzji (por. wyrok NSA z 28.09.2012 r. sygn. akt., II GSK 1548/11,).
Podobnie obalenie związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzoną chorobą zawodową nie może nastąpić na podstawie ogólnikowych stwierdzeń, w myśl których nie jest wykluczone, że również zdarzenia poza wykonywaniem pracy mogły być przyczyną powstania choroby, wykluczając jej związek z narażeniem zawodowym (wyrok NSA z 21 maja 2020 r., II OSK 2858/19). Tym samym sygnalizowany w skardze fakt zamieszkiwania uczestnika postępowania w okolicy o znacznym zalesieniu nie mógł wpłynąć na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ZPWIS w Szczecinie.
Zdaniem Sądu zarzuty stawiane przez skarżące spółki w świetle powyższego nie znajdują uzasadnienia. Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.